Communicatieplan laaggeletterdheid. Bibliotheeknetwerk Gelderland en Overijssel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Communicatieplan laaggeletterdheid. Bibliotheeknetwerk Gelderland en Overijssel 2013-2014"

Transcriptie

1 Communicatieplan laaggeletterdheid Bibliotheeknetwerk Gelderland en Overijssel de Bibliotheek, deuren open voor een rijker leven Versie : definitief Datum : donderdag 18 september 2014 Auteur : Barbara van Stijn

2 Inhoudsopgave Inleiding 3 Communicatieprobleem 3 Doelstellingen 3 De externe doelgroepen.4 Communicatiestrategie. 6 Boodschap 10 Communicatiemiddelenmix..11 Tijdsplanning en taakverdeling..17 Budget. 18 Literatuurlijst.18 2

3 Inleiding Maar liefst 10% van de Nederlanders tussen de 16 en 65 jaar heeft moeite met lezen en schrijven en volgens een SIOB rapport neemt in de komende jaren het aantal laaggeletterde mensen in Nederland nauwelijks af. De schade die laaggeletterdheid betekent voor de kenniseconomie rechtvaardigt in ruime mate de investering in de aanpak ervan. Maar door verregaande overheidsbezuinigingen vanaf 2015 staat de educatie voor laaggeletterden onder druk. De Bibliotheek vormt op het gebied van de aanpak van laaggeletterdheid een deskundige partner voor gemeenten. Uit onderzoek 1 blijkt dat de Bibliotheek - juist wel - een plek is waar laaggeletterden komen en 60% van alle bibliotheken heeft in één of in meerdere vestigingen een speciaal aanbod voor laaggeletterden (de Kleijn, 2011). Maar het hebben van een plein met boeken voor laaggeletterden is niet voldoende voor een succesvolle aanpak van laaggeletterdheid. Om de bestrijding van laaggeletterdheid in een stroomversnelling te brengen, is in 2013 het projectplan Gezamenlijke Aanpak Laaggeletterdheid Samen Sterk in Gelderland & Overijssel in gang gezet. Doelstelling van het project is het bereiken van een grotere groep laaggeletterde mensen. Belangrijke partner van de Bibliotheek bij dit streven is de organisatie Taal voor het Leven. De organisatie levert Taalpunten voor in de Bibliotheek, werft vrijwilligers en leidt taalcoaches op, levert de online taalmeter (inmiddels succesvol ingezet door het UWV), divers promotiemateriaal en een overzichtelijke taalkaart (een overzicht met wie doet wat regionaal). Communicatieprobleem Als onderdeel van de gezamenlijke aanpak laaggeletterdheid en om Bibliotheken in hun lokale rol verder te faciliteren, is dit communicatieplan geschreven. Dit plan biedt ondersteuning bij communicatievragen op twee niveaus: a) bij het vormgeven van de interne projectcommunicatie binnen de lokale Bibliotheek en b) bij het vormgeven van de externe communicatie van de Bibliotheek richting lokale partners en laaggeletterde mensen. De externe communicatie is lokaal specifiek en hangt samen met de rol die de Bibliotheek op het gebied van laaggeletterdheid uitoefent. Vanuit dit startpunt zoekt de Bibliotheek samenwerking met belangrijke partners in de eigen regio. Een lokaal extern communicatieplan dient ter ondersteuning van een vruchtbare samenwerking met partners en het bereiken van een grotere groep laaggeletterden in de eigen regio. Doelstelling De Bibliotheken in Gelderland en Overijssel hebben besloten samen te werken om de participatie van laaggeletterden in de maatschappij te vergroten. De doelstelling is het bereiken van een grotere groep laaggeletterden in Gelderland en Overijssel door actieve interventies van de Bibliotheken. Het resultaat is een duurzame aanpak van laaggeletterdheid door de Bibliotheek. Bibliotheken zetten zich in om laaggeletterdheid te voorkomen en te verminderen zodat minder jongeren zonder diploma de school verlaten, minder mensen werkeloos zijn of worden, mensen beter mee kunnen doen in de samenleving en dat mensen gezonder oud worden. 1 Alle geraadpleegde onderzoeken en rapporten zijn opgenomen in de literatuurlijst en staan op BiebtoBieb. 3

4 De communicatiedoelstellingen ondersteunen de projectdoelstelling en staan op de volgende bladzijde omschreven. De Bibliotheek sluit samen met de lokale partners een convenant waarbij de lokale externe doelstellingen bepaald worden. Deze doelstellingen zijn mede afhankelijk van de gekozen lokale rol en van de inzet van de Bibliotheek en de partners. Bedenk dat de Bibliotheek het niet alleen kan! Het is bij het bepalen van de doelen belangrijk om reëel te zijn en op termijn over een lange adem te beschikken om de doelstellingen te realiseren. Tot slot: De communicatiedoelstellingen gericht op lokale partners (communicatiedoelstelling 2) mogen best ambitieus zijn. Communicatiedoelstelling 1 Externe communicatie van de Bibliotheek. Binnen nu en een jaar. Bepaal (met partners) de percentages: -..% van de doelgroep laaggeletterde mensen in de regio weet dat er een (haalbare) oplossing is voor hun analfabetisme...% van de doelgroep laaggeletterde mensen staat positief tegenover een te volgen cursus schrijven / lezen. -..% van de doelgroep laaggeletterde mensen onderzoekt de mogelijkheden en neemt met de Bibliotheek contact hierover op. Communicatiedoelstelling 2 Externe communicatie van de Bibliotheek. Binnen nu en een jaar. Bepaal de percentages: -..% van de gekozen partnerdoelgroepen in de regio weet wat de Bibliotheek kan betekenen op het gebied van laaggeletterdheid. -..% van de gekozen partnerdoelgroepen ziet de Bibliotheek als een logische en waardevolle partners als het gaat om de bestrijding van laaggeletterdheid. -..% van de gekozen partnerdoelgroepen werkt samen / onderhoudt contact met de Bibliotheek ter voorkoming en vermindering van laaggeletterdheid. Communicatiedoelstelling 3 Interne communicatie binnen de Bibliotheek. Binnen nu en een half jaar. Bepaal de percentages: - Alle bibliotheekmedewerkers zijn geïnformeerd over de visie, de rol en de specifieke activiteiten van de Bibliotheek. Medewerkers kennen hun eigen specifieke rol hierbij. -..% van de medewerkers is overtuigd van het belang hun eigen specifieke rol en ondersteunen de lokale visie, de rol en de activiteiten van de Bibliotheek. -..% van de medewerkers geeft succesvol uitvoer aan hun eigen specifieke rol en ondersteunt de Bibliotheek bij het verwezenlijken van de gekozen visie. De externe doelgroepen Laaggeletterden en de sociale omgeving van laaggeletterden Nederland kent zo n 1,1 miljoen mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. Doorberekend naar het inwoneraantal van Overijssel en Gelderland, omvat de doelgroep ongeveer personen. Mensen die moeite hebben met lezen en schrijven, ervaren hierdoor moeilijkheden in het dagelijkse functioneren of in werksituaties. Bijvoorbeeld bij het boodschappen doen, het reizen met het openbaar vervoer, het werken met een computer of bij het voorlezen aan kinderen. Laaggeletterden nemen nauwelijks deel aan activiteiten in de buurt of op school en zijn daardoor moeilijk bereikbaar. Uit schaamte verbergen ze vaak hun probleem: Niet kunnen lezen is vreselijk. Bijna iedereen die moeite heeft met lezen en schrijven, kan deze vaardigheid met de juiste hulp op een 4

5 goed peil brengen. Alleen mensen met ernstige cognitieve problemen zijn niet in staat om functionele geletterdheid te ontwikkelen (Alfabetisering, 2012) Ongeveer tweederde van de laaggeletterden is van autochtone afkomst. Een derde is allochtoon. (Geertsma, 2010) De groep laaggeletterden bestaat in vergelijking met de groep niet-laaggeletterden, relatief vaak uit vrouwen, laaggeschoolden en mensen die niet participeren op de arbeidsmarkt. De helft van de laaggeletterden heeft werk. In de meerderheid van de gevallen (58%) zijn ze werkzaam in lagere of elementaire beroepen. Werkende laaggeletterden zijn vooral werkzaam in de zorg- en welzijnsector (25%), industrie en energie (20%) en handel en horeca (17%). Van de 1,1 miljoen laaggeletterden in Nederland zijn er ruim bereikbaar via werkgevers, scholen, consultatiebureaus en Bibliotheken. Van de bereikbare groep zijn er die minimaal over een vmbo/mavo-diploma beschikken en nog relatief jong zijn (<45 jaar). Van deze groep (die bestaat uit met name allochtonen en autochtone vrouwen) mag het grootste rendement van extra alfabetisering verwacht worden. Laaggeletterden zijn geen digibeten. De meerderheid beschikt over een computer en heeft internet. Computers kunnen een krachtig hulpmiddel zijn bij het verhogen van geletterdheid (Fourarge D, 2011, pp. 7,8). We onderscheiden drie doelgroepen: Jeugd gericht op het voorkomen van laaggeletterdheid - Kinderen van 0 12 jaar doorgaande leeslijn en hun ouders Jongeren (met name jongens) van jaar en hun ouders Volwassenen gericht op het verminderen van laaggeletterdheid - Laaggeletterde allochtonen zonder werk Laaggeletterde autochtonen zonder werk Werkende allochtone laaggeletterden Werkende autochtone laaggeletterden De sociale omgeving gericht op het bereiken van laaggeletterden - Familie, buren, collega s, vrienden e.d. Gemeenten De gemeente is de eerste gesprekspartner. De gemeentelijke beleidskaders waarbij de Bibliotheek kan aansluiten voor de aanpak van laaggeletterdheid zijn educatie, inburgering, re-integratie, zorg & welzijn en sociale zaken. Deze afdelingen hebben ieder eigen doelstellingen, budgetten en wetten die worden doorgevoerd. Grotere gemeenten hebben vaak uitgebreidere mogelijkheden om beleidsmatig het probleem van laaggeletterden aan te pakken. Ze hebben veelal een grotere financiële reikwijdte en zijn vaak toonaangevend voor de kleinere gemeenten in de regio. Daarnaast is het probleem van laaggeletterdheid in de grotere steden, omvangrijker dan gemiddeld. Over het algemeen wordt er door gemeenten in de provincie Gelderland actiever ingezet op het voorkomen van laaggeletterdheid dan in de provincie Overijssel (bron: Uit onderzoek blijkt dat actieve gemeenten op het gebied van laaggeletterdheid vaak samenwerken met Bibliotheken, het welzijnswerk en scholen. Bij gemeenten die als niet actief worden bestempeld, spelen welzijnswerk en de Bibliotheek een grote rol. (Geertsma, 2010). Een groot deel van gemeenten zet in op 5

6 leesbevorderende activiteiten met Bibliotheken (64%). Ook stimuleren gemeenten Bibliotheken een MLP in te richten (58%). Lokale partners De lijst met potentiële lokale samenwerkingspartners is lang en uitgebreid. Hieronder is een opsomming gemaakt van alle potentiële partners die genoemd zijn tijdens recente laaggeletterheidbijeenkomsten en die in de literatuur gevonden zijn. Uiteraard hangt de uiteindelijke keuze van lokale partners samen met de individuele keuzes van de Bibliotheek (visie, rol, doelgroep gemeente e.d.) UWV en sociale werkbedrijven; deze werken regionaal Sociale diensten Onderwijsinstellingen: o Basisonderwijs o ROC s, VMBO en praktijkonderwijs o Voorschoolse instellingen en peuterspeelzalen Bedrijven en corporaties: o Waar laaggeletterden werken (zoals Sita, thuiszorg of schoonmaakbedrijven) o Die laaggeletterden bereiken (supermarkten, thuiszorg en/of banken) o Woningbouwcorporaties/woningstichtingen o Re-integratiebedrijven Welzijnsorganisaties Ouderenwerk Schuldhulpverleners Centrum voor Jeugd en Gezin Maatschappelijk werk Regionaal Platform Arbeidsmarktontwikkeling Stichting ABC Consultatiebureaus GGD Huisartsen Wijkverpleegkundigen Kerken en moskeeën Voedselbanken MEE ondersteunt mensen met een beperking SeniorWeb Regionale media: radio en tv (zoals Omroep Gelderland) Communicatiestrategie van de Bibliotheek Een heldere visie Een effectieve communicatiestrategie begint intern. Voor alles is de eigen positionering en de visie helder. Welke rol wil de Bibliotheek - passend bij het eigen beleid - vervullen in samenwerking met de gemeente? 6

7 Interne communicatie Interne communicatie gaat altijd voor externe communicatie; een goede interne communicatie is een voorwaarde voor een goed functionerende externe communicatie. Informeer en enthousiasmeer de medewerkers over de plannen en de ambitie van de Bibliotheek om met laaggeletterdheid in de eigen regio de strijd aan te gaan. Medewerkers zijn het visitekaartje van de Bibliotheek. Het is van belang dat zij hun eigen specifieke rol kennen (hoe sluit de strijd tegen laaggeletterdheid aan bij de eigen werkzaamheden?) en hierin door het management ondersteund worden. Een goede interne communicatie draagt bij aan het realiseren van een klantgerichte houding richting de doelgroep. Goede communicatie kenmerkt zich door volledig, tijdig en begrijpelijk met de doelgroep te communiceren. Externe communicatiestrategie richting gemeenten Een persoonlijke benadering De gemeente is de eerste en meest belangrijke gesprekspartner. Het is van belang aansluiting te vinden bij het gemeentelijke beleid. De centrale vraag is: welke bijdrage kan de Bibliotheek leveren aan het oplossen van gemeentelijke problemen en het realiseren van gemeentelijke beleidsdoelstellingen? (Kasperkovitz, 2012) De Bibliotheek moet zich bekend maken en op de lange termijn handhaven als partner bij het bestrijden van laaggeletterdheid. In samenspraak met de gemeenten worden ook de doelgroepen bepaald. Laat zien wat je doet: Houd de gemeente het hele jaar door geïnformeerd over vorderingen, interessante ontwikkelingen en successen. Communicatieactiviteiten richting de gemeente zijn door de Bibliotheek idealiter ondergebracht in een lokaal lobbyplan. Betrek wethouders en raadslieden bij de Bibliotheek waar en wanneer mogelijk. Nodig ze uit voor een rondleiding of vraag ze voor feestelijke openingen of andere evenementen. (Kasperkovitz, 2012) Bij een succesvolle communicatie met gemeenten, maar ook met potentiële partners, vormt met name de bibliotheekdirectie een belangrijke rol. Tip: Maak de ambtenaar van Cultuur bewust van de overige rollen van de Bibliotheek. Hij of zij kan bij intern overleg, draagvlak hiervoor helpen creëren. Externe communicatiestrategie richting partners De klantvraag centraal Het verzamelen van kennis over de potentiële samenwerkingspartners in de eigen regio stelt de Bibliotheek in staat meer effectief netwerken. Breng de behoefte van het desbetreffende bedrijf of de instantie in kaart, wat zou een gezamenlijk doel kunnen zijn? Bedenk welke partners absoluut noodzakelijk zijn en benader deze partners persoonlijk 2. Een persoonlijke brief gevolgd door nabellen, kan een goede eerste stap zijn om met belangrijke potentiële partners in contact te komen. Let erop dat vooraf door bijvoorbeeld telefonisch te verifiëren de juiste contactpersoon achterhaald is zodat de brief niet in de prullenbak verdwijnt. Doel van de persoonlijke brief en het nabellen, is het komen tot een persoonlijk gesprek waarin de Bibliotheek de wensen en behoeften van de potentiële partner inventariseert ( Wat is er nodig? Hoe kan ik hier als partner aan bijdragen? ) en de gesprekspartner informeert over de eigen visie, de rol en de concrete mogelijkheden van de Bibliotheek 2 Medewerkers van het UWV zijn vaak druk, zoek daarom de juiste contactpersoon. Het UWV werkt regionaal, zoek daarom partners op regionaal niveau en/of leg samenwerkingsverbanden. 7

8 als het gaat om de bestrijding van laaggeletterdheid. Eigen sterktes 3, succesverhalen, actualiteiten en wetenschappelijke feiten kunnen potentiële partners inspireren en over de streep trekken. Het kan effectief zijn om een tastbaar communicatiemiddel 4 bij de potentiële partner achter te laten. Dit faciliteert de gesprekspartner binnen het bedrijf om bijvoorbeeld draagvlak te krijgen voor een samenwerking met de Bibliotheek. Ook als er op dit moment geen concrete kansen voor samenwerking zijn, is het goed jezelf als Bibliotheek bekend te maken; bij kansen in de toekomst weet de partner de Bibliotheek goed te vinden. Onderwijs Investeer in de samenwerking met ROC s door bijvoorbeeld de mogelijkheid om cursussen te volgen bij ROC s (nog) meer onder de aandacht te brengen bij bezoekers in de eigen Bibliotheek. Cursussen van het ROC zouden eventueel in de Bibliotheek kunnen plaatsvinden. Diensten van de Bibliotheek kunnen onderdeel gaan uitmaken van de lessen. Focus op VMBO en praktijkonderwijs. Luister naar de vraag van de school om beter aan te sluiten bij de doelgroep. Werk mee aan ouderbetrokkenheid. In samenwerking met de school, kunnen docenten bewust(er) gemaakt worden van het belang van geletterdheid voor alle vakken, teneinde docenten te stimuleren om lezen en schrijven als deel van de eigen verantwoordelijkheid te zien ongeacht het vak dat zij onderwijzen (Alfabetisering, 2012, p. 11). Zo goed als alle Bibliotheken hebben reeds een structurele samenwerking met het basisonderwijs. Om de samenwerking te intensiveren kunnen extra middelen ingezet worden om de gezamenlijke doelgroepen te bereiken. Organiseer in samenwerking met de school bijvoorbeeld een voorleesmiddag voor kinderen (met de voorleesunit) of een ouderavond over (voor)lezen, met een bezoek aan de Bibliobus en deel de glossy BIEB uit. Streef naar een structurele samenwerking Bovenal moet er ingezet worden op een duurzame samenwerking: regulier overleggen versterkt de samenwerking met de diverse partners en ook kan er zo een gezamenlijke visie op de toekomst ontwikkeld worden (de Kleijn, 2011) Een vast evaluatiemoment vormt een goede manier om de samenwerking warm te houden, verbeterpunten helder te krijgen en samen naar de toekomst te kijken ( Hoe gaan we volgend jaar verder? ) waarbij de diverse mogelijkheden van de Bibliotheek nogmaals gecommuniceerd kunnen worden. Pr-activiteiten en social media De Bibliotheek moet zich duidelijker profileren. Ondersteunend en ter bevordering van positieve mond tot mondreclame zetten we in op lokale, gratis publiciteit en sociale media. De media kan de Bibliotheek ondersteunen bij het taboe doorbreken dat rond laaggeletterdheid hangt. Ook het bewustzijn moet vergroot worden, problemen en oplossingen moeten zichtbaar gemaakt worden. 3 Bijvoorbeeld de laagdrempeligheid, het hoge bereik (denk aan de eigen bezoekerscijfers!) en het betrouwbare imago van de Bibliotheek 4 Dit is een hyperlink naar een mooie voorbeeldfolder van de Bibliotheek Breda 8

9 Externe communicatiestrategie richting laaggeletterden Een heldere boodschap De Bibliotheek zet in op de werving van laaggeletterden. Maar hoe wordt de doelgroep zelf bereikt? Een heldere positionering en boodschap is van belang. Breng de volgende antwoorden overzichtelijk in kaart. - Op welke doelgroep richt de Bibliotheek zich? - Welk probleem lost de Bibliotheek voor deze doelgroep op? (Dus waarom moet men naar de Bibliotheek?) - Welke actie moet er hiervoor door de laaggeletterde ondernomen worden? Hoe neemt de Bibliotheek hierbij mogelijke klantdrempels weg? Directe communicatie Laaggeletterden komen wel in de Bibliotheek. Focus meer op de reguliere bezoekers van de Bibliotheek. Bij hen wordt onder de aandacht gebracht dat de Bibliotheek mogelijkheden heeft om te ondersteunen bij lezen en schrijven. Ook kan vanuit de Bibliotheek de sociale omgeving (familie, buren e.d.) van de laaggeletterde bereikt worden; zij moeten de doelgroep aansporen om een cursus te gaan volgen. Intermediairs bij de Bibliotheek: Voor de Bibliotheek is het van belang om medewerkers met klantcontact, te trainen in het signaleren, het bespreekbaar maken en het doorverwijzen van laaggeletterden naar een cursusaanbieder. Ouders met kinderen komen veelvuldig in de Bibliotheek. Zet goed in op bewustmaking en communiceer continue de belangrijke toegevoegde waarde van het (voor)lezen. Communiceer het belang van het goede voorbeeld; kinderen waarvan de ouders veel lezen (en lid zijn van de Bibliotheek), lezen zelf ook meer. Ouders hebben hulp nodig om hun vaardigheden te verbeteren en het zelfvertrouwen te krijgen om hun kinderen te helpen in hun taalontwikkeling. Ouders kunnen eraan bijdragen kinderen aan te zetten om voor hun plezier te lezen (Alfabetisering, 2012). Richting kinderen zetten we in op het plezier van lezen. Door de rol van de inspirerende gids goed vorm te geven, vindt de Bibliotheek als leesexpert voor ieder kind altijd een passend en aantrekkelijk (voor)leesboek. De Bibliotheek is een aantrekkelijke verblijfplaats met een geweldige collectie voor kinderen. Communicatie richting ouders, maar ook richting jongeren is met name gericht op het bewustmaken en het voorkomen van laaggeletterdheid. Het Financieele Dagblad (Jongh, 2013) berichtte onlangs dat uit onderzoek valt op te maken dat in Nederland 15-jarige leerlingen op het gebied van leesvaardigheden langzaam maar zeker wegzakken. Biebsearch is een manier om op deze doelgroep in te zetten. In de tienertijd is bij jongens het niveau van geletterdheid minder goed ontwikkeld en neemt het af. Dit heeft te maken met motivatie en inzet. Met name voor deze doelgroep moet het materiaal aantrekkelijker gemaakt worden (meer digitaal en aansluitend bij voorkeuren zoals sms en strips). Ook moeten er meer mannelijke rolmodellen bij de alfabetisering betrokken worden (Alfabetisering, 2012). Hiertoe zou o.a. een samenwerking met (voetballers van) regionale voetbalclubs gezocht kunnen worden. Communiceren via partners We onderscheiden drie categorieën partners die de doelgroepen laaggeletterden op diverse manier kunnen bereiken: a) Partners die de gekozen doelgroep laaggeletterden persoonlijk bereiken (spreken en/of kennen). Deze partners helpen laaggeletterden aan werk, men werkt er of 9

10 mensen komen er met een (hulp of gezondheid) vraag. Voorbeelden zijn de thuiszorg, huisarts, scholen, bedrijven met laaggeletterden in dienst, het UWV en sociale diensten. Het trainen en voorlichten van intermediairs bij specifieke partners om laaggeletterdheid te herkennen en bespreekbaar te maken, vormt een bewezen succes. Denk hierbij aan leerkrachten, leidinggevenden bij sociale werkbedrijven, huisartsen, medewerkers van sociale zaken, thuiszorgmedewerkers en dergelijke. b) Partners met een hoog bereik waar laaggeletterden komen. Persoonlijk contact vindt niet automatisch plaats. Bijvoorbeeld de Bibliotheek zelf, supermarkten, winkelcentra, openbaar vervoer, voedselbanken, apotheken, markten of kerken. c) Partners met een hoog bereik die laaggeletterden kunnen bereiken. Zoals woningbouwstichtingen of de lokale media. De huis aan huiskrant is zeer geschikt om de omgeving van laaggeletterden te bereiken. Laaggeletterden worden beter bereikt via de lokale of regionale tv en radio. Communiceren via ervaringsdeskundigen Taal voor het Leven maakt succesvol gebruik van ervaringsdeskundigen die laaggeletterden direct benaderen. Zij vormen het ambassadeursnetwerk van de ROC s. Door het delen van eigen ervaringen maken ze laaggeletterdheid bespreekbaar. Taalcoaches en ex-laaggeletterden die hebben leren lezen en schrijven, vormen een grote kracht bij het bereiken van de doelgroep. Niemand loopt immers te koop met het feit dat hij of zij niet goed kan lezen en schrijven. Ambassadeurs bezoeken bedrijven en instellingen om uitleg te geven. Boodschap van de Bibliotheek Gemeenten en Partners Afhankelijk van de gekozen visie, positioneert de Bibliotheek zich als een instituut dat kan bijdragen aan het bevorderen en ontwikkelen van basisvaardigheden, waaronder lezen en schrijven. Een voorbeeldtekst: De Bibliotheek is een laagdrempelige en waardevrije omgeving waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Het aanbod van producten en diensten draagt bij aan de (informele) ontwikkeling van mensen, van jong tot oud. Voorbeelden hiervan zijn Boekstart, de Voorleesexpress, het Taalpunt, Boekenpret en het Makkelijk Lezen Plein. De Bibliotheek is een expert op het gebied van leesbevordering met een ongeëvenaarde brede collectie aan materialen. De Bibliotheek heeft in de eigen regio een groot bereik (met honderdduizenden 5 bezoekers per jaar) en geniet het vertrouwen van de maatschappij. In de Bibliotheek is iedereen welkom en uit onderzoek blijkt dat laaggeletterde mensen regelmatig van de Bibliotheek gebruik maken. De Bibliotheek is niet alleen een geletterde omgeving met moderne studieplekken, kranten, magazines, goede koffie en gratis Wifi maar ook en vooral een sociale omgeving waarbinnen mensen ondersteund worden in hun persoonlijke streven. De Bibliotheek, deuren open voor een rijker leven 5 Eigen cijfers invoegen 10

11 (Omgeving van) laaggeletterden Taalgebruik Omdat laaggeletterden de boodschap waarschijnlijk niet snel zullen lezen, moet er gebruik gemaakt worden van communicatiemiddelen waarbij ofwel heel eenvoudige schrijftaal gebruikt wordt, ofwel waarbij geschreven taal niet te pas komt (persoonlijke communicatie of met film). Allochtoon / autochtoon Een belangrijk aandachtspunt bij de communicatie is het bespreekbaar maken van laaggeletterdheid en het rekening houden met en/of het wegnemen van schaamte. Deze drempel speelt met name bij volwassen autochtone laaggeletterden. In de communicatie richting allochtonen zal de nadruk meer liggen op voorlichting en het benadrukken van de haalbaarheid en de voordelen van een taalcursus. Bij allochtone mensen kunnen mogelijk andere culturele zaken weer een rol kunnen spelen. Voorbeeldteksten voor autochtone mensen: Heb je moeite met lezen en schrijven? Praat erover met iemand die je vertrouwt. Je kunt ook terecht in de Bibliotheek. Samen met jou zoeken we naar een cursus in de buurt. We zien je graag in de Bibliotheek! Heb je moeite met lezen? Dat kan iedereen overkomen. Lezen en schrijven kun je leren. Er gaat een wereld voor je open! De Bibliotheek vindt samen met jou een cursus in de buurt. Ga naar de bieb en vraag naar [voornaam] of bel [telefoonnummer]. Gaat lezen moeilijk? De Bibliotheek vindt samen met jou een oplossing. Want lezen en schrijven kun je leren. Ga naar de bieb en vraag naar [voornaam] of bel [telefoonnummer]. Je bent niet alleen. 1 op de 10 mensen kan niet goed lezen en schrijven. De Bibliotheek helpt je graag verder! Voorbeeldtekst voor allochtone mensen: Wil jij ook beter Nederlands leren lezen en schrijven? Pak de telefoon en meld je vandaag nog aan voor een taalcursus in de buurt. Er gaat een wereld voor je open! Of ga naar de Bibliotheek en vraag naar onze taalcoach [naam] voor meer informatie. Bij voorkeur ook vertaald in verschillende talen zoals Turks, Engels of Arabisch. Omgeving van laaggeletterde mensen: Ken jij iemand die moeite heeft met lezen en schrijven? Maak het bespreekbaar want met de juiste aanmoediging en steun kan iedereen leren lezen. Meer weten? Kijk op [webadres] / bel [telefoonummer] of vraag ernaar in de Bibliotheek. Communicatiemiddelenmix De interne communicatiemiddelenmix De communicatiemiddelenmix die het behalen van doelstelling 3 (communicatie die de betrokkenheid en de succesvolle uitvoer van werkzaamheden door bibliotheekmedewerkers) faciliteert: 11

12 Diverse interne bijeenkomsten voor de medewerkers, ter kennisdeling, inspiratie, training en motivatie. Het management gaat met de medewerkers in gesprek over de visie, de rol en de doelstellingen van de Bibliotheek op het gebied van laaggeletterdheid. Hoe kunnen medewerkers hieraan zelf bijdragen? Bestaande communicatiemiddelen (zoals het filmpje van Lisa 6 ) die te vinden zijn op de online portal basisvaardigheden kunnen hierbij ingezet worden. Deze portal is door het SIOB en Bibliotheek.nl geopend en is een online wegwijzer voor volwasseneneducatie in de Bibliotheek: De portal geeft openbare Bibliotheken ondersteuning bij de aanpak van laaggeletterdheid. De portal is opgebouwd uit twee onderdelen; taalvaardig en digivaardig. Taalvaardig richt zich op de taalontwikkeling van laagopgeleide en anderstalige volwassenen. Digivaardig heeft als doel de digitale bedrevenheid van volwassenen en ouderen te verbeteren. Te vinden zijn; toolkits, checklists, informatieve video s, tips voor collectievorming e.d.. Deze site is gemaakt op basis van de taalkrachtvoorbibliotheken.nl. De externe communicatiemiddelenmix gericht op gemeenten en partners De communicatiemiddelenmix die het behalen van doelstelling 2 (partners zien de Bibliotheek als een geschikte partner en zoeken contact om samen te werken) faciliteert: Planmatig, frequent en persoonlijk contact met de gemeente, via een lobbyplan. Persoonlijk contact met potentiële partners. Een standaard brief met als doel een eerste contact te leggen met potentiële partners in de eigen regio. In deze brief wordt wellicht gebruik gemaakt van de online portal basisvaardigheden, zoals een link naar het hiervoor genoemde filmpje van Lisa (zinvol richting bedrijven met laagopgeleide mensen in dienst). Een belscript voor het nabellen (interessepeiling en maken van een eerste afspraak) Een standaard vragenlijst voor het eerste kennismakingsgesprek. Een folder naar het voorbeeld van Breda: Hierin is overzichtelijk opgenomen: de visie, de rol, de sterktes en mogelijkheden van de Bibliotheek ter ondersteuning van laaggeletterde mensen met een leervraag. Pr-activiteiten. Het is waardevol om met de lokale pers goede contacten te onderhouden. Informeer journalisten wie het contactpersoon van de eigen Bibliotheek is. Contactpersonen zijn mobiel bereikbaar en zorgen bij vragen van de pers voor een snelle terugkoppeling. Tip: Vraag aan journalisten of er een deadline is en wees betrouwbaar bij het tijdig aanleveren van de gevraagde informatie en/of beeldmateriaal. Social media. Het via Twitter bereiken van stakeholders bij gemeenten en bij relevante lokale organisaties en instanties. Netwerken. Deelname aan relevante regionale bijeenkomsten en samenwerkingsverbanden. Website. Communiceer op de eigen website de visie, de rol (activiteiten) en de doelstellingen van de Bibliotheek op het gebied van laaggeletterdheid. Vermeld duidelijk de mogelijkheden om gericht contact op te nemen (zowel voor instanties als particulieren). Ook kan de Bibliotheek informatiebijeenkomsten organiseren voor intermediairs. biedt hierbij ondersteuning. Op taalwerkt.nl/materialen is een overzicht te vinden van diverse communicatiematerialen van Stichting Lezen en Schrijven. (Zowel voor mensen rondom de laaggeletterde als voor laaggeletterden zelf.) 6 Dit is een hyperlink naar een online animatiefilm over laaggeletterdheid 12

13 Een digitale nieuwsbrief die twee tot vier keer per jaar verstuurd wordt naar partners, potentiële partners en gemeenten. Hierdoor zijn partners en gemeente het hele jaar door geïnformeerd over vorderingen, interessante ontwikkelingen en successen van de Bibliotheek. Bekijk, om (samen) inspiratie op te doen, een impressie van de samenwerking tussen Delta Zutphen, Bibliotheek Zutphen en het Praktijkonderwijs Zutphen. =%2Fwatch%3Fv%3DcFoQF_Nkjbw%26feature%3Dyoutu.be&app=desktop Een korte impressie van geletterdheidbevordering in de Bibliotheek: =%2Fwatch%3Fv%3DcFoQF_Nkjbw%26feature%3Dyoutu.be&app=desktop De externe communicatiemiddelenmix gericht op de (sociale omgeving van) laaggeletterden De communicatiemiddelenmix die het behalen van doelstelling 1 (een hoger bereik van laaggeletterden in de eigen regio) faciliteert: In de Bibliotheek De inzet van intermediairs. Onderscheid wordt gemaakt tussen de verschillen tussen doelgroepen. Laaggeletterde plattelandshuisvrouwen hebben afwijkende beweegredenen en ervaren andere drempels dan bijvoorbeeld werkende allochtone stedelingen. Breng dit goed in kaart en pas de communicatie hierop aan. o o Laaggeletterden autochtonen. De communicatie richt zich op het weghalen schaamte / je bent niet de enige / informeren mogelijkheden / nietgeschreven communicatie. Laaggeletterden allochtonen. De communicatie richt zich op het informeren van mogelijkheden / eventueel met teksten geschreven in andere talen. Tekst op de uitleenbon / kaarten (met herkenbare pictogrammen) op de leestafel, de uitleenbalie e.d. / Boekenlegger / Website en nieuwsbrief / Facebook. Gericht op de omgeving / sociale contacten van laaggeletterden: de communicatie richt zich op bewustmaking van het probleem en het faciliteren door het aanreiken van oplossingen. ROOV 1 PO ED 5 NENAEPORUE SI ED DLEREW NEE NETOLSEG KEOB En 1 op de 10 mensen in Nederland heeft moeite met lezen en schrijven. Ken jij iemand in je omgeving die moeilijk of niet kan lezen? Maak het bespreekbaar, want niet kunnen lezen is vreselijk. Cursussen lezen en schrijven voor volwassenen worden in de regio gegeven. Meer weten? Vraag ernaar in de Bibliotheek of bel: [nummer] 13

14 Communiceren via de lokale media De lokale media, zoals de huis aan huiskrant, is ook zeer geschikt om de omgeving van laaggeletterden te bereiken. Laaggeletterden zelf worden bereikt via de - lokale of regionale - tv en radio. Een pr-plan met aandacht voor o.a. doelgroepen, persrelaties en pr-activiteiten (pers uitnodigen bij bijeenkomsten, persberichten schrijven, interviews aanbieden, factsheets opstellen e.d.) en persrelaties onderhouden: Lokale kranten Lokale radio en tv Tv-format ten behoeve van het bereiken en het aansporen van de sociale contacten van laaggeletterden: Zij moeten het onderwerp bespreekbaar maken, schaamte laten afnemen en laaggeletterden wijzen op de mogelijkheden om bijvoorbeeld - via de bieb - een cursus te volgen. Gericht op het direct bereiken van laaggeletterden autochtonen. Laaggeletterden overtuigen dat het iedereen kan overkomen (schaamte overwinnen) en wijzen op mogelijkheden en contactmogelijkheden. Op provinciaal niveau kan nagedacht worden over een format voor een tv-programma. Dit kan aangeboden worden aan bijvoorbeeld TV Gelderland of anderszins. Via een oproep kunnen laaggeletterde mensen zich voor het programma opgeven. De camera volgt deze mensen terwijl ze leren lezen en schrijven, naar de Bibliotheek komen, eerste vorderingen maken etc. Vergelijkbaar met programma s waarbij mensen met zwaar overgewicht de strijd met de kilo s aangaan. Gericht op het laten afnemen van de schaamte en het werken aan het bekendmaken van het probleem en de oplossingen die er zijn. De rol van de Bibliotheek verduidelijken. Pr-tips: Maak gebruik van wetenschappelijke feiten (uitkomsten van onderzoek e.d.), nieuws, activiteiten en successen van de Bibliotheek om de pers te benaderen. Maar ook een boeiend verhaal van een ambassadeur of ex-laaggeletterde kan persaandacht opleveren. Deel het lied van ex-laaggeletterde Geert Leurink Je wereld wordt steeds groter. Vraag altijd of de concrete contactmogelijkheden in de uitzending / krant vermeld kunnen worden zodat laaggeletterden weten hoe er concreet actie ondernomen kan worden. Via lokale partners met een hoog bereik (waar laaggeletterden komen) Partners met een hoog bereik onder laaggeletterden, kunnen een goed platform bieden om laaggeletterde mensen te bereiken: Bijvoorbeeld regionale voedselbanken, apotheken, banken, markten, kerken, moskeeën of supermarkten. Wellicht staat een regionale supermarkt open voor een verdergaande samenwerking: Supermarkt Spar start met nieuwe diensten om de leefbaarheid van buurten te vergroten en heeft met het ministerie van Binnenlandse Zaken onlangs een overeenkomst getekend om de leefbaarheid in krimpregio s te verbeteren. Er worden al proeven gedaan met het ophalen van medicijnen en bibliotheekboeken in de winkel. (Smit, 2013) Maar ook de regionale - of lokale - voetbalclub vormt een potentiële partner bij het aanspreken en bereiken van laaggeletterden. Wellicht kan op provinciaal niveau het gesprek met Vitesse worden aangegaan. 14

15 Inzet van een Bibliotheek promotieteam. Hierbij wordt bijvoorbeeld gebruik gemaakt van de aanwezige promotiemiddelen bij Rijnbrink Groep (Gelderse promotietent, balie etc.) Ook bij deelname aan diverse andere regionale of lokale evenementen (bijvoorbeeld de Zwarte Cross) hebben de medewerkers oog voor laaggeletterdheid bij ouders of andere bezoekers. Indien kansen zich aanbieden, wordt het gesprek aangegaan. Een communicatiemiddel gericht op laaggeletterdheid om uit te delen. Het Bibliotheek promotieteam spreekt mensen aan en deelt grappige en mooi opgemaakte kleine boekjes uit. De boekjes maken (laaggeletterden en hun omgeving) nieuwsgierig. Op iedere bladzijde staat 1 woord. De QR code verwijst naar een landingspagina (simpel en overzichtelijk van opzet / Nijntje tekst) met een korte film van een ambassadeur of ex-laaggeletterde die haar verhaal vertelt (er gaat een wereld open, schaam je niet en kom in actie) en daarbij de contactmogelijkheden in beeld brengt. Leer lezen Het kan via de BIEB Bel [ ] Op een bladzijde achterin staat in simpele tekst - de uitleg van de actie (voor de sociale omgeving), zie ook de tekst op de vorige pagina. Informatie en voorlichtingsavonden op laagdrempelige locaties (van deze partners) dichtbij mensen. Op taalwerkt.nl/materialen is een overzicht te vinden van diverse nuttige communicatiematerialen. Zowel voor mensen rondom de laaggeletterde als voor laaggeletterden zelf. Kijk ook naar het campagne materiaal leer lezen en schrijven en de middelen op en en/alles. Op is een overzicht te vinden van diverse communicatiematerialen van Stichting Lezen en Schrijven. Zowel voor mensen rondom de laaggeletterde als voor laaggeletterden zelf. Communicatie via partners die contact met laaggeletterden hebben Om de communicatie richting laaggeletterden via partners succesvol te laten verlopen, wordt gebruik gemaakt van intermediairs en ervaringsdeskundigen. Intermediairs worden getraind en hebben communicatiemiddelen tot hun beschikking (o.a. ten behoeve van het doorverwijzen) om mee te geven. Zij worden ondersteund door: Bijvoorbeeld een kaart of boekenlegger met herkenbare pictogrammen 7, het logo van de Bibliotheek en relevante telefoonnummers. Ervaringsdeskundigen of ambassadeurs bezoeken bedrijven en instellingen om ervaringen te delen, schaamte weg te halen en uitleg te geven. Zij worden ondersteund door communicatiemiddelen: Een standaard mailing om partners hiervoor te benaderen. Een goede presentatie (met korte films) met veel aansprekend beeld. Ze kunnen iets achterlaten; bijvoorbeeld een kaart of boekenlegger met het logo van de Bibliotheek, herkenbare pictogrammen en relevante telefoonnummers. 7 In de huisstijl van de Bibliotheek 15

16 Jeugd, jongeren en ouders De communicatie van de Bibliotheek is met name gericht op bewustwording en het voorkomen van laaggeletterdheid: Medewerkers zijn het visitekaartje en maken de rol van de Bibliotheek waar (zie ook blz. 9) Deelname aan de communicatiecampagne de Bieb helpt je kind omhoog met de gouden leestips glossy BIEB voor ouders (goudenleestips.nl) draag bij aan de bewustwording van het grote belang van (voor)lezen. Voor ouders van kinderen van 0 tot 16 jaar. De inzet van de voorleesunit waarmee Bibliotheken op basisscholen een bijzondere voorleeservaring aan kinderen bieden. Voor kinderen in de basisschoolleeftijd. Deelname van Bibliotheken aan regionale evenementen met de voorleestent (bijvoorbeeld de Achterhoekse Bibliotheken die deelnemen aan het Blagenparadijs op de Zwarte Cross). Voor kinderen in de basisschoolleeftijd. Diverse reeds bestaande structurele communicatieactiviteiten van de Bibliotheek dragen bij aan ouderbetrokkenheid en het verhogen van (voor)leesplezier, zoals de Kinderboekenweek, Boekstart of het Nationale Voorleesontbijt. Veel communicatieactiviteiten verlopen via en in samenwerking met de onderwijsinstellingen. Bibliotheek op School biedt zoals bekend een goed platform voor samenwerking met het onderwijs. Jongeren (16 jaar en ouder) worden bereikt met Biebsearch en door een samenwerking op te zetten met het voortgezet onderwijs. Hierbij ligt de focus op praktijkonderwijs en VMBO. Zie ook blz. 8. Vanuit de jongerenmailing (Rijnbrink Groep) zijn setjes van vier hippe A2 posters gemaakt, gericht op de doelgroep jongeren. Deel de posters uit aan praktijkonderwijs en VMBO s in de eigen regio. Tijdsplanning, taakverdeling en budget - Nader vast te stellen - Literatuurlijst Alfabetisering, E. e. (2012). Kom in actie. Brussel: Europese Commissie. de Kleijn, M. (2011). De aanpak van laaggeletterdheid door openbare bibliotheken. Zoetermeer: SIOB. Fourarge D, H. W. (2011). Laaggeletterdheid in Nederland. 's Hertogenbosch: ECBO. Geertsma. (2010). Monitor Laaggeletterdheid. 's Hertogenbosch: Cinop. Jongh, d. (2013, oktober 24). Onderwijs, eztra investeringen. Het Financieele Dagblad, p. 7. Kasperkovitz, J. (2012). Toolkit voor een structurele aanpak van laaggeletterdheid door bibliotheken. Den Haag: SIOB. Smit, R. (2013, oktober 23). Spar start met tafeltje dek je in de dorpen en keert weer terug in het hart van de stad. Het Finanieele Dagblad, p

17 17

Hierbij delen wij u mee dat op donderdag 13 februari het Bondgenootschap Laaggeletterdheid regio Nijmegen is opgericht.

Hierbij delen wij u mee dat op donderdag 13 februari het Bondgenootschap Laaggeletterdheid regio Nijmegen is opgericht. Maatschappelijke Ingekomen stuk D1 (PA 12 maart 2014) Ontwikkeling Beleidsontwikkeling Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 323 59 92 E-mail

Nadere informatie

Communicatieparagraaf project vrijwilligers in de bibliotheek - Breda

Communicatieparagraaf project vrijwilligers in de bibliotheek - Breda Communicatieparagraaf project vrijwilligers in de bibliotheek - Breda Naast de reguliere projectcommunicatie (informeren over project, voortgang en resultaten) en de communicatie gericht op het werven

Nadere informatie

De bieb in De buurt 2

De bieb in De buurt 2 De bieb in de buurt 2 Inleiding De bibliotheek is een plek waar kennis, informatie, mooie verhalen en inspiratie voor het oprapen liggen. De bibliotheek dient als trefpunt in de buurt. Het is een plek

Nadere informatie

Meer tijd voor taal! Blijvend aandacht voor taal binnen uw team

Meer tijd voor taal! Blijvend aandacht voor taal binnen uw team Meer tijd voor taal! Blijvend aandacht voor taal binnen uw team Stichting Lezen & Schrijven Michiel Sträter Jaarcongres Management Kinderopvang 22-04-2014 Kennismaken - Leidinggevende - Beleidsmedewerker

Nadere informatie

Draaiboek voor de verenigingen Aegon Open Roeidag 2015

Draaiboek voor de verenigingen Aegon Open Roeidag 2015 Draaiboek voor de verenigingen Aegon Open Roeidag 2015 Begin met het formeren van een werkgroep/projectteam en verdeel onderling de werkzaamheden. Inhoud 1. Planning en programma... 2 2. Organisatie...

Nadere informatie

Inzichten werksessies rollen medewerkers en vrijwilligers. Onderdeel van toolkit Nieuw Participeren

Inzichten werksessies rollen medewerkers en vrijwilligers. Onderdeel van toolkit Nieuw Participeren Inzichten werksessies rollen medewerkers en vrijwilligers Onderdeel van toolkit Nieuw Participeren Doel van de sessies Door middel van een groepsgesprek gezamenlijk creëren van inzicht in ieders rol, bijdrage

Nadere informatie

Stichting Lezen & Schrijven. Paul Mosterd, directeur Marlies Olthuis, themamanager bedrijven

Stichting Lezen & Schrijven. Paul Mosterd, directeur Marlies Olthuis, themamanager bedrijven Stichting Lezen & Schrijven Paul Mosterd, directeur Marlies Olthuis, themamanager bedrijven Educatie Werkt!, Amsterdam 30 september 2011 Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven initiatief

Nadere informatie

LEZEN - Kunst van Lezen

LEZEN - Kunst van Lezen LEZEN - Kunst van Lezen Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl. De rubriek implementatiekoffer bevat

Nadere informatie

Taal vergroot je wereld samen met de Bibliotheek

Taal vergroot je wereld samen met de Bibliotheek Taal vergroot je wereld samen met de Bibliotheek Westfriese Bibliotheken jong geleerd, is oud gedaan Ruim 15% van de kinderen in Nederland loopt een risico op taalachterstand. Wie moeite heeft met lezen

Nadere informatie

Succesvol campagne voeren

Succesvol campagne voeren Succesvol campagne voeren Spread the word, spread the feeling! Campagne voeren: íedereen kan het! In deze toolkit vind je tips voor het campagne voeren. Dit is gegarandeerd het leukste onderdeel van jouw

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. Bibliotheek op school. Taal / lezen / rekenen

KWALITEITSKAART. Bibliotheek op school. Taal / lezen / rekenen KWALITEITSKAART Taal / lezen / rekenen PO Kinderen die graag lezen, gaan meer lezen. Kinderen die meer lezen, gaan beter lezen. Kinderen die beter lezen gaan beter leren. Leesbevordering is daarom een

Nadere informatie

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld.

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. Resultaat Vragenlijst: Waarom doe je mee met de lokale energiecoöperatie? 26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. 1. Ik ben op de volgende manier betrokken bij de lokale

Nadere informatie

Taal Verrijkt aanbod voor laaggeletterden, inburgeraars en anderstaligen. Bibliotheek Rijn en Venen 2013

Taal Verrijkt aanbod voor laaggeletterden, inburgeraars en anderstaligen. Bibliotheek Rijn en Venen 2013 Taal Verrijkt aanbod voor laaggeletterden, inburgeraars en anderstaligen Bibliotheek Rijn en Venen 2013 Bibliotheek Rijn en Venen 9 vestigingen 5 gemeentes 150.000 inwoners 27.750 bibliotheekleden Collectie:

Nadere informatie

Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid. Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven

Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid. Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven Dinsdag 30 oktober 2012 Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven initiatief van H.K.H. Prinses

Nadere informatie

Workshop Taal Werkt! 11 september 2014

Workshop Taal Werkt! 11 september 2014 Workshop Taal Werkt! 11 september 2014 Programma Wat is laaggeletterdheid? Laaggeletterdheid binnen het bedrijfsleven Taalvrijwilligers binnen bedrijven Brainstorm Wat is laaggeletterdheid? 5 Feiten &

Nadere informatie

De participatiebibliotheek

De participatiebibliotheek Voor meer informatie: Marjolein Bakker adviseur Communicatie marjolein.bakker@bibliotheek-zoetermeer.nl Hoofdbibliotheek Stadhuisplein 2 2711 EC Zoetermeer T 079-34 38 200 www.bibliotheek-zoetermeer.nl

Nadere informatie

Het non-formele bibliotheekaanbod voor volwassenen

Het non-formele bibliotheekaanbod voor volwassenen Het non-formele bibliotheekaanbod voor volwassenen Programma s laagdrempelig Voor veel laaggeletterden is leren en het volgen van formeel of non-formeel onderwijs allerminst een vanzelfsprekend. Zaken

Nadere informatie

TAAL: ons een zorg? Laaggeletterdheid in de zorg. Michiel Sträter Stichting Lezen & Schrijven Lions Schiedam sept. 2014

TAAL: ons een zorg? Laaggeletterdheid in de zorg. Michiel Sträter Stichting Lezen & Schrijven Lions Schiedam sept. 2014 TAAL: ons een zorg? Laaggeletterdheid in de zorg Michiel Sträter Stichting Lezen & Schrijven Lions Schiedam sept. 2014 Dit weet u na deze presentatie Taal: ons een zorg? 1. Laaggeletterdheid in de zorg

Nadere informatie

Wij gaan (voor)lezen

Wij gaan (voor)lezen Wij gaan (voor)lezen Aanbod Primair Onderwijs Bibliotheek Helmond-Peel 2015-2016 De bibliotheek die ertoe doet Asten Deurne Helmond Someren 1 Voorwoord Rode Draad: Lezen is leuk! Met de hele school de

Nadere informatie

Rapportage Open Dag Evaluatie - Landelijk Voortgezet Onderwijs. Maart 2012

Rapportage Open Dag Evaluatie - Landelijk Voortgezet Onderwijs. Maart 2012 Rapportage Open Dag Evaluatie - Landelijk Voortgezet Onderwijs Maart 2012 Scholen met Succes Postbus 3386 2001 DJ Haarlem info@scholenmetsucces.nl tel: 023 534 11 58 Rapportage Open Dag Evaluatie - Landelijk

Nadere informatie

Welkom bij het VCA Examen

Welkom bij het VCA Examen Welkom bij het VCA Examen Je hebt 2 minuten per vraag stilte tijdens het Examen vereist Vraag 1 Wat is van invloed op het letsel als gevolg van stroomdoorgang door het menselijk lichaam? A. De weg die

Nadere informatie

Meer (voor)lezen, beter in taal. De Bibliotheek en basisvaardigheden Kunst van Lezen 0-18 jaar

Meer (voor)lezen, beter in taal. De Bibliotheek en basisvaardigheden Kunst van Lezen 0-18 jaar Meer (voor)lezen, beter in taal De Bibliotheek en basisvaardigheden Kunst van Lezen 0-18 jaar Adriaan Langendonk Miniconferentie Flevoland 23 september 2015 de Bibliotheek en basisvaardigheden 1 Inhoud

Nadere informatie

Projectplan. Aanpak laaggeletterdheid bij patienten en/of medewerkers. [Naam organisatie] [auteur] [datum] Werken aan taal heeft veel voordelen

Projectplan. Aanpak laaggeletterdheid bij patienten en/of medewerkers. [Naam organisatie] [auteur] [datum] Werken aan taal heeft veel voordelen Projectplan Aanpak laaggeletterdheid bij patienten en/of medewerkers [Naam organisatie] [auteur] [datum] Werken aan taal heeft veel voordelen [Naam organisatie] vindt het belangrijk om alert te zijn op

Nadere informatie

EVEN VRIJAF VOOR DE MANTELZORGER

EVEN VRIJAF VOOR DE MANTELZORGER Communicatieplan: EVEN VRIJAF VOOR DE MANTELZORGER Week van de Respijtzorg Noord-Holland 19 25 januari 2009 Inhoudsopgave 1. UITGANGSSITUATIE 3 Week van de Respijtzorg Noord-Holland Doelgroep en doelstelling

Nadere informatie

l m n o p q r s t u v w x y z Taalprogramma s Stroomschema Taalprogramma s gericht op preventie en ontwikkelingsstimulering leeswijzer en stroomschema

l m n o p q r s t u v w x y z Taalprogramma s Stroomschema Taalprogramma s gericht op preventie en ontwikkelingsstimulering leeswijzer en stroomschema a b c d e Deelnemende organisaties TAALPROGRAMMA S VOOR 0 TOT 8 JAAR - LEESWIJZER EN STROOMSCHEMA Taalprogramma s f voor g 0 tot h 8 i jaar j k l m n o p q r s t u leeswijzer en stroomschema Stroomschema

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

Checklist voor kwaliteit van de uitvoering van de groep Daar waar groep vermeld staat kan ook cursus of training gelezen worden.

Checklist voor kwaliteit van de uitvoering van de groep Daar waar groep vermeld staat kan ook cursus of training gelezen worden. Checklist voor kwaliteit van de uitvoering van de groep Daar waar groep vermeld staat kan ook cursus of training gelezen worden. Nr. Werving/eerste contact/aanmelding 1. Op de doelgroep gerichte publiciteit

Nadere informatie

Lydia de Jong, netwerk coördinator NH en ZH: De bibliotheek voor ontmoeting in. de buurt. TYMPAAN 20 mei 2015

Lydia de Jong, netwerk coördinator NH en ZH: De bibliotheek voor ontmoeting in. de buurt. TYMPAAN 20 mei 2015 Lydia de Jong, netwerk coördinator NH en ZH: De bibliotheek voor ontmoeting in de buurt 2 TYMPAAN 20 mei 2015 De bibliotheek is een laagdrempelige plek voor ontmoeting in de buurt, want: 3 Je kunt er altijd

Nadere informatie

Aanvalsplan laaggeletterdheid en de toekomst van de volwasseneneducatie

Aanvalsplan laaggeletterdheid en de toekomst van de volwasseneneducatie Aanvalsplan laaggeletterdheid en de toekomst van de volwasseneneducatie Ina den Hollander Weert, 19 mei 2011 Kenniscirkel Leven Lang Leren Brabantse en Limburgse bibliotheken Wat is laaggeletterdheid?

Nadere informatie

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake Kijkt u eens om u heen, zit u ook met een computer, mobiele telefoon, misschien wel twee en mogelijk ook nog andere type computer zoals

Nadere informatie

Verlegen om woorden Handleiding ouderbijeenkomst

Verlegen om woorden Handleiding ouderbijeenkomst Verlegen om woorden Handleiding ouderbijeenkomst Tips voor het organiseren van een bijeenkomst over ouderbetrokkenheid en het belang van taal. Verlegen om woorden is een pakket met tips en handvatten om

Nadere informatie

Argumentatiekaart Bibliotheek VANnU Themagroep jeugd

Argumentatiekaart Bibliotheek VANnU Themagroep jeugd Argumentatiekaart Bibliotheek VANnU Themagroep jeugd Onderdeel van toolkit Nieuw Delen 4.e Argumentatiekaart Bibliotheek VANnU Themagroep Jeugd Wanneer je gaat netwerken is het handig om je verhaal scherp

Nadere informatie

Stappenplan organiseren buurtbijeenkomst

Stappenplan organiseren buurtbijeenkomst Stappenplan organiseren buurtbijeenkomst Dit stappenplan voor het organiseren van een buurtbijeenkomst is onderdeel van de Buurten met Energie toolbox, een project van Nudge. Deze toolbox is samengesteld

Nadere informatie

Computercursus voor laaggeletterden. Klik & Tik en E-TV. Leven Lang Leren pilot, BasisBibliotheek Maasland. Inhoud: Projectplan 2

Computercursus voor laaggeletterden. Klik & Tik en E-TV. Leven Lang Leren pilot, BasisBibliotheek Maasland. Inhoud: Projectplan 2 Computercursus voor laaggeletterden Klik & Tik en E-TV Inhoud: Projectplan 2 Tussentijdse evaluatie (februari 20) 6 Projectplan Computercursus voor laaggeletterden Klik & Tik en E-TV Aanleiding Op 30 maart

Nadere informatie

Stappenplan crowdfunding

Stappenplan crowdfunding Stappenplan crowdfunding Voordat je het crowdfundingsproject online zet, is het handig om over bepaalde aspecten na te denken. Denk bijvoorbeeld aan de presentatie van het project, het doelbedrag en de

Nadere informatie

HANDLEIDING FUNDRAISING Ride New York 2016

HANDLEIDING FUNDRAISING Ride New York 2016 HANDLEIDING FUNDRAISING Ride New York 2016 Inhoud 1. Aan de slag!...3 2. Stappenplan...4 3. Extra tips voor publiciteit...5 4. Jij & je enthousiasme...6 5. Succes!...6 1. Aan de slag! Geweldig dat je hebt

Nadere informatie

Stappenplan Taalcoach. Uitgangspunt: Hoe zet je een taalcoachproject op?

Stappenplan Taalcoach. Uitgangspunt: Hoe zet je een taalcoachproject op? Stappenplan Taalcoach Uitgangspunt: Hoe zet je een taalcoachproject op? I nleiding Eind juni is het project Taalcoach van start gegaan. Het doel van het project is het realiseren van een taalkoppel, bestaande

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

INSTRUCTIE TOOLKIT. Geachte deelnemer aan NVVC Connect,

INSTRUCTIE TOOLKIT. Geachte deelnemer aan NVVC Connect, Geachte deelnemer aan NVVC Connect, U bevindt zich op het besloten deel van de website van NVVC Connect. Deze website dient naast informatie ook als toolkit voor de organisatie van NVVC Connect in uw regio.

Nadere informatie

de Bibliotheek en basisvaardigheden Kunst van Lezen 0-18 jaar

de Bibliotheek en basisvaardigheden Kunst van Lezen 0-18 jaar de Bibliotheek en basisvaardigheden Kunst van Lezen 0-18 jaar Jos Debeij Gerlien van Dalen Adriaan Langendonk VNG regionale conferenties 15 en 16 april 2015 de Bibliotheek en basisvaardigheden 1 Inhoud

Nadere informatie

Communicatiemiddelen. Voor bedrijven en organisaties. www.komon.nl www.twitter.com/_komon

Communicatiemiddelen. Voor bedrijven en organisaties. www.komon.nl www.twitter.com/_komon Communicatiemiddelen Voor bedrijven en organisaties www.komon.nl www.twitter.com/_komon Communicatiemiddelen Ieder communicatiemiddel heeft een eigen effect. Het is belangrijk te bepalen welke communicatiemiddelen

Nadere informatie

Handleiding communicatie rondom voorzieningen

Handleiding communicatie rondom voorzieningen Handleiding communicatie rondom voorzieningen Inleiding Betrokkenheid speelt een belangrijke rol bij het opzetten en/of in stand houden van gemeenschapsvoorzieningen. Communicatie is daarbij een kritische

Nadere informatie

Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst!

Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst! Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst! Taal doet meer In Utrecht wonen meer dan 15.000 volwassenen

Nadere informatie

Beleidskader VERKOOP, MARKETING- EN COMMUNICATIESTRATEGIE (VMC) 2011-2015

Beleidskader VERKOOP, MARKETING- EN COMMUNICATIESTRATEGIE (VMC) 2011-2015 UITGANGSPUNTEN VMC-STRATEGIE 2011 TOT EN MET 2015 0. INLEIDING In 2007 is de basis gelegd voor het missie- en visietraject van Triodus met de belangrijkste opdracht het leveren van een bijdrage aan de

Nadere informatie

Door slim samenwerken bereik je meer Workshop 13-11-2014

Door slim samenwerken bereik je meer Workshop 13-11-2014 Door slim samenwerken bereik je meer Workshop 13-11-2014 Uw wensen en verwachtingen van de workshop Met welke partijen kan je samen werken, voorbeelden en tips Wie pakt welke rol in de aanpak van laaggeletterdheid?

Nadere informatie

Actielessen. Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek Wat leert u in deze les? Hoe je kunt leren in de bibliotheek en op het internet Grammatica: voltooide tijd Veel succes! Deze les is

Nadere informatie

Verlegen om woorden Lesbrief voor vmbo

Verlegen om woorden Lesbrief voor vmbo Verlegen om woorden Lesbrief voor vmbo Voor de lessen Nederlands, PSO en LOB. Verlegen om woorden is een pakket met tips en handvatten om een ouderbijeenkomst te organiseren over ouderbetrokkenheid en

Nadere informatie

Tel mee met Taal 2016 2018

Tel mee met Taal 2016 2018 Tel mee met Taal 2016 2018 versie 8 december 2015 Actieprogramma Tel mee met Taal 2016-2018 Tel mee met Taal in een notendop Tel mee met Taal is een landelijk actieprogramma van de ministeries van Onderwijs,

Nadere informatie

Voorbeeldadvies Cijfers

Voorbeeldadvies Cijfers Voorbeeldadvies GGD Twente heeft de taak de gezondheid van de Twentse jeugd, volwassenen en ouderen in kaart te brengen. In dit kader worden diverse gezondheidsmonitoren afgenomen om inzicht te verkrijgen

Nadere informatie

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële uitingen. Als startend ondernemer is alles nieuw. De boekhouding,

Nadere informatie

Concept Communicatieplan

Concept Communicatieplan Concept Communicatieplan DATUM AUTEUR VERSIE Pagina 1 van 7 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Achtergrond... 3 1.2 Doelstelling... 3 1.3 Randvoorwaarden... 3 2 Communicatiestrategie... 4 2.1 Doelgroepen...

Nadere informatie

Hoe doet de Bibliotheek het op (social) media? Wat doen bibliotheken op online en social media?

Hoe doet de Bibliotheek het op (social) media? Wat doen bibliotheken op online en social media? Hoe doet de Bibliotheek het op (social) media? Wat doen bibliotheken op online en social media? Inspiratiesessie VOB en Meltwater 9 december 015 Het Nationale Bibliotheekcongres Wat vertellen wij wat zeggen

Nadere informatie

Lezen, leren & lokaal verbonden

Lezen, leren & lokaal verbonden Lezen, leren & lokaal verbonden Meerjarenbeleidsplan 2016 tot en met 2019 Marly Driessens maart 2015 Inleiding In 2016 breekt voor bibliotheek De Lage Beemden een nieuwe beleidsperiode aan. Het fundament

Nadere informatie

In opdracht van het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken. Uitgevoerd door Kasperkovitz beleidsonderzoek en advies

In opdracht van het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken. Uitgevoerd door Kasperkovitz beleidsonderzoek en advies MONITOR 2012 Bestrijding laaggeletterdheid door bibliotheken In opdracht van het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken Uitgevoerd door Kasperkovitz beleidsonderzoek en advies Amersfoort, 10 december 2012

Nadere informatie

Convenant Bondgenootschap Laaggeletterdheid regio Nijmegen

Convenant Bondgenootschap Laaggeletterdheid regio Nijmegen Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Convenant Bondgenootschap Laaggeletterdheid regio Nijmegen Programma / Programmanummer Onderwijs / 1073 BW-nummer Portefeuillehouder H. Beerten Samenvatting Laaggeletterdheid

Nadere informatie

Scholing binnen BoekStart. voor de Bibliotheek en kinderopvang

Scholing binnen BoekStart. voor de Bibliotheek en kinderopvang Scholing binnen BoekStart voor de Bibliotheek en kinderopvang SCHOLING BINNEN BOEKSTART In het kader van BoekStart zijn trainingen ontwikkeld die Bibliotheekmedewerkers, medewerkers van de Provinciale

Nadere informatie

Campagne ABC 0 in de provincie Groningen

Campagne ABC 0 in de provincie Groningen Campagne ABC 0 in de provincie Groningen 1. Karakteristieken De wervingscampagne ABC 0 euro is een provinciaal vervolg op de gemeentelijke wervingscampagne Doe mee in Hoogezand-Sappemeer (zie de vorige

Nadere informatie

Zeg het voort. Werkboek

Zeg het voort. Werkboek Zeg het voort Werkboek In het werkboek Zeg het voort komen verschillende soorten oefeningen voor. De onderstaande plaatjes maken duidelijk om welke oefeningen het gaat. Deze les gaan we... Speel het spel

Nadere informatie

Communicatieplan FICE NL

Communicatieplan FICE NL Communicatieplan FICE NL In dit communicatieplan wordt voor verschillende doelgroepen de doelen, middelen en communicatiemomenten besproken. In de communicatie zijn de volgende doelgroepen te onderscheiden:

Nadere informatie

HELP DE KINDERBOEKEN AMBASSADEUR! Tips en kansen voor de leesconsulent van de Bibliotheek op school

HELP DE KINDERBOEKEN AMBASSADEUR! Tips en kansen voor de leesconsulent van de Bibliotheek op school HELP DE KINDERBOEKEN AMBASSADEUR! Tips en kansen voor de leesconsulent van de Bibliotheek op school Beste leesconsulent, Jan Paul Schutten onze enige echte kinderboekenambassadeur- heeft een geweldige

Nadere informatie

SchoolConnect. Een vriendschap tussen jullie school en een school in Ethiopië!

SchoolConnect. Een vriendschap tussen jullie school en een school in Ethiopië! SchoolConnect Een vriendschap tussen jullie school en een school in Ethiopië! SchoolConnect SchoolConnect is een programma van stichting Joni. Het is een samenwerkingsverband tussen scholen in Nederland

Nadere informatie

Landelijke startbijeenkomst. 25 november 2015. Europees landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland

Landelijke startbijeenkomst. 25 november 2015. Europees landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland Landelijke startbijeenkomst LEADER 2014-2020 Workshop 25 november 2015 Communicatie Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland #LEADER3 Europees landbouwfonds

Nadere informatie

de voorleesvogel Kennismakingsbezoek Alfabetisering d e v o o r l e e s v o g e l Versie 1.0 Datum juni 2006 Auteur Judith Pietersma

de voorleesvogel Kennismakingsbezoek Alfabetisering d e v o o r l e e s v o g e l Versie 1.0 Datum juni 2006 Auteur Judith Pietersma Kennismakingsbezoek Alfabetisering de voorleesvogel Kennismakingsbezoek Alfabetisering Versie 1.0 Datum juni 2006 Auteur Judith Pietersma Telefoonnummer 010-281 62 40 Pagina 1 van 14 Kennismakingsbezoek

Nadere informatie

Talentenverkenning. Wat kan jij? Enthousiasmeren

Talentenverkenning. Wat kan jij? Enthousiasmeren Enthousiasmeren Talentenverkenning Mensen willen best graag wat doen voor hun buurt, maar dan moet u ze er wel voor vragen. Een algemene oproep voor vrijwilligers is niet altijd even effectief. Het werkt

Nadere informatie

Strategische visie. van de Drentse bibliotheken 2012-2015

Strategische visie. van de Drentse bibliotheken 2012-2015 Strategische visie van de Drentse bibliotheken 2012-2015 Al deze veranderingen hebben ingrijpende gevolgen De bibliotheken in Drenthe krijgen te maken met bezuinigingen en veranderende politieke opvattingen.

Nadere informatie

Woerdens Techniek Talent

Woerdens Techniek Talent Woerdens Techniek Talent Werkgroep Promotie en werving Concept Activiteitenplan 2013/2014 versie 3.0, Woerden, 23-08- 2013 Aanleiding Het Woerdens Techniek Talent is een initiatief van onderwijsinstellingen,

Nadere informatie

Social Mediaprotocol

Social Mediaprotocol Social Mediaprotocol Versie: februari 2014 Voorgenomen besluit : maart 2014 Behandeld in MR : juni 2014 Inhoudsopgave Inleiding... 3 1 Social media... 4 1.1 Algemeen... 4 1.2 Inzet social media op het

Nadere informatie

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS December 2012 1 Draaiboek Gewoon meedoen in je wijk! Aanleiding van dit draaiboek Gewoon Meedoen in je wijk is een pilotproject dat in 2010 en 2011

Nadere informatie

Visie op ouderbetrokkenheid

Visie op ouderbetrokkenheid Visie op ouderbetrokkenheid Basisschool Lambertus Meestersweg 5 6071 BN Swalmen tel 0475-508144 e-mail: info@lambertusswalmen.nl website: www.lambertusswalmen.nl 1 Maart 2016 Inleiding: Een beleidsnotitie

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

Communicatieplan Breur IJzerhandel

Communicatieplan Breur IJzerhandel Communicatieplan Breur IJzerhandel 4 Oktober 2014 4 OKT 2014 Communicatieplan Breur IJzerhandel 1. Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken uit onze dagelijkse

Nadere informatie

Beurstips. Naar de beurs?

Beurstips. Naar de beurs? Beurstips 1 Naar de beurs? 2 NL EXPO, laat zien wie U bent! Hollandse nuchterheid & creativiteit in combinatie met jarenlange ervaring in presentatieoplossingen. Met een frisse blik helpen wij u uw bedrijf

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Sport & Bewegen

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Sport & Bewegen Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Sport & Bewegen School: Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan

Nadere informatie

Workshop D De kracht van Social Media voor, tijdens en na de Nationale Sportweek

Workshop D De kracht van Social Media voor, tijdens en na de Nationale Sportweek Workshop D De kracht van Social Media voor, tijdens en na de Nationale Sportweek Wie zijn wij? Introductie Wat kun je het komende uur verwachten? Goede voorbeelden Inspiratie Ervaringen Brainstorm Tips

Nadere informatie

Meer jonge mensen in de techniek. Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf!

Meer jonge mensen in de techniek. Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf! Meer jonge mensen in de techniek Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf! Over TechniekTalent.nu TechniekTalent.nu is een samenwerkingsverband van acht technische sectoren met één doel: meer instroom

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Producten aangeboden door de Openbare Bibliotheek Rijssen-Holten aan het Voortgezet Onderwijs 2012-2013

Producten aangeboden door de Openbare Bibliotheek Rijssen-Holten aan het Voortgezet Onderwijs 2012-2013 Producten aangeboden door de Openbare Bibliotheek Rijssen-Holten aan het Voortgezet Onderwijs 2012-2013 Voorwoord Uw school besteedt het komend schooljaar natuurlijk veel aandacht aan mediawijsheid en

Nadere informatie

SeniorWeb helpt beginners. Titia Blanksma (SeniorWeb)

SeniorWeb helpt beginners. Titia Blanksma (SeniorWeb) SeniorWeb helpt beginners Titia Blanksma (SeniorWeb) Inhoud 1. Digibeten en minder vaardige internetgebruikers 1. Profiel digibeten 2. Profiel minder vaardige internetgebruikers 1. Hoe helpt en bereikt

Nadere informatie

Inleiding. Waarom deze handleiding? Waarom een titel?

Inleiding. Waarom deze handleiding? Waarom een titel? Inleiding De Fairtrade Gemeente campagne groeit door het enthousiasme en de inzet van werkgroepen in heel Nederland. In de gemeenten die de titel Fairtrade Gemeente hebben of hiernaar streven, zijn werkgroepen

Nadere informatie

Beleidsplan 2015-2020 Bibliotheek Angstel, Vecht en Venen OPEN. De Bibliotheek als. kennis- en informatieplatform. van een lerende gemeenschap...

Beleidsplan 2015-2020 Bibliotheek Angstel, Vecht en Venen OPEN. De Bibliotheek als. kennis- en informatieplatform. van een lerende gemeenschap... Beleidsplan 2015-2020 Bibliotheek Angstel, Vecht en Venen OPEN De Bibliotheek als kennis- en informatieplatform van een lerende gemeenschap... kennis maatschappij community organisatie wifi educatie samenwerking

Nadere informatie

Een Training Die Een Stap Verder Gaat. Donderdag 16 januari 2014, Utrecht

Een Training Die Een Stap Verder Gaat. Donderdag 16 januari 2014, Utrecht Donderdag 16 januari 2014, Utrecht Intensieve Training Sociale Media voor marketing-en communicatie professionals in het onderwijs Met 2 interessante praktijkpresentaties van: Ingmar Volmer : Sociale Media

Nadere informatie

Cursussen voor volwassenen

Cursussen voor volwassenen Groningen Drenthe Overijssel 26 2014-2015 Cursussen voor volwassenen www.alfa-college.nl U volgt uw cursus bij het Alfa-college Het Alfa-college is het regionaal opleidingen centrum voor Noorden Oost-Nederland,

Nadere informatie

Wie kan terecht in een centrum voor basiseducatie? Wat kan je er leren?

Wie kan terecht in een centrum voor basiseducatie? Wat kan je er leren? basis educatie Wie niet goed kan lezen, schrijven en rekenen, is geen uitzondering. In ons land heeft meer dan half miljoen mensen er moeite mee. In een centrum voor basiseducatie kan je die achterstand

Nadere informatie

Projectgroep 8: Briefing. CDE Muziekatelier. Eva Thomas & Silke Lauwers

Projectgroep 8: Briefing. CDE Muziekatelier. Eva Thomas & Silke Lauwers Projectgroep 8: Briefing CDE Muziekatelier Eva Thomas & Silke Lauwers Grafische en digitale media 2013-2014 Inhoud Inleiding...3 1. Logo en huisstijl...4 2. Folder...5 3. Poster zomerworkshop...6 4. Advertentie...7

Nadere informatie

Stappenplan voor een rookvrij schoolterrein

Stappenplan voor een rookvrij schoolterrein Stappenplan voor een rookvrij schoolterrein Inleiding Sinds 1 januari 2014 is de leeftijdsgrens voor de verkoop van tabak verhoogd van 16 naar 18 jaar. Uit onderzoek blijkt dat het zien roken van anderen,

Nadere informatie

4.8. Aanvullende communicatiediensten

4.8. Aanvullende communicatiediensten 4.8. Aanvullende communicatiediensten De afdeling Communicatie acteert als een full service communicatiebureau voor strategie en creatie zowel offline als online. Door de jarenlange ervaring van onze professionals

Nadere informatie

Het Participatiebudget

Het Participatiebudget Het Participatiebudget Communicatieplan Het Participatiebudget: communiceren doen we zo! Gemeente Leeuwarden April 2009 Annette Geurden, invoering budget 1 INHOUDSOPGAVE 1. Aanleiding 3 2. Waarom een communicatieplan?

Nadere informatie

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos Bijlage 2 Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos A1 Uitbrengen jaarkrant A2 Advertentie huis aan huis bladen A3 Consultatie B1 Brochures

Nadere informatie

Bij iedere doelgroep wordt de groep die hen direct beïnvloedt (ouders/opvoeders/leerkrachten etc) meegenomen.

Bij iedere doelgroep wordt de groep die hen direct beïnvloedt (ouders/opvoeders/leerkrachten etc) meegenomen. Bijlage 3 Voorstel extra activiteiten vestiging Carnisselande Inleiding: Om de expertise en samenwerking tussen bibliotheek, gemeente en andere instellingen op het gebied van leesbevordering, informatie,

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Aanbod. laaggeletterdheid en inburgering

Aanbod. laaggeletterdheid en inburgering Aanbod laaggeletterdheid en inburgering voor Organisaties voor volwasseneneducatie 2014-2015 Inhoudsopgave Inleiding...2 Aanbod algemeen Kernaanbod...3 Aanvullend aanbod: wisselcollecties...4 Aanvullend

Nadere informatie

WERVINGSPLAN EN MIDDELEN

WERVINGSPLAN EN MIDDELEN WERVINGSPLAN EN MIDDELEN De wervingscirkel: doel doelgroep boodschap middelen organisatie Als je aan werving wilt doen, wil je mensen overtuigen dat jouw organisatie hen graag als vrijwilliger zou willen.

Nadere informatie

Help Pake en Beppe de vakantie door

Help Pake en Beppe de vakantie door Bijlage 1 Help Pake en Beppe de vakantie door Organisator: Museumfederatie Fryslân, zij doen dit in samenspraak met musea, archieven en theaters in Friesland. Subsidiënt: Provincie Fryslân. Uitleg over

Nadere informatie

Wat communiceren? Met wie communiceren?

Wat communiceren? Met wie communiceren? Het communicatieplan Verbeteren is mensenwerk! Het zijn de mensen binnen uw organisatie die daadwerkelijk de verbeteringen realiseren. Om uw mensen tot verbeteren aan te zetten, moet u ze motiveren en

Nadere informatie

Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool

Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool De vakantieschool is een bijzonder moment, waarbij de sfeer op school anders is dan anders. Er is extra aandacht voor de leerlingen en de

Nadere informatie

VERSLAG sociale eenzaamheid emotionele eenzaamheid

VERSLAG sociale eenzaamheid emotionele eenzaamheid VERSLAG Aan: Aanwezigen bijeenkomst 5 april 2016 Oude IJsselstreek Spreekt, presentatie resultaten onderzoek Eenzaamheid Van: Heidi Otten Datum: 17 mei 2016 Onderwerp: Verslag bijeenkomst 5 april 2016

Nadere informatie