Stappenplan voor een rookvrij schoolterrein

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stappenplan voor een rookvrij schoolterrein"

Transcriptie

1 Stappenplan voor een rookvrij schoolterrein

2 Inleiding Sinds 1 januari 2014 is de leeftijdsgrens voor de verkoop van tabak verhoogd van 16 naar 18 jaar. Uit onderzoek blijkt dat het zien roken van anderen, jongeren aanzet om zelf te gaan roken. Veel scholen hebben daarom al een rookvrij schoolterrein. Dit stappenplan is voor iedere schooldirecteur die op zijn school in het voortgezet onderwijs een rookvrij schoolterrein wil invoeren. Hoe werkt het? Dit stappenplan beschrijft de stappen die u kunt doorlopen voor het invoeren van een rookvrij schoolterrein. Het is slechts een hulpmiddel. U kunt er uiteraard voor kiezen om acties anders aan te pakken. Bij elke stap kunt u iemand aanwijzen die hiervoor verantwoordelijk is en wanneer u het gereed wilt hebben. Bij de stappen vindt u ook quotes van de rector van het Comenius College in Hilversum, Johan Veenstra, die goede ervaringen heeft met het invoeren van een rookvrij schoolterrein. De stappen zijn: 1. Draagvlak 2. Doelstelling en taakverdeling 3. Zoek hulp 4. Voorbereidingen 5. Invoering rookvrij schoolterrein 6. Handhaving nieuwe afspraken

3 1. Draagvlak Het creëren van draagvlak bij schoolleiding, personeel, ouderraad en leerlingenraad is een belangrijke eerste stap. Het kan weerstanden voorkomen en maakt uiteindelijk invoering en handhaving gemakkelijker. Huidige afspraken rondom roken Breng in kaart wat de huidige afspraken zijn rondom het roken op school. Kijk behalve de eigen afspraken van de school, eventueel ook naar afspraken van andere scholen in uw omgeving. Meningen inventariseren Breng in kaart wat de mening is van de schoolleiding, het personeel, de ouderraad en de leerlingen(raad). Dit kan met individuen of in vergadersessies. Vraag hen (bijvoorbeeld via een schriftelijke enquête) wat hun mening is over de huidige afspraken rondom het roken, hoe ze tegenover de invoer van een rookvrij schoolterrein staan en wat hun bezwaren zijn. Luister naar vragen en bezwaren. Wees duidelijk, geef waar nodig tegenargumenten en neem goede ideeën mee. Om onterechte angst en mogelijke groepsdruk te vermijden, heb ik veel geïnvesteerd in een persoonlijke boodschap. Het doel staat vast, over de weg ernaar toe kunnen we het hebben. En we doen het samen! Ik heb de rokers serieus genomen en hulp aangeboden. Johan Veenstra, Comenius College Verzamel informatie Maak een document aan met de volgende informatie: huidige afspraken; voorgestelde afspraken; voordelen voor de school; veelgestelde vragen; veelgehoorde bezwaren. Stel nieuwe afspraken voor Zoek steun voor de invoering van een rookvrij schoolterrein. Praat niet over een rookverbod, leg de nadruk op het rookvrij maken van de school. Maak hiervoor gebruik van de bijlage Weerstanden en tegenargumenten om de belangrijkste bezwaren weg te nemen. Startbijeenkomst Zoek uit wie zich wil inzetten om het rookvrije schoolterrein tot een succes te maken. Nodig hen uit voor een startbijeenkomst. Het is belangrijk dat alle mensen hierbij aanwezig zijn van wie de steun nodig is voor de invoering van het rookvrije schoolterrein. Draagvlak creëren is een continu proces.

4 2. Doelstelling en taakverdeling Doelstelling Kies tijdens de startbijeenkomst een expliciete doelstelling. Maak deze SMART. Dat staat voor Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden. De doelstelling kan breder zijn dan het alleen het invoeren van een rookvrij schoolterrein. Denk hierbij aan een aanpassing van het hele gezondheidsbeleid van de school. Neem ook de e-sigaret mee in uw beleid. Ook deze is verslavend en schadelijk en verlaagt de drempel tot het roken van sigaretten. Werkgroep Stel een werkgroep samen die het project op zich neemt en gaat uitvoeren. Het is handig als deze werkgroep ook het aanspreekpunt is voor vragen en opmerkingen van bijvoorbeeld medewerkers, ouders of gemeente. Taken Bepaal voor elke stap in dit stappenplan wie welke taken op zich neemt. Dit kan nog worden bijgesteld als er externe partners aanhaken en ook taken op zich nemen. Bij voorbereidings-bijeenkomsten met medewerkers en/of leerlingen ben ik van het begin af aan stellig geweest: het ging er niet om of de school uiteindelijk rookvrij zou worden, maar wanneer. De kans kwam met de verbouwing van de school. Johan Veenstra, Comenius College Planning Maak een planning op hoofdlijnen voor alle activiteiten. Stel een coördinator in die de planning bewaakt. Vervolgbijeenkomst Kies een datum voor een vervolgbijeenkomst. Plan desgewenst een serie afspraken en neem deze op in de planning.

5 3. Zoek hulp Hulp van andere organisaties Inventariseer welke organisaties een bijdrage kunnen leveren aan de doelstelling. Denk aan lokale organisaties als de GGD en de gemeente en landelijke organisaties rondom roken (en andere verslavingen) zoals het Trimbos-instituut. Om te weten welke organisaties in uw regio actief zijn, kunt u ook mailen naar Contact opnemen Neem contact met hen op en kijk wat ze voor u kunnen betekenen. Overleg met de GGD, hoe een rookvrij schoolterrein past in het totale (gezondheids)beleid. Kies voor een positieve insteek. Een lobby bij de gemeente om het rookvrije schoolterrein verplicht te maken is mogelijk, maar werkt vaak niet overtuigend. De gemeente heeft hier officieel geen bevoegdheid voor, zij kunnen alleen een dringend appèl doen. Bijeenkomst Organiseer een bijeenkomst voor de partners met wie u gaat samenwerken. Het is belangrijk dat ze tijdig worden betrokken, dit kan eventueel ook voor de startbijeenkomst. De input van externen kan gevolgen hebben voor de doelstelling.

6 4. Voorbereidingen Draagvlak leerlingen Begin op tijd met het creëren van draagvlak binnen de leerlingenraad. Laat hen meedenken met de nieuwe afspraken over het schoolterrein. Bedenk ook samen met hen hoe u het beste draagvlak kunt krijgen onder de leerlingen. Maak nieuwe afspraken Bereid de nieuwe afspraken goed voor. Maak een tekst voor het schoolreglement en maak afspraken over handhaving. De tekst kan worden afgeleid uit de doelstelling. Nieuwe afspraken communiceren Stel alle betrokkenen op de hoogte van de nieuwe afspraken. Leg uit waarom dit belangrijk is, zodat u begrip krijgt hiervoor. Zie verder stap 5. Noem de voordelen voor de verschillende doelgroepen. Gebruik hiervoor de bijlage Weerstanden en tegenargumenten Daar was de grote dag: rokende leerlingen achter een witte streep op de openbare weg. Wie over de streep gaat, kan rekenen op sancties. Niet makkelijk voor de conciërges, maar inmiddels blijkt het erg goed te werken. Ik zou het zo weer doen en ik roep elke school op ons voorbeeld te volgen! Johan Veenstra, Comenius College Plan bijeenkomst Plan eventuele extra lessen, bijeenkomsten of cursussen die worden gegeven om de verandering in afspraken succesvol te maken. Denk aan een Stoppen met roken -training voor ouders en leerkrachten. Kijk op: Gezonde School en Genotmiddelen op dgsg.nl. Ondersteuning GGD De GGD kan u ondersteunen. Vraag bij de GGD in uw buurt wat ze voor u kunnen betekenen. In de praktijk Ga na welke veranderingen nodig zijn in en rondom de school. Haal asbakken weg en plaats bordjes. U kunt via het Longfonds met korting bordjes bestellen met de aanduiding Dit schoolterrein is rookvrij. Stuur een naar en u ontvangt van ons een kortingscode. Nulmeting rookgedrag Als u het effect wilt meten van de nieuwe afspraken, houd dan van te voren een nulmeting over het rookgedrag op school. Stel van te voren vast, welk effect u wilt bereiken. Voorbereiden betrokkenen Bereid medewerkers en andere betrokkenen voor, ruim voordat de nieuwe afspraken ingaan. Stel vast welke sanctie er staat op overtreding. Houd er rekening mee dat dit de eerste dagen of weken extra tijd en aandacht vraagt. Zorg dat de sanctie aansluit bij bestaande sancties. Stel vast wie de afspraken handhaaft en wees hier in het begin extra zorgvuldig in. Invoering Zorg voor een ludiek moment en een aantrekkelijk schoolplein. Aandacht voor roken in de klas Op zitdaterechtin.nl vindt u korte filmpjes die u in de klas kunt laten zien om de schadelijke stoffen die in sigaretten zitten onder de aandacht te brengen. Veel informatie vindt u ook op

7 5. Invoering rookvrij schoolterrein Communicatie intern Plan gesprekken met personeel en leerlingen(raad). Kondig hierin de nieuwe afspraken aan en leg uit wat er gaat veranderen. Dit kan apart of in bestaande vergadersessies, afhankelijk van wie in the lead is. Laat leraren weten wat er van hen verwacht wordt bij de invoer van het nieuwe beleid. Voorkom twijfels over of verschillende toepassingen van de nieuwe afspraken. Communicatiemiddelen Gebruik bestaande communicatiemiddelen voor bekendheid en verbreding van het draagvlak. Denk aan de website, schoolkrant, schoolboard, evt. posters en/of flyers. Stel vast wie dit maakt en verspreidt. Zorg ervoor dat voor iedereen duidelijk is wanneer het nieuwe beleid ingaat. Communicatie extern Maak goede afspraken met buurtbewoners om overlast te beperken. Communiceer de nieuwe afspraken naar ouders. Nodig ze uit voor een ouderavond en maak gebruik van de bijlage Weerstanden en tegenargumenten om de wijziging uit te leggen. Breng ook externe partijen op de hoogte, zoals schoonmaakbedrijven. Ook zij dienen zich te houden aan de afspraken. Publiciteit Zoek de publiciteit in landelijke of lokale media. Dit kan een kans zijn om de school positief onder de aandacht te brengen.

8 6. Handhaving nieuwe afspraken Handhaving Handhaaf het nieuwe beleid vanaf het begin onder alle omstandigheden. Laat alle medewerkers handhaven, niet alleen de conciërges. Zorg dat mensen worden aangesproken en pas sancties consequent toe. Ga na of er knelpunten zijn bij invoer en handhaving. Biedt zo nodig meer ondersteuning in de eerste weken. Effectmeting en evaluatie Houd na een jaar opnieuw een effectmeting. Zo ziet u wat het effect is van de maatregel. Foto: Nationale Beeldbank Evalueer na een jaar het rookvrije schoolplein. Maak aanpassingen waar nodig.

STAPPENPLAN VOOR EEN ROOKVRIJE SPEELTUIN

STAPPENPLAN VOOR EEN ROOKVRIJE SPEELTUIN STAPPENPLAN VOOR EEN ROOKVRIJE SPEELTUIN WAT IS EEN ROOKVRIJE SPEELTUIN? De hele speeltuin is rookvrij. Zonder uitzonderingen. De rookvrije regels staan in het reglement en in de speeltuin wordt met bordjes

Nadere informatie

Op weg naar een rookvrij sportterrein

Op weg naar een rookvrij sportterrein Op weg naar een rookvrij sportterrein Stappenplan Dit stappenplan is voor iedere bestuurder of vrijwilliger van een sportvereniging die op weg wil naar een rookvrij sportterrein. Om nieuwe afspraken in

Nadere informatie

Stappenplan voor een rookvrij korfbalterrein

Stappenplan voor een rookvrij korfbalterrein Stappenplan voor een rookvrij korfbalterrein Dit stappenplan is voor iedere bestuurder of vrijwilliger van een korfbalvereniging die op weg wil naar een rookvrij korfbalterrein. Om nieuwe afspraken in

Nadere informatie

Stichting openbaar voortgezet onderwijs Hoogeveen. Rookvrij schoolbeleid. voorlopig vastgesteld directeur-bestuurder 28-05-2015

Stichting openbaar voortgezet onderwijs Hoogeveen. Rookvrij schoolbeleid. voorlopig vastgesteld directeur-bestuurder 28-05-2015 Stichting openbaar voortgezet onderwijs Hoogeveen Rookvrij schoolbeleid voorlopig vastgesteld directeur-bestuurder 28-05-2015 Instemming GMR 18-06-2015 definitief vastgesteld door directeur-bestuurder

Nadere informatie

Rook-, Alcohol- en Drugsbeleid het Bouwens

Rook-, Alcohol- en Drugsbeleid het Bouwens Rook-, Alcohol- en Drugsbeleid het Bouwens Vastgesteld in de MR-vergadering van 8 juni 2015. 1 Inleiding Per 1 januari 2014 is wettelijk vastgelegd dat geen alcohol verkocht mag worden aan jongeren jonger

Nadere informatie

9 COMMUNICATIEPLAN. Een communicatieplan bestaat uit de volgende onderdelen:

9 COMMUNICATIEPLAN. Een communicatieplan bestaat uit de volgende onderdelen: 59 9 COMMUNICATIEPLAN Op het moment dat een afdeling de beoordeling zwak of zeer zwak krijgt, komt er meteen veel op de schoolleiding af. Een zeer zwakke school heeft zes weken de tijd om een verbeterplan

Nadere informatie

TOOLKIT HOE ORGANISEER IK EEN ACTIVITEIT? SPORTWEKEN

TOOLKIT HOE ORGANISEER IK EEN ACTIVITEIT? SPORTWEKEN TOOLKIT HOE ORGANISEER IK EEN ACTIVITEIT? SPORTWEKEN Introductie Weet jij al wat voor activiteit jij organiseert voor het proefsporten? In dit hoofdstuk helpen we je hiermee op weg. We bieden je een handig

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol Menukaart Gezonde voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Factsheet Rookvrije scholen 2011 Voortgezet onderwijs Hoe is het gesteld met het Rookverbod? Handhaving rookverbod Negen op de tien scholen in het voortgezet onderwijs geven in 2011 aan medewerkers aan

Nadere informatie

Kortom: Een schaatsvereniging is er dóór leden en vóór leden. De vereniging is intern gericht, waarbij de leden bepalen wat er gebeurt.

Kortom: Een schaatsvereniging is er dóór leden en vóór leden. De vereniging is intern gericht, waarbij de leden bepalen wat er gebeurt. Vrijwilligersbeleid binnen de schaatsvereniging Van beleid tot uitvoering in de praktijk Schaatsverenigingen en de vrijwilligersproblematiek De doorsnee schaatsvereniging in Nederland is een vrijwilligersorganisatie:

Nadere informatie

Rookvrij Opgroeien. Roken? Houd kinderen er buiten. Het bespreken van (mee)roken binnen de JGZ 4-19 jaar. 4-19 jaar

Rookvrij Opgroeien. Roken? Houd kinderen er buiten. Het bespreken van (mee)roken binnen de JGZ 4-19 jaar. 4-19 jaar Rookvrij Opgroeien 4-19 jaar 4-19 jaar Roken? Houd kinderen er buiten. Het bespreken van (mee)roken binnen de JGZ 4-19 jaar Kinderen boven de vier jaar wonen relatief vaak in een huis waar gerookt mag

Nadere informatie

PROJECTPLAN MONDZORG IS HOOFDZAAK dd 30 maart 2011

PROJECTPLAN MONDZORG IS HOOFDZAAK dd 30 maart 2011 PROJECTPLAN MONDZORG IS HOOFDZAAK dd 30 maart 2011 A. Inleiding en deelnemende locaties en/of afdelingen Inleiding Aanleiding project Uit onderzoek in 2002 is gebleken dat de mondhygiënische zorg van verpleeghuisbewoners

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol Menukaart Gezonde voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Communicatie en de (G)MR Cursus medezeggenschap

Communicatie en de (G)MR Cursus medezeggenschap Communicatie en de (G)MR Cursus medezeggenschap Taak (G)MR De MR heeft tot taak het bevorderen van openheid en onderling overleg in de school (art 7, lid 1 Wms). Communicatie De MR of GMR (art 7, lid 3

Nadere informatie

Factsheet Rookvrije scholen 2011 Beroepsonderwijs Hoe is het gesteld met het Rookverbod? Handhaving rookverbod Bijna alle scholen in het beroepsonderwijs geven aan medewerkers (96%) en leerlingen (98%)

Nadere informatie

Kinderen Anders Naar School KANS. Handleiding

Kinderen Anders Naar School KANS. Handleiding Kinderen Anders Naar School KANS Handleiding Colofon Dit is een uitgave van Veilig Verkeer Nederland Inhoud: Christel de Heus Tekst: Marian Schouten Fotografie: Archief Veilig Verkeer Nederland Coverfoto:

Nadere informatie

Alcohol, Roken en opvoeding

Alcohol, Roken en opvoeding Alcohol, Roken en opvoeding Uw kind in klas 1 van het voortgezet onderwijs Als kinderen naar het voortgezet onderwijs gaan, verandert er veel in hun leven. Ze krijgen andere interesses en hun vriendengroep

Nadere informatie

Landelijke startbijeenkomst. 25 november 2015. Europees landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland

Landelijke startbijeenkomst. 25 november 2015. Europees landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland Landelijke startbijeenkomst LEADER 2014-2020 Workshop 25 november 2015 Communicatie Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland #LEADER3 Europees landbouwfonds

Nadere informatie

Stappenplan bij een incident VO

Stappenplan bij een incident VO Stappenplan bij een incident VO Hieronder staan acties beschreven die ondernomen kunnen worden als er sprake is van seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen leerlingen. Voor sommige acties geldt dat

Nadere informatie

Monitor Rookvrije Scholen 2014

Monitor Rookvrije Scholen 2014 Rapportage Monitor Rookvrije Scholen 2014 In opdracht van: Contactpersoon: Longfonds Benjamin van Wijngaarden Utrecht, december 2014 DUO Onderwijsonderzoek drs. Aart van Grootheest drs. Liesbeth van der

Nadere informatie

Peilstationsonderzoek Scholieren Vragenlijst voor de school

Peilstationsonderzoek Scholieren Vragenlijst voor de school Schoolnr. Peilstationsonderzoek Scholieren 2015 Vragenlijst voor de school Uw school doet mee aan het Peilstationsonderzoek Scholieren 2015 over roken, drinken en drugsgebruik onder Nederlandse scholieren.

Nadere informatie

Communicatie bij implementatie

Communicatie bij implementatie Communicatie bij implementatie Hoe je met een duidelijk communicatieplan software-implementaties positief beïnvloedt Een software systeem implementeren heeft, naast de nodige technische uitdagingen, ook

Nadere informatie

Stappenplan bij een incident PO

Stappenplan bij een incident PO Stappenplan bij een incident PO Hieronder staan acties beschreven die ondernomen kunnen worden als er sprake is van seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen kinderen. Voor sommige acties geldt dat ze

Nadere informatie

FrisValley De Alcoholvrije School

FrisValley De Alcoholvrije School FrisValley De Alcoholvrije School Een uitgave van FrisValley December 2013 INLEIDING Een school heeft te maken met allerlei soorten leerlingen en vele factoren die de sfeer en de schoolprestaties beïnvloeden.

Nadere informatie

A. Opbrengsten B. Onderwijsleerproces nl. C. Zorg en begeleiding nl. D. Kwaliteitszorg E. Wet- en regelgeving

A. Opbrengsten B. Onderwijsleerproces nl. C. Zorg en begeleiding nl. D. Kwaliteitszorg E. Wet- en regelgeving DEELPROJECT PUBERBREIN LOCATIE CHRISTOFFEL ACTIVITEIT NAAM DEELPROJECT DE MUSICAL KWALITEITSASPECT TOEZICHTKADER A. Opbrengsten B. Onderwijsleerproces nl. C. Zorg en begeleiding nl. D. Kwaliteitszorg E.

Nadere informatie

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1 zijn er altijd al geweest en zullen er ook altijd blijven. Veel jongeren experimenteren in de puberteit met roken, alcohol en drugs en een deel laat zich verleiden tot risicovol gedrag. Jongeren zijn extra

Nadere informatie

In 10 stappen van project naar effect!

In 10 stappen van project naar effect! In 10 stappen van project naar effect! een handleiding voor slim zorgen > Betrek de belangrijke sleutelpersonen > Stel projectteam samen & kies pilotteams > Screen de huidige situatie > Organiseer een

Nadere informatie

Met de referentieniveaus naar schoolsucces

Met de referentieniveaus naar schoolsucces Met de referentieniveaus naar schoolsucces Zo stuurt u op taal- en rekenresultaten Corine Ballering René van Drunen 3 Bijlage 1 Format taalbeleidsplan Het taalbeleidsplan is gericht op vergroting van de

Nadere informatie

Meten is weten: Inzicht krijgen in de opbrengsten van jouw inspanningen in de buurt

Meten is weten: Inzicht krijgen in de opbrengsten van jouw inspanningen in de buurt Meten is weten: Inzicht krijgen in de opbrengsten van jouw inspanningen in de buurt Vandaag Vandaag Reden voor Monitoring en Evaluatie: M&E Wat is M&E? Monitoren en evalueren: theorie en praktijk Tips

Nadere informatie

Alcohol, Roken en opvoeding

Alcohol, Roken en opvoeding Alcohol, Roken en opvoeding Tips voor ouders met opgroeiende kinderen Als kinderen naar het voortgezet onderwijs gaan, verandert er veel in hun leven. Ze krijgen andere interesses en hun vriendengroep

Nadere informatie

HOE VERANKERT U WERELDBURGER SCHAP OP UW SCHOOL?

HOE VERANKERT U WERELDBURGER SCHAP OP UW SCHOOL? HOE VERANKERT U WERELDBURGER SCHAP OP UW SCHOOL? WERELDBURGERSCHAP IN HET VOORTGEZET ONDERWIJS Nederland is een internationaal georiënteerd land. Dat is ook terug te zien in ons onderwijs. Bijna elke school

Nadere informatie

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Toelichting Hierbij een compilatie van diverse artikelen over motivatie, draagvlak en verandertrajecten voor de interne coördinator cultuureducatie ICC. 1 Hoe werkt

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

De GroeiGids implementatie-checklist: hulp bij implementatie

De GroeiGids implementatie-checklist: hulp bij implementatie De GroeiGids implementatie-checklist: hulp bij implementatie Uw organisatie wil graag overstappen op de GroeiGids: een mooie stap naar eenduidige voorlichting. Maar hoe zorgt u ervoor dat iedereen in de

Nadere informatie

Het stappenplan. Inleiding

Het stappenplan. Inleiding Het stappenplan Inleiding Op de pagina instrumenten op Overstag.nu vind je instrumenten, informatie en inspiratie om binnen je eigen organisatie met het thema duurzame inzetbaarheid aan de slag te gaan.

Nadere informatie

MEMO. Onderwerp : Aanpak actie Informatie uitwisseling n.a.v. bijeenkomst Informatie uitwisseling 23 september 2010

MEMO. Onderwerp : Aanpak actie Informatie uitwisseling n.a.v. bijeenkomst Informatie uitwisseling 23 september 2010 MEMO Aan : Werkgroep Informatie uitwisseling, speerpunt Asbest Van : Karin Reintjes, Bertwin van Dinther, namens het Servicepunt Handhaving Zuidoost Datum : 30 september 2010 Onderwerp : Aanpak actie Informatie

Nadere informatie

Communicatieparagraaf project vrijwilligers in de bibliotheek - Breda

Communicatieparagraaf project vrijwilligers in de bibliotheek - Breda Communicatieparagraaf project vrijwilligers in de bibliotheek - Breda Naast de reguliere projectcommunicatie (informeren over project, voortgang en resultaten) en de communicatie gericht op het werven

Nadere informatie

Rookvrije schoolterreinen Tabellenrapportage rookvrije schoolterreinen in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs

Rookvrije schoolterreinen Tabellenrapportage rookvrije schoolterreinen in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs Rookvrije schoolterreinen Tabellenrapportage rookvrije schoolterreinen in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs Aniek Verhoofstad Niels Reijgersberg 2 Rookvrije schoolterreinen

Nadere informatie

Handleiding Verbetercheck in teams

Handleiding Verbetercheck in teams Handleiding Verbetercheck in teams Praktisch hulpmiddel om de Verbetercheck in een team toe te passen 22 maart 2011 Betrokken partijen: Teksten en advies: Huub Pennock en Alex van der Wal 1 Inleiding De

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid

Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema s, is het belangrijk om aan de volgende 4 niveaus aandacht

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN?

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? UW KIND EN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? U KUNT ER IETS AAN DOEN! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Waar staan de letters voor?

Waar staan de letters voor? De PDCA cirkel laat (jou) jullie sneller leren, helpt de kwaliteit continu te verbeteren en kan er ook voor zorgen dat je onderweg wijzigingen kunt aanbrengen. Waar staan de letters voor? 1. Plan : in

Nadere informatie

Format Communicatieplan

Format Communicatieplan Format Communicatieplan Communiceren is van belang Staan er veranderingen op stapel of wilt u mensen informeren over jouw producten en diensten of misschien organiseert u een evenement of tentoonstelling

Nadere informatie

8a. Wat en hoe? Het stappenplan, tips en ideeën

8a. Wat en hoe? Het stappenplan, tips en ideeën 8a. Wat en hoe? Het stappenplan, tips en ideeën Ga je een sectorwerkstuk maken? Dan is orgaan- en weefseldonatie een goed onderwerp! Hier vind je allerlei tips, bronnen en ideeën om een sectorwerkstuk

Nadere informatie

STAP 1 INTAKE EN START

STAP 1 INTAKE EN START STAP 1 INTAKE EN START - Vaststellen motieven voor deelname door verschillende geledingen in de school - Draagvlak creëren en commitment schoolteam vaststellen - Afspraken; planning van activiteiten en

Nadere informatie

PLAN VAN AANPAK MEDICATIEVERIFICATIE BIJ OPNAME EN ONTSLAG

PLAN VAN AANPAK MEDICATIEVERIFICATIE BIJ OPNAME EN ONTSLAG aan PLAN VAN AANPAK MEDICATIEVERIFICATIE BIJ OPNAME EN ONTSLAG Ziekenhuis Themawerkgroep Titel thema Opdrachtgever Begin- en einddatum Opgesteld op Ingevuld door TEAMSAMENSTELLING 1. Wat is de samenstelling

Nadere informatie

D 12jaar. Groepsdruk en 'gezellig meedoen'

D 12jaar. Groepsdruk en 'gezellig meedoen' .. alcoholgebruik op jonge leeftijd de ontwikkeling van de hersenen verstoort? Hierdoor kan het leervermogen en geheugen van het kind worden aangetast.... jongeren die vaak drinken meer kans hebben om

Nadere informatie

Samen sta je sterk. Adviesrapport. Project: Communicatieplan

Samen sta je sterk. Adviesrapport. Project: Communicatieplan Project: Communicatieplan Smokeless Nathalie Kooiman, 0863131 Charlotte Voorn, 0847183 Wendy Lanser, 0862815 Rowan Lens, 0857190 CDM1A Hogeschool Rotterdam Rowan Lens - CDM1A - Hogeschool Rotterdam 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Stappenplan Communicatie Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen

Stappenplan Communicatie Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen Stappenplan Communicatie Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen STAPPENPLAN COMMUNICATIE / PERS Bij aanvang van ieder project dient er naast een projectleider ook direct een persoon verantwoordelijk

Nadere informatie

De Alcoholvrije School. Een uitgave van het project In Control of Alcohol

De Alcoholvrije School. Een uitgave van het project In Control of Alcohol De Alcoholvrije School Een uitgave van het project In Control of Alcohol Inleiding Er zijn vele factoren die de sfeer en de schoolprestaties van leerlingen beïnvloeden. Alcoholgebruik is daar één van.

Nadere informatie

Personeel ~ September 2015

Personeel ~ September 2015 September 2015 Pagina 2 Rookbeleid Leerlingenraad Pagina 3 Leerjaar 1 Magister en It s Learning Pagina 5 Medezeggenschap In de agenda Maatwerk Personeel Miranda Verweij, onze adjunct-directeur, heeft voor

Nadere informatie

Passend onderwijs - Op zoek naar een school

Passend onderwijs - Op zoek naar een school Passend onderwijs - Op zoek naar een school Wanneer u op zoek gaat naar een passende school voor uw kind zijn veel factoren van belang. Uiteindelijk gaat het om een match tussen wat het beste bij uw kind

Nadere informatie

Communicatie Decentralisaties Sociaal Domein

Communicatie Decentralisaties Sociaal Domein Communicatie Decentralisaties Sociaal Domein We gaan doen wat nodig is. Niet meer, en niet minder. Geschreven door: Communicatie Decentralisaties Sociaal Domein Bianca Groenewegen Karen Sonneveld Marjolein

Nadere informatie

Alleen ga je sneller maar samen kom je verder! 2011/2012 Jaarplan Ouder Klankbord Groep (OKG)

Alleen ga je sneller maar samen kom je verder! 2011/2012 Jaarplan Ouder Klankbord Groep (OKG) Alleen ga je sneller maar samen kom je verder! 2011/2012 Jaarplan Ouder Klankbord Groep (OKG) Carolien Mast 2011/2012 Inhoud Inleiding... 3 Doelen OKG in 2011/2012... 3 Vergaderingen en workshops 2011/2012...

Nadere informatie

PROJECTPLAN Vroege herkenning en behandeling ondervoeding in revalidatiecentra

PROJECTPLAN Vroege herkenning en behandeling ondervoeding in revalidatiecentra PROJECTPLAN Vroege herkenning en behandeling in revalidatiecentra Voorbeeldversie A. Inleiding en deelnemende afdelingen Inleiding Ondervoeding is sinds 2010 een prestatie indicator voor de revalidatiecentra.

Nadere informatie

Handleiding communicatie rondom voorzieningen

Handleiding communicatie rondom voorzieningen Handleiding communicatie rondom voorzieningen Inleiding Betrokkenheid speelt een belangrijke rol bij het opzetten en/of in stand houden van gemeenschapsvoorzieningen. Communicatie is daarbij een kritische

Nadere informatie

34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie. van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016

34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie. van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016 34300 XVI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016 34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs,

Nadere informatie

VOORBEREIDING BEURSDEELNAME

VOORBEREIDING BEURSDEELNAME VOORBEREIDING BEURSDEELNAME Bij een beursdeelname komt veel kijken. Om alles overzichtelijk te houden, geven we je hier checklists, tips en ideeën voor een goede beursvoorbereiding. De eerste stap bestaat

Nadere informatie

Improving Mental Health by Sharing Knowledge. Informatie bijeenkomst NIX18 campagne

Improving Mental Health by Sharing Knowledge. Informatie bijeenkomst NIX18 campagne Improving Mental Health by Sharing Knowledge Informatie bijeenkomst NIX18 campagne Programma 1. Highlights en resultaten campagne 2016 Ministerie van VWS - Liesbeth Sluis NIX18-team Trimbos - Ingrid Schulten

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE Gezamenlijk in één dag a Rough Guide to CSR schrijven

INHOUDSOPGAVE Gezamenlijk in één dag a Rough Guide to CSR schrijven INHOUDSOPGAVE Gezamenlijk in één dag a Rough Guide to CSR schrijven Stel je voor: CSR is het land dat je wilt bezoeken. Je pakt als eerste de Rough Guide om je in te lezen Hoofdstuk 1: CSR entry requirements

Nadere informatie

Stappenplan ONLINE LEERLINGTEVREDENHEIDSPEILING

Stappenplan ONLINE LEERLINGTEVREDENHEIDSPEILING Stappenplan ONLINE LEERLINGTEVREDENHEIDSPEILING Door het afnemen van een Leerlingtevredenheidspeiling geeft u aan de mening van uw leerlingen serieus te nemen bij het werken aan de kwaliteit van de school.

Nadere informatie

Communicatieplan Wmo-raad Hellendoorn

Communicatieplan Wmo-raad Hellendoorn Communicatieplan Wmo-raad Hellendoorn 01. Communicatiemiddelen en wanneer en / of waarom. Communicatiemiddel Mondeling Bijeenkomst Wmo-raad Circa een keer per zes weken regulier overleg over zaken aangaande

Nadere informatie

Samen werken aan een. gezond en veilig. schooljaar. Het voortgezet onderwijs & de Jeugdgezondheidszorg

Samen werken aan een. gezond en veilig. schooljaar. Het voortgezet onderwijs & de Jeugdgezondheidszorg Samen werken aan een gezond en veilig schooljaar Het voortgezet onderwijs & de Jeugdgezondheidszorg 2015/2016 Het voortgezet onderwijs EN de Jeugdgezondheidszorg Gezonde leerlingen die lekker in hun vel

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Over Dingerdis Customer Care. Inleiding. 1. Situaties die weerstand oproepen. 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand

Inhoudsopgave. Over Dingerdis Customer Care. Inleiding. 1. Situaties die weerstand oproepen. 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand Ronald Dingerdis Inhoudsopgave Over Dingerdis Customer Care Inleiding 1. Situaties die weerstand oproepen 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand 3. Omgaan met weerstand van anderen 4. Omgaan met

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

Communicatie aanpak. Sociaal Domein regio Maastricht-Heuvelland

Communicatie aanpak. Sociaal Domein regio Maastricht-Heuvelland Communicatie aanpak Sociaal Domein regio Maastricht-Heuvelland Van visie naar opgave - beleidsdoel Vanuit de visie op 3D Meedoen en meetellen : transitie 3D = transformatie = cultuuromslag De visie Meedoen

Nadere informatie

Draaiboek voor het uitwerken van activiteiten 1

Draaiboek voor het uitwerken van activiteiten 1 Draaiboek voor het uitwerken van activiteiten 1 Je hebt als groep ouders een idee van wat je rond cultuur, ouderbetrokkenheid en taalstimulering zou willen doen op de school van je kind(eren)? Dit doe

Nadere informatie

Verdiepingsmodule. Aanvragen van incontinentiemateriaal. een verbeteringsplan op. 1. Toelichting op de module. 2. Doel, doelgroep en tijdsduur

Verdiepingsmodule. Aanvragen van incontinentiemateriaal. een verbeteringsplan op. 1. Toelichting op de module. 2. Doel, doelgroep en tijdsduur : een verbeteringsplan 1. Toelichting op de module Deze module is gebaseerd op de NHG-Stanaard M46 van september 2006 (eerste herziening). Deze module geeft de deelnemer meer inzicht in het gebruik van

Nadere informatie

Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken

Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken Dat men zich bewust is van een probleem en een mogelijke oplossing (een verbetertraject) leidt niet automatisch

Nadere informatie

2. Bent u ook de contactpersoon voor het vignet Gezonde School? o Ja. 3. Hoeveel leerlingen heeft de locatie waarvoor u het vignet aanvraagt?

2. Bent u ook de contactpersoon voor het vignet Gezonde School? o Ja. 3. Hoeveel leerlingen heeft de locatie waarvoor u het vignet aanvraagt? Vignet Roken, alcohol- en drugspreventie, vo Vragenlijst Roken, alcohol- en drugspreventie Handig om bij de hand te hebben: Schoolplan Opleidingsplan Zorgplan Algemeen 1. Wat is uw functie? Antw: 2. Bent

Nadere informatie

Welkom. GO ORGANIZING Helpt je organiseren en keuzes maken

Welkom. GO ORGANIZING Helpt je organiseren en keuzes maken Welkom GO ORGANIZING Helpt je organiseren en keuzes maken 1 weten SOCIAL MEDIA 2 vraag zaal Steekwoorden SOCIAL MEDIA Roep steekwoorden die bij je opkomen over SocialMedia 3 weten Programma Wat zijn Social

Nadere informatie

Nieuwsbrief passend onderwijs

Nieuwsbrief passend onderwijs Januari 2014 Update: Week van passend onderwijs Uitgelicht Update: Week van passend onderwijs De eerste 50 scholen en samenwerkingsverbanden hebben zich aangemeld voor de Week van passend onderwijs (24-28

Nadere informatie

s-gravenhage 27 November 2012 Activiteit: OPRICHTEN BUURTENERGIEBEDRIJF IN DE STATIONSBUURT Aanvraag subsidieverlening Planontwikkeling 1

s-gravenhage 27 November 2012 Activiteit: OPRICHTEN BUURTENERGIEBEDRIJF IN DE STATIONSBUURT Aanvraag subsidieverlening Planontwikkeling 1 Subsidieaanvraag : oprichten buurtenergiebedrijf in de schilderswijk 1 s-gravenhage 27 November 2012 Activiteit: OPRICHTEN BUURTENERGIEBEDRIJF IN DE STATIONSBUURT Aanvraag subsidieverlening Planontwikkeling

Nadere informatie

Draaiboek SWOT-analyse met medewerkers

Draaiboek SWOT-analyse met medewerkers Draaiboek SWOT-analyse met medewerkers Dit hulpmiddel is bestemd voor leidinggevenden die met hun medewerkers een SWOTanalyse willen doorlopen. SWOT = Strengths (sterkten) Weaknesses (zwakten) Opportunities

Nadere informatie

INSTRUCTIE TOOLKIT. Geachte deelnemer aan NVVC Connect,

INSTRUCTIE TOOLKIT. Geachte deelnemer aan NVVC Connect, Geachte deelnemer aan NVVC Connect, U bevindt zich op het besloten deel van de website van NVVC Connect. Deze website dient naast informatie ook als toolkit voor de organisatie van NVVC Connect in uw regio.

Nadere informatie

Workshop Up to date agressiebeleid

Workshop Up to date agressiebeleid 1 Workshop Up to date agressiebeleid Van beleid naar praktijk 27 mei 2015 William Bertrand w.bertrand@radarvertige.nl Programma Introductie Feiten en cijfers enquête Knelpunten uit de praktijk Kijk op

Nadere informatie

Ouderavond riskante genotmiddelen Andreas College, Rijnmond Katwijk

Ouderavond riskante genotmiddelen Andreas College, Rijnmond Katwijk Ouderavond riskante genotmiddelen Andreas College, Rijnmond Katwijk 16 september 2014 Pel van Hattum Programma 1. Middelen 2. Cijfers 3. Puberteit 4. Opvoeding 1. Middelen: Tabak Héél ongezond: de dodelijkste

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Informatie voor professionals 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut Signaleren en samen aanpakken Wat is huiselijk geweld en wat is kindermishandeling? Verplicht

Nadere informatie

Afdeling: Longziekten. Onderwerp: Roken? Laat kinderen rookvrij opgroeien

Afdeling: Longziekten. Onderwerp: Roken? Laat kinderen rookvrij opgroeien Afdeling: Longziekten Onderwerp: Roken? Laat kinderen rookvrij opgroeien 1 www.ikazia.nl Roken houd kinderen er buiten 800813 / juni 2014 Meeroken is gevaarlijk Als je zelf niet rookt, maar de rook van

Nadere informatie

Gebruikerstest voor de arbocatalogus

Gebruikerstest voor de arbocatalogus Gebruikerstest voor de arbocatalogus Het is goed om een website, voordat deze wordt opengesteld voor alle gebruikers, te laten uittesten door een aantal betrokkenen. Een mogelijkheid is het uitzetten van

Nadere informatie

Werkboek Stoppen met roken

Werkboek Stoppen met roken Werkboek Stoppen met roken WWW.ZORROO.NL 1 2 Voorwoord Zorroo staat voor Zorggroep Regio Oosterhout & Omstreken. Wij ondersteunen u bij het stoppen met roken. Dit doen we samen met uw huisarts, praktijkondersteuner

Nadere informatie

Jullie rookvrij hebben Plan te maken voor actie 2 gekozen: Geld ophalen voor KWF Kankerbestrijding om Nederland

Jullie rookvrij hebben Plan te maken voor actie 2 gekozen: Geld ophalen voor KWF Kankerbestrijding om Nederland Actie keuze 2 a. Geld voor een rookvrij Nederland Jullie rookvrij hebben Plan te maken voor actie 2 gekozen: Geld ophalen voor KWF Kankerbestrijding om Nederland Maak de maken kwaliteit doelen een van

Nadere informatie

Afsprakenboekje De Diken. Samenwerkende scholen voor praktijkonderwijs Sneek

Afsprakenboekje De Diken. Samenwerkende scholen voor praktijkonderwijs Sneek Afsprakenboekje De Diken Samenwerkende scholen voor praktijkonderwijs Sneek 2015-2016 Doel Afsprakenboekje In dit boekje zijn de afspraken op de school De Diken beschreven. Op school zijn we samen verantwoordelijk

Nadere informatie

Pestbeleid voor obs de Luyster, Sint Philipsland.

Pestbeleid voor obs de Luyster, Sint Philipsland. Pestbeleid voor obs de Luyster, Sint Philipsland. Inleiding Onderzoek wijst uit dat pesten een frequent voorkomend probleem op scholen is. Door het vroegtijdig signaleren van pestgedrag kan een adequate

Nadere informatie

Ouderraad Lindenborg Bevordering van ouderbetrokkenheid door uitwisseling van ideeën, informatie en inspiratie

Ouderraad Lindenborg Bevordering van ouderbetrokkenheid door uitwisseling van ideeën, informatie en inspiratie Meerjaren ontwikkelplan 2014-2016 Ouderraad Lindenborg Bevordering van ouderbetrokkenheid door uitwisseling van ideeën, informatie en inspiratie Januari 2014 Opbouw 1. OUDERRAAD LINDENBORG... 3 1.1 DUIDELIJKHEID

Nadere informatie

SPOORBOEKJE. Activiteiten met en voor elkaar! Inspiratie, tips en voorbeelden

SPOORBOEKJE. Activiteiten met en voor elkaar! Inspiratie, tips en voorbeelden SPOORBOEKJE Activiteiten met en voor elkaar! Inspiratie, tips en voorbeelden Elke week wandelen we samen. Inmiddels met meer dan twintig mensen. Als het weer te slecht is, doen we binnen een spelletje.

Nadere informatie

Visie GroenLinks Leiden in 2018

Visie GroenLinks Leiden in 2018 Visie GroenLinks Leiden in 2018 Inleiding GroenLinks afdeling Leiden staat stevig in haar schoenen. Afgelopen jaar is opnieuw bewezen dat wij, ondanks politieke tegenwind, als afdeling een goede verkiezingsuitslag

Nadere informatie

BRAVO Company Check. 1. Algemeen gezondheidsmanagement

BRAVO Company Check. 1. Algemeen gezondheidsmanagement BRAVO Company Check Ter informatie Met deze vragenlijst kunt u nagaan aan welke leefstijl factoren aandacht besteedt kan worden voor uw bedrijf. Gezonde en vitale werknemers verzuimen minder en zijn productiever.

Nadere informatie

Stappenplan beweegevenement. Stappenplan voor het organiseren van een beweegevenement

Stappenplan beweegevenement. Stappenplan voor het organiseren van een beweegevenement Stappenplan beweegevenement Stappenplan voor het organiseren van een beweegevenement Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE 2 INLEIDING 3 STAP 1: VOORONDERZOEK 4 BEWEEGEVENEMENT MOTTO 4 DOELGROEPENKEUZES MAKEN 4

Nadere informatie

Dia 1 Communicatie voor de Lokale afdelingen. Dia 2. Dia 3. Programma. Kennismaking

Dia 1 Communicatie voor de Lokale afdelingen. Dia 2. Dia 3. Programma. Kennismaking Dia 1 Communicatie voor de Lokale afdelingen Communicatietraining Jenneke Blanken en Amanda Minkema 08.10.2014 Amersfoort Dia 2 Programma 1. Kennismaking en doel van de training 2. Wat is een communicatieplan

Nadere informatie

Waarom verhuizing 1 januari?

Waarom verhuizing 1 januari? Verslag informatieavond 24 juni 2015 Basisschool De Schelven. Tips- aandachtspunten, voordelen, knelpunten, vragen en antwoorden over fusie Schelven met de Weijerhof Tijdens en na de informatieavond over

Nadere informatie

Handboek huurdersorganisaties. Deel 3: De communicatie

Handboek huurdersorganisaties. Deel 3: De communicatie Handboek huurdersorganisaties Deel 3: De communicatie Handboek huurdersorganisaties Deel 3 De communicatie Eªciënt en e ectief communiceren Handboek huurdersorganisaties Deel 3: De communicatie - efficiënt

Nadere informatie

2 GENOTMIDDELEN EN VERSLAVING

2 GENOTMIDDELEN EN VERSLAVING 2 GENOTMIDDELEN EN VERSLAVING Dit is een van de onderdelen uit de catalogus van het Documentatiecentrum van de afdeling Gezondheidsbevordering van de GGD Den Haag. De materialen kunnen alleen geleend worden

Nadere informatie

Rookvrij Opgroeien. Het bespreken van meeroken binnen de JGZ 0-4 jaar

Rookvrij Opgroeien. Het bespreken van meeroken binnen de JGZ 0-4 jaar Rookvrij Opgroeien Het bespreken van meeroken binnen de JGZ 0-4 jaar Voorlichting is en blijft belangrijk om voor een verdere daling in het meeroken te zorgen. STIVORO heeft daarom jarenlang het succesvolle

Nadere informatie

Met de referentieniveaus naar schoolsucces

Met de referentieniveaus naar schoolsucces Met de referentieniveaus naar schoolsucces Zo stuurt u op taal- en rekenresultaten Corine Ballering René van Drunen 15 Bijlage 2 Format rekenbeleidsplan In dit format komen achtereenvolgens de volgende

Nadere informatie

26-8-2014. Workshop 23 augustus 2014 Introductie in mentale training

26-8-2014. Workshop 23 augustus 2014 Introductie in mentale training Workshop 23 augustus 2014 Introductie in mentale training 1 Plezier Controle, zelfvertrouwen, geen angst Alert ontspannen Focus van aandacht Automatisch, zonder forceren bewegen Opgaan in het hier en nu

Nadere informatie

Roken? Laat kinderen rookvrij opgroeien Longziekten

Roken? Laat kinderen rookvrij opgroeien Longziekten Roken? Laat kinderen rookvrij opgroeien Longziekten Beter voor elkaar 2 Meeroken is gevaarlijk Als je zelf niet rookt, maar de rook van een sigaret of sigaar inademt, rook je mee. In tabaksrook zitten

Nadere informatie

Sectoren. Inhoud. 1. Het sectorwerkstuk. Stappenplan, tips en ideeën Sectorwerkstuk

Sectoren. Inhoud. 1. Het sectorwerkstuk. Stappenplan, tips en ideeën Sectorwerkstuk Ben je op zoek naar een onderwerp voor je sectorwerkstuk? Dan is het misschien interessant voor je. Sectoren Volg je de sector Techniek, dan zit je goed! Want in dit stappenplan kijken we vooral naar de

Nadere informatie

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren Nu beslissen De motieven om te starten met leerlingenparticipatie kunnen zeer uiteenlopend zijn, alsook de wijze waarop je dit in de klas of de school invoert. Ondanks de bereidheid, de openheid en de

Nadere informatie