Geneesmiddelenbewaking door Lareb

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Geneesmiddelenbewaking door Lareb"

Transcriptie

1 Geneesmiddelenbewaking door Lareb Verleden, heden en toekomst Drs. Joep Scholl Wetenschappelijk beoordelaar Lareb

2 Wat is er veranderd? Geneesmiddelenbewaking anno 2015 Geneesmiddelen en zwangerschap Ontwikkelingen bij Lareb

3

4 Once upon a time..

5 Wat is er veranderd?

6 Toename van patiënt meldingen

7 Toename van patiënt meldingen Consumenten melden meer symptomen, zorgverleners meer diagnoses1 1De Langen et al. Drug Saf 2008;31(6):515-24

8 Symptomen vs diagnose Patiënt melding: Benauwd / kortademig Longembolie Hartfalen Myocard infarct Pneumonitis

9 Bijwerkingen sprectrum voor middel X Pneumonitis MI Benauwdheid Hartfalen longembolie

10 Symptomen vs diagnose Meldingen van patiënt gebruiken voor meer kwalitatieve signalen Pilot onderzoek naar waarde patiënt meldingen bij verschillende soorten signalen

11 Wat veranderde er nog meer?

12 Toename van MAH meldingen

13 Waar komt deze toename (mede) door?

14 Toename van MAH meldingen

15 Toename van MAH meldingen Top 10 bijwerkingen van één van de erytropoëtinen (MAH + Lareb) ADR Death Hospitalisation Dialysis Pneumonia Haemoglobin decreased Rehabilitation therapy Malaise Transfusion Fall Fatigue Percentage 46,8 22,2 2,2 0,8 0,7 0,6 0,6 0,6 0,6 0,6

16 Toename van MAH meldingen Pilot case-by-case beoordeling MAH meldingen - Geen nieuwe signalen Veel terugkomende associaties patient support programmes Vergt veel resources Onderzoek predictiemodel associaties - In ontwikkeling

17 Veranderingen: Last but not least.

18 Invloed van de media

19 Invloed van de media

20 Invloed van de media Top 5 bijwerkingen op cyproteron/ethinylestradiol BIJWERKING PERCENTAGE Pulmonary embolism 16,8 Thrombosis 12,9 Therapeutic response unexpected 4,5 Deep vein thrombosis 3,3 Headache 2,7 33,0%

21 Wat betekent het voorgaande voor onze database?

22 ADRs/1000 meldingen RVP? Thyrax / Cervarix

23 ADRs/1000 meldingen alleen HCP, geen MAH

24 Conclusie veranderingen Database in inhoudelijk aanzienlijk veranderd door toename van patienten meldingen, MAH meldingen en media aandacht Bovenstaande heeft invloed op (statistische) signaaldetectie Aanvullende methoden van signaaldetectie zijn noodzakelijk

25 Zoek je de speld in de hooiberg

26 ..of de juiste speld in een speldenberg?

27 Geneesmiddelenbewaking anno 2015

28 Geen nieuwe bijwerking, toch een signaal!

29 Oude wijn in nieuwe zakken?

30 Wat is hier aan de hand? Totaal aantal meldingen per maand

31 De Thyrax case Vanaf april 2014 toename in het aantal meldingen van klachten die lijken op hyperthyreoïdie

32 De Thyrax case

33 De Thyrax case: De bijwerkingen Bron: Rapport Bijwerkingen na verpakkingswijziging Thyrax

34 De Thyrax case: De gevolgen Bron: Rapport Bijwerkingen na verpakkingswijziging Thyrax

35 Nieuwe samenwerkingsverbanden

36 Samenwerking met patiëntenorganisaties

37 Samenwerking met patiëntenorganisaties Aanleiding: off-label gebruik ADHD medicatie Gezamenlijke ontwikkeling questionnaire Uitzetten enquete - Leden patientenorganisatie - Professionals (psychiaters) in het netwerk

38 Samenwerking met patiëntenorganisaties 75% had een ADR ervaren gedurende het gebruik van hun medicatie voor AD(H)D, waaronder Nicotine craving Rebound effect 50% stopte met de medicatie 60% vanwege ADRs 39% vanwege te weinig effectiviteit 30% omdat ze zonder geneesmiddelen wilden leven

39 Samenwerking met patiëntenorganisaties Respondenten werd (na toestemming voor contact) gevraagd een melding te doen 45 meldingen ingediend - Geen opvallende zaken

40 Geneesmiddelgebruik tijdens de zwangerschap: What s new?

41 Teratologie Informatie Service (TIS)

42 Wat is TIS? Kenniscentrum op het gebied van de mogelijke effecten van geneesmiddelengebruik en andere blootstellingen op de zwangerschap, het ongeboren kind en de lactatieperiode

43 Werkzaamheden TIS pregnant

44 Ontwikkelingen bij Lareb

45 Ontwikkelingen bij Lareb Doormeldsystemen Traceability van biologicals Counterfeit Nieuwe methoden voor signaaldetectie.

46 Faciliteren bij melden

47 Het kost zoveel tijd om een melding te doen bij Lareb!

48 Faciliteren bij melden

49 Faciliteren bij melden

50 Faciliteren bij melden

51 Faciliteren bij melden

52 Faciliteren bij melden DREAM Bij kanker.nl NHGDoc WEB-RADR.

53 Lareb en social media

54 WEB-RADR + Data-mining social media Meld app voor smartphone / tablet

55 WEB-RADR: Social media Asthenia MedDRA: ICD-10: R42 For more examples see demo.medwatcher.org Dizziness MedDRA: ICD-10: R53

56 WEB-RADR: App

57 WEB-RADR: App

58 WEB-RADR: App

59 Traceability of biologicals

60 Traceability biologicals Samenwerking Lareb Escher / TI Pharma 1. Oriënterend onderzoek traceerbaarheid ziekenhuisapotheek en meldingen Lareb (manuscript geaccepteerd door Drug Safety) 2. Aanvullend onderzoek Lareb meldingen (in progress)

61 Counterfeit / illegale geneesmiddelen

62 Counterfeit

63 Counterfeit Overleg tussen VWS, RIVM, IGZ, NVWA, NVIC, Dopingautoriteit, Lareb - Doel: stroomlijnen meldingen van vervalsingen / illegale middelen Onderdeel van grotere keten met o.a. Nefarma, Bogin, KNMP, douane, etc.

64 Conclusie

65 Conclusie Veel veranderingen gaande op diverse gebieden: - Meldingen in de database - Geneesmiddelen (biosimilars / counterfeit) - Scope van geneesmiddelenbewaking Veranderingen vragen om nieuwe aanpak / methoden

66 Toekomst van Lareb

Bijwerkingen in het nieuws

Bijwerkingen in het nieuws Bijwerkingen in het nieuws Dr. Florence van Hunsel, apotheker- epidemioloog Coordinator Signaaldetectie Bijwerkingendag 25, Leiden Veiligheidsprofiel HPV-vaccins verder onderzocht Inenting tegen humaan

Nadere informatie

Electronic supplementary material 1: Online questionnaire -!Netherlands Association of Hospital Pharmacies

Electronic supplementary material 1: Online questionnaire -!Netherlands Association of Hospital Pharmacies Electronic supplementary material 1: Online questionnaire -!Netherlands Association of Hospital Pharmacies Supplement to: Klein K, Scholl JHG, Vermeer NS, Broekmans AW, Van Puijenbroek EP, De Bruin ML,

Nadere informatie

Kenniscentrum Vaccinveiligheid

Kenniscentrum Vaccinveiligheid Lareb nieuwsbrief nr. 28, juni 2011 Inhoud Bijwerkingendag 2011 Teratologie Informatie Service Kenniscentrum Vaccinveiligheid Nieuwe signalen Publicaties PR campagne Lareb bestaat 20 Jaar Jaarbericht 2010

Nadere informatie

Samen maken we geneesmiddelengebruik veiliger

Samen maken we geneesmiddelengebruik veiliger Samen maken we geneesmiddelengebruik veiliger In samenwerking met patiëntenorganisaties Een document met informatieve teksten over Bijwerkingencentrum Lareb en de rol van de patiënt voor op uw website,

Nadere informatie

Safety First: Vangnet of Maatwerk?

Safety First: Vangnet of Maatwerk? Gedreven Meesterschap Safety First: Vangnet of Maatwerk? Het belang van Farmacovigilantie in Clinical Research 21 April 2016 Marielle Keulen Sandra van der Poel Tel: 071 524 4000 www.xendo.com Safety First:

Nadere informatie

Samen maken we geneesmiddelengebruik veiliger

Samen maken we geneesmiddelengebruik veiliger Samen maken we geneesmiddelengebruik veiliger In samenwerking met patiëntenorganisaties Een document met informatieve teksten over Bijwerkingencentrum Lareb en de rol van de patiënt voor op uw website,

Nadere informatie

NVZA Toolbox Biosimilars

NVZA Toolbox Biosimilars NVZA Toolbox Biosimilars Een praktische handleiding voor succesvolle implementatie van biosimilars in de medisch specialistische zorg Dr BJF (Bart) van den Bemt, apotheker/ onderzoeker/klinisch farmacoloog

Nadere informatie

State of the art in veiligheidsinformatie en geneesmiddelenbewaking -door het oog van het CBG/MEB

State of the art in veiligheidsinformatie en geneesmiddelenbewaking -door het oog van het CBG/MEB 24 november 2015 Bijeenkomst PPN State of the art in veiligheidsinformatie en geneesmiddelenbewaking -door het oog van het CBG/MEB GVRweg, Utrecht Van wieg tot graf Anita Volkers Pharmacovigilance assessor

Nadere informatie

INLEIDING. Waarom geneesmiddelenbewaking?

INLEIDING. Waarom geneesmiddelenbewaking? INLEIDING Waarom geneesmiddelenbewaking? De formele geneesmiddelenbewaking (farmacovigilantie) startte in de jaren zestig van de vorige eeuw na de Softenon -affaire. Softenon (thalidomide) werd gebruikt

Nadere informatie

Activiteitenplan Lareb 2013

Activiteitenplan Lareb 2013 Activiteitenplan Lareb 2013 CONFORM SUBSIDI EREGELI NG VWS -SUBSIDIES Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Geneesmiddelen 4 3. Vaccinveiligheid 16 4. Teratologie Informatie Service 18 5. Overige informatie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 3329 Vragen van het lid

Nadere informatie

Wettelijk verplichte informatiematerialen CBG

Wettelijk verplichte informatiematerialen CBG Wettelijk verplichte informatiematerialen CBG Summary of the Product Characteristics (SmPC), patiëntenbijsluiter en verpakking Openbaar beoordelingsrapport van geneesmiddelen (EPAR) Trainingsmateriaal

Nadere informatie

Richtlijn Multidisciplinaire richtlijn Borstvoeding

Richtlijn Multidisciplinaire richtlijn Borstvoeding Richtlijn Multidisciplinaire richtlijn Borstvoeding Onderbouwing Conclusies Vaak is het door keuze van het juiste geneesmiddel mogelijk om borstvoeding veilig te handhaven 11. Niveau 4 Toelichting Indien

Nadere informatie

Terugkijken en vooruitzien Geneesmiddelen en Vaccinveiligheid Teratologie Informatie Service Organisatie en management 11

Terugkijken en vooruitzien Geneesmiddelen en Vaccinveiligheid Teratologie Informatie Service Organisatie en management 11 Jaarverslag Lareb 2013 1 Inhoudsopgave... 1. Terugkijken en vooruitzien 2 2. Geneesmiddelen en Vaccinveiligheid 4 3. Teratologie Informatie Service 10 4. Organisatie en management 11 5. Overige activiteiten

Nadere informatie

Zwangerschap bij de psychiatrische patient. Cijfers telefoondienst TIS. TIS kenniscentrum. vragen/exposities SSRI s 20-11-2015

Zwangerschap bij de psychiatrische patient. Cijfers telefoondienst TIS. TIS kenniscentrum. vragen/exposities SSRI s 20-11-2015 Zwangerschap bij de psychiatrische patient Bernke te Winkel Wetenschappelijk medewerker Teratologie Informatie Service TIS kenniscentrum Cijfers telefoondienst TIS Informatie geven Website (en boek) -

Nadere informatie

11-10-2014. Ypsilon 30 jaar. Schizofrenie onderzoek staat in Nederland nu 20 jaar op de kaart

11-10-2014. Ypsilon 30 jaar. Schizofrenie onderzoek staat in Nederland nu 20 jaar op de kaart Ypsilon 30 jaar Schizofrenie onderzoek staat in Nederland nu 20 jaar op de kaart dr. Wiepke Cahn UMCUtrecht - Ypsilon en onderzoekers trekken sinds die tijd met elkaar op Wat hebben we gezamenlijk bereikt!

Nadere informatie

Onderwerpen presentatie

Onderwerpen presentatie 18-11-216 Veel voorkomende bijwerkingen preventieve vaccinatie kinderen (potentiële) Belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven1 Discloser belangenspreker Geen Lareb

Nadere informatie

Activiteitenplan Lareb 2011

Activiteitenplan Lareb 2011 Activiteitenplan Lareb 2011 CONFORM SUBSIDIEREGELING VWS-SUBSIDIES 29 september 2010 Prof. dr. A.C. van Grootheest, directeur Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb, Goudsbloemvallei 7, 5237 MH s-hertogenbosch

Nadere informatie

Verslag van de bijeenkomst CBG Patiënt en Consument van woensdag 10 juni 2015 te Utrecht

Verslag van de bijeenkomst CBG Patiënt en Consument van woensdag 10 juni 2015 te Utrecht Verslag van de bijeenkomst CBG Patiënt en Consument van woensdag 10 juni 2015 te Utrecht 1. Opening De voorzitter opent de vergadering en heet alle aanwezigen welkom. 2. Vaststellen agenda De agenda wordt

Nadere informatie

dr. Wiepke Cahn UMCUtrecht

dr. Wiepke Cahn UMCUtrecht dr. Wiepke Cahn UMCUtrecht Ypsilon 30 jaar Schizofrenie onderzoek staat in Nederland nu 20 jaar op de kaart - Ypsilon en onderzoekers trekken met elkaar op sinds die tijd Epidemiologische studies genetica

Nadere informatie

Voor een gezonde zwangerschap en borstvoeding

Voor een gezonde zwangerschap en borstvoeding Medicatieadviespunt voor Zwangeren (MAZ) Voor een gezonde zwangerschap en borstvoeding Peter ter Horst 13-09-2017 MAZ: Achtergrond 60-80% van alle zwangeren gebruikt 1 of meer geneesmiddelen Medicatie

Nadere informatie

Bijwerkingen in het nieuws

Bijwerkingen in het nieuws Bijwerkingen in het nieuws Onderwerpen Clioquinol, hoe zit het met bijwerkingen? Dr. Florence van Hunsel, apotheker- epidemioloog Coordinator Signaaldetectie Bijwerkingendag 2016, Leiden Vraag 1: Hoeveel

Nadere informatie

Vragen en antwoorden patiënten tekort aan Thyrax Duotab

Vragen en antwoorden patiënten tekort aan Thyrax Duotab Vragen en antwoorden patiënten tekort aan Thyrax Duotab Laatst geactualiseerd op: 1 november 2016 1. Aan welk middel is er een tekort? In januari 2016 is gemeld dat een tekort aan Thyrax Duotab 0,025 mg

Nadere informatie

Polikliniek ADHD voor volwassenen GGNet

Polikliniek ADHD voor volwassenen GGNet Polikliniek ADHD voor volwassenen GGNet Vragen Prevalentie ADHD bij volwassenen Kernsymptomen van ADHD Stelling: Rustig zitten tijdens het onderzoeksgesprek sluit hyperactiviteit uit. Stelling: Als iemand

Nadere informatie

De toekomst van de geneesmiddelenbewaking vanuit een wetenschappelijk perspectief. Bert Leufkens, voorzitter CBG. Gefeliciteerd!!!

De toekomst van de geneesmiddelenbewaking vanuit een wetenschappelijk perspectief. Bert Leufkens, voorzitter CBG. Gefeliciteerd!!! De toekomst van de geneesmiddelenbewaking vanuit een wetenschappelijk perspectief Bert Leufkens, voorzitter CBG Gefeliciteerd!!! Wetenschappelijke fundering farmacovigilantie Klinische farmacologie Farmacovigilantie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 29 477 Geneesmiddelenbeleid Nr. 172 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Een derde van de geneesmiddelengebruikers houdt geneesmiddelen over

Een derde van de geneesmiddelengebruikers houdt geneesmiddelen over Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Margreet Reitsma, Anne Brabers, Joke Korevaar, Judith de Jong, Marloes van Dijk en Liset van Dijk. Een derde van de geneesmiddelengebruikers

Nadere informatie

De verpleegkundige als melder van bijwerkingen?

De verpleegkundige als melder van bijwerkingen? De verpleegkundige als melder van bijwerkingen? Verslag van de resultaten van een enquête maart 2016 De verpleegkundige als melder van bijwerkingen? Samenvatting 3 1 Inleiding 4 2 Enquête 5 3 Resultaten

Nadere informatie

Plan van aanpak: Stroomlijnen meldingen van vervalste geneesmiddelen

Plan van aanpak: Stroomlijnen meldingen van vervalste geneesmiddelen Plan van aanpak: Stroomlijnen meldingen van vervalste geneesmiddelen Aanleiding In de brief aan de Tweede Kamer van 5 juli 2013 1 over de stand van zaken beleidsagenda vervalste geneesmiddelen en medische

Nadere informatie

Laagdrempelige zorg op afstand

Laagdrempelige zorg op afstand Laagdrempelige zorg op afstand Gemoedsrust voor gebruiker als zorgverleners State of the art en 55+ proof Healthcare Technology Tour 2014 24 april 2014 Ambitie Gociety: Morgen: Geavanceerde sensoren en

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Kuzu (PvdA) over de bijwerkingen van antidepressiva (SSRI s) (2014Z07811).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Kuzu (PvdA) over de bijwerkingen van antidepressiva (SSRI s) (2014Z07811). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Farmacovigilantie. een voorbeeld voor arbovigilantie? Prof. dr. A.C. van Grootheest. Rijksuniversiteit Groningen.

Farmacovigilantie. een voorbeeld voor arbovigilantie? Prof. dr. A.C. van Grootheest. Rijksuniversiteit Groningen. Farmacovigilantie een voorbeeld voor arbovigilantie? Prof. dr. A.C. van Grootheest Rijksuniversiteit Groningen www.lareb.nl Casus Vrouw, 52 jaar Voorgeschiedenis: Carcinoïd van de long Hypothyreoidie Symptomen

Nadere informatie

Samenvatting PAM-peiling Het gesprek tussen patiënt en apothekersassistent

Samenvatting PAM-peiling Het gesprek tussen patiënt en apothekersassistent 1 Samenvatting PAM-peiling Het gesprek tussen patiënt en apothekersassistent Onderzoeker en auteur: drs. Martine Kruijtbosch Begeleiders: dr. Annemieke Floor-Schreudering, drs. Linda Mulder-Wildemors In

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting In dit proefschrift worden diverse meetinstrumenten beschreven, de de apotheker kan gebruiken als zorgverlener in het disease management van de patiënt met schizofrenie. Schizofrenie is een

Nadere informatie

Bijwerkingen na verpakkingswijziging Thyrax

Bijwerkingen na verpakkingswijziging Thyrax Bijwerkingen na verpakkingswijziging Thyrax 3 juli 2015 Bijwerkingen na verpakkingswijziging Thyrax 1 Bijwerkingen na verpakkingswijziging Thyrax Samenvatting 3 1 Wat vooraf ging 5 2 De bijwerkingen 8

Nadere informatie

Informatiebrief patiënten

Informatiebrief patiënten Informatiebrief patiënten Voor ouders van kinderen van 0 t/m 11 jaar HemoNED Register: Landelijk register van patiënten met hemofilie en aanverwante aandoeningen. Geachte Ouder / Voogd, Wij vragen u om

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. NSAID's. Ontstekingsremmende pijnstillers. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. NSAID's. Ontstekingsremmende pijnstillers. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie NSAID's i Patiënteninformatie Ontstekingsremmende pijnstillers Slingeland Ziekenhuis Algemeen NSAID's (Niet Steroïde Anti Inflammatoire Drug) zijn ontstekingsremmende pijnstillers. Deze medicijnen

Nadere informatie

Risk Management Plan. Implementeren: wie, wanneer, hoe? Suzanne Frankfort namens de RMP werkgroep PPN meeting, 21 juni 2011

Risk Management Plan. Implementeren: wie, wanneer, hoe? Suzanne Frankfort namens de RMP werkgroep PPN meeting, 21 juni 2011 Risk Management Plan Implementeren: wie, wanneer, hoe? Suzanne Frankfort namens de RMP werkgroep PPN meeting, 21 juni 2011 Agenda Risk Management Systeem/Plan (RMS/RMP) Wat is dat? RMP Werkgroep Doel van

Nadere informatie

Vragen en antwoorden over biologische medicijnen. Informatie voor patiënten en consumenten

Vragen en antwoorden over biologische medicijnen. Informatie voor patiënten en consumenten Vragen en antwoorden over biologische medicijnen Informatie voor patiënten en consumenten U wilt meer weten over biologische medicijnen en biosimilar medicijnen? Bijvoorbeeld omdat u of iemand in uw omgeving

Nadere informatie

Falsified Medicines Directive 2011/62/EU

Falsified Medicines Directive 2011/62/EU Falsified Medicines Directive 2011/62/EU BOGIN symposium 17 November 2016 José Puiman jm.puiman@minvws.nl Inhoud 1. FMD 2. VWS beleid 3. Implementatie 4. Hoe nu verder? Het is toch allemaal goed geregeld?

Nadere informatie

SCHILDKLIERTHERAPIE MET RADIOACTIEF JODIUM

SCHILDKLIERTHERAPIE MET RADIOACTIEF JODIUM SCHILDKLIERTHERAPIE MET RADIOACTIEF JODIUM 298 Afspraak afdeling Nucleaire Geneeskunde Mevrouw/meneer Dag Datum Tijdstip Denkt u eraan uw recente jaarkaart van het Sint Franciscus Gasthuis mee te nemen.

Nadere informatie

Risicominimalisatiemateriaal voor patiënten betreffende CellCept (mycofenolaatmofetil) en Myfortic (mycofenolaatnatrium)

Risicominimalisatiemateriaal voor patiënten betreffende CellCept (mycofenolaatmofetil) en Myfortic (mycofenolaatnatrium) Risicominimalisatiemateriaal voor patiënten betreffende CellCept (mycofenolaatmofetil) en Myfortic (mycofenolaatnatrium) Dit risicominimalisatiemateriaal voor mycofenolaat-bevattende producten is beoordeeld

Nadere informatie

Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie

Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie Symposium ter gelegenheid afscheid Ad van Dooren Zelfredzaamheid van patiënten bij gebruik van veilige medicatie. Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie Rudolf van Olden, arts Medisch Directeur

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 29 477 Geneesmiddelenbeleid Nr. 331 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Polyfarmacie bij ouderen. Renate Schoemakers AIOS Ziekenhuisfarmacie 12 november 2015

Polyfarmacie bij ouderen. Renate Schoemakers AIOS Ziekenhuisfarmacie 12 november 2015 Polyfarmacie bij ouderen Renate Schoemakers AIOS Ziekenhuisfarmacie 12 november 2015 Inhoud Inleiding Farmacokinetiek Farmacodynamiek Problemen bij polyfarmacie Medicatiebeoordeling Take home messages

Nadere informatie

Omgaan met bijwerkingen

Omgaan met bijwerkingen Vaccins Geneesmiddelen Zwangerschap en medicijnen Omgaan met bijwerkingen Een praktijkadvies inclusief handleiding melden Toepassen van dit advies draagt bij aan veiliger gebruik van geneesmiddelen Wat

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 26 januari 2016 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 26 januari 2016 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 32 772 Beleidsdoorlichting Volksgezondheid, Welzijn en Sport Nr. 7 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Reactie Patiëntenfederatie NPCF op de VWS visie op geneesmiddelen: Nieuwe geneesmiddelen snel bij de patiënt, tegen aanvaardbare kosten

Reactie Patiëntenfederatie NPCF op de VWS visie op geneesmiddelen: Nieuwe geneesmiddelen snel bij de patiënt, tegen aanvaardbare kosten Bijlage bij: Reactie Patiëntenfederatie NPCF op de VWS visie op geneesmiddelen: Nieuwe geneesmiddelen snel bij de patiënt, tegen aanvaardbare kosten Inleiding Patiëntenfederatie NPCF neemt met belangstelling

Nadere informatie

Elektronisch Medicijndoosje. Patiënten gebruiken een Medicijndoosje waarin GPRS/GSM

Elektronisch Medicijndoosje. Patiënten gebruiken een Medicijndoosje waarin GPRS/GSM Real ltime Mdi Medication Monitoring i Elektronisch Medicijndoosje j j Patiënten gebruiken een Medicijndoosje waarin GPRS/GSM technologie is ingebracht is ingebracht Elektronische AdHaler Patiënten gebruiken

Nadere informatie

Praktische toepassingen in het vergroten van medicatieveiligheid:

Praktische toepassingen in het vergroten van medicatieveiligheid: Praktische toepassingen in het vergroten van medicatieveiligheid: Medicatiemanagers als vaste waarde in het verpleegkundig team ter verbetering van de medicatieveiligheid. Rolf Toornvliet, ziekenhuisapotheker

Nadere informatie

BIJLAGE: OVERZICHT VAN GEPAST GEBRUIK ACTIES DOOR DE KETEN HEEN

BIJLAGE: OVERZICHT VAN GEPAST GEBRUIK ACTIES DOOR DE KETEN HEEN BIJLAGE: OVERZICHT VAN GEPAST GEBRUIK ACTIES DOOR DE KETEN HEEN Voordat een geneesmiddel wordt ingenomen door de patiënt heeft het een pad doorlopen waarbij verschillende partijen (schakels) achtereenvolgens

Nadere informatie

Invitational conference Informatie over de zorg. Zorginstituut Nederland en NIVEL 6 december 2016

Invitational conference Informatie over de zorg. Zorginstituut Nederland en NIVEL 6 december 2016 Invitational conference Informatie over de zorg Zorginstituut Nederland en NIVEL 6 december 2016 Programma 14.00-14.15 Opening 14.15-15.15 Presentaties onderzoeksresultaten - Informatiebehoefte van burgers

Nadere informatie

Informatiebrief voor proefpersonen

Informatiebrief voor proefpersonen Memantine als additietherapie bij clozapine / MAC vervolgonderzoek [ april 2014] voor proefpersonen Vervolgonderzoek naar memantine toevoeging bij voortgezette behandeling met clozapine Geachte heer/mevrouw,

Nadere informatie

Samen letten we goed op!

Samen letten we goed op! Samen letten we goed op! Beleidsplan 2015-2019 Beleidsplan 2015-2019 1 Beleidsplan 2015-2019 1. Uitgangspunten en ontwikkelingen 4 2. Het meldsysteem 12 3. Proactieve methoden 20 4. Kenniscentrum 26 5.

Nadere informatie

NAN 2006 Richtlijn 3 Evaluatie en nazorg van de farmaceutische zorg- en dienstverlening

NAN 2006 Richtlijn 3 Evaluatie en nazorg van de farmaceutische zorg- en dienstverlening NAN 2006 Richtlijn 3 Evaluatie en nazorg van de farmaceutische zorg- en dienstverlening Versie: 26 februari 2007 Auteur: KNMP/WINAp Leeswijzer richtlijn 3 Deze richtlijn is een uitwerking van NAN-hoofdstuk

Nadere informatie

Kwetsbare Ouderen en de Tweede Lijn

Kwetsbare Ouderen en de Tweede Lijn Kwetsbare Ouderen en de Tweede Lijn Addendum bij richtlijn CVRM Wat is mijn plek? Marianne van den Berg, apotheker Stelling een: De kwetsbare ouderen zijn voor mij een van de belangrijkste doelgroepen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 1324 Vragen van de leden

Nadere informatie

Bijsluiter gebruik astma (kinderen) indicatoren in de huisartsenpraktijk. Fenna Schouten Versie 3

Bijsluiter gebruik astma (kinderen) indicatoren in de huisartsenpraktijk. Fenna Schouten Versie 3 Bijsluiter gebruik astma (kinderen) indicatoren in de huisartsenpraktijk Fenna Schouten f.schouten@nhg.org 09-02-2017 Versie 3 Inhoud Overzicht van de indicatoren... 2 Populatie... 2 Monitoring... 2 Beschrijving

Nadere informatie

Relevante werkervaring voor herregistratie Wet BIG van apothekers in BO3-functies

Relevante werkervaring voor herregistratie Wet BIG van apothekers in BO3-functies Relevante werkervaring voor herregistratie Wet BIG van apothekers in BO3-functies Om op 1 januari 2017 in aanmerking te komen voor herregistratie in het BIG-register zal een apotheker moeten voldoen aan

Nadere informatie

Polikliniek hartfalen

Polikliniek hartfalen Polikliniek hartfalen 2 U bent tijdens uw ziekenhuisopname of na polibezoek door uw cardioloog verwezen naar de polikliniek hartfalen. Op de polikliniek hartfalen (kortweg: hartfalenpoli), onderdeel van

Nadere informatie

Waarom stigma rondom AD(H)D bestaat

Waarom stigma rondom AD(H)D bestaat Waarom stigma rondom AD(H)D bestaat N.B.: de inhoud van dit programma is slechts van adviserende aard en dient niet als vervanging voor professioneel en/of medisch advies. Als u verdere consultatie wenst,

Nadere informatie

What s hot and what s not? Paul Bijkerk Epidemiologie en Surveillance Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM

What s hot and what s not? Paul Bijkerk Epidemiologie en Surveillance Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM What s hot and what s not? Paul Bijkerk Epidemiologie en Surveillance Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM 1 RIVM - 1909 Opgericht in Utrecht - 1953 Verhuizing naar Bilthoven - 2016 +- 1500 medewerkers

Nadere informatie

ehealth E- health: trends en mogelijkheden voor Maastro Liesbeth Meijnckens 23 oktober 2013

ehealth E- health: trends en mogelijkheden voor Maastro Liesbeth Meijnckens 23 oktober 2013 ehealth E- health: trends en mogelijkheden voor Maastro Liesbeth Meijnckens 23 oktober 2013 Even voorstellen Mobiel bellen in 1999 Internet is als water uit de kraan 95% Nederlanders 75% van 65+ 30% van

Nadere informatie

Mycofenolaat Mofetil (MMF CellCept ) bij reumatische aandoeningen

Mycofenolaat Mofetil (MMF CellCept ) bij reumatische aandoeningen Mycofenolaat Mofetil (MMF CellCept ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel mycofenolaat mofetil te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie

Nadere informatie

Improving pharmacovigilance and the role of the pharmacist van Grootheest, Adrianus

Improving pharmacovigilance and the role of the pharmacist van Grootheest, Adrianus Improving pharmacovigilance and the role of the pharmacist van Grootheest, Adrianus IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please

Nadere informatie

De ziekte van Graves

De ziekte van Graves De ziekte van Graves ZIEKTE VAN GRAVES Wat is de ziekte van Graves? De ziekte van Graves is een ziekte aan de schildklier, waarbij ons eigen afweersysteem antilichamen maakt, waardoor een te snel werkende

Nadere informatie

Hoeveel zorgverleners ziet iemand met een chronische aandoening?

Hoeveel zorgverleners ziet iemand met een chronische aandoening? Hoeveel zorgverleners ziet iemand met een chronische aandoening? Datum ID Nummer 19 december 2013 13014 Auteur(s) Irene van Duijvendijk (Nictiz) Michiel ten Hove (Vektis) Eindredactie Kim Idzardi 1 19

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 20 april 2016 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 20 april 2016 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 25 424 Geestelijke gezondheidszorg Nr. 206 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 1932 Vragen van het lid

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 15 januari 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 15 januari 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340 78

Nadere informatie

Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010)

Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010) AH 740 2010Z13219 Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010) 1 Bent u bekend met nieuw onderzoek van Michigan State University

Nadere informatie

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors Gender differences in heart disease Dr Danny Schoors Women are meant to be loved, not to be understood Oscar Wilde (1854-1900) 2 05/01/16 Inleiding Cardiovasculaire ziekte 7 tot 10 jaar later dan bij mannen

Nadere informatie

Veel patiënten ontvangen informatie over medicijnen van hun zorgverlener, maar niet iedereen gebruikt deze informatie

Veel patiënten ontvangen informatie over medicijnen van hun zorgverlener, maar niet iedereen gebruikt deze informatie Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Hoefman, R.J, Verleun, A., Brabers, A.E.M., Jong, J.D. Veel patiënten ontvangen informatie over medicijnen van hun zorgverlener,

Nadere informatie

Bijzonder Kenmerk: 'LIMgeneesmiddel. Intensive Monitoring)' IR V-2-2-1

Bijzonder Kenmerk: 'LIMgeneesmiddel. Intensive Monitoring)' IR V-2-2-1 1/10 Z-Index Alexanderstraat 11 2514 JL Den Haag Postbus 16090 2500 BB Den Haag T 070-37 37 400 F 070-37 37 401 info@z-index.nl www.z-index.nl KvK: Haaglanden 27177027 Auteur(s) Drs. L. Grandia Drs. E.

Nadere informatie

borstvoeding Uit enkele case-reports is bekend dat trazodon in kleine hoeveelheden overgaat in de moedermelk.

borstvoeding Uit enkele case-reports is bekend dat trazodon in kleine hoeveelheden overgaat in de moedermelk. Kinderwens, en : trazodon 2519 t/m 2522 NNH = Number Needed to Harm; non-sri = geen serotonineheropnameremmer; RR = Relatieve Risico; RV = Risico Verschil; SNRI =serotonine-noradrenalineheropnameremmer;

Nadere informatie

P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ

P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ Inleiding De toezichtketen in perspectief Toezicht door IGZ Onderzoek A. Huisman De toezichtketen in perspectief bij suïcides Persoonlijke adviezen Inleiding

Nadere informatie

Managers en onderzoek: Gaat het over de outcome of over de income. Rogier van Deijck Specialist ouderengeneeskunde

Managers en onderzoek: Gaat het over de outcome of over de income. Rogier van Deijck Specialist ouderengeneeskunde Managers en onderzoek: Gaat het over de outcome of over de income Rogier van Deijck Specialist ouderengeneeskunde Vooroordelen over managers Vooroordelen over artsen Managers en onderzoek Hypothese: Managers

Nadere informatie

Beleidsplan 2010-2014

Beleidsplan 2010-2014 Beleidsplan 2010-2014 Lareb Beleidsplan 2010-2014 3 Inhoudsopgave Voorwoord 5 1. Geneesmiddelen veilig gebruikt 6 2. Kerntaak versterken 9 3. Klaar voor nieuwe ontwikkelingen 12 4. Resultaten: zichtbaar

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran ) bij reumatische aandoeningen

Azathioprine (Imuran ) bij reumatische aandoeningen Azathioprine (Imuran ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel azathioprine te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Samenvatting voor niet-ingewijden

Samenvatting voor niet-ingewijden voor niet-ingewijden Type 2 diabetes Diabetes is een ernstige chronische ziekte, die wordt gekenmerkt door te hoge glucosespiegels (de suikers ) in het bloed. Er zijn verschillende typen diabetes, waarvan

Nadere informatie

Chronobiologie en de bipolaire stoornis

Chronobiologie en de bipolaire stoornis Chronobiologie en de bipolaire stoornis Rixt Riemersma-van der Lek, psychiater Polikliniek voor bipolaire stoornissen Universitair Medisch Centrum Groningen Email: r.f.riemersma@umcg.nl GGNet Symposium

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 599 Wijziging van de Geneesmiddelenwet ter implementatie van richtlijn 2011/62/EU om te verhinderen dat vervalste geneesmiddelen in de legale

Nadere informatie

Wetenschappelijke conclusies en redenen voor de conclusies

Wetenschappelijke conclusies en redenen voor de conclusies Bijlage IV Wetenschappelijke conclusies en redenen voor de wijziging van de voorwaarden van de vergunningen voor het in de handel brengen, en nadere uitleg over het onderscheid in de aanbeveling van het

Nadere informatie

Zorgpad Stervensfase

Zorgpad Stervensfase Zorgpad Stervensfase de laatste stand van zaken Lia van Zuylen, internist-oncoloog Kenniscentrum Palliatieve Zorg Erasmus MC, Rotterdam Inhoud Belang markering stervensfase Zorgpad Stervensfase Nieuwe

Nadere informatie

Dokter, is het mijn hart of zijn het mijn longen?

Dokter, is het mijn hart of zijn het mijn longen? Dokter, is het mijn hart of zijn het mijn longen? Zaterdag 8 oktober Ziekenhuis Gelderse Vallei Dr. Ronald Walhout, cardioloog Drs. Jeroen Verheul, longarts Het normale hart De normale longen Rechter long

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Bouwmeester (PvdA) over ADHD in Nederland (2011Z03337).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Bouwmeester (PvdA) over ADHD in Nederland (2011Z03337). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Cardiovasculaire medicatie: gezondheidswinst versus valrisico

Cardiovasculaire medicatie: gezondheidswinst versus valrisico Cardiovasculaire medicatie: gezondheidswinst versus valrisico Geeske Peeters Susan Tett Samantha Hollingworth Danijela Gnijdic Sarah Hilmer Annette Dobson Ruth Hubbard Richtlijn Acuut Coronair Syndroom

Nadere informatie

Pijnbeleving bij patiënten met een chronische aandoening

Pijnbeleving bij patiënten met een chronische aandoening Kernboodschappen Resultaten: Pijnbeleving bij patiënten met een chronische aandoening Een onderzoek bij patiënten met een reumatische aandoening, 2008 3 op 4 patiënten heeft dagelijks pijn ondanks bevredigende

Nadere informatie

Directe communicatie aan gezondheidszorgbeoefenaars over de associatie van Sprycel (dasatinib) met Pulmonaire Arteriële Hypertensie (PAH)

Directe communicatie aan gezondheidszorgbeoefenaars over de associatie van Sprycel (dasatinib) met Pulmonaire Arteriële Hypertensie (PAH) Een Direct Healthcare Professional Communication (DHPC) is een schrijven dat naar de gezondheidszorgbeoefenaars wordt gezonden door de farmaceutische firma s, om hen te informeren over mogelijke risico

Nadere informatie

Vigilantie bij Omniplasma. Jo Wiersum-Osselton namens TRIP

Vigilantie bij Omniplasma. Jo Wiersum-Osselton namens TRIP Vigilantie bij Omniplasma Jo Wiersum-Osselton namens TRIP TRIP Board (Medical Societies) Advisory board (Hospital associations, Sanquin BB) Hospitals blood Tf comm. Hospital laboratory clinicians national

Nadere informatie

Pneumonie vaststellen bij onderzoek in verpleeghuizen

Pneumonie vaststellen bij onderzoek in verpleeghuizen Pneumonie vaststellen bij onderzoek in verpleeghuizen dr.ir. Jenny T. van der Steen VU medisch centrum, EMGO+ Instituut Afdeling Verpleeghuisgeneeskunde Definitie pneumonie bij onderzoek Definitie bepaalt

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. Methotrexaat tabletten. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. Methotrexaat tabletten. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie Methotrexaat tabletten i Patiënteninformatie Bij reumatische aandoeningen Slingeland Ziekenhuis Algemeen In deze folder kunt u lezen over het medicijn Methotrexaat en waar u op moet letten

Nadere informatie

LKPZ SYMPOSIUM 2012. Perinatale psychopathologie: voorkomen bevalt beter. 20 september 2012 NEMO, Amsterdam

LKPZ SYMPOSIUM 2012. Perinatale psychopathologie: voorkomen bevalt beter. 20 september 2012 NEMO, Amsterdam LKPZ SYMPOSIUM 2012 Perinatale psychopathologie: voorkomen bevalt beter 20 september 2012 NEMO, Amsterdam LKPZ symposium 2012 Perinatale psychopathologie: voorkomen bevalt beter De laatste jaren is er

Nadere informatie

Meting maart 2014 DONATEURSVERTROUWEN BLIJFT STIJGEN

Meting maart 2014 DONATEURSVERTROUWEN BLIJFT STIJGEN Meting maart 2014 Het Nederlandse Donateurspanel van WWAV wordt mede mogelijk gemaakt door het CBF en is uitgevoerd door Peil.nl DONATEURSVERTROUWEN BLIJFT STIJGEN Nederland is duidelijk op weg naar een

Nadere informatie

GIP-z. GIP in detail. Uitgangspunten GIP

GIP-z. GIP in detail. Uitgangspunten GIP GIP-z GIP in detail Uitgangspunten GIP Geneesmiddelinformatie voor de Patiënt (GIP) is bedoeld voor optimale schriftelijke voorlichting aan patiënten. GIP is uitdrukkelijk niet bedoeld als vervanging van

Nadere informatie

Fysieke fitheid, vermoeidheid en fysieke training bij sarcoïdose patiënten

Fysieke fitheid, vermoeidheid en fysieke training bij sarcoïdose patiënten Fysieke fitheid, vermoeidheid en fysieke training bij sarcoïdose patiënten 5 april 2017 Sarcoïdose ontsporing afweersyteem ophoping afweercellen: granulomen overal in lichaam: longen, lymfesysteem, huid,

Nadere informatie

Symptomen in de Palliatieve Fase

Symptomen in de Palliatieve Fase Symptomen in de Palliatieve Fase Internationale dag Palliatieve zorg Limburg 2015 Marieke van den Beuken- van Everdingen 36 symptomen die bij > 10% voorkomen vermoeidheid obstipatie snelle verzadiging

Nadere informatie