Natuurrampen. Natuurrampen. Enkele voorbeelden... Oorzaken: bijvoorbeeld lawine, aardbeving, orkaan, overstroming, tsunami en vulkaanuitbarsting.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Natuurrampen. Natuurrampen. Enkele voorbeelden... Oorzaken: bijvoorbeeld lawine, aardbeving, orkaan, overstroming, tsunami en vulkaanuitbarsting."

Transcriptie

1 Natuurrampen

2 Natuurrampen Natuurrampen Enkele voorbeelden... Oorzaken: bijvoorbeeld lawine, aardbeving, orkaan, overstroming, tsunami en vulkaanuitbarsting. Gevolgen: bijvoorbeeld bedolven mensen, doden, gewonden, leed, verdriet, kapotte gebouwen, (financiële) schade en slachtoffers. Hulp: bijvoorbeeld geld inzamelen, hulpactie, noodpakket (met dekens, kleding, voedsel en water), reddingsteam en speurhonden. Natuurrampen hebben verschillende oorzaken en meestal vreselijke gevolgen. Vaak is er hulp nodig na een natuurramp. Landen moeten daarom beleid maken en voorzorgsmaatregelen nemen als er een risico bestaat op een natuurramp: 'Wat moeten we doen áls er iets gebeurt?' Beleid: bijvoorbeeld risico op een natuurramp bepalen en voorzorgsmaatregelen nemen.

3 Natuurrampen

4 Aardbevingen De aarde De aarde bestaat uit vier lagen: de aardkorst, de aardmantel, de vloeibare kern en de vaste kern. De buitenste laag van de aarde, de aardkorst, bestaat uit stukken oceaanbodem en stukken continent. De stukken aardkorst noemen we aardplaten. Er zijn twee soorten aardplaten: oceanische aardplaten en continentale aardplaten. Vraag 1 van 2 Bij welke van de vier factoren bij een natuurramp zijn voorzorgsmaatregelen een voorbeeld? Aardkorst Aardmantel Vloeibare kern Vaste kern A. Oorzaken. B. Gevolgen. C. Hulp. D. Beleid. Controleer antwoord 4

5 Aardbevingen Aardplaten 5

6 Aardbevingen Platentektoniek Aardplaten bewegen heel langzaam over de aarde, met enkele centimeters per jaar. Het bewegen van aardplaten heet platentektoniek. De aarde is volgens wetenschappers ongeveer 4,6 miljard jaar oud, de aardplaat waar Nederland op ligt heeft zich dus lange tijd over de aarde kunnen verplaatsen. Vraag 1 van 3 Uit hoeveel verschillende lagen bestaat de aarde? In de ondergrond van Nederland zijn restanten van versteende tropische planten te vinden uit de tijd dat de aardplaat waar Nederland op ligt dichtbij de evenaar lag. Nederland heeft daarom lang geleden een tropisch klimaat gehad. En als je diep genoeg graaft, vind je op sommige plaatsen zelfs woestijnzand uit de tijd dat er een woestijnklimaat heerste. A. De aarde heeft geen lagen. B. De aarde bestaat uit twee lagen. C. De aarde bestaat uit drie lagen: de aardkorst telt niet mee als laag. D. De aarde bestaat uit vier lagen: de aardkorst, aardmantel, vloeibare kern en vaste kern. Controleer antwoord 6

7 Aardbevingen Aardbevingen Hoe ontstaat een aardbeving? Stap 1: Er zijn scheuren en breuken in de aardkorst ontstaan. Stap 2: Die scheuren en breuken hebben gezorgd voor aardplaten. Stap 3: Aardplaten bewegen langzaam over de aarde: platentektoniek. Vraag 1 van 2 Bewegen aardplaten langzaam of snel over de aarde? Sommige aardplaten bewegen naar elkaar toe; Sommige aardplaten bewegen van elkaar af; Sommige aardplaten bewegen langs elkaar. Stap 4: Als er bijvoorbeeld een oceanische aardplaat naar een continentale aardplaat toe beweegt, schuift de oceanische aardplaat langzaam maar met veel druk onder de continentale aardplaat. Stap 5: Wanneer na lange tijd de druk te groot wordt, schieten de aardplaten plotseling met een schok los en ontstaat er een aardbeving. A. Stukken oceaanbodem bewegen snel, stukken continent langzaam. B. Langzaam: enkele centimeters per jaar. C. Stukken oceaanbodem bewegen langzaam, stukken continent snel. D. Snel: enkele kilometers per jaar. Controleer antwoord 7

8 Aardbevingen Aardbevingen Wanneer aardplaten naar elkaar toe bewegen, zijn er twee mogelijkheden: Een continentale aardplaat beweegt naar een continentale aardplaat. Wanneer twee continentale aardplaten op elkaar botsen worden de randen van de aardplaat samengedrukt en worden ze uiteindelijk omhoog geperst tot een plooiingsgebergte, zoals de Himalaya, Pyreneeën en de Alpen. Een oceanische aardplaat beweegt naar een continentale aardplaat. De zware oceanische aardplaat schuift langzaam onder de continentale aardplaat en zal uiteindelijk smelten in de aardmantel. Hierbij ontstaat vaak een trog en een vulkanisch gebergte op de continentale aardplaat, zoals de Etna en de Andes. Vraag 1 van 6 Wat is een trog? A. De plaats waar twee continentale aardplaten op elkaar botsen. B. Een plooiingsgebergte. C. Een zeer actief vulkanisch gebergte. D. Een langwerpige, diepe kuil in de zeebodem. Controleer antwoord 8

9 Aardbevingen Gebied met aardbevingen Gebied met veel aardbevingen Vulkanen 9

10 Aardbevingen Aardbevingen Het hypocentrum is het punt in de aardkorst waar de aardbeving ontstaat. Het epicentrum is de plek op de aardkorst van een aardbeving waar de meeste beweging plaatsvindt. Hoe dieper het hypocentrum in de aardkorst ligt, hoe minder krachtig een aardbeving zal aanvoelen bij het epicentrum. Vraag 1 van 2 Hoeveel keer krachtiger is een aardbeving van 9 op de Schaal van Richter dan een aardbeving van 4 op de Schaal van Richter? A. 10 keer krachtiger B. 100 keer krachtiger C keer krachtiger D keer krachtiger Aardbevingen worden gemeten met een seismograaf. De Schaal van Richter is de schaal waarmee de kracht van een aardbeving wordt bepaald: 1 is zeer zwak, 12 is extreem sterk. Een aardbeving van 6,0 op de Schaal van Richter is daarbij tien keer krachtiger als een aardbeving van 5,0 en honderd keer (tien keer tien) krachtiger dan een aardbeving van 4,0. E keer krachtiger F keer krachtiger Controleer antwoord 10

11 Aardbevingen Bijvoorbeeld: Aardbeving Verschillende combinaties Zuid-Amerika (Chili) en Japan Oceanische aardplaten Aardplaten bewegen naar elkaar toe Vulkanen Oceanische aardplaat en continentale aardplaat Bijvoorbeeld: Etna en Andes Aardplaten en Plooiingsgebergte Continentale aardplaat en continentale aardplaat Bijvoorbeeld: Himalaya, Alpen en Pyreneeën Aardkorst Continentale aardplaten Aardplaten bewegen van elkaar af Vulkanen Oceanische aardplaat en oceanische aardplaat Bijvoorbeeld: Mid-oceanische rug en IJsland Aardplaten bewegen langs elkaar Aardbeving Verschillende combinaties Bijvoorbeeld: Haïti Dunste laag van de aarde Buitenste laag van de aarde Lage temperaturen Dikke laag van de aarde Aardmantel Hoge temperaturen Magma Vloeibare kern Vaste kern Dikke laag van de aarde Hoge temperaturen Dikke laag van de aarde Hoge temperaturen 11

12 Aardbevingen Aardbevingen Videofragment Op 11 maart 2011 werd Japan getroffen door een krachtige zeebeving met een kracht van 9.0 op de Schaal van Richter. Het epicentrum bevond zich op 130 kilometer ten oosten van de havenstad Sendai. Het hypocentrum bevond zich op zo'n 30 kilometer diepte. Video's Ice Age - Hoe het niet werkt... Klokhuis - Aardbevingen SchoolTV - Aardbevingen Youtube - Aardbeving en tsunami Links The Geological Society - Aardplaten Wikipedia - Aardbeving Wikipedia - Epicentrum Wikipedia - Hypocentrum Wikipedia - Platentektoniek Wikipedia - Schaal van Richter Wikipedia - Seismograaf Wikipedia - Trog 13

13 Vulkanen

14 Vulkanen Vulkaanuitbarstingen Vulkanen kunnen ontstaan op twee plaatsen: Op plaatsen van de aardkorst waar twee oceanische aardplaten van elkaar af bewegen. Omdat aardplaten uit elkaar bewegen, ontstaat er een kier in de aardkorst. Op deze plaatsen ontstaat nieuwe oceanische aardkorst: de kier in de aardkorst wordt direct opgevuld met hete lava. De lava stolt direct omdat het in aanraking komt met het water. Op plaatsen van de aardkorst waar een oceanische aardplaat onder een continentale aardplaat de aardmantel in geduwd wordt. Hier smelt de aardkorst. Een vulkaan barst uit als er in de diepte veel magma gevormd is dat onder grote druk staat. Wanneer de druk groot genoeg is, zorgt dat voor een eruptie van een vulkaan. 15

15 Vulkanen Mid-oceanische rug 16

16 Vulkanen Vulkanen Van magmakamer tot vruchtbare akkerbouwgrond: Aswolk Krater Vraag 1 van 4 Wat is het verschil tussen magma en lava? A. Magma is erg koud, lava is heel heet. Lava Kraterpijp B. Magma bestaat uit gas en lava bestaat uit as. Pyroclastische stromen Vulkaankegel C. Lava is heel vloeibaar, magma is dat juist niet. Akkerbouw Magmakamer D. Er is geen verschil. In de aardkorst heet de lava magma en buiten de aardkorst heet de magma lava Controleer antwoord 17

17 Vulkanen Vulkanen Videofragment Vulkaanuitbarstingen onder de gletsjer Eyjafjallajökull op IJsland in 2010 hebben geleid tot overstromingen door het smelten van de gletsjer op IJsland. Daarnaast werd het Europese vliegverkeer hevig verstoord door een grote vulkanische aswolk tot meer dan 8 kilometer hoogte. Daarnaast ook beelden van de vulkaan Etna in Italië en Kilauea op Hawaii. Video's BBC - Earth: Power of the Planet Klokhuis - Vulkaan NOS - Evacuaties vulkaan Indonesië SchoolTV - Vulkaan (1 van 2) SchoolTV - Vulkaan (2 van 2) Links Wikipedia - Krater Wikipedia - Lava Wikipedia - Magma Wikipedia - Magmakamer Wikipedia - Mid-oceanische rug Wikipedia - Pyroclastische stromen Wikipedia - Vulkaan 19

18 Tsunami

19 Paragraaf 4: Tsunami Tsunami Een tsunami in drie stappen: Stap 1: Een aardbeving op de bodem van een diepe oceaan veroorzaakt lage golven met een hoge snelheid van zo n 800 km/u. Stap 2: Dichter bij de kust wordt d.m.v. het grondeffect de enorme watermassa afgeremd en de golven worden steeds hoger. De kustlijn trekt zich hierbij eerst enkele honderden meters terug. Stap 3: De hoge snelheid van de lage golven worden aan de kust verandert in hoge golven met een lagere snelheid. Er ontstaan metershoge, allesverwoestende golven. 21

20 Paragraaf 4: Tsunami Tsunami Videofragment Op 11 maart 2011 werd Japan getroffen door een zeebeving met een kracht van 9.0 op de Schaal van Richter. Na de aardbeving stond nóg een ramp te wachten: een tsunami. De vloedgolf spoelde dorpen weg en auto's dreven als badeendjes door de straten. Video's Jeugdjournaal - 11 maart 2011 SchoolTV - Tsunami Links Wikipedia - Tsunami Wikipedia - Zeebeving van Sendai 23

Daarbij stierven 200 duizend mensen.

Daarbij stierven 200 duizend mensen. Filmpje op www.youtube.com/watch?v=vua_y9c4zu4&feature=related Google trefwoorden: filmpje, plaattektoniek, teleac, youtube Aardbevingen Beweging in de aarde In 2004 was de tsunami in Azië na aardbeving

Nadere informatie

Aardrijkskunde Bewegende aarde Leerjaar 2ha HBAK Antwoordmodel

Aardrijkskunde Bewegende aarde Leerjaar 2ha HBAK Antwoordmodel Aardrijkskunde Bewegende aarde Leerjaar 2ha HBAK Antwoordmodel ------------------------------------------------------------------------------------------ Let op: - Je bent zelf verantwoordelijk voor het

Nadere informatie

5 havo 2 End. en ex. processen 1-4

5 havo 2 End. en ex. processen 1-4 5 havo 2 End. en ex. processen 1-4 Rusteloze aarde De Toch miljoenenstad ging het in 79 Napels na Chr. ligt grandioos op nog geen mis 10km De inwoners van de Vesuvius, van niemand Pompei waren lijk zich

Nadere informatie

De Geo. 1 th Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 5. www.degeo-online.nl. 1ste druk

De Geo. 1 th Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 5. www.degeo-online.nl. 1ste druk De Geo 1 th Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 5 www.degeo-online.nl 1ste druk De Geo, aardrijkskunde voor de onderbouw van th - Docentenhandleiding 1 TH 1 ThiemeMeulenhoff Utrecht/Zutphen,

Nadere informatie

De horizontale bewegingen van de platen

De horizontale bewegingen van de platen De horizontale bewegingen van de platen!sommige platen bestaan uit oceanische korst, sommige uit continentale korst, sommige uit beiden.!een continentale plaat is lichter dan een oceanische plaat Platen

Nadere informatie

Naam: VULKANEN. Vraag 1. Uit welke drie lagen bestaat de aarde? Vraag 2. Hoe dik is de aardkorst gemiddeld?

Naam: VULKANEN. Vraag 1. Uit welke drie lagen bestaat de aarde? Vraag 2. Hoe dik is de aardkorst gemiddeld? Naam: VULKANEN Voordat je begrijpt hoe vulkanen ontstaan, moet je eerst weten hoe de aarde in elkaar zit. De aarde is een bol die uit drie lagen bestaat. De binnenste laag is de kern. De temperatuur is

Nadere informatie

Aardbevingen hv123. banner. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/52470

Aardbevingen hv123. banner. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/52470 banner Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres VO-content 16 december 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/52470 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs

Nadere informatie

Aardbevingen hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Aardbevingen hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 16 December 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/52470 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Aardbevingen. Teleblik quizzen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/47695

Aardbevingen. Teleblik quizzen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/47695 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Teleblik quizzen 18 november 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/47695 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet.

Nadere informatie

Inleiding Waarom dit onderwerp?

Inleiding Waarom dit onderwerp? Inleiding Ik zou graag willen weten hoe vulkanen ontstaan. En wat de oorzaak kan zijn dat vulkanen uitbarsten. Waarom dit onderwerp? Ik heb dit onderwerp gekozen omdat ik laatst heel vaak de Etna op tv

Nadere informatie

Aardbevingen hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Aardbevingen hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 02 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/52470 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Determineren van gesteente

Determineren van gesteente Aarde Paragraaf 1 en atlasvaardigheden Determineren van gesteente Als je een gesteente bestudeert en daarna vaststelt wat de naam van het gesteente is, dan ben je aan het determineren. Je kunt gesteenten

Nadere informatie

Vulkaanuitbarsting in het nieuws!

Vulkaanuitbarsting in het nieuws! Kopieerblad 1 Vulkaanuitbarsting in het nieuws! Vulkaanuitbarsting in het nieuws! Wat weet je over de vulkaanuitbarsting die heeft plaatsgevonden? Waar heeft de vulkaanuitbarsting plaatsgevonden? Duid

Nadere informatie

Werkblad bij de geoquest Vulkanen

Werkblad bij de geoquest Vulkanen Naam: Werkblad bij de geoquest Vulkanen 1. Wat zijn vulkanen? Een vulkaan is een berg opgebouwd uit lava en as. 2. a)hoe ontstaan vulkanen? Vulkanen ontstaan door breuken in de aardkorst. Door de stromingen

Nadere informatie

INHOUD. Inleiding Aardbevingen Bergen Bosbranden Koraal Lawines Meteorieten Onweer...

INHOUD. Inleiding Aardbevingen Bergen Bosbranden Koraal Lawines Meteorieten Onweer... INHOUD Inleiding...6 1 Aardbevingen...8 2 Bergen... 10 3 Bosbranden... 12 4 Koraal... 14 5 Lawines... 16 6 Meteorieten... 18 7 Onweer... 20 8 Opwarming van de aarde... 22 9 Orkanen... 24 10 Overstromingen...

Nadere informatie

Project natuurrampen.

Project natuurrampen. Project natuurrampen. Klas Vicky Januari 2013 1. Overstromingen 2. Vulkanen 3. Tornado s 4. Aardbevingen 5. Tsunami s 6. Orkanen 1. Overstromingen 1.1. Wat zijn overstromingen? Je kan pas spreken van een

Nadere informatie

BEWEGENDE AARDE: KWARTET

BEWEGENDE AARDE: KWARTET BEWEGENDE AARDE: KWARTET Theoretisch kader In dit kwartetspel leer je door middel van het beantwoorden van vragen over van alles dat met het bewegen van de aarde te maken heeft. Elk kwartet heeft een onderwerp,

Nadere informatie

NRC Artikel van 19 september 2011

NRC Artikel van 19 september 2011 NRC Artikel van 19 september 2011 http://www.nrc.nl/nieuws/2011/09/19/dodental-aardbeving-india-loopt-op/ Leerstofanalyse 1. belangrijke leerstof elementen feiten: van de buitenwereld afgesloten rampgebied,

Nadere informatie

Vulkanen hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Vulkanen hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 16 December 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/52471 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Plaattektoniek. Fieke van Lith. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Plaattektoniek. Fieke van Lith. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Fieke van Lith 17 October 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/88104 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Japan beeft. Aardbeving en tsunami. Hoe ontstond die aardbeving? Lieve Hoet. Diep onder het zeewater bestaat de

Japan beeft. Aardbeving en tsunami. Hoe ontstond die aardbeving? Lieve Hoet. Diep onder het zeewater bestaat de Lieve Hoet Aardbeving en tsunami Op vrijdag 11 maart om 14.45 uur Japanse tijd (bij ons was het toen 6.45 uur) beefde de aarde in het noordoosten van Japan, op ongeveer 400 km van de hoofdstad Tokio. Deze

Nadere informatie

E... F P RO ... ... S ... ... ISBN 978 90 345 7021 5

E... F P RO ... ... S ... ... ISBN 978 90 345 7021 5 NA A M: F P RO E R SSO IN E ALL S AARDRIJKSKUNDE WERKBOEK ISBN 978 90 345 7021 5 538810 538810_OM_AK_GR8_WBindd 1 15-05-12 14:32 Eindredacteur: Anja Huisman Leerlijnauteur: Dolf Janson, APS Leerlijnauteur

Nadere informatie

Aardrijkskunde H2 Endogene en exogene processen

Aardrijkskunde H2 Endogene en exogene processen Aardrijkskunde H2 Endogene en exogene processen P2 Opbouw van de aarde Vroeger was de aarde een klont roodgloeiend gesteente, door de afstand tot de zon is dat afgekoeld en de buitenste laag gestold. De

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) (Summary in Dutch) Aardwetenschappers kijken naar de structuur van het oppervlak en inwendige van de aarde, en de processen die zich daar afspelen. De aarde lijkt op het eerste gezicht nogal hard en vast,

Nadere informatie

eruptie uitbarsting van een vulkaan, waarbij lava, gesteente, gassen en as de lucht in worden geblazen

eruptie uitbarsting van een vulkaan, waarbij lava, gesteente, gassen en as de lucht in worden geblazen eruptie uitbarsting van een vulkaan, waarbij lava, gesteente, gassen en as de lucht in worden geblazen vakwoorden geothermisch heeft te maken met de hitte binnenin de aarde gloedwolk ander woord voor pyroclastische

Nadere informatie

Aarde: De aarde als natuurlijk systeem; samenhangen en diversiteit

Aarde: De aarde als natuurlijk systeem; samenhangen en diversiteit Aarde: De aarde als natuurlijk systeem; Aardrijkskunde VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht domeinen CE Aardrijkskunde A1: Geografische benadering B1: Samenhang en verscheidenheid in de wereld C1: De aarde

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde oud progr vwo 2010 - I

Eindexamen aardrijkskunde oud progr vwo 2010 - I Actieve aarde Opgave 7 Platentektoniek en klimaat Bestudeer bron 1 die bij deze opgave hoort. 1p 25 Welke atlaskaart moet je gebruiken om inzicht te krijgen in de plaattektonische bewegingen vanaf het

Nadere informatie

Kernpunten. Conclusie en nawoord. Essay naar de temperaturen binnen de kern van de aarde. Auteur: Sebastien Immers. Copyright Augustus 2010

Kernpunten. Conclusie en nawoord. Essay naar de temperaturen binnen de kern van de aarde. Auteur: Sebastien Immers. Copyright Augustus 2010 Kernpunten Essay naar de temperaturen binnen de kern van de aarde. Conclusie en nawoord Auteur: Sebastien Immers Copyright Augustus 2010 Voor meer informatie: info@immerspher.com Internetadressen: http://www.immerspher.com

Nadere informatie

c) Waarom denk jij dat straten en vliegvelden a) Wat is het onderwerp van dit artikel? b) In welk werelddeel ligt Costa Rica?

c) Waarom denk jij dat straten en vliegvelden a) Wat is het onderwerp van dit artikel? b) In welk werelddeel ligt Costa Rica? Wereldoriëntatie A B C a) Waar rommelt het? b) Wat is de naam van de vulkaan? c) Hoe hoog was de aswolk? 2) Lees tekst 1 op pagina 13 hiernaast. a) Wat weet jij al over vulkanen? Maak een woordweb met

Nadere informatie

Aardrijkskunde Samenvatting Hoofdstuk 2 Endogene en Exogene processen 2 t/m 12

Aardrijkskunde Samenvatting Hoofdstuk 2 Endogene en Exogene processen 2 t/m 12 Aardrijkskunde Samenvatting Hoofdstuk 2 Endogene en Exogene processen 2 t/m 12 2: De opbouw van de aarde Kern: 3700 km dik, binnenste deel vast, buitenste deel vloeibaar -> aardmagnetisme Aardmantel: 2900

Nadere informatie

Humboldt. Humboldt. Pico del Teide 1 HV LEEROPDRACHTENBOEK AARDRIJKSKUNDE VOOR DE ONDERBOUW

Humboldt. Humboldt. Pico del Teide 1 HV LEEROPDRACHTENBOEK AARDRIJKSKUNDE VOOR DE ONDERBOUW 1 H V Humboldt Humboldt Alexander von Humboldt (1769-1859) was een Duitse wetenschapper en ontdekkingsreiziger. Veel mensen zien hem als de eerste moderne geograaf. Terwijl andere wetenschappers vooral

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Leerlingenmateriaal. Lesbrief Natuurgeweld op IJsland

Docentenhandleiding. Leerlingenmateriaal. Lesbrief Natuurgeweld op IJsland Lesbrief Natuurgeweld op IJsland 7 Docentenhandleiding Inhoud In het voorjaar van 2010 werd Europa geteisterd door een enorme aswolk afkomstig uit IJsland. Dit door divergerende aardschollen verscheurde

Nadere informatie

Een tsunami, de kracht van water? Lespakket voor de leerling

Een tsunami, de kracht van water? Lespakket voor de leerling Japanese Red Cross/Toshirharu Kato Een tsunami, de kracht van water? Lespakket voor de leerling Hallo! Heb jij al ooit een tsunami meegemaakt? Nee? Dat is heel normaal, want in België kwam er nog geen

Nadere informatie

Thema: Krachten der aarde hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/52468

Thema: Krachten der aarde hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/52468 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 16 december 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres https://maken.wikiwijs.nl/52468 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VOOR DE TWEEDE FASE. VWO zakboek samenvattingen begrippen examentips

AARDRIJKSKUNDE VOOR DE TWEEDE FASE. VWO zakboek samenvattingen begrippen examentips AARDRIJKSKUNDE VOOR DE TWEEDE FASE VWO zakboek samenvattingen begrippen examentips Aan de slag met het Wereldwijs zakboek Het Wereldwijs zakboek helpt je bij de voorbereiding op toetsen, schoolexamens

Nadere informatie

Vulkanen. Voorwoord! Ik heb dit onderwerp gekozen omdat, ik een onderwerp wou dat niet vaak voor komt. En dan kan je er ook nog iets van leren. Blz.

Vulkanen. Voorwoord! Ik heb dit onderwerp gekozen omdat, ik een onderwerp wou dat niet vaak voor komt. En dan kan je er ook nog iets van leren. Blz. Vulkanen Blz. 1 Vulkanen Voorwoord! Ik heb dit onderwerp gekozen omdat, ik een onderwerp wou dat niet vaak voor komt. En dan kan je er ook nog iets van leren. Blz.2 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 voorblad Blz.

Nadere informatie

Een tsunami, de kracht van water? Lespakket 3de graad lager onderwijs Handleiding voor de leerkracht

Een tsunami, de kracht van water? Lespakket 3de graad lager onderwijs Handleiding voor de leerkracht Japanese Red Cross/Toshirharu Kato Een tsunami, de kracht van water? Lespakket 3de graad lager onderwijs Handleiding voor de leerkracht Dit bundeltje is een aanvulling op het lespakket rond Aardbevingen.

Nadere informatie

Een vulkaan onder Nederland

Een vulkaan onder Nederland lespakket Natuurkunde studie Aardwetenschappen Een vulkaan onder Nederland Jij bent de geoloog in dienst en verantwoordelijk voor het geruststellen van de (Europese) bevolking. Jij moet bepalen wie er

Nadere informatie

Planetaire Samenstanden en Aardbevingen 2014-10-05 door Frank Hoogerbeets

Planetaire Samenstanden en Aardbevingen 2014-10-05 door Frank Hoogerbeets Planetaire Samenstanden en Aardbevingen 2014-10-05 door Frank Hoogerbeets Volgens de gevestigde wetenschap zijn aardbevingen het gevolg van de beweging van tektonische platen, die wordt veroorzaakt door

Nadere informatie

Extreme woonplekken vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Extreme woonplekken vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 06 December 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/63450 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Docentenhandleiding VULKANISME, IJSLANDS NACHTMERRIE EN TROTS WEBQUEST. Aardrijkskunde 1 vwo -> methode BuiteNLand (2009)

Docentenhandleiding VULKANISME, IJSLANDS NACHTMERRIE EN TROTS WEBQUEST. Aardrijkskunde 1 vwo -> methode BuiteNLand (2009) Docentenhandleiding WEBQUEST VULKANISME, IJSLANDS NACHTMERRIE EN TROTS Aardrijkskunde 1 vwo -> methode BuiteNLand (2009) Contactpersonen; Ralph Kleiman (ralph.kleiman@student.hu.nl) Kim Bezuijen (kim.bezuijen@student.hu.nl)

Nadere informatie

Vulkaanuitbarsting in IJsland

Vulkaanuitbarsting in IJsland Auteur: Lieve Hoet Een vulkaan barst uit IJsland Vulkanen vind je op heel veel plaatsen in de wereld, maar de vulkaan waarover iedereen nu praat, ligt in IJsland. Dit eiland ligt net onder de poolcirkel

Nadere informatie

Wonen - Extreme woonplekken. VO-content StudioVO. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Wonen - Extreme woonplekken. VO-content StudioVO. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content StudioVO Laatst gewijzigd Licentie Webadres 14 July 2013 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/44995 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Soorten vulkanen. Tefra vulkaan: Werkende vulkaan: Er zijn heel veel soorten vulkanen en ik ga er 6 opnoemen en er wat over vertellen dat zijn,

Soorten vulkanen. Tefra vulkaan: Werkende vulkaan: Er zijn heel veel soorten vulkanen en ik ga er 6 opnoemen en er wat over vertellen dat zijn, Voorwoord Ik doe mijn werkstuk over vulkanen, ik doe hem over vulkanen omdat ik er echt niets over wist, en het leek me een superleuk en interessant onderwerp, ik ga u iets leren wat voor soorten uitbarstingen

Nadere informatie

Bijlage 1 Lessenserie in schema en lesplannen. Behorende bij paper 2 ontwerpen, Harmke Schaap. Harmke les. Selma les. Foto van de dag/pc opdracht etc.

Bijlage 1 Lessenserie in schema en lesplannen. Behorende bij paper 2 ontwerpen, Harmke Schaap. Harmke les. Selma les. Foto van de dag/pc opdracht etc. Bijlage 1 Lessenserie in schema en lesplannen Behorende bij paper 2 ontwerpen, Harmke Schaap Harmke les Selma les Foto van de dag/pc opdracht etc. Relevant voor ontwerp Week 1 (periode Geologie ) Dag Onderwerp

Nadere informatie

Wat doe je in deze les? Handleiding Uitbreidingsles Studerend lezen niveau B

Wat doe je in deze les? Handleiding Uitbreidingsles Studerend lezen niveau B Handleiding Uitbreidingsles Studerend lezen Een onderdeel van Nieuwsbegrip XL zijn de strategielessen. De strategielessen zijn bedoeld om de strategieën voor begrijpend lezen bij de leerlingen te introduceren

Nadere informatie

Zo overleef je extreem weer

Zo overleef je extreem weer Knallende bergen Ongeveer 100 kilometer onder je voeten is het een helse toestand. Daar stroomt een stroperige, gloeiend hete steenmassa: magma. En wat heet is, wil omhoog. Kijk maar naar de damp die uit

Nadere informatie

Opgave 5 Migratiepatronen in Zuidoost-Azië

Opgave 5 Migratiepatronen in Zuidoost-Azië Zuidoost-Azië Opgave 5 Migratiepatronen in Zuidoost-Azië Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort. De internationale migratie van huishoudelijke hulpen is, zoals alle migratievormen,

Nadere informatie

INLEIDING TOT DE PETROLOGIE

INLEIDING TOT DE PETROLOGIE INLEIDING TOT DE PETROLOGIE Prof. Dr. Johan De Grave Johan.DeGrave@ugent.be Cursus: Prof. Dr. Peter Van den haute Prof. Paul De Paepe VULKANISCHE ERUPTIETYPES Vulkanische erupties indelen op basis van:

Nadere informatie

Om te onthouden. thema 1 Een vurige planeet. Samenvatting. les 1 De aarde als puzzel. les 2 Topografie: Delen van de wereld. les 3 Vurige vulkanen

Om te onthouden. thema 1 Een vurige planeet. Samenvatting. les 1 De aarde als puzzel. les 2 Topografie: Delen van de wereld. les 3 Vurige vulkanen thema 1 Een vurige planeet Om te onthouden Samenvatting les 1 De aarde als puzzel De aardkorst bestaat uit aardschollen. Op die schollen liggen de continenten met de oceanen daaromheen. De aardschollen

Nadere informatie

Aardbeving in Haïti. De republiek Haïti. Hoe ontstaat zo'n aardbeving? De aarde beefde. Auteur: Lieve Hoet

Aardbeving in Haïti. De republiek Haïti. Hoe ontstaat zo'n aardbeving? De aarde beefde. Auteur: Lieve Hoet Auteur: Lieve Hoet De republiek Haïti Haïti is een heel arm land. Het is eigenlijk een deel van een eiland in de Caraïbische Zee, dicht bij Cuba en gelegen tegenover Midden-Amerika. kracht van 7 op de

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2008-II

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2008-II Actieve aarde Opgave 7 Opheffing van gesteenten en ertsen in het Scandinavisch Hoogland Gebruik de bronnen 10 en 11 van het bronnenboekje. In de derde afbeelding (afbeelding C) van bron 10 zijn de cijfers

Nadere informatie

Contentcatalogus *** Leeractiviteitenbank voor het basisonderwijs (LAB) Contentcatalogus Leeractiviteitenbank voor het basisonderwijs Pagina 1

Contentcatalogus *** Leeractiviteitenbank voor het basisonderwijs (LAB) Contentcatalogus Leeractiviteitenbank voor het basisonderwijs Pagina 1 Contentcatalogus *** bank voor het basisonderwijs (LAB) Contentcatalogus bank voor het basisonderwijs Pagina 1 Overzicht beschikbare lessen Titel Paginanummer Windenergie 3 De Alpen 4 Vulkanen en aardbevingen

Nadere informatie

1. Het Heelal. De aarde lijkt groot, maar onze planeet is niet meer dan een stip in een onmetelijke ruimte.

1. Het Heelal. De aarde lijkt groot, maar onze planeet is niet meer dan een stip in een onmetelijke ruimte. De aarde 1. Het Heelal De aarde lijkt groot, maar onze planeet is niet meer dan een stip in een onmetelijke ruimte. De oerknal Wetenschappers denken dat er meer dan 15 miljoen jaar geleden een enorme ontploffing

Nadere informatie

Numerieke Geodynamica

Numerieke Geodynamica Oerol Festival, 16 juni 2014 Numerieke Geodynamica (Hoe nerds de Aarde bestuderen) Dr. Cedric Thieulot!!!! www.cedricthieulot.net 1997 B.Sc. Wiskunde! (Univ. Parijs XI)! 2000 M.Sc. Natuurkunde! (TU/e)!

Nadere informatie

INDONESIË. Natuurlijke en landschappelijke kenmerken

INDONESIË. Natuurlijke en landschappelijke kenmerken INDONESIË Natuurlijke en landschappelijke kenmerken Structuur [1/2] De kandidaat kan gebiedskenmerken van een ontwikkelingsland beschrijven en analyseren. Het betreft: a. sociaal-geografische en fysisch-geografische

Nadere informatie

VULKANEN. Doelgroep Leerlingen van groep 7 en 8 van het basisonderwijs (10-12 jaar).

VULKANEN. Doelgroep Leerlingen van groep 7 en 8 van het basisonderwijs (10-12 jaar). 15 november Inleiding In november 1963 ontstond er een nieuw eiland in de Atlantische Oceaan, ongeveer 33 kilometer ten zuiden van IJsland. Een week eerder was een vulkaan in de Atlantische Oceaan tot

Nadere informatie

e-book: gebonden versie: e-book: gebonden versie: Chris Oxlade

e-book: gebonden versie: e-book: gebonden versie: Chris Oxlade Chris Oxlade Chris Oxlade Anita Ganeri Anita Ganeri Boeken in deze serie e-book: 978-94-6175-825-5 gebonden versie: 978-90-5566-931-8 e-book: 978-94-6175-822-4 gebonden versie: 978-94-6175-285-7 e-book:

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VOOR DE TWEEDE FASE. VWO leeropdrachtenboek

AARDRIJKSKUNDE VOOR DE TWEEDE FASE. VWO leeropdrachtenboek AARDRIJKSKUNDE VOOR DE TWEEDE FASE VWO leeropdrachtenboek Grensgebied Opbouw afbraak tussen van Mexico reliëf en de VS Globalisering, Middellandse-Zeegebied landbouw en landschap Wereld Aarde 21 Hoofdstuk

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2008-I

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2008-I Actieve aarde Opgave 7 De Zuidwalvulkaan Gebruik de bronnen 9 tot en met 11 van het bronnenboekje. 1p 25 Welke atlaskaart geeft het breukensysteem waarmee de ligging van de Zuidwalvulkaan is verbonden

Nadere informatie

De gevaren van een uitbarsting van de Vesuvius

De gevaren van een uitbarsting van de Vesuvius De gevaren van een uitbarsting van de Vesuvius Bron: (Mount Vesuvius) Naam: Jochem Veerman Klas: 5H1 Inleverdatum: 3 maart 2015 Vak: Aardrijkskunde Begeleidster: Mevrouw Schuitemaker 1 Inhoud Inhoud...

Nadere informatie

Hoe zit het eigenlijk met vulkanen?

Hoe zit het eigenlijk met vulkanen? Hoe zit het eigenlijk met vulkanen? Lessenserie over vulkanen voor groep 6/7 Gebaseerd op de didactiek van onderzoekend en ontwerpend leren 1 Inhoudsopgave bladzijde Organisatie 3 Context 3 Inhoud en aanpak

Nadere informatie

AARDE 2 VWO ANTWOORDENBOEK HOOFDSTUK 5 OPBOUW EN AFBRAAK VAN RELIËF

AARDE 2 VWO ANTWOORDENBOEK HOOFDSTUK 5 OPBOUW EN AFBRAAK VAN RELIËF HOOFDSTUK 5 Paragraaf 1 Oriëntatie 1 a Noord- en Zuid-Amerika en Afrika b Europa en Azië c Antarctica lag niet overheersend in het poolgebied. Hierdoor kon zich geen landijs gaan vormen. 2 a het Carboon

Nadere informatie

Sessie 1 Inleiding plaattektoniek

Sessie 1 Inleiding plaattektoniek Sessie 1 Inleiding plaattektoniek Aarde is dynamisch The summit of Mount Everest is made of marine limestone, zo ongeveer drukt de Amerikaanse schrijver John McPhee in een paar woorden uit dat de Aarde

Nadere informatie

De invloed van vulkanen op de ontwikkeling van de aarde

De invloed van vulkanen op de ontwikkeling van de aarde De invloed van vulkanen op de ontwikkeling van de aarde Gemaakt door: Jesse Mathôt, Chantal Haligowski & Iris Hooijer Klassen: 5H1, 5H School: Fioretti College Lisse Inleverdatum: 14-10-2016 1 Inhoud Inleiding...

Nadere informatie

Sessie 2 De Sumatra beving en tsunami

Sessie 2 De Sumatra beving en tsunami Sessie 2 De Sumatra beving en tsunami Nadat we in sessie 1 de hoofdelementen van de plaattektoniek hebben leren kennen, geeft deze sessie inzicht in de seismische activiteit in subductiezones, de meest

Nadere informatie

EEN SLAPENDE VULKAAN ONTWAAKT

EEN SLAPENDE VULKAAN ONTWAAKT EEN SLAPENDE VULKAAN ONTWAAKT Veel belangstelling bij de naderende uitbarsting van de Mount St. Helens (najaar 2004). 30 september 2004 DE VULKANISCHE ACTIVITEIT RONDOM MOUNT ST. HELENS IS TOEGENOMEN.

Nadere informatie

Platentektoniek in de klas: de tektoniekbak met een dwarsdoorsnede

Platentektoniek in de klas: de tektoniekbak met een dwarsdoorsnede Platentektoniek in de klas: de tektoniekbak met een dwarsdoorsnede Aanleiding van deze tektoniekbak Bij het uitleggen van het ontstaan van aardbevingen als gevolg van platentektoniek in 5 havo, werd mij

Nadere informatie

Over tsunami s & aardbevingen. Een tsunami! Wanneer bij ons?

Over tsunami s & aardbevingen. Een tsunami! Wanneer bij ons? Over tsunami s & aardbevingen Een tsunami! Wanneer bij ons? Een tsunami! Wanner bij ons? 26 december 2004 26 december 2004... de dag dat de wereld een nieuw woord leerde... 26 december 2004... de dag dat

Nadere informatie

week januari 2010 opdrachten niveau D Opdrachten bij tekst 1

week januari 2010 opdrachten niveau D Opdrachten bij tekst 1 Opdrachten bij tekst 1 Opdracht 1 (klas): Tekst lezen 1. Lees de tekst volgens het stappenplan. 2. Ken je de betekenis van onderstaande woorden uit de tekst al? Geef bij elk woord een omschrijving. Ken

Nadere informatie

Hoe wordt een aardbeving veroorzaakt, gemeten en wat zijn de gevolgen ervan?

Hoe wordt een aardbeving veroorzaakt, gemeten en wat zijn de gevolgen ervan? Aardbevingen Hoofdvraag: Hoe wordt een aardbeving veroorzaakt, gemeten en wat zijn de gevolgen ervan? Deelvragen: 1. Hoe wordt een aardbeving veroorzaakt? 2. Hoe kun je aardbevingen meten? 3. Kun je aardbevingen

Nadere informatie

Fysische Geografie. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/67092

Fysische Geografie. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/67092 Auteur Jorick Boll Laatst gewijzigd 23 november 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres https://maken.wikiwijs.nl/67092 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

CHILI een VERGETEN BEVING

CHILI een VERGETEN BEVING TALCAHUANO centrum: ZONA CERO CHILI een VERGETEN BEVING 27 feb 2010-03:34 uur CALETA el MORRO COMPLEET VERWOEST Grootste aardbeving van de laatste 50 jaar. 8.8 op de schaal van Richter. 15 min later: Tsunami

Nadere informatie

Tornado en orkaan hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Tornado en orkaan hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 16 December 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/76067 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Bijlage VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2. Bronnenboekje

Bijlage VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2. Bronnenboekje Bijlage VWO 2014 tijdvak 2 aardrijkskunde Bronnenboekje VW-0131-a-14-2-b Wereld Opgave 1 Globalisering van IKEA IKEA IKEA kan beschouwd worden als een supermarkt in woninginrichting. Door de stijl, het

Nadere informatie

ZON, ZEE EN ZONDVLOED WAT HAWAÏ JE ALLEMAAL OVER DE VLOED KAN VERTELLEN

ZON, ZEE EN ZONDVLOED WAT HAWAÏ JE ALLEMAAL OVER DE VLOED KAN VERTELLEN GEOLOGIE TEKST JAN REIN DE WIT ZON, ZEE EN ZONDVLOED WAT HAWAÏ JE ALLEMAAL OVER DE VLOED KAN VERTELLEN Vakantie! Wat een weelde dat je er af en toe even tussenuit mag. Waar de een lekker thuis tot rust

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2005-II

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2005-II Actieve aarde Opgave 7 bron 12 Ouderdom van de oceanische korst bron: Berendsen, H.J.A., Fysisch-geografisch onderzoek, Assen, 1997 De ligging van delen van de oceanische korst met een verschillende geologische

Nadere informatie

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ...

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ... Naam: DE WATERSNOOD- RAMP Het is 31 januari 1953. Het stormde vreselijk In Zeeland. Toch waren de meeste mensen gewoon rustig naar bed gegaan. Zij werden in hun slaap overvallen door een zware stormvloed.

Nadere informatie

Excursie Vesuvius. De uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Christus

Excursie Vesuvius. De uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Christus Excursie Vesuvius De uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Christus Aan de voet van de Vesuvius lagen 2000 jaar geleden al verschillende steden zoals Pompeji en Herculaneum. Met een mogelijke uitbarsting

Nadere informatie

Oplossing: De grootste cirkel om de aarde heet de

Oplossing: De grootste cirkel om de aarde heet de Herhaling Ω groep 8 Ω De wereld (blad ) Zoek de pagina in het lesboek. Lees de tekst en bekijk de foto of tekening. Maak dan de vraag. pagina 4, 5 en 6 2 3 4 5 6 7 Zo noemen we de lijnen die over de aarde

Nadere informatie

Bijlage 3. Achtergrondinformatie en bronnen bij hazards Tungurahua

Bijlage 3. Achtergrondinformatie en bronnen bij hazards Tungurahua 1 Bijlage 3. Achtergrondinformatie en bronnen bij hazards Tungurahua In deze bijlage vind je achtergrondinformatie die je kan helpen bij taak 1: het maken van een hazardkaart en profielen en het analyseren

Nadere informatie

VAN PLEZIER BELEVEN WORD JE SLIM!

VAN PLEZIER BELEVEN WORD JE SLIM! VAN PLEZIER BELEVEN WORD JE SLIM! Fortstraat 128 b 8400, Oostende / info@explorado-oostende.be Tel.: 059 70 59 59 / www.explorado-oostende.be DIT EXPLORADO-PAROURS NEEMT JE MEE OP ONTDEKKINGS- TOHT DOORHEEN

Nadere informatie

Aardbevingen Een schokkende natuurramp

Aardbevingen Een schokkende natuurramp Aardbevingen Een schokkende natuurramp Lespakket voor de leerling Hallo! Heb jij al ooit een aardbeving meegemaakt? Nee? Dat is heel normaal, want in België komen maar heel weinig aardbevingen voor. In

Nadere informatie

Opwarming van de aarde

Opwarming van de aarde Leerlingen Opwarming van de aarde 8 Naam: Klas: In dit onderdeel kom je onder andere te weten dat er niet alleen een broeikaseffect is, maar dat er ook een versterkt broeikaseffect is. Bovendien leer je

Nadere informatie

Thema : Vulkanen Onderwerp : Hoe werkt een vulkaan?

Thema : Vulkanen Onderwerp : Hoe werkt een vulkaan? 1 Thema : Vulkanen Onderwerp : Hoe werkt een vulkaan? Bij veel vulkanen zit de kraterpijp (= de uitgang) verstopt met lava en stenen. De uitgang naar buiten is dus geblokkeerd. Daardoor wordt de druk van

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vwo I

Eindexamen aardrijkskunde vwo I Aarde Opgave 4 De Colorado en de Grand Canyon Bestudeer de bronnen 1 tot en met 5 die bij deze opgave horen. Het Colorado Plateau in de staat Arizona (VS) bestaat uit zeer oude gesteenten. In de loop van

Nadere informatie

Hulp bij rampen Januari 2010 Haïti

Hulp bij rampen Januari 2010 Haïti In de afgelopen twaalf maanden zijn er honderdduizenden mensen op pad gegaan om hun medemens te helpen ten tijde van een ramp. Zij zijn allemaal getraind in de vaardigheden van de Scientology Pastoraal

Nadere informatie

VRAAG EEN DESKUNDIGE. Wie kennen jullie?

VRAAG EEN DESKUNDIGE. Wie kennen jullie? VRAAG EEN DESKUNDIGE Praten met deskundigen (mensen die werken aan de voorbereiding op rampen, slachtoffers helpen tijdens een ramp of helpen herbouwen na een ramp) is een goede manier voor jullie team

Nadere informatie

Studiewijzer aardrijkskunde 10vwo Aarde 2 Klas: 10vwo Datum: september 2015 PTA: T1

Studiewijzer aardrijkskunde 10vwo Aarde 2 Klas: 10vwo Datum: september 2015 PTA: T1 Studiewijzer aardrijkskunde 10vwo Aarde 2 Klas: 10vwo Datum: september 2015 PTA: T1 Als een les wegens ziekte uitvalt dan kan je zelfstandig door werken. Zorg voor een groot schrift (A4-formaat) waarin

Nadere informatie

Practicum: Hoezo Zeespiegelstijging?

Practicum: Hoezo Zeespiegelstijging? Practicum: Hoezo Zeespiegelstijging? Op de Aarde wonen er ongeveer 6 446 131 400 mensen. In België wonen er 10 584 534. De meeste mensen wonen in de bergen / in de woestijn / in de nabijheid van water/

Nadere informatie

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Uitleennummer in de school: Uitleennummer bij BOBOT: Timing: 2 à 3 lestijden + knutselles

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Uitleennummer in de school: Uitleennummer bij BOBOT: Timing: 2 à 3 lestijden + knutselles 1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE Hoofdthema: Vuur Onderwerp : De vulkaan Uitleennummer in de school: Uitleennummer bij BOBOT: Doel / ET en OD LP 6.13 (=ET 2.6 = OD T1 53 + 63 + 65 + 67 = OD

Nadere informatie

In Japan, Nieuw-Zeeland, Taiwan en Groningen blijft de aarde in beweging

In Japan, Nieuw-Zeeland, Taiwan en Groningen blijft de aarde in beweging Nieuwsbrief buitenland april 2016 In Japan, Nieuw-Zeeland, Taiwan en Groningen blijft de aarde in beweging Door de aanslagen in Brussel verbleekte het andere nieuws van de afgelopen maanden, zoals de ontruiming

Nadere informatie

HET PROJECT voorbereiden, helpen, herstellen

HET PROJECT voorbereiden, helpen, herstellen HET PROJECT voorbereiden, helpen, herstellen In het Nature s Fury Project zal jullie team: Een gemeenschap kiezen waar een natuurramp kan voorkomen. Een probleem kiezen dat zich voordoet als er een natuurramp

Nadere informatie

IJSLAND. Dr. Bernd Andeweg Aardwetenschappen Vrije Universiteit amsterdam

IJSLAND. Dr. Bernd Andeweg Aardwetenschappen Vrije Universiteit amsterdam IJSLAND Dr. Bernd Andeweg Aardwetenschappen Vrije Universiteit amsterdam Programma IJsland Plaattektoniek Vulkanisme algemeen beetje scheikunde Eyjafjallajökull Klimaat IJs Water > Plaattektoniek > Plaattektoniek

Nadere informatie

Practicum: Hoezo Zeespiegelstijging?

Practicum: Hoezo Zeespiegelstijging? Practicum: Hoezo Zeespiegelstijging? Op de Aarde wonen er ongeveer 6 446 131 400 mensen. In België wonen er 10 584 534. De meeste mensen wonen in de bergen / in de woestijn / in de nabijheid van water/

Nadere informatie

o Inleiding blz. 3 o Hypothese blz. 4 o Deelvraag 2: Wat zijn vulkanen en hoe ontstaan ze? blz. 11-14

o Inleiding blz. 3 o Hypothese blz. 4 o Deelvraag 2: Wat zijn vulkanen en hoe ontstaan ze? blz. 11-14 Petra Würsten & Herma Vonder 5Hd & 5Ha Aardrijkskunde H.J. ter Harmsel 27 februari 2013 1 o Inleiding blz. 3 o Hypothese blz. 4 o Deelvraag 1: Wat is Yellowstone? blz. 5-10 Locatie Yellowstone Vondst van

Nadere informatie

Groningen wie krijgt de schuld?

Groningen wie krijgt de schuld? Groningen wie krijgt de schuld? - Praktische hands-on seismologie-activiteit - Seismologie is onderdeel van het vak Aardrijkskunde en is de wetenschap die zich bezighoudt met het meten van (seismologische)

Nadere informatie

Vulkanen. Door: Sjaak Bonestaak

Vulkanen. Door: Sjaak Bonestaak Vulkanen Door: Sjaak Bonestaak Dit werkstuk is bedoeld als voorbeeld. De eisen van het werkstuk zijn: - Een voorpagina (Naam van het onderwerp, één of meerder afbeeldingen, je naam) - Een inleiding (Waarom

Nadere informatie