Naam: VULKANEN. Vraag 1. Uit welke drie lagen bestaat de aarde? Vraag 2. Hoe dik is de aardkorst gemiddeld?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Naam: VULKANEN. Vraag 1. Uit welke drie lagen bestaat de aarde? Vraag 2. Hoe dik is de aardkorst gemiddeld?"

Transcriptie

1 Naam: VULKANEN Voordat je begrijpt hoe vulkanen ontstaan, moet je eerst weten hoe de aarde in elkaar zit. De aarde is een bol die uit drie lagen bestaat. De binnenste laag is de kern. De temperatuur is daar meer dan 4000 graden. Tussen de binnenkern en de aardkorst zit de mantel. Deze bestaat voornamelijk uit magma. Alleen de buitenste laag is afgekoeld en hard. Dat is de aardkorst, de grond waarop wij lopen. Hij bestaat uit vast gesteente. De bodem van de zeeën en oceanen hoort ook bij de aardkorst. De aardkorst is niet overal even dik. Gemiddeld is hij 40 kilometer dik. Vraag 1. Uit welke drie lagen bestaat de aarde? Vraag 2. Hoe dik is de aardkorst gemiddeld? De aardkorst bestaat uit losse delen. Die delen heten tektonische platen. Ze bewegen heel langzaam. Per jaar slechts een paar centimeter. Op sommige plekken botsen de platen tegen elkaar. Op die plekken ontstaan gebergtes. Zo is ook de Himalaya ontstaan. Daar schoof de Indische plaat tegen de Aziatische plaat en duwden elkaar omhoog. pagina 1 van 5

2 Bij zo n botsing ontstaan vulkanen en aardbevingen. Een vulkaan is een gat in de aardkorst, waardoor gesmolten gesteente en andere materialen naar de oppervlakte komen. Sommige vulkanen zijn gewoon scheuren in de aardkorst. Andere zijn zwakke plekken in de aardkorst, die ontstaan op plaatsen waar magma door de korst brandt en omhoog borrelt waardoor het aan het aardoppervlak komt. Magma is heet gesmolten gesteente, dat ontstaat door het gedeeltelijk smelten van de korst en de mantel bij hoge temperaturen diep onder de grond. Als magma aan de oppervlakte komt, noemt men dit lava. Uit vulkanen komt niet altijd lava gestroomd. We praten vaak over drie types vulkanen. De eerste zijn actieve vulkanen. Die kunnen jaren achtereen rustig zijn en dan ineens uitbarsten. Het tweede type is de slapende vulkaan. Die zijn eeuwen stil en komen dan plotseling tot een zware uitbarsting. pagina 2 van 5

3 Het derde type is de uitgedoofde vulkaan. Bij dit type is de aardkorst in de loop van de eeuwen van onderen zo aangegroeid, dat het magma er niet meer doorheen kan branden. Daardoor komen deze vulkanen niet meer tot uitbarsting. Vraag 3. Vul het juiste woord in op de goede plaats. lava - vulkanen magma - gesteente.. ontstaan op zwakke plekken in de aardkorst. Ze ontstaan op plaatsen waar door de korst brandt en omhoog borrelt waardoor het aan het aardoppervlak komt. Magma is heet gesmolten., dat ontstaat door het gedeeltelijk smelten van de korst en de mantel bij hoge temperaturen diep onder de grond. Als magma aan de oppervlakte komt, noemt men dit.. Vraag 4. Kun je drie soorten vulkanen noemen? Vraag 5. Teken hiernaast de doorsnee van een vulkaan. Gebruik de woorden: aardkorst magma lava krater aswolk pagina 3 van 5

4 Magma. Het mengsel dat bij een uitbarsting uit een vulkaan komt, wordt magma genoemd. Het is een mengsel van gesmolten gesteente en gas. Het magma wordt gevormd in het onderste gedeelte van de aardkorst en in het bovenste gedeelte van de mantel. Dit komt doordat het gesteente heet genoeg is om een klein deel van het magma te laten smelten. Als er genoeg magma is gevormd, stijgt het door de spleten in de aardkorst omhoog naar de oppervlakte. De uitbarsting wordt veroorzaakt door een explosieve hittegolf, die gloeiend hete rotsblokken de lucht in slingert en de lava aan alle kanten van de berg laat stromen. Vraag 6. Kun je deze zinnen in de goede volgorde zetten? De geboorte van eilanden. Op de bodem van oceanen bevinden zich minstens tachtig actieve vulkanen. Als er een uitbarsting plaatsvindt, komt hun kegel soms boven de zeespiegel uit en vormt een eiland. Eerst komen er grote bellen van onder water. Ze worden gevolgd door smeulende lava en een grote wolk en as die als een grijze zuil kilometers hoog de hemel in stijgt. 1. De gloeiend hete rotsblokken worden de lucht in geslingerd. 2. De lava stroomt aan alle kanten van de berg. 3. De uitbarsting wordt veroorzaakt door een explosieve hittegolf. De goede volgorde:.. pagina 4 van 5

5 Vraag 7. Hoe ontstaat een vulkaaneiland?.... Uitbarsting. In de hele wereld zijn er op elk willekeurig tijdstip twintig vulkanen actief. Wetenschappers kunnen vulkaanuitbarstingen nauwkeurig voorspellen, maar toch moeten ze oppassen met het vaststellen van een uitbarsting. Want als het te vroeg is, wordt er onnodig paniek gezaaid. Maar als het te laat is, lopen er levens gevaar. Er zijn geen duidelijke tekens die aangeven dat een vulkaan gaat uitbarsten. Alle vulkanen gedragen zich verschillend. Soms lijkt het alsof een vulkaan op het punt van uitbarsten staat. Boven actieve vulkanen als de Etna in Sicilië, de Vesuvius in Italië, en andere in Hawaï en Alaska wordt de rook dikker. Er vinden aardbevingen plaats en er verschijnen openingen in de berghelling waaruit gassen ontsnappen. Kegels worden breder en vallen soms in de rook uitbrakende krater. Toch hoeven ze dan niet uit te barsten. Ook gebeurt het wel dat een vulkaan die al honderden jaren slaapt, plotseling zonder waarschuwing ontwaakt. Wetenschappers doen metingen om van elke vulkaan zijn karakter vast te stellen. Zo komen ze te weten welke waarschuwingstekens hij afgeeft voor een uitbarsting. Vraag 8. Waar zijn op dit moment vulkanen actief?.. Vraag 9. Wat hebben aardbevingen en vulkaanuitbarstingen met elkaar gemeen? pagina 5 van 5

Inleiding Waarom dit onderwerp?

Inleiding Waarom dit onderwerp? Inleiding Ik zou graag willen weten hoe vulkanen ontstaan. En wat de oorzaak kan zijn dat vulkanen uitbarsten. Waarom dit onderwerp? Ik heb dit onderwerp gekozen omdat ik laatst heel vaak de Etna op tv

Nadere informatie

Vulkanen. Voorwoord! Ik heb dit onderwerp gekozen omdat, ik een onderwerp wou dat niet vaak voor komt. En dan kan je er ook nog iets van leren. Blz.

Vulkanen. Voorwoord! Ik heb dit onderwerp gekozen omdat, ik een onderwerp wou dat niet vaak voor komt. En dan kan je er ook nog iets van leren. Blz. Vulkanen Blz. 1 Vulkanen Voorwoord! Ik heb dit onderwerp gekozen omdat, ik een onderwerp wou dat niet vaak voor komt. En dan kan je er ook nog iets van leren. Blz.2 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 voorblad Blz.

Nadere informatie

Wat doe je in deze les? Handleiding Uitbreidingsles Studerend lezen niveau B

Wat doe je in deze les? Handleiding Uitbreidingsles Studerend lezen niveau B Handleiding Uitbreidingsles Studerend lezen Een onderdeel van Nieuwsbegrip XL zijn de strategielessen. De strategielessen zijn bedoeld om de strategieën voor begrijpend lezen bij de leerlingen te introduceren

Nadere informatie

Werkblad bij de geoquest Vulkanen

Werkblad bij de geoquest Vulkanen Naam: Werkblad bij de geoquest Vulkanen 1. Wat zijn vulkanen? Een vulkaan is een berg opgebouwd uit lava en as. 2. a)hoe ontstaan vulkanen? Vulkanen ontstaan door breuken in de aardkorst. Door de stromingen

Nadere informatie

De horizontale bewegingen van de platen

De horizontale bewegingen van de platen De horizontale bewegingen van de platen!sommige platen bestaan uit oceanische korst, sommige uit continentale korst, sommige uit beiden.!een continentale plaat is lichter dan een oceanische plaat Platen

Nadere informatie

Natuurrampen. Natuurrampen. Enkele voorbeelden... Oorzaken: bijvoorbeeld lawine, aardbeving, orkaan, overstroming, tsunami en vulkaanuitbarsting.

Natuurrampen. Natuurrampen. Enkele voorbeelden... Oorzaken: bijvoorbeeld lawine, aardbeving, orkaan, overstroming, tsunami en vulkaanuitbarsting. Natuurrampen Natuurrampen Natuurrampen Enkele voorbeelden... Oorzaken: bijvoorbeeld lawine, aardbeving, orkaan, overstroming, tsunami en vulkaanuitbarsting. Gevolgen: bijvoorbeeld bedolven mensen, doden,

Nadere informatie

Vulkaanuitbarsting in het nieuws!

Vulkaanuitbarsting in het nieuws! Kopieerblad 1 Vulkaanuitbarsting in het nieuws! Vulkaanuitbarsting in het nieuws! Wat weet je over de vulkaanuitbarsting die heeft plaatsgevonden? Waar heeft de vulkaanuitbarsting plaatsgevonden? Duid

Nadere informatie

Daarbij stierven 200 duizend mensen.

Daarbij stierven 200 duizend mensen. Filmpje op www.youtube.com/watch?v=vua_y9c4zu4&feature=related Google trefwoorden: filmpje, plaattektoniek, teleac, youtube Aardbevingen Beweging in de aarde In 2004 was de tsunami in Azië na aardbeving

Nadere informatie

eruptie uitbarsting van een vulkaan, waarbij lava, gesteente, gassen en as de lucht in worden geblazen

eruptie uitbarsting van een vulkaan, waarbij lava, gesteente, gassen en as de lucht in worden geblazen eruptie uitbarsting van een vulkaan, waarbij lava, gesteente, gassen en as de lucht in worden geblazen vakwoorden geothermisch heeft te maken met de hitte binnenin de aarde gloedwolk ander woord voor pyroclastische

Nadere informatie

5 havo 2 End. en ex. processen 1-4

5 havo 2 End. en ex. processen 1-4 5 havo 2 End. en ex. processen 1-4 Rusteloze aarde De Toch miljoenenstad ging het in 79 Napels na Chr. ligt grandioos op nog geen mis 10km De inwoners van de Vesuvius, van niemand Pompei waren lijk zich

Nadere informatie

Een vulkaan onder Nederland

Een vulkaan onder Nederland lespakket Natuurkunde studie Aardwetenschappen Een vulkaan onder Nederland Jij bent de geoloog in dienst en verantwoordelijk voor het geruststellen van de (Europese) bevolking. Jij moet bepalen wie er

Nadere informatie

Aardrijkskunde Bewegende aarde Leerjaar 2ha HBAK Antwoordmodel

Aardrijkskunde Bewegende aarde Leerjaar 2ha HBAK Antwoordmodel Aardrijkskunde Bewegende aarde Leerjaar 2ha HBAK Antwoordmodel ------------------------------------------------------------------------------------------ Let op: - Je bent zelf verantwoordelijk voor het

Nadere informatie

De Geo. 1 th Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 5. www.degeo-online.nl. 1ste druk

De Geo. 1 th Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 5. www.degeo-online.nl. 1ste druk De Geo 1 th Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 5 www.degeo-online.nl 1ste druk De Geo, aardrijkskunde voor de onderbouw van th - Docentenhandleiding 1 TH 1 ThiemeMeulenhoff Utrecht/Zutphen,

Nadere informatie

Vulkaanuitbarsting in IJsland

Vulkaanuitbarsting in IJsland Auteur: Lieve Hoet Een vulkaan barst uit IJsland Vulkanen vind je op heel veel plaatsen in de wereld, maar de vulkaan waarover iedereen nu praat, ligt in IJsland. Dit eiland ligt net onder de poolcirkel

Nadere informatie

VULKANEN. Doelgroep Leerlingen van groep 7 en 8 van het basisonderwijs (10-12 jaar).

VULKANEN. Doelgroep Leerlingen van groep 7 en 8 van het basisonderwijs (10-12 jaar). 15 november Inleiding In november 1963 ontstond er een nieuw eiland in de Atlantische Oceaan, ongeveer 33 kilometer ten zuiden van IJsland. Een week eerder was een vulkaan in de Atlantische Oceaan tot

Nadere informatie

Het eetbare zonnestelsel groep 5-7

Het eetbare zonnestelsel groep 5-7 Het eetbare zonnestelsel groep 5-7 Hoe groot is de aarde? En hoe groot is de zon in vergelijking met de aarde? Welke planeet staat het dichtst bij de zon en welke het verst weg? Deze les leren de leerlingen

Nadere informatie

Excursie Vesuvius. De uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Christus

Excursie Vesuvius. De uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Christus Excursie Vesuvius De uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Christus Aan de voet van de Vesuvius lagen 2000 jaar geleden al verschillende steden zoals Pompeji en Herculaneum. Met een mogelijke uitbarsting

Nadere informatie

Determineren van gesteente

Determineren van gesteente Aarde Paragraaf 1 en atlasvaardigheden Determineren van gesteente Als je een gesteente bestudeert en daarna vaststelt wat de naam van het gesteente is, dan ben je aan het determineren. Je kunt gesteenten

Nadere informatie

Vulkanen blz 1 Jan- Willem Versteeg

Vulkanen blz 1 Jan- Willem Versteeg Jan-Willem Versteeg Vulkanen blz 1 Jan- Willem Versteeg Voorwoord Ik heb voor vulkanen gekozen omdat het met de natuur te maken heeft. In een vulkaan is ook veel techniek verwerkt en het is een interessant

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde oud progr vwo 2010 - I

Eindexamen aardrijkskunde oud progr vwo 2010 - I Actieve aarde Opgave 7 Platentektoniek en klimaat Bestudeer bron 1 die bij deze opgave hoort. 1p 25 Welke atlaskaart moet je gebruiken om inzicht te krijgen in de plaattektonische bewegingen vanaf het

Nadere informatie

Aardrijkskunde Samenvatting Hoofdstuk 2 Endogene en Exogene processen 2 t/m 12

Aardrijkskunde Samenvatting Hoofdstuk 2 Endogene en Exogene processen 2 t/m 12 Aardrijkskunde Samenvatting Hoofdstuk 2 Endogene en Exogene processen 2 t/m 12 2: De opbouw van de aarde Kern: 3700 km dik, binnenste deel vast, buitenste deel vloeibaar -> aardmagnetisme Aardmantel: 2900

Nadere informatie

Hoe zit het eigenlijk met vulkanen?

Hoe zit het eigenlijk met vulkanen? Hoe zit het eigenlijk met vulkanen? Lessenserie over vulkanen voor groep 6/7 Gebaseerd op de didactiek van onderzoekend en ontwerpend leren 1 Inhoudsopgave bladzijde Organisatie 3 Context 3 Inhoud en aanpak

Nadere informatie

Thema : Vulkanen Onderwerp : Hoe werkt een vulkaan?

Thema : Vulkanen Onderwerp : Hoe werkt een vulkaan? 1 Thema : Vulkanen Onderwerp : Hoe werkt een vulkaan? Bij veel vulkanen zit de kraterpijp (= de uitgang) verstopt met lava en stenen. De uitgang naar buiten is dus geblokkeerd. Daardoor wordt de druk van

Nadere informatie

De gevaren van een uitbarsting van de Vesuvius

De gevaren van een uitbarsting van de Vesuvius De gevaren van een uitbarsting van de Vesuvius Bron: (Mount Vesuvius) Naam: Jochem Veerman Klas: 5H1 Inleverdatum: 3 maart 2015 Vak: Aardrijkskunde Begeleidster: Mevrouw Schuitemaker 1 Inhoud Inhoud...

Nadere informatie

Project natuurrampen.

Project natuurrampen. Project natuurrampen. Klas Vicky Januari 2013 1. Overstromingen 2. Vulkanen 3. Tornado s 4. Aardbevingen 5. Tsunami s 6. Orkanen 1. Overstromingen 1.1. Wat zijn overstromingen? Je kan pas spreken van een

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VOOR DE TWEEDE FASE. VWO zakboek samenvattingen begrippen examentips

AARDRIJKSKUNDE VOOR DE TWEEDE FASE. VWO zakboek samenvattingen begrippen examentips AARDRIJKSKUNDE VOOR DE TWEEDE FASE VWO zakboek samenvattingen begrippen examentips Aan de slag met het Wereldwijs zakboek Het Wereldwijs zakboek helpt je bij de voorbereiding op toetsen, schoolexamens

Nadere informatie

Prehistorie (van tot )

Prehistorie (van tot ) Prehistorie (van tot ) Oerknal of Big Bang We bekijken samen twee korte filmpjes. Waarover gaan deze filmpjes? - - Wat is de Oerknal? Maak een woordspin met alles waaraan jij denkt als je het woord Oerknal

Nadere informatie

De leerling: weet wat luchtdruk is weet dat je met een barometer de luchtdruk kunt meten

De leerling: weet wat luchtdruk is weet dat je met een barometer de luchtdruk kunt meten Het weer GROEP 5-6 46 40 minuten (dag 1), 5 minuten (dag 2) & 15 minuten (dag 3) 1, 6, 8, 42, 43 en 45 De leerling: weet wat luchtdruk is weet dat je met een barometer de luchtdruk kunt meten 24 materiaalbakken

Nadere informatie

Het begin van de winter

Het begin van de winter WINTER 21 december WINTER 2 Het begin van de winter Vanaf 21 juni worden de dagen weer langzaam korter. De zomer duurt tot 22 of 23 september. Dan zijn de dag en de nacht overal even lang. Met andere woorden:

Nadere informatie

Het draait allemaal om de Zon!

Het draait allemaal om de Zon! Het draait allemaal om de Zon! De zon: een doodgewone ster Henny J.G.L.M. Lamers Sterrenkundig Instituut Universiteit Utrecht lamers@astro.uu.nl astro.uu.nl Een reusachtige gloeiend hete gasbol De zon

Nadere informatie

Les 1 Ontstaan aardgas

Les 1 Ontstaan aardgas Les 1 Ontstaan aardgas In 1959 werd onder het land van boer Boon in de buurt van Slochteren gas ontdekt. Het bleek één van de grootste gasvelden van de wereld te zijn! Hoe is dat gas in de boden van Nederland

Nadere informatie

Een tsunami, de kracht van water? Lespakket 3de graad lager onderwijs Handleiding voor de leerkracht

Een tsunami, de kracht van water? Lespakket 3de graad lager onderwijs Handleiding voor de leerkracht Japanese Red Cross/Toshirharu Kato Een tsunami, de kracht van water? Lespakket 3de graad lager onderwijs Handleiding voor de leerkracht Dit bundeltje is een aanvulling op het lespakket rond Aardbevingen.

Nadere informatie

Planetaire Samenstanden en Aardbevingen 2014-10-05 door Frank Hoogerbeets

Planetaire Samenstanden en Aardbevingen 2014-10-05 door Frank Hoogerbeets Planetaire Samenstanden en Aardbevingen 2014-10-05 door Frank Hoogerbeets Volgens de gevestigde wetenschap zijn aardbevingen het gevolg van de beweging van tektonische platen, die wordt veroorzaakt door

Nadere informatie

Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen. Eindexamen vwo aardrijkskunde 213- Aarde Opgave 3 Mount Saint Helens Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen. Gebruik bron 1. 3p 9 Hoe wordt het type krater

Nadere informatie

VULKANEN. Een informatiepakket voor een werkstuk of spreekbeurt

VULKANEN. Een informatiepakket voor een werkstuk of spreekbeurt VULKANEN Een informatiepakket voor een werkstuk of spreekbeurt COLOFON Tekst: Herman Bosman Illustraties: Flickr, Wikimedia, NASA, Wordpress, Travellerspoint, blogspot, Think- Quest De inhoud is met zorg

Nadere informatie

Hoe met leerlingen uit de tweede graad (secundair onderwijs) reflecteren op taal?

Hoe met leerlingen uit de tweede graad (secundair onderwijs) reflecteren op taal? Ronde 2 Ulrik De Roover College Paters Jozefieten, Melle Contact: ulrikderoover@gmail.com Hoe met leerlingen uit de tweede graad (secundair onderwijs) reflecteren op taal? 1. Inleiding en situering Even

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2008-II

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2008-II Actieve aarde Opgave 7 Opheffing van gesteenten en ertsen in het Scandinavisch Hoogland Gebruik de bronnen 10 en 11 van het bronnenboekje. In de derde afbeelding (afbeelding C) van bron 10 zijn de cijfers

Nadere informatie

Van buitenaardse schoonheid

Van buitenaardse schoonheid Yellowstone National Park Van buitenaardse schoonheid s Werelds eerste Nationale Park ligt in de Noord-Amerikaanse staat Wyoming. Dankzij een bijzondere geologische gebeurtenis ruim twee miljoen jaar geleden

Nadere informatie

25 april 2015: aardbeving verwoest Nepal

25 april 2015: aardbeving verwoest Nepal 25 april 2015: aardbeving verwoest Nepal Land Inwoners: 30.430.267 (België: 10.449.361) Oppervlakte: 147.181 km² (België: 30 528 km²) BNP/capita: $ 2 400 (België: $41 700) Bevolking Levensverwachting bij

Nadere informatie

IJsvossen Toets Groot/Zout, 28 november 2015, v10 Met dank aan Krister Valtonen en Johan Porsby voor inspiratie en foto s.

IJsvossen Toets Groot/Zout, 28 november 2015, v10 Met dank aan Krister Valtonen en Johan Porsby voor inspiratie en foto s. IJsvossen Toets Groot/Zout, 28 november 2015, v10 Met dank aan Krister Valtonen en Johan Porsby voor inspiratie en foto s. Vraag 1. Je staat met je groep in een archipelago aan de Oostkust in Zweden. Het

Nadere informatie

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Uitleennummer in de school: Uitleennummer bij BOBOT: Timing: 2 à 3 lestijden + knutselles

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Uitleennummer in de school: Uitleennummer bij BOBOT: Timing: 2 à 3 lestijden + knutselles 1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE Hoofdthema: Vuur Onderwerp : De vulkaan Uitleennummer in de school: Uitleennummer bij BOBOT: Doel / ET en OD LP 6.13 (=ET 2.6 = OD T1 53 + 63 + 65 + 67 = OD

Nadere informatie

Contentcatalogus *** Leeractiviteitenbank voor het basisonderwijs (LAB) Contentcatalogus Leeractiviteitenbank voor het basisonderwijs Pagina 1

Contentcatalogus *** Leeractiviteitenbank voor het basisonderwijs (LAB) Contentcatalogus Leeractiviteitenbank voor het basisonderwijs Pagina 1 Contentcatalogus *** bank voor het basisonderwijs (LAB) Contentcatalogus bank voor het basisonderwijs Pagina 1 Overzicht beschikbare lessen Titel Paginanummer Windenergie 3 De Alpen 4 Vulkanen en aardbevingen

Nadere informatie

Het klimaat is het gemiddelde weer in een bepaald gebied over een langere tijdsperiode. Meestal wordt hiervoor 30 jaar gebruikt.

Het klimaat is het gemiddelde weer in een bepaald gebied over een langere tijdsperiode. Meestal wordt hiervoor 30 jaar gebruikt. Werken met klimaatgegevens Introductie Weer en klimaatgegevens worden gemeten. Om deze meetgegevens snel te kunnen beoordelen worden ze vaak gepresenteerd in de vorm van grafieken of kaarten. Over de hele

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

Inhoud Slaapkamer 6 Opwarming 8 Een jaar later 10 Genoeg 12 Terrorist 14 Geheim 16 Olie 20 R.O.A. 23 Betty 26 Vertrouwen 29 Feiten 32 G.O.F. 35 Protest 38 Warm 42 Reuzenmachine 44 Een bewaker! 47 Terrorist?

Nadere informatie

Examen VMBO-KB. wiskunde CSE KB. tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VMBO-KB. wiskunde CSE KB. tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VMBO-KB 2008 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-15.30 uur wiskunde CSE KB Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 26 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 77 punten te behalen.

Nadere informatie

Koolstof wordt teruggevonden in alle levende materie en in sedimenten, gesteenten, de oceanen en de lucht die we inademen.

Koolstof wordt teruggevonden in alle levende materie en in sedimenten, gesteenten, de oceanen en de lucht die we inademen. Koolstofcyclus Samenvatting Koolstof wordt teruggevonden in alle levende materie en in sedimenten, gesteenten, de oceanen en de lucht die we inademen. Er is een uitwisseling van koolstof tussen oceanen,

Nadere informatie

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau B

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau B Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau B Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip ga je vaak op zoek naar verbanden in de tekst. Wat zijn verbanden? Een tekst bestaat uit zinnen. Het

Nadere informatie

E... F P RO ... ... S ... ... ISBN 978 90 345 7021 5

E... F P RO ... ... S ... ... ISBN 978 90 345 7021 5 NA A M: F P RO E R SSO IN E ALL S AARDRIJKSKUNDE WERKBOEK ISBN 978 90 345 7021 5 538810 538810_OM_AK_GR8_WBindd 1 15-05-12 14:32 Eindredacteur: Anja Huisman Leerlijnauteur: Dolf Janson, APS Leerlijnauteur

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2008 - II OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter. oppervlakte cirkel = π straal 2

Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2008 - II OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter. oppervlakte cirkel = π straal 2 OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter oppervlakte cirkel = π straal 2 inhoud prisma = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud cilinder = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud kegel = 1 3 oppervlakte

Nadere informatie

Werken aan elektriciteit

Werken aan elektriciteit Les 3.1 Werken aan elektriciteit. Nodig: groot vel papier( dit vel bewaren voor les 2 met woordkast. Boven woordkast: het tegenovergestelde). WOORDVELD : werken aan elektriciteit 1. Hoogspanning : elektriciteit

Nadere informatie

wiskunde CSE GL en TL

wiskunde CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-15.30 uur wiskunde CSE GL en TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten

Nadere informatie

Bekers vastzuigen met koffiefilter

Bekers vastzuigen met koffiefilter A1 1 Bekers vastzuigen met koffiefilter 2 bekers 1 koffiefilter 1 schaar 1 waxinekaarsje Lucifers Waarom gaat het kaarsje uit? Hoe kan het dat je de onderste beker op kunt tillen zonder deze aan te raken

Nadere informatie

Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering 8-10-2012. Klimaatverandering

Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering. Klimaatverandering 8-10-2012. Klimaatverandering Zonne-energie 2012: prijs 21 ct per kwh; 2020 prijs 12 ct kwh Groen rijden; energiehuizen, biologisch voedsel Stimular, de werkplaats voor Duurzaam Ondernemen Stichting Stimular www.stimular.nl 010 238

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Leerlingenmateriaal. Lesbrief Natuurgeweld op IJsland

Docentenhandleiding. Leerlingenmateriaal. Lesbrief Natuurgeweld op IJsland Lesbrief Natuurgeweld op IJsland 7 Docentenhandleiding Inhoud In het voorjaar van 2010 werd Europa geteisterd door een enorme aswolk afkomstig uit IJsland. Dit door divergerende aardschollen verscheurde

Nadere informatie

hart longen Werkboekje van...

hart longen Werkboekje van... & hart longen Werkboekje van... Woordveld woordveld Hart & Longen adem in, adem uit adem in, adem uit Om goed te kunnen werken heeft het lichaam zuurstof nodig. De ademhaling zorgt dat je lichaam zuurstof

Nadere informatie

O-KAARTJES EXP 8B.indd 1 20-06-2005 10:56:1

O-KAARTJES EXP 8B.indd 1 20-06-2005 10:56:1 O-KAARTJES EXP 8B.indd 1 20-06-2005 10:56:1 1 Schachten (Bovenkant van het bouwmodel. Je kunt niet alles zien) In het begin konden we de vuursteen zo uit het bos halen. Je hoefde maar even te graven en

Nadere informatie

Om te onthouden. thema 1 Een vurige planeet. Samenvatting. les 1 De aarde als puzzel. les 2 Topografie: Delen van de wereld. les 3 Vurige vulkanen

Om te onthouden. thema 1 Een vurige planeet. Samenvatting. les 1 De aarde als puzzel. les 2 Topografie: Delen van de wereld. les 3 Vurige vulkanen thema 1 Een vurige planeet Om te onthouden Samenvatting les 1 De aarde als puzzel De aardkorst bestaat uit aardschollen. Op die schollen liggen de continenten met de oceanen daaromheen. De aardschollen

Nadere informatie

Practicum: Hoezo Zeespiegelstijging?

Practicum: Hoezo Zeespiegelstijging? Practicum: Hoezo Zeespiegelstijging? Op de Aarde wonen er ongeveer 6 446 131 400 mensen. In België wonen er 10 584 534. De meeste mensen wonen in de bergen / in de woestijn / in de nabijheid van water/

Nadere informatie

Donkere wolken pakken zich samen boven winkelcentrum t Loon, april 2011.

Donkere wolken pakken zich samen boven winkelcentrum t Loon, april 2011. Lesbrief maart 2012 Help, we zakken weg! Donkere wolken pakken zich samen boven winkelcentrum t Loon, april 2011. Bron: Bulthuis, Heerlen 2011-04-12 Shoppingcenter t Loon Shoppingcenter 't Loon Heerlen

Nadere informatie

Alles om je heen is opgebouwd uit atomen. En elk atoom is weer bestaat uit protonen, elektronen en neutronen.

Alles om je heen is opgebouwd uit atomen. En elk atoom is weer bestaat uit protonen, elektronen en neutronen. 2 ELEKTRICITEITSLEER 2.1. Inleiding Je hebt al geleerd dat elektriciteit kan worden opgewekt door allerlei energievormen om te zetten in elektrische energie. Maar hoe kan elektriciteit ontstaan? En waarom

Nadere informatie

o Inleiding blz. 3 o Hypothese blz. 4 o Deelvraag 2: Wat zijn vulkanen en hoe ontstaan ze? blz. 11-14

o Inleiding blz. 3 o Hypothese blz. 4 o Deelvraag 2: Wat zijn vulkanen en hoe ontstaan ze? blz. 11-14 Petra Würsten & Herma Vonder 5Hd & 5Ha Aardrijkskunde H.J. ter Harmsel 27 februari 2013 1 o Inleiding blz. 3 o Hypothese blz. 4 o Deelvraag 1: Wat is Yellowstone? blz. 5-10 Locatie Yellowstone Vondst van

Nadere informatie

Opdrachten Landmeetgroep

Opdrachten Landmeetgroep Opdrachten Landmeetgroep Jullie zijn belangrijk voor de andere groepen, want zij kunnen dankzij de lijn van 100 meter bepalen waar ze iets vinden en door jullie hoogtemetingen ook nog op welke hoogte.

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE DE LEERLINGENHANDLEIDING VMBO Naam: Klas: Datum: Pagina 2 INLEIDING Mensen maken op grote schaal gebruik van fossiele brandstoffen: aardolie, aardgas en steenkool. Fossiele brandstoffen ontstaan uit resten

Nadere informatie

Voorspellen Zet stap 1 van het stappenplan. 1. Waar gaat de tekst over volgens jou?

Voorspellen Zet stap 1 van het stappenplan. 1. Waar gaat de tekst over volgens jou? Deze les is een blokles. Je gebruikt alle stappen van het stappenplan lezen. Je voorspelt waar de tekst over gaat. Je beantwoordt vragen die gaan over: o moeilijke woorden/stukjes tekst o algemene dingen

Nadere informatie

Handleiding Model van de waterkringloop 185405

Handleiding Model van de waterkringloop 185405 Handleiding Model van de waterkringloop 185405 Inleiding Onze watervoorziening houdt verband met een totale reeks van gebeurtenissen vaak beschreven als de waterkringloop. In deze context wordt het woord

Nadere informatie

Het gebruik van schrijfkaders (writing frames) in taalgerichte lessenseries

Het gebruik van schrijfkaders (writing frames) in taalgerichte lessenseries Het gebruik van schrijfkaders (writing frames) in taalgerichte lessenseries Regine Bots en Marieke Veen, Het Projectbureau, Rotterdam Een belangrijk principe van taalgericht vakonderwijs is leerlingen

Nadere informatie

WELKOM. KOO Wat? Waarom? Hoe? Ouders?

WELKOM. KOO Wat? Waarom? Hoe? Ouders? WELKOM KOO Wat? Waarom? Hoe? Ouders? GESCHIEDENIS KOO 21 e Eeuw Wij leven en leren in de 21 e eeuw! Dat heeft alles te maken met de doelen die we willen bereiken: -Mensen die keuzes kunnen maken. -Mensen

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2010 - I OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter. oppervlakte cirkel = π straal 2

Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2010 - I OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter. oppervlakte cirkel = π straal 2 OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter oppervlakte cirkel = π straal 2 inhoud prisma = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud cilinder = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud kegel = 1 3 oppervlakte

Nadere informatie

Zeeniveau Waarnemingen door School at Sea a/b Regina Maris

Zeeniveau Waarnemingen door School at Sea a/b Regina Maris Zeeniveau Waarnemingen door School at Sea a/b Regina Maris Versie 1.0b d.d. 24 October 2011 Hans van der Marel, TU Delft (h.vandermarel@tudelft.nl), ++31 15 2784907 Inleiding Het bepalen van de actuele

Nadere informatie

Opwarming van de aarde hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52494

Opwarming van de aarde hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52494 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 03 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/52494 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Hoe wordt een aardbeving veroorzaakt, gemeten en wat zijn de gevolgen ervan?

Hoe wordt een aardbeving veroorzaakt, gemeten en wat zijn de gevolgen ervan? Aardbevingen Hoofdvraag: Hoe wordt een aardbeving veroorzaakt, gemeten en wat zijn de gevolgen ervan? Deelvragen: 1. Hoe wordt een aardbeving veroorzaakt? 2. Hoe kun je aardbevingen meten? 3. Kun je aardbevingen

Nadere informatie

Voer deze proefjes alleen uit met je juf of meester erbij.

Voer deze proefjes alleen uit met je juf of meester erbij. Voer deze proefjes alleen uit met je juf of meester erbij. Waxinelichtje en een glas - Een waxinelichtje - Een schoteltje - Een lucifer - Een glas Zet in het midden van de kring een schoteltje neer met

Nadere informatie

KLIMAATVERANDERING. 20e eeuw

KLIMAATVERANDERING. 20e eeuw KLIMAATVERANDERING 20e eeuw Vraag De temperatuur op aarde is in de afgelopen honderd jaar gestegen met 0.2-0.5 C 0.6-0.9 C Antwoord De temperatuur op aarde is in de afgelopen honderd jaar gestegen met

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B1

Examen HAVO. wiskunde B1 wiskunde B1 Eamen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 25 mei 13.3 16.3 uur 2 5 Voor dit eamen zijn maimaal 82 punten te behalen; het eamen bestaat uit 22 vragen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

2.2 Liefdevolle vriendelijkheid naar jezelf

2.2 Liefdevolle vriendelijkheid naar jezelf 2.2 Liefdevolle vriendelijkheid naar jezelf Zingen of luisteren naar de cd: Adem in, ik ga terug naar het eiland in mijzelf. Er zijn prachtige bomen op dit eiland. Er zijn heldere waterstromen. Er zijn

Nadere informatie

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces H 2 et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces Bij het ontstaan van de aarde, 4,6 miljard jaren geleden, was er geen atmosfeer. Enkele miljoenen jaren waren nodig voor de

Nadere informatie

Opgave 3 Opbouw en afbraak van de Schotse Hooglanden

Opgave 3 Opbouw en afbraak van de Schotse Hooglanden Eindexamen vwo aardrijkskunde 214-I Aarde Opgave 3 Opbouw en afbraak van de Schotse Hooglanden Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen. Gebruik bron 3a en de

Nadere informatie

INDONESIË. Natuurlijke en landschappelijke kenmerken

INDONESIË. Natuurlijke en landschappelijke kenmerken INDONESIË Natuurlijke en landschappelijke kenmerken Structuur [1/2] De kandidaat kan gebiedskenmerken van een ontwikkelingsland beschrijven en analyseren. Het betreft: a. sociaal-geografische en fysisch-geografische

Nadere informatie

De snelheid van het geluid

De snelheid van het geluid De snelheid van het geluid Hoe snel gaat geluid eigenlijk? Uit ervaring weet je dat het heel snel gaat. Als je met andere mensen praat, dan hoor je meteen wat ze zeggen. Toch weet je ook dat geluid tijd

Nadere informatie

wiskunde CSE GL en TL

wiskunde CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2010 tijdvak 1 vrijdag 21 mei 13.30-15.30 uur wiskunde CSE GL en TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten

Nadere informatie

Brandpreventie voor jongeren

Brandpreventie voor jongeren 13 brandveiligheids INFO Meer informatie of andere folders uit deze serie? Brandpreventie voor jongeren Ga naar de brandweerkazerne bij u in de buurt of kijk op www.brandweer.nl Een brand, al is het een

Nadere informatie

Naam: WATER. pagina 1 van 8

Naam: WATER. pagina 1 van 8 Naam: WATER Geen leven zonder water Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te

Nadere informatie

Het water maakt de berg kleiner

Het water maakt de berg kleiner .64 Hoofdstuk 5 Kfjkles lest Wat ga je leren? Het water maakt de berg kleiner In deze les leer je hoe water een berg kleiner maakt. Je leert dat wind en water stenen kunnen laten scheuren. Verder leer

Nadere informatie

THEMA 3 WEER & KLIMAAT. LES 2 Golfstromen. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Golfstromen in de oceanen Verschil landijs zee-ijs

THEMA 3 WEER & KLIMAAT. LES 2 Golfstromen. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Golfstromen in de oceanen Verschil landijs zee-ijs Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF THEMA 3 WEER & KLIMAAT LES 2 Golfstromen Deze les gaat over: Golfstromen in de oceanen Verschil landijs zee-ijs Bij dit thema horen ook: Les 1 In het ISS Les 3 Weer

Nadere informatie

Houtaantasting onder water -stopt het ooit-

Houtaantasting onder water -stopt het ooit- Houtaantasting onder water - stopt het ooit - René Klaassen 17 januari 2012 7 de nationale houten heipalendag Inleiding-1, tekst Beste mensen, Op de nationale houten heipalendag is houtaantasting natuurlijk

Nadere informatie

VRAAG EEN DESKUNDIGE. Wie kennen jullie?

VRAAG EEN DESKUNDIGE. Wie kennen jullie? VRAAG EEN DESKUNDIGE Praten met deskundigen (mensen die werken aan de voorbereiding op rampen, slachtoffers helpen tijdens een ramp of helpen herbouwen na een ramp) is een goede manier voor jullie team

Nadere informatie

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk.

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk. Examen HAVO 2014 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-16.30 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk. Dit examen bestaat uit 33 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 vrijdag 20 mei 9.00-11.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 vrijdag 20 mei 9.00-11.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2011 tijdvak 1 vrijdag 20 mei 9.00-11.30 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Achter het correctievoorschrift is een aanvulling opgenomen Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor

Nadere informatie

HET VORMEN EN GIETEN VAN EEN KLOK IN DE VROEGERE KLOKKENGIETERIJ

HET VORMEN EN GIETEN VAN EEN KLOK IN DE VROEGERE KLOKKENGIETERIJ HET VORMEN EN GIETEN VAN EEN KLOK IN DE VROEGERE KLOKKENGIETERIJ Het vormproces bestaat uit het maken van een vuurvaste vorm uit leem waarin een lege ruimte is uitgespaard met precies dezelfde vorm en

Nadere informatie

Spruitjes in space. Is er leven op de andere planeten?

Spruitjes in space. Is er leven op de andere planeten? Werkvel uitleg... Is er leven op de andere planeten? Stel je voor... je mag een ruimtereis maken en je bepaalt welke planeet jij gaat ontdekken. Wat en wie kom je dan allemaal tegen? Zou er leven zijn

Nadere informatie

aan het water koeler is dan op het land langzamer afkoelt dan aarde

aan het water koeler is dan op het land langzamer afkoelt dan aarde Het klimaat GROEP 3-4 27 45 minuten 1, 42 en 43 De leerling: aan het water koeler is dan op het land langzamer afkoelt dan aarde landklimaat en zeeklimaat blauwe kleurpotloden Zorg voor de activiteit De

Nadere informatie

Warmteproductie in de Aarde?

Warmteproductie in de Aarde? Warmteproductie in de Aarde? keuzeopdracht natuurkunde voor vwo 6 Een verrijkende opdracht over warmte, de aarde en radioactiviteit Voorkennis: Warmte; soortelijke warmte; vermogen; straling, stroming

Nadere informatie

Groep 8 - Les 5 Mijn idee over energie in de toekomst

Groep 8 - Les 5 Mijn idee over energie in de toekomst Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 5 Mijn idee over energie in de toekomst Lesduur: 25 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten waarom je zuinig met elektriciteit moet zijn. De leerlingen kunnen

Nadere informatie

Naam: DE GIRAFFE. Vraag 1b. Hoe zwaar kan een giraffe worden? Vraag 1a. Hoe lang kan een giraffe worden?

Naam: DE GIRAFFE. Vraag 1b. Hoe zwaar kan een giraffe worden? Vraag 1a. Hoe lang kan een giraffe worden? Naam: _ DE GIRAFFE Hoe ziet de giraffe eruit? Het eerste wat opvalt aan de giraffe is zijn lange nek. Deze heeft hij om bij de bovenste blaadjes van de bomen te kunnen komen. Op deze hoogte mag hij alles

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores

Vraag Antwoord Scores Wereld Opgave 1 De millenniumdoelen 1 maximumscore 1 Een juist argument is: Het percentage inwoners dat minder dan $ 1,25 per dag te besteden heeft geeft aan welk deel van de bevolking in extreme armoede

Nadere informatie

Oplossing: De grootste cirkel om de aarde heet de

Oplossing: De grootste cirkel om de aarde heet de Herhaling Ω groep 8 Ω De wereld (blad ) Zoek de pagina in het lesboek. Lees de tekst en bekijk de foto of tekening. Maak dan de vraag. pagina 4, 5 en 6 2 3 4 5 6 7 Zo noemen we de lijnen die over de aarde

Nadere informatie

Eindexamen vwo aardrijkskunde 2012 - II

Eindexamen vwo aardrijkskunde 2012 - II Aarde Opgave 3 Wereldwonderen in Peru Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen. Gebruik bron 1 en 2 en de atlas. Machu Picchu is gebouwd van blokken graniet.

Nadere informatie

Team 2: Wolken Onderzoek naar de invloed van wolken op zonnepanelen

Team 2: Wolken Onderzoek naar de invloed van wolken op zonnepanelen Zonnepanelen op school Team 2: Wolken Onderzoek naar de invloed van wolken op zonnepanelen Jullie gaan onderzoeken wat de invloed is van wolken op de opbrengst van zonnepanelen 1. SAMENWERKEN IN EEN TEAM

Nadere informatie

De Etna en Eolische Eilanden

De Etna en Eolische Eilanden Tom Wils, Jannieta Heskes & Niels Verkade Hogeschool Rotterdam & Fontys Hogescholen Tilburg eindexamen Lavafonteinen op de top van het vulkaaneiland Stromboli. Middellandse Zeegebied De Etna en Eolische

Nadere informatie