OPLEIDINGHANDBOEK MZG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "OPLEIDINGHANDBOEK MZG"

Transcriptie

1 OPLEIDINGHANDBOEK MZG Een realisatie van de cel audit verpleegkunde van de dienst data management DG1 Concept en redactie Lieven De Maesschalck Brigitte De Maerteleire Josine Morren Gustin Luce Hofmann Eddy Terryn 1

2 2 Bescherming van auteursrechten Dit document is auteursrechterlijk beschermd door de wet van 30 juni 1994 m.b.t. het auteursrecht (B.S. 27 juli 1994; Err. B.S. 22 november 2004). Elk gebruik of reproductie, zelfs gedeeltelijk, van dit werk voor commerciële doeleinden is totaal verboden. 2

3 3 Doelstellingen (1/2) 1. Voor de opleiders Het optimaliseren van de MZG registratie De onderliggende concepten die aan de basis liggen van MZG eigen te maken MZG situeren in de dagelijkse praktijk van de verpleegkundige Het vormen van bekwame opleiders die MZG registratie vanaf 2007 mogelijk te maken op basis van een codeerhandleiding die eveneens elementen ter controle bevat die gevalideerd zijn door de externe audit Gebruik maken van een aangepaste didactiek door een keuze te maken uit de ter beschikking gestelde middelen 3

4 4 Doelstellingen (2/2) 2. Voor de verpleegkundige codeerders MZG registratie vanaf 2007 mogelijk te maken op basis van een codeerhandleiding die eveneens elementen ter controle bevat die gevalideerd zijn door de externe audit Het optimaliseren van de MZG registratie De onderliggende concepten die aan de basis liggen van MZG eigen te maken MZG situeren in de dagelijkse praktijk van de verpleegkundige 4

5 5 Overzicht inhoud Inleiding Achtergrond Referentiekader Toepassing op MZG Oefeningen op MZG 5

6 6 Inhoudstafel (1/2) Doelstellingen Inleiding Achtergrond MZG Historiek van MVG Actualisatie van de MVG MZG Invoering en begeleiding van de innovatie Context van de vorming Factoren in het licht van sleutels tot succes Nut van een heldere toekomstvisie Meerwaarden Vormingsstrategie en hulpmiddelen Referentiekader Het verpleegkundig redeneren Classificaties binnen de verpleegkundige praktijk Nanda classificatie Nic classificatie Noc classificatie De link tussen Nanda-Nic-Noc Wettelijke referenties Gestructureerde gegevens ( les transmissions ciblées ) 6

7 7 Inhoudstafel (2/2) Toepassing op MZG Algemene principes van de MZG registratie Algemene gegevens van de instelling Gegevens van de verpleegafdeling Patiëntengegevens de toegediende verpleegkundige zorgen Gevolgen voor de verpleegkundige Informatie Vorming Gevolgen voor het verpleegdossier Gevolgen voor de toepassing van de resultaten Toekomst 2RIM2: automatische extractie van MZG uit een geïnformatiseerd verpleegdossier Een on-line geïnformatiseerde opleidingsmodule Oefeningen Doelstellingen Oefeningen: niveau 1 Oefeningen: niveau 2 7

8 8 Inleiding MZG = Minimale ZiekenhuisGegevens Het doel van de registratie van verpleegkundige gegevens in het kader van MZG is om een beeld te kunnen vormen van de verpleegkundige interventies, die door het verpleegkundig personeel worden uitgevoerd. Het eerste deel van het handboek schetst de historiek van MVG, de actualisatie alsook de conceptuele basis waarop MZG is gebouwd. De omvorming van MVG naar MZG houdt een belangrijk veranderingsproces in voor de dagelijkse verpleegkundige zorg doordat deze geconfronteerd wordt met een het registratieinstrument en zodoende de reden hiervan dient te begrijpen evenals de implicatie voor het verpleegdossier. Om dit veranderingsproces vlot te laten verlopen is het aan te bevelen om de voorgestelde strategie in dit handboek door te nemen door alle verantwoordelijke en betrokken personen. Het tweede deel van dit handboek situeert het referentiekader waarbinnen MZG kan evolueren. De taxonomie van het registratieinstrument MZG is gestuurd door een dynamisch proces omdat het gekaderd is in de NIC classificatie (Nursing Interventions Classification). Elke verpleegkundige actie die het resultaat is van een verpleegkundig redeneerproces vindt plaats en toont ook de zichtbare resultaten. De geregistreerde verpleegkundige gegevens zijn gevalideerd door de indicatoren te controle die in het dossier dienen terug te vinden zijn. Het referentiekader dat in dit handboek wordt beschreven situeert de registratiegegevens van de MZG binnen het klinisch verpleegkundig redeneren, maar onderlijnt ook het belang van het redeneerproces. Daarnaast plaatst het de rol van het instrument binnen de evidentie van de classificatiesystemen binnen de dagelijkse verpleegpraktijk. De wettelijke referenties herinneren ons aan de verplichtingen waraan een verpleegdossier dient te voldoen. 8

9 9 Achtergrond MZG Historiek van MVG Actualisatie van de MVG MZG Invoering en begeleiding van de innovatie Context van de vorming Factoren in het licht van sleutels tot succes Nut van een heldere toekomstvisie Meerwaarden Vormingsstrategie en hulpmiddelen 9

10 10 Historiek van registratie in België (1/5) grote expansie in de gezondheidszorg Periode van rationalisatie gevolgd door fase gebaseerd op kennis van: * De zorgvrager (bv. beschrijving van de patiënt) * De organisatie van de zorg of de variabiliteit in zorgverlening (bv. beschrijving van het soort zorg) Na de tweede wereldoorlog is er een grote expansie binnen de gezondheidszorg, temeer omdat de er een grote wetenschappelijke vooruitgang is, er vele technologische evoluties plaatgrijpen, maar ook door een lange tijd van wetenschappelijke experimenten. Uittreksel uit «De MVG in België;: instrument voor de gezondheidszorg van morgen» Ministerie van Volksgezondheid en leefmilieu en het Centrum voor Ziekenhuiswetenschap KUL. Voor de tweede wereldoorlog waren de ziekenhuizen voornamelijk zorginstellingen, ziekenhuisplaatsen, ingebed in de locale cultuur van elke gemeenschap, en uitvoerder van zorg. Deze instellingen werden sterk gedragen door religeuze congregaties. Zij waren kleine familiale ondernemingen, gecreëerd door gezaghebbende geneesheren. Maar het kon ook gaan om belangrijke publieke en openbare instellingen, provinciale instellingen of universitaire instellingen. De stand van de wetenschappelijke kennis na de tweede wereldoorlog enerzijds, maar anderzijds vooral de enorme druk van de solidariteit om de overstap te maken naar een verplicht verzekeringssysteem tegen ziekte binnen het kader van de sociale zekerheid om u van overheidswege te beschermen, ontstond in verschillen landen is deze gouden periode van expansie. Binnen deze fase van expansie, , de vraag naar ziekenhuiszorg steeg enorm. Iedere directie van een ziekenhuis, ieder departement kon zijn aantal bedden uitbreiden, kon verpleegeenheden creëren, kon artsen aanwerven, met de zekerheid dat ze konden werken. Ieder jaar steeg het budget, zonder veel discussie binnen de steden, de overheid en de verzekeringsinstellingen. De ziekenhuissector die deze zeer snelle expansie heeft doorgemaakt komt op een gegeven moment op een punt van overaanbod. Er dringen zich andere prioriteiten op. In deze periode, de jaren , is er een periode van rationalisatie. Deze wordt gekenmerkt door de beheersing van de kosten, door enveloppefinanciering en het inbouwen plafonds. In deze fase zien we ook een heroriëntering in kader van de beschrijving van de patiënt en niet alleen de kosten. Tot deze fase konden ziekenhuizen perfect werken, zonder dat het nodig was om het aantal patiënten te kennen die zij verzorgden. Vanaf deze fase wordt dit doorbroken is dit dit ondenkbaar geworden. Er werd een plan ontwikkeld dat zich in de eerste plaats concentreert op de kennis van zorgvrager. In tweede instantie richt men zich naar de beschrijving van de zorgorganisatie of noemen het ook de variabiliteit in de zorgverlening. 10

11 11 Historiek van registratie in België (2/5) 1983 voorstelling van een nieuwe manier van financiering van de ziekenhuizen 1986 concretisering via K.B officiële coördinatie door de nieuwe wet op de ziekenhuizen Vervolg De voorstelling van een nieuwe manier van financiering van de ziekenhuizen wordt op het einde van 1983 door de Minister van Sociale Zaken, J.L.Dehaene, opgesteld en hierdoor krijgt de sector een vast vorm. (18 april 1986, door het KB n 407). Dit besluit is gekend als de wet op de ziekenhuizen, en op 7 augustus 1987 is er een nieuwe officiële coördinatie door de wet op de ziekenhuizen. 11

12 12 Historiek van registratie in België (3/5) Artikel 86 Definieert welke informatie de overheid nodig acht om zijn beleid ten aanzien van de ziekenhuizen te bepalen en waar ze naar toe willen: - De financiële situatie - De resultaten van de onderneming - Het rapport van de bedrijfsrevisor - Alle statistische gegevens met betrekking tot de instelling en zijn medische, verpleegkundige en paramedische activiteit Dit vloeit voort uit verschillende uitvoeringsbesluiten De overheid heet daarnaast bepaald dat het niet alleen noodzakelijk is om de financiële situatie van ziekenhuizen te kennen, maar dat het ook belangrijk is om de medische activiteiten te kennen. Deze zijn belangrijke nieuwe elementen voor de ziekenhuizen. Dit vloeit uit in een KB dat de medische activiteit zeer ruim dient geïnterpreteerd te worden. Zij maakt melding dat dit ook de verpleegkundige en paramedisch activiteiten omvat. 12

13 13 Historiek van registratie in België (4/5) Uitvoeringsbesluiten K.B. 14/7/87 verplichte MVG registratie in de algemene ziekenhuizen K.B. 21/6/90 verplichte MKG registratie in de algemene ziekenhuizen K.B. 1/10/2000 verplichte MPG registratie in de algemene ziekenhuizen en psychiatrische diensten (25/2/96) artikel 55 van het KB van 25 april 2002 financiert de registratie van de activiteiten van de diensten spoedgevallen en de MUG op basis van een contract (= op vrijwillige basis) De registratie wordt geregeld door het Koninklijk Besluit van 14 augustus 1987 houdende bepaling van de regels volgens dewelke bepaalde statistische gegevens moeten worden medegedeeld aan de Minister die bevoegd is voor de Volksgezondheid. Sinds 1999 is dit besluit geïntegreerd in het K.B. dat de registratie van MKG regelt (K.B. 2/12/1999). Sinds 1988 zijn alle algemene ziekenhuizen verplicht om deze gegevens te registreren en over te maken aan de overheid. De registratie van MVG, MKG en MUG zullen binnenkort in een K.B. vervangen worden door de nieuwe registratie van MZG. 13

14 14 Historiek van registratie in België (5/5) MZG of Minimale ZiekenhuisGegevens Minimale verpleegkundige gegevensregistratie wordt gedefinieerd als de systematische registratie van een zo klein mogelijk aantal eenduidig gecodeerde gegevens, met betrekking tot of ten behoeve van de uitoefening van de verpleegkunde, waarbij aan een zo groot mogelijke groep van gebruikers informatie beschikbaar wordt gesteld, in functie van een brede waaier aan informatiebehoeften. (Sermeus, 1992) 14

15 15 Actualisatie van MVG Beweegredenen Evolutie op vlak van de verpleegkundige zorgen (gezondheidseducatie, wondzorg, verpleegkundige zelfstandige handelingen, ) Evolutie op vlak van de politiek in de gezondheidszorg (financiering, zorgprogramma s, verblijfsduur, ) Uitgebreide registratie maar toch beperk gebruik Noodzaak om het instrument meer te verankeren in de politiek van de gezondheidszorg voor een beter begrip van de specificiteit van de verpleegkundige zorg Internationale ontwikkelingen op vlak van classificaties: NNN, ICPN, I-NMDS, De actualisatie van MVG is een beslissing die genomen werd doordat de context van de zorg in ons land en internationaal sterk aan wijzigen was. Het onderzoek heeft gelopen van 2002 à 2005 en is toegewezen aan twee onderzoeksploegen: CZV KUL + CHU Luik Het onderzoek heeft als basis de internationale classificatie NIC gebruikt. Een belangrijke vrijwillige vertegenwoordiging van de ziekenhuizen ( 66/150 ) werden in werkgroepen ingedeeld (9 groepen) en deden ook testregistraties ( 2 reeksen) die de validering hebben kunnen toelaten evenals de verankering in de realiteit en de ziekenhuisrealiteit. NNN = Nanda, NIC, NOC ICPN = International Classification Practice Nursing I-NMDS = International Nursing Minimum Data Set Voor meer info over het actualisatieproces, consulteer 15

16 16 Actualisatie van MVG Ontstaan van MZG Het ontstaan van MZG is het resultaat van een proces van actieonderzoek geleid door twee onderzoeksequipes in samenwerking met de ziekenhuiswereld en de verpleegkundige op vraag van en in overleg met de FOD Volksgezondheid, veiligheid van de voedselketen en leefmilieu. Alle informatie van dit werk is te vinden op www. health.fgov.be Deze actualisatie volgt vijf basisprincipes: 1) De MVG registratie wordt ingebed in het groter geheel van ziekenhuis- of patiëntenregistratiesystemen (Minimale Klinische Gegevens of MKG, Minimale Financiële Gegevens of MFG, e.d.). 2) Er wordt getracht om de bestaande data, in welk registratiesysteem ze zich ook bevinden, maximaal te benutten alvorens een registratie van nieuwe data voor te stellen. 3) De bestaande kwantitatieve benadering van de zorg wordt aangevuld met een meer kwalitatieve of evaluatieve benadering. 4) De actualisatie wordt gekaderd in het concept van zorgprogramma's. 5) De actualisatie wordt uitgewerkt in voortdurende dialoog met de sector van de ziekenhuizen en de verpleegkundigen. Na het proces van de actualisatie, de MVG zal geïntegreerd zijn in een nieuw registratie instrument MZG. De actualisatie verloopt volgens drie stappen. In stap één worden voor elk zorgprogramma, aan de hand van MKG, vier verschillende verblijfsmodaliteiten (dagziekenhuis, kortverblijf, klassiek verblijf, intensieve zorgen) onderscheiden. In stap twee wordt aandacht besteed aan de variabiliteit en intensiteit van verpleegkundige zorg. De variabiliteit van de verpleegkundige zorg wordt per pathologiegroep in kaart gebracht door de MVG aan de MKG te koppelen. Bovendien wordt MVG inhoudelijk geactualiseerd. De verpleegkundige zorg is de laatste 15 jaar immers sterk geëvolueerd: opkomst van nieuwe technieken, nieuwe inzichten in wondzorg, informatisering, meer aandacht voor begeleide zelfzorg en informatieoverdracht, e.d. Bovendien volstaat het niet langer de verpleegkundige zorg te beschrijven. Meer en meer is er vraag naar verantwoording van de zorg. Dit leidt tot een nieuwe reeks van indicatoren en instrumenten waarbij de verantwoording van de verpleegkundige verzorging (Evidence Based Nursing) aan bod komt. Dit gebeurt op basis van klinische performantie-indicatoren die op basis van praktijkrichtlijnen worden uitgewerkt om de verleende zorg te toetsen aan de wetenschappelijke evidentie. In stap drie geven de personeelsgegevens, die binnen de MVG registratie worden bevraagd, informatie over de inzet van verpleegkundig personeel. Ook hier wordt de notie verantwoord toegevoegd op basis van een aantal internationale criteria die beschikbaar zijn om de "staffing adequacy" of "staffing effectiveness" te evalueren (Needleman et al., 2001). 16

17 17 Ontstaan van MZG: algemene regels Ontwikkeling van een uniforme verpleegkundige taal Integratie in het geheel van registratiesystemen en een relatie met de basis van de bestaande gegevens Creatie van basis en specifieke registratieset binnen de zorgdomeinen Minimaal onderhoud van het registratiesysteem met een maximaal mogelijke exploitatie van de gegevens (multiapplicaties) Een kwantitatieve benadering van de verrichte zorgen via een kwalitatieve of evaluatieve benadering Permanente dialoog met de ziekenhuissector en het verpleegkundig beroep 17

18 18 MZG: conceptueel kader van de actualisatie Een tweede analyse van de bestaande gegevens Literatuurstudie Zorgsconcepten Bestaande verpleegkundige classificatiesystemen of onderzoeksprojecten Keuze voor een classificatiemodel Gepast, exhaustief, klinisch bruikbaar, gevalideerd, herkenbaar, Keuze voor het concept NIC (Nursing Interventions Classification) Verpleegkundige Diagnose (NANDA) Verpleegkundige Interventies (NIC) Verpleegkundige zorgresultaten (NOC) Patiënten problemen (HDD: ICD-9 / B-NMDS) Verpleegkundige Interventies. (B-NMDS) (Adverse) outcomes (HDD: ICD-9 / B-NMDS) Er is gekozen om MVG te integreren in een ruimer, internationaal kader. Het gebruik van een gevalideerde verpleegkundige standaardtaal maakt dat deze integratie mogelijk. Daarenboven is het gebruik van een taal, ingebed in een conceptueel kader, een middel om de verpleegkundige professie als een geheel te overzien. De kans dat er belangrijke domeinen binnen de verpleegkunde over het hoofd worden gezien, wordt op deze manier aanzienlijk beperkt. Op basis van een literatuurstudie werden volgende classificatiesystemen weerhouden: International Classification for Nursing Practice (ICNP) Home Health Care Classification system (HHCC) Nursing Interventions Classification (NIC) 18

19 19 Structuur van de classificatie van de verpleegkundige interventies - NIC 3 niveaus Niveau 2 Niveau 1 6 Domeinen 27 klassen Verpleegkundige interventies Alle zorgen zijn gebaseerd op klinisch redeneren en op kennis zodat de verpleegkundige erin slaagt om de zorgresultaten te verbeteren bij de patiënt Niveau interventies Activiteiten Activiteit Specifieke aangepaste handelingen van de verpleegkundige of een gerealiseerde actie in het licht van een interventie om de patiënt te helpen om een resultaat te boeken. Het is noodzakelijk om een reeks van activiteiten te realiseren om een totale interventie te kunnen ontplooien. De classificatie van de verpleegkundige interventies komen overeen met een ordening of organisatie van verpleegkundige activiteiten binnen groepen of gehelen op basis van onderlinge relaties. Aan elk van deze groepen is een naam gegeven. De classificatie van de interventies (NIC) worden georganiseerd door een taxonomie op 3 niveaus. In de top vinden we het meest abstracte niveau met 6 domeinen. Deze zijn: 1. Elementaire fysiologische behoeften (gericht op de ondersteuning van de functionele gezondheidstoestand) 2. Complexe fysiologische behoeften (gericht op de ondersteuning van homeostatische en regulerende processen) 3. Gedrag (gericht op de ondersteuning van het psychosociale functioneren en veranderingen in levensstijl 4. Veiligheid (gericht op de ondersteuning van de bescherming tegen letsel en schade), 5. Gezin en familie (gericht op de ondersteuning van gezin en familie), 6. Gezondheidszorgbeleid (gericht op de ondersteuning van een optimaal gebruik van zorgvoorzieningen). Elk van deze domeinen bestaat uit klassen (niveau 2).Deze klassen zijn groepen van verpleegkundige interventies die een verpleegkundig logische samenhang vertonen. Ze zijn specifiek per domein. Elke klasse heeft eveneens een label (titel), een definitie en een hele lijst van interventies. De derde trap in de NIC hiërarchie is het niveau van de interventies. Een interventie bevat eveneens een label (titel) een definitie en een lijst van 19

20 20 Structuur van de classificatie van de verpleegkundige interventies - NIC Niveau 3 Niveau 2 Niveau 1 6 Domeinen 27 klassen 433 interventies Directe zorgen: - Op initiatief van de verpleegkundige, - Op voorschrift van een arts, - Op initiatief van een ander gezondheidszorgberoep Activiteiten Indirecte zorgen: (gerealiseerd in afwezigheid van de patiënt) Interventie Alle zorgen zijn gebaseerd op klinisch redeneren en op kennis zodat de verpleegkundige erin slaagt om de zorgresultaten te verbeteren bij de patiënt. Activiteiten Specifieke aangepaste handelingen door de verpleegkundige of een gerealiseerde actie in het licht van een interventie om de patiënt te helpen om een resultaat te boeken. Het is noodzakelijk om een reeks van activiteiten te realiseren om een totale interventie te kunnen ontplooien. Interventie van directe zorgen Zorg in overleg met de patiënt. Dit houdt alle verpleegkundige acties is zowel fysiologische als psychosociale: deze acties impliceren enerzijds technische handelingen en anderzijds kan dit ook gaan om raadsbijstand Interventie van indirecte zorgen Behandeling uitgevoerd weg van de patiënt, maar in naam van de patiënt of in naam van een groep patiënten Dit heeft betrekking op alle zichtbare verpleegkundige handelingen in het kader van de organisatie van de zorgomgeving van de patiënt en de interdisciplinaire samenwerking De doeltreffendheid van de directe zorgen hangt immers ook af van deze acties Bvb.: het nakijken en aanvullen van de urgentiekar, het invullen van het verpleegdossier Zorgen op initiatief van de verpleegkundige Een interventie op initiatief van de verpleegkundige als antwoord op een verpleegdiagnose Een autonome actie op wetenschappelijke basis en die zichtbaar ten voordele van de patiënt wordt gerealiseerd in functie van een verpleegdiagnose en waardoor men denkt de voorziene resultaten te bereiken Zorgen op voorschrift van een arts Een interventie die wordt uitgevoerd op initiatief van een arts en een antwoord biedt op een medische diagnose, maar die wordt uitgevoerd door een verpleegkundige op medisch voorschrift. 20

21 21 MZG: conceptueel kader van de actualisatie Keuze voor het concept NIC (Nursing Interventions Classification) Verpleegkundig geheel is eenvoudig, logisch en eenduidig Zorgvuldig ontwikkeld, exhaustief en gevalideerd Omvat het hele domein van de verpleegkunde Ruime internationale erkenning Officiële vertaling in meer dan 10 talen, Nederlands en Frans uiteraard Frequente systematische review en update Universeel, niet gespecialiseerd en niet specifiek Ontwikkeling van een verpleegkundige taal Er zijn een vijftal redenen waarom NIC geschikt was voor de actualisatie van MVG. Ruime internationale erkenning. Zoals reeds werd aangegeven is NIC erkend door enkele belangrijke internationale verpleegkundige organisaties. Tevens werd NIC geïncorporeerd in de National Library of Medicine Metathesaurus of Unified Medical Language, CINAHL en SNOMED-CT. Dit betekent dat naast de verpleegkundigen ook andere professies, zoals artsen, deze taal officieel erkennen. Zorgvuldig ontwikkeld en gevalideerd in de klinische praktijk. NIC werd door middel van uitgebreid, inductief georiënteerd wetenschappelijk onderzoek geconstrueerd. In de latere fase werd het instrument ook ruim gevalideerd en klinisch getest. In meerdere Amerikaanse ziekenhuizen, zoals bijvoorbeeld het Genesis Medical Center (Davenport, Iowa, USA), wordt deze taal effectief gebruikt in de dagelijkse praktijk. Het feit dat NIC zo ruim gevalideerd werd als ook in de klinische praktijk gebruikt wordt, maakt dat NIC een enorme voorsprong heeft op de ICNP. ICNP heeft wel een breed draagvlak en wordt eveneens zorgvuldig ontwikkeld, maar is nog niet zo uitgebreid getest en gevalideerd. De HHCC werd eveneens zorgvuldig ontwikkeld en gevalideerd, maar heeft een minder brede focus. Omvat het hele domein van de verpleegkunde. Zowel ICNP als NIC hebben een brede focus en richten zich op het hele domein van de verpleegkunde. Deze classificaties beogen dus alle interventies die verpleegkundigen uitvoeren, te vatten, ongeacht de setting of doelgroep. Bij de HHCC is de focus enkel gericht op interventies (en diagnoses) die worden uitgevoerd in de ambulante en thuisgezondheidszorg. Wat deze eigenschap betreft zijn NIC en ICNP in principe gelijkwaardig. Toch dient hierbij vermeld te worden dat NIC ook gebruikt werd in het KIT- of Kerninterventies In de Thuisverpleegkunde - onderzoek (De Vliegher et al.,2002). In het kader van continuïteit van de zorg over gezondheidsinstellingen heen, waarbij uniformiteit en standaardisatie van de gegevensoverdracht een must is, is het belangrijk dat de verschillende instanties zich in een zelfde gegevenskader kunnen vinden. Systematische review en update. In de universiteit van Iowa werd een permanent centrum opgericht (The Center for Nursing Classification) met het oog op de continue actualisering van NIC (om de 4 jaar) als ook met het oog op ondersteuning van ziekenhuizen of andere settings die NIC implementeren (McCloskey & Bulechek, 2000). Op die manier wordt er verzekerd dat de gehanteerde taal actueel blijft. Aanpassingen in MVG kunnen in de toekomst dus gebaseerd worden op een taal, die continu geactualiseerd wordt. ICNP en HHCC zijn classificatiesystemen die op projectbasis zijn ontstaan. Er is nog geen opvolging voorzien die garandeert dat feedback op een systematische manier verwerkt zal worden. Eenvoudig, eenduidig en een verpleegkundig logisch geheel. NIC is inductief ontwikkeld en logische gehelen zijn aangebracht. Deze domeinen, klassen en interventies worden in de dagdagelijkse praktijk van verpleegkundigen gebruikt en werden getest en gevalideerd. Bij de HHCC is dit evenzeer gebeurd, maar enkel in settings voor ambulante zorgen en thuisgezondheidszorg. Daarbij heeft de ingewikkelde structuur van ICNP tot gevolg dat dit niet geschikt is voor het dagdagelijks gebruik. Uit de internationale literatuur blijkt dat er een trend is om naast de registratie van verpleegkundige activiteiten ook verpleegkundige diagnoses en outcomes mee op te nemen in minimale verpleegkundige datasets (Werley, 1988, Goossen, 2000). 21

22 22 Constructie van MZG gebruikmakend van het concept NIC NIC Onderzoek actie MZG Woordenboek van de verpleegkundige activiteiten geordend per domein en klasse - Uitgedrukt in een eenvormige taal Descriptieve TAAL Beschrijving = definitie - Selectie van pertinente interventies NIC voor een minimale registratie in het licht van hun prioritair gebruik (staffing, financiering, kwaliteitszorg, AEP) - Omzetting van de interventies NIC in MZG variabelen - staffing Minimale registratie van verpleegkundige activiteiten op basis van gegevens Meetinstrument Meting = definitie, scores, elementen van controle Van NIC naar MZG. Vooreerst is MVG geen taal, maar een registratie instrument. MZG daarentegen is een registratie instrument die een internationale taal gebruikt. Een taal wordt ontwikkeld om te communiceren en te beschrijven wat er gebeurt of moet gebeuren. Het bestaat uit labels en definities die bepaalde concepten op zo n manier beschrijven dat het voor iedereen, die de taal begrijpt, duidelijk en eenduidig is wat ermee wordt bedoeld. In het geval van NIC wil deze taal de verpleegkundige acties als antwoord op een verpleegkundige diagnose beschrijven. Een registratie instrument wil daarentegen een fenomeen éénduidig meten. Dit maakt dat zeer strikte inclusie- en exclusie-criteria moeten geformuleerd worden en dit op een sterk geoperationaliseerd niveau. Ook zullen bepaalde ordinale of hiërarchische niveaus van een zelfde soort verpleegkundige zorg aangebracht moeten worden. Daar MVG een registratie-instrument is dat voor verschillende doeleinden gebruikt wordt, zoals bijvoorbeeld ziekenhuisfinanciering en kwaliteitscontrole van verpleegkundige activiteit, moet de registratie ook controleerbaar zijn om misbruiken te vermijden. Er worden dus ook registratievereisten toegevoegd. Een tweede belangrijke verschil tussen MVG en NIC is te vinden in (beperkte) conceptverschillen. Zo wordt in NIC indirecte zorg meegenomen in de classificatie. In MVG wordt daarentegen enkel die zorg gemeten die rechtstreeks aan de patiënt gegeven wordt. Aan de werkgroepleden werd gevraagd om de hele NIC classificatie tot op het niveau van de interventies na te kijken en per interventie te antwoorden op 2 vragen: Komt deze interventie voor in uw dagelijkse praktijk? Is deze interventie relevant voor een minimale verpleegkundige registratie? Op deze wijze werd getracht om de werkgroepleden een dubbele reflectie te laten maken. Bij de eerste vraag kon men de interventies aanduiden dewelke voorkomen in het zorgprogramma. De tweede vraag focust zich op de relevantie van de interventies voor een minimale verpleegkundige registratie. Indien men dit niet zou doen loopt men het risico dat men alle interventies die men doet ook belangrijk acht voor een minimale verpleegkundige registratie. AEP = Appropiateness Evaluation Protocol is een onderzoeksproject dat loopt in Luik en de link maakt met MZG Voor de afbakening van een verantwoord verblijf is gebruik gemaakt van een Appropriateness Evaluation Protocol of AEP (Panis et al., 2001). De benadering via AEP is duidelijk verschillend van de benadering via de gemiddelde verblijfsduur per DRG. In deze laatste benadering ligt de verantwoording in het gemiddelde. In de benadering via AEP wordt gezocht naar patiëntenkenmerken of kenmerken van zorg die een verblijf in het ziekenhuis kunnen verantwoorden. Uiteraard kunnen beide benaderingen worden gecombineerd. 22

23 23 Ontstaan van MZG Transformatie van interventies NIC en variabelen MZG 5x Methodologie Onderzoeksequipes : ontwikkeling van de MVG variabelen op basis van de geselecteerde interventies van de NIC en de bestaande MVG items Definitie Antwoordcategorieën Controle (parameters voor de audit) Feedbacksessies per zorgprogramma met de experten Definitie: inclusiecriteria / exclusiecriteria + eenduidigheid en eenvoudigheid Referenties : klinische praktijk, richtlijnen, EBN wenselijke praktijk Antwoordcategorieën Gebaseerd op de klinische ervaring: consensus Controle: «Welke is de minimaal nodige documentatie ter verantwoording in het verpleegdossier / zo ook validering van de aanwezigheid van deze verpleegkundige interventie?» Gebaseerd op EBN, de gewenste praktijk en de klinische ervaring 5x Aanpassingen door de onderzoeksequipes op basis van de informatie voorvloeiend uit het geheel van de werkgroepen Samenvattend kan gesteld worden dat NIC uitgekozen werd als taal voor de actualisatie van MVG omwille van het zorgvuldige ontwikkelings- en valideringsproces dat eraan vooraf gegaan is. Het omvat het hele domein van de verpleegkunde en het wordt op een systematische manier actueel gehouden. Bovendien is NIC eenvoudig in gebruik omwille van de logische structuur. NIC werd vertaald in 9 verschillende talen (Dochterman, 2003), waaronder ook het Nederlands en het Frans. Het onderzoeksteam van de universiteit van Iowa laat slechts één officiële vertaling per taal toe. Anders bestaat het gevaar dat er een vertekening in de vertaling zou optreden. Wanneer verschillende vertalingen, verschillende nuances aanbrengen, is er geen sprake meer van een gestandaardiseerde taal (Dochterman, 2003). Tijdens de beginfase van het MVG project was enkel de 2e versie van NIC officieel vertaald in het Nederlands en het Frans. Het is dan ook deze versie die gebruikt werd tijdens de actualisatie van MVG. De ontwikkeling van de vernieuwde MVG dataset verloopt in haar geheel volgens twee assen: (1) Kwalitatief: raadpleging van experten panels (hoofdverpleegkundigen en MVGcoördinatoren) om een instrument te ontwikkelen dat door de ziekenhuissector aanvaard wordt, en (2) Kwantitatief: het gebruik van bestaande en nieuwe empirische (verpleegkundige) gegevens om een instrument te kunnen ontwikkelen dat valide en betrouwbaar is. Uit de 129 kandidaten werden 79 personen uit 65 verschillende instellingen weerhouden: Hoofd-verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten:73% Middenkaderfunctionarissen en MVG-coördinatoren: 14% Anderen: 13% 23

INFODAG VOOR DE OPLEIDINGSINSTITUTEN IN DE VERPLEEGKUNDE

INFODAG VOOR DE OPLEIDINGSINSTITUTEN IN DE VERPLEEGKUNDE 1 INFODAG VOOR DE OPLEIDINGSINSTITUTEN IN DE VERPLEEGKUNDE 15 april 2008 Dienst Data Management De Maerteleire Brigitte/Luce Hofmann 2 Doelstellingen de leerkrachten informeren over de evolutie van de

Nadere informatie

De classificaties van de praktijk van de verpleegkundige zorg

De classificaties van de praktijk van de verpleegkundige zorg De classificaties van de praktijk van de verpleegkundige zorg M.TH CELIS-GERADIN FOD Volksgezondheid /Classificaties en terminologie/ Juni 2009 De verpleegkundige zorg kan slechts worden geregistreerd

Nadere informatie

Methodisch handelen & Klinisch redeneren

Methodisch handelen & Klinisch redeneren Methodisch handelen & Klinisch redeneren Methodisch handelen & Doel: Begripsverheldering Kennismaken en oefenen met de methodiek en systematiek van klinisch redeneren aan de hand van casuïstiek Nieuwe

Nadere informatie

Context Informatiestandaarden

Context Informatiestandaarden Context Informatiestandaarden Inleiding Om zorgverleners in staat te stellen om volgens een kwaliteitsstandaard te werken moeten proces, organisatie en ondersteunende middelen daarop aansluiten. Voor ICT-systemen

Nadere informatie

ADVIES VAN DE NRZV AANZET TOT EEN VERNIEUWDE MINIMALE REGISTRATIE IN DE GGZ-VOORZIENINGEN

ADVIES VAN DE NRZV AANZET TOT EEN VERNIEUWDE MINIMALE REGISTRATIE IN DE GGZ-VOORZIENINGEN FOD VOLKSGEZONDHEID BRUSSEL 8 november 2012 VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU DIRECTORAAT- GENERAAL ORGANISATIE VAN DE GEZONDHEIDSZORGVOORZIENINGEN NATIONALE RAAD VOOR ZIEKENHUISVOORZIENINGEN

Nadere informatie

Geachte Mevrouw, Heer,

Geachte Mevrouw, Heer, Directoraat-generaal Organisatie Gezondheidszorvoorzieningen Dienst Datamanagement UW BRIEF VAN UW REF. ONZE REF. STA/CH/2007-181 DATUM 10 AUGUSTUS 2007 BIJLAGE(N) Ter attentie van de algemeen directeur

Nadere informatie

Toelichting bij de nieuwe organisatiestructuur van het OLV Ziekenhuis

Toelichting bij de nieuwe organisatiestructuur van het OLV Ziekenhuis Toelichting bij de nieuwe organisatiestructuur van het OLV Ziekenhuis Missie en strategie van het OLV Ziekenhuis Het OLV Ziekenhuis wil een patiëntgericht, lokaal verankerd ziekenhuis zijn met een internationale

Nadere informatie

Terminologiebeleid in België De rol van SNOMED CT

Terminologiebeleid in België De rol van SNOMED CT Terminologiebeleid in België De rol van SNOMED CT Situering Het elektronisch patiëntendossier en de uitwisseling van informatie is een absolute noodzaak om de kosten van de gezondheidszorg niet te laten

Nadere informatie

Beschrijving van het project en situering binnen het kader van de instelling.

Beschrijving van het project en situering binnen het kader van de instelling. Benaming van de instelling FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Benaming van het project Databank Kwaliteitszorg verpleegkundigen Acroniem Quali-Nurs Beschrijving van het project

Nadere informatie

Voorwoord 15. Hoofdstuk 1 Oriëntatie op de verpleegkunde 19

Voorwoord 15. Hoofdstuk 1 Oriëntatie op de verpleegkunde 19 Voorwoord 15 Hoofdstuk 1 Oriëntatie op de verpleegkunde 19 Inleiding 19 Leerdoelen 20 Leerkern 20 1.1 Op zoek naar een definitie van verpleegkunde 20 1.1.1 Verpleegkunde in de loop van de geschiedenis

Nadere informatie

Plannen van zorg Niveau 4

Plannen van zorg Niveau 4 Antwoorden stellingen Plannen van zorg Niveau 4 NU ZORG Editie 2014 Pagina 1 Hoofdstuk 1. Wanneer wordt verpleegkundige zorg gegeven? 1. In de jaren zestig was professionele zorg erg duur, daarom werd

Nadere informatie

Naar een optimale relatie tussen mens en werk

Naar een optimale relatie tussen mens en werk Naar een optimale relatie tussen mens en werk Wij optimaliseren de mens-werkrelatie In een veranderende omgeving kan uw bedrijf of organisatie niet achterblijven. Meer dan ooit wordt u uitgedaagd om de

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 21/22 : Innovatieve benaderingen in de psychosociale steun

Projectoproep Kankerplan Actie 21/22 : Innovatieve benaderingen in de psychosociale steun C Projectoproep Kankerplan Actie 21/22 : Innovatieve benaderingen in de psychosociale steun Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 21/22 van het Kankerplan: Psychosociale

Nadere informatie

PROCEDURE EXTERNE AUDIT VG-MZG

PROCEDURE EXTERNE AUDIT VG-MZG PROCEDURE EXTERNE AUDIT VG-MZG DG Gezondheidszorg Datamanagement Cel Audit verpleegkundige activiteiten - Augustus 2013 - Inhoudstafel Inhoudstafel 1 1. Inleiding 2 2. Context 2 3. Bevoegdheden van de

Nadere informatie

Coordinatie--erkenningscriteria--geneesheren-specialisten--Klinische-hematologie--BIJZONDERE-CRITERIA--MB-18-10- 2002.doc

Coordinatie--erkenningscriteria--geneesheren-specialisten--Klinische-hematologie--BIJZONDERE-CRITERIA--MB-18-10- 2002.doc 18 OKTOBER 2002. - Ministerieel besluit tot vaststelling van de bijzondere criteria voor de erkenning van geneesheren-specialisten, houders van de bijzondere beroepstitel in de klinische hematologie, alsmede

Nadere informatie

Het Terminologiebeleid in België Het actieplan e-gezondheid 2013-2018

Het Terminologiebeleid in België Het actieplan e-gezondheid 2013-2018 Het Terminologiebeleid in België Het actieplan e-gezondheid 2013-2018 Arabella D Havé 1 1 2 2 Actieplan e-gezondheid: Informatisering van de gezondheidszorg 2013-2018 Organisatie van een Rondetafelconferentie

Nadere informatie

STILZWIJGENDE VERLENGING VAN HET CONTRACT COÖRDINATIE KWALITEIT EN PATIËNTVEILIGHEID

STILZWIJGENDE VERLENGING VAN HET CONTRACT COÖRDINATIE KWALITEIT EN PATIËNTVEILIGHEID STILZWIJGENDE VERLENGING VAN HET CONTRACT COÖRDINATIE KWALITEIT EN PATIËNTVEILIGHEID Het contract coördinatie kwaliteit en patiëntveiligheid 2013 wordt stilzwijgend verlengd voor een periode van 12 maanden

Nadere informatie

Verpleegkundige gegevens MZG Analyse en meta-analyse van (test)gegevens uit een verpleegkundige registratie in verschillende Vlaamse ziekenhuizen

Verpleegkundige gegevens MZG Analyse en meta-analyse van (test)gegevens uit een verpleegkundige registratie in verschillende Vlaamse ziekenhuizen Verpleegkundige gegevens MZG Analyse en meta-analyse van (test)gegevens uit een verpleegkundige registratie in verschillende Vlaamse ziekenhuizen Sinds 1 maart 2008 loopt in alle Belgische ziekenhuizen

Nadere informatie

Zorgpad stomazorg Wit-Gele Kruis van Antwerpen: samen op weg naar een kwaliteitsvolle stomazorg

Zorgpad stomazorg Wit-Gele Kruis van Antwerpen: samen op weg naar een kwaliteitsvolle stomazorg Zorgpad stomazorg Wit-Gele Kruis van Antwerpen: samen op weg naar een kwaliteitsvolle stomazorg Hilde Claessen donderdag 21 november 2013 VLAS-congres Inleiding Samen een warme kwaliteitsvolle zorg kunnen

Nadere informatie

Het RAI-instrument Resident Assessment Instrument Naar een implementatie in België?

Het RAI-instrument Resident Assessment Instrument Naar een implementatie in België? FEDERALE OVERHEIDSDIENST VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU DIRECTORAAT-GENERAAL ORGANISATIE GEZONDHEIDSZORGVOORZIENINGEN Symposium 19 februari 2008 Wolubilis - Brussel (Sint-Lambrechts-Woluwe)

Nadere informatie

Bevraging over de interne organisatie van het kwaliteits- en patiëntveiligheidsbeleid in Vlaamse ziekenhuizen

Bevraging over de interne organisatie van het kwaliteits- en patiëntveiligheidsbeleid in Vlaamse ziekenhuizen Universiteit Hasselt Onderzoeksgroep Patiëntveiligheid Faculteit Geneeskunde en Levenswetenschappen Faculteit Bedrijfseconomische Wetenschappen Bevraging over de interne organisatie van het kwaliteits-

Nadere informatie

STUDIE INZAKE DE ONTWIKKELING VAN EEN REGISTRATIE-INSTRUMENT VOOR PALLIATIEVE ZORG

STUDIE INZAKE DE ONTWIKKELING VAN EEN REGISTRATIE-INSTRUMENT VOOR PALLIATIEVE ZORG Directoraat-Generaal Organisatie Gezondheidszorgvoorzieningen Cel Chronische, Ouderen- en Palliatieve Zorg Victor Hortaplein 40, bus 10 1060 Brussel STUDIE INZAKE DE ONTWIKKELING VAN EEN REGISTRATIE-INSTRUMENT

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie B Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 24 van het Kankerplan: Steun aan pilootprojecten

Nadere informatie

http://www.health.fgov.be/pls/apex/f?p=225:1:1754521204855099.

http://www.health.fgov.be/pls/apex/f?p=225:1:1754521204855099. STILZWIJGENDE VERLENGING VAN HET CONTRACT COÖRDINATIE KWALITEIT EN PATIËNTVEILIGHEID Het contract coördinatie kwaliteit en patiëntveiligheid 2013 wordt stilzwijgend verlengd voor een periode van 12 maanden

Nadere informatie

FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu

FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Directoraat-generaal Organisatie gezondheidszorgvoorzieningen RAC Vesaliusgebouw Pachecolaan 19/5 1010 Brussel uw brief van uw kenmerk

Nadere informatie

ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE

ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE COÖRDINATIE KWALITEIT EN PATIËNTVEILIGHEID TWEEDE MEERJARENPLAN 2013-2017 Contract 2013 ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE Sp-ziekenhuizen 1 1. Inleiding Hierna volgt

Nadere informatie

Federaal Fonds ter bestrijding van de verslavingen Subsidieaanvragen voor verlengingen en nieuwe projecten

Federaal Fonds ter bestrijding van de verslavingen Subsidieaanvragen voor verlengingen en nieuwe projecten Federaal Fonds ter bestrijding van de verslavingen Subsidieaanvragen voor verlengingen en nieuwe projecten OPROEP 2012 Mevrouw, Mijnheer, Het Fonds ter bestrijding van de verslavingen werd opgericht in

Nadere informatie

Een dynamische kijk op de ontwikkeling van clinical leadership

Een dynamische kijk op de ontwikkeling van clinical leadership Een dynamische kijk op de ontwikkeling van clinical leadership Lead facilitator Clinical Leadership Project Centrum voor Ziekenhuis- en Verplegingswetenschap K.U.Leuven KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN Overzicht

Nadere informatie

Logistiek management in de gezondheidszorg

Logistiek management in de gezondheidszorg Katholieke Universiteit Leuven Faculteit Geneeskunde Departement Maatschappelijke Gezondheidszorg Centrum voor Ziekenhuis- en Verplegingswetenschap Master in management en beleid van de gezondheidszorg

Nadere informatie

De toepassing Doorsturen MZG, MPG, FinHostaPortal

De toepassing Doorsturen MZG, MPG, FinHostaPortal De toepassing Doorsturen MZG, MPG, FinHostaPortal Helpdesk: in geval van problemen kan u contact opnemen met onze helpdesk Portahealth op volgend adres: portahealth@gezondheid.belgie.be Voor de goede werking

Nadere informatie

Indiceren. Indiceren. Nieuwe rol wijkverpleegkundige: Indiceren 13-1-2015. Saskia Danen - de Vries 1

Indiceren. Indiceren. Nieuwe rol wijkverpleegkundige: Indiceren 13-1-2015. Saskia Danen - de Vries 1 Indiceren Indiceren Doel: Begripsverheldering Kennismaken en oefenen met indicatiestelling en zorgtoewijzing. Nieuwe rol wijkverpleegkundige: Normenkader V&VN (2014): Indiceren en organiseren van zorg:

Nadere informatie

MZG Nationale feedback Verpleegkundige gegevens April 2015. Nationale feedback verpleegkundige gegevens : Extern toelichtend document

MZG Nationale feedback Verpleegkundige gegevens April 2015. Nationale feedback verpleegkundige gegevens : Extern toelichtend document Nationale feedback verpleegkundige gegevens : Extern toelichtend document Inhoudstafel 1. ALGEMENE INFORMATIE... 2 1.1. De verpleegkundige gegevens in het MZG-registratiesysteem... 2 1.2. Selectie van

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

Aanvullende tabellen op de algemene federale feedback MVG 2006

Aanvullende tabellen op de algemene federale feedback MVG 2006 1 FOD Volksgezondheid, Veiligheid Voedselketen en Leefmilieu DG1 Organisatie Gezondheidszorgvoorzieningen Dienst Datamanagement Aanvullende tabellen op de algemene federale feedback MVG 2006 Annelies Ghesquiere,

Nadere informatie

Ter attentie van. Wij geven u nogmaals de gegevens van onze Helpdesk mee mocht u nog verdere vragen hebben. E-mail: contactcenter@eranova.fgov.

Ter attentie van. Wij geven u nogmaals de gegevens van onze Helpdesk mee mocht u nog verdere vragen hebben. E-mail: contactcenter@eranova.fgov. Ter attentie van de hoofdgeneesheer de directeur-generaal de verantwoordelijke van de MUG-registratie UW BRIEF VAN UW REF. ONZE REF. DM/SMUREG-MUGREG/n.65_09 DATUM 30/01/2009 BIJLAGE(N) CONTACT Jean Legrand

Nadere informatie

Nieuw verpleegkundig beroeps- en competentieprofiel

Nieuw verpleegkundig beroeps- en competentieprofiel Nieuw verpleegkundig beroeps- en competentieprofiel Daniël Schuermans Longfunctielaborant Biomedical research unit BVPV- SBIP 2015 Vrije Universiteit Brussel Organigram Verpleegkundigen beroepsverenigingen

Nadere informatie

Over de Zorgbalans: achtergrond en aanpak

Over de Zorgbalans: achtergrond en aanpak 1 Over de Zorgbalans: achtergrond en aanpak 1.1 De Zorgbalans beschrijft de prestaties van de gezondheidszorg In de Zorgbalans geven we een overzicht van de prestaties van de Nederlandse gezondheidszorg

Nadere informatie

Federaal Fonds ter bestrijding van de verslavingen OPROEP 2014

Federaal Fonds ter bestrijding van de verslavingen OPROEP 2014 Federaal Fonds ter bestrijding van de verslavingen OPROEP 2014 1 Mevrouw, Mijnheer, Het Fonds ter bestrijding van de verslavingen werd opgericht in 2006 met een jaarlijks budget van 5.000.000 (3.000.000

Nadere informatie

Gelet op de aanvraag van het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering van 14 februari 2005;

Gelet op de aanvraag van het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering van 14 februari 2005; SCSZ/05/56 1 BERAADSLAGING NR. 05/019 VAN 3 MEI 2005 M.B.T. DE MEDEDELING VAN GEGEVENS DOOR DE TECHNISCHE CEL AAN HET RIJKSINSTITUUT VOOR ZIEKTE- EN INVALIDITEITSVERZEKERING IN HET KADER VAN HET ONDERZOEKSPROJECT

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL. Functie: Zorgcoördinator. A. Functiebeschrijving. 1. Doel van de functie

FUNCTIEPROFIEL. Functie: Zorgcoördinator. A. Functiebeschrijving. 1. Doel van de functie FUNCTIEPROFIEL Functie: Zorgcoördinator A. Functiebeschrijving 1. Doel van de functie Hij/zij staat, samen met de leefgroepencoördinator, in voor de aansturing van een woonbuurt bestaande uit een aantal

Nadere informatie

Nationale Kernset. Gestandaardiseerde zorggegevens MIC-congres 2015

Nationale Kernset. Gestandaardiseerde zorggegevens MIC-congres 2015 Nationale Kernset Gestandaardiseerde zorggegevens MIC-congres 2015 Inleiding Organisatie door platform VZI (verpleegkundige en zorginformatietechnologie) Al langer bezig met standaardisatie als voorwaarde

Nadere informatie

INSTANTIES EN WETGEVING

INSTANTIES EN WETGEVING INSTANTIES EN WETGEVING WVTV 30 nov 2015 Instanties betrokken bij het transfusiebeleid van de Vlaamse ziekenhuizen FOD Volksgezondheid BeQuint HGR FAGG Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Zorginspectie

Nadere informatie

Evidence Based Practice

Evidence Based Practice Hoe lees je als verpleegkundige een artikel? Anne-Margreet van Dishoeck en Marjolein Snaterse Namens de Werkgroep Wetenschappelijk onderzoek; Mattie Lenzen Ingrid Schiks Henri van de Wetering Ellen van

Nadere informatie

Beoordeling: Parkinson

Beoordeling: Parkinson Projectgroep 1 Debby Aloserij 500618648 Hogeschool van Amsterdam Leon Borst 500643824 Januari 2014 Hellen Brakkee 500653051 HB- erpleegkunde Carolien Büdgen 500617279 Docent: Josanne Kers Joyce Stuijt

Nadere informatie

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Congres Focus op Onderzoek, 22 juni 2015 Gerda de Kuijper, AVG/senior senior onderzoeker CVBP/UMCG Dederieke Festen AVG/senior onderzoeker

Nadere informatie

Hoe kan worden gegarandeerd dat mensen met osteoartritis en reumatoïde artritis overal in Europa optimale zorg krijgen: aanbevelingen van EUMUSC.

Hoe kan worden gegarandeerd dat mensen met osteoartritis en reumatoïde artritis overal in Europa optimale zorg krijgen: aanbevelingen van EUMUSC. Hoe kan worden gegarandeerd dat mensen met osteoartritis en reumatoïde artritis overal in Europa optimale zorg krijgen: van EUMUSC.NET In partnerverband met EULAR en 22 centra in Europa - Met steun van

Nadere informatie

Meerjarenplan voor het verhogen van de aantrekkelijkheid van het verpleegkundig beroep

Meerjarenplan voor het verhogen van de aantrekkelijkheid van het verpleegkundig beroep Meerjarenplan voor het verhogen van de aantrekkelijkheid van het verpleegkundig beroep Voorstelling aan de NRV - 28 augustus 2008 Laurette Onkelinx Minister van Volksgezondheid en Sociale Zaken Een ambitieus

Nadere informatie

STILZWIJGENDE VERLENGING VAN HET CONTRACT COÖRDINATIE KWALITEIT EN PATIËNTVEILIGHEID

STILZWIJGENDE VERLENGING VAN HET CONTRACT COÖRDINATIE KWALITEIT EN PATIËNTVEILIGHEID STILZWIJGENDE VERLENGING VAN HET CONTRACT COÖRDINATIE KWALITEIT EN PATIËNTVEILIGHEID Het contract coördinatie kwaliteit en patiëntveiligheid 2013 wordt stilzwijgend verlengd voor een periode van 12 maanden

Nadere informatie

Evidence based nursing: wat is dat?

Evidence based nursing: wat is dat? Evidence based nursing: wat is dat? Sandra Beurskens Lector kenniskring autonomie en participatie van mensen met een chronische ziekte Kenniskring autonomie en participatie EBN in de praktijk: veel vragen

Nadere informatie

A. Verpleegkundige verpleegkundige activiteit

A. Verpleegkundige verpleegkundige activiteit Nota Betreffende wijzigingen van de Ziekenhuiswet inzake de organisatie van de verpleegkundige activiteitenn het middenkader en de hoofdverpleegkundige. A. Verpleegkundige verpleegkundige activiteit In

Nadere informatie

Hoofdstuk 5:... 50 Het patientendossier als referentiedocument... 50 1. Inleiding... 51 2. Inhoud van het patientendossier... 52

Hoofdstuk 5:... 50 Het patientendossier als referentiedocument... 50 1. Inleiding... 51 2. Inhoud van het patientendossier... 52 Hoofdstuk 5:... 50 Het patientendossier als referentiedocument... 50 1. Inleiding... 51 2. Inhoud van het patientendossier... 52 Officiële versie 2015 - Hoofdstuk 5 49 Hoofdstuk 5: Het patientendossier

Nadere informatie

Evidence Based Practice in de alledaagse praktijk. Definitie EBP 16-4-2015

Evidence Based Practice in de alledaagse praktijk. Definitie EBP 16-4-2015 Evidence Based Practice in de alledaagse praktijk Lies Braam, verpleegkundig specialist neurologie 26 maart 2015 V &VN neurocongres Definitie EBP Bij EBP gaat het om klinische beslissingen op basis van

Nadere informatie

REKENHOF. Consolideren en motiveren om vooruitgang te boeken

REKENHOF. Consolideren en motiveren om vooruitgang te boeken REKENHOF Consolideren en motiveren om vooruitgang te boeken STRATEGISCH PLAN 2010-2014 2 Inleiding Dit document stelt de resultaten voor van de strategische planning van het Rekenhof voor de periode 2010-2014.

Nadere informatie

Artikel Art. 2.

Artikel Art. 2. 12 NOVEMBER 2008. KB tot uitvoering van artikel 57, 2, van de wet betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, gecoördineerd op 14 juli 1994, betreffende de berekeningsregels

Nadere informatie

1. Periodische personeelsregistratie

1. Periodische personeelsregistratie Bijlage 1. Periodische personeelsregistratie De periodische personeelsregistratie wordt éénmaal per registratieperiode opgevraagd, telkens de eerste dag van de maanden maart, juni, september en december.

Nadere informatie

ADVIES MET BETREKKING TOT DEEL 1 VAN DE ADVIESVRAAG BETREFFENDE DE UITVOERING VAN ARTIKEL 17 BIS TOT 17 SEXIES EN ARTIKEL 8, 7 EN 8

ADVIES MET BETREKKING TOT DEEL 1 VAN DE ADVIESVRAAG BETREFFENDE DE UITVOERING VAN ARTIKEL 17 BIS TOT 17 SEXIES EN ARTIKEL 8, 7 EN 8 FOD VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU Directoraat-generaal Organisatie gezondheidszorgvoorzieningen NATIONALE RAAD VOOR ZIEKEN- HUISVOORZIENINGEN. BRUSSEL, 12/01/2006 Afdeling

Nadere informatie

Bijlage A VG-MZG PERSONEELSREGISTRATIE SYNTHESE

Bijlage A VG-MZG PERSONEELSREGISTRATIE SYNTHESE Bijlage A VG-MZG PERSONEELSREGISTRATIE SYNTHESE * De woorden in cursief verwijzen naar een definitie van dat concept. Periodieke registratie Dagelijkse registratie Doelstelling : het aantal (bezoldigde

Nadere informatie

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Congres Focus op Onderzoek, 22 juni 2015 Gerda de Kuijper, AVG/senior senior onderzoeker CVBP/UMCG Dederieke Festen AVG/senior onderzoeker

Nadere informatie

Duurzame integratieve kwaliteitszorg. Andre Vyt

Duurzame integratieve kwaliteitszorg. Andre Vyt Duurzame integratieve kwaliteitszorg Andre Vyt Kernaspecten Hoe integreren we alle relevante aspecten in ons kwaliteitsbeleid? Hoe integreren we het kwaliteitsbeleid in onze dagelijkse werking? Wat zijn

Nadere informatie

Dieter Vander Beke. Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014

Dieter Vander Beke. Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014 Dieter Vander Beke Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014 Overzicht van de presentatie 1. Vertrouwen in de overheid? 2. Maatschappelijke

Nadere informatie

FAVV activiteiten. Valérie Van Roy Cel Erkenningen AER DG Controle. Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

FAVV activiteiten. Valérie Van Roy Cel Erkenningen AER DG Controle. Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen FAVV activiteiten Valérie Van Roy Cel Erkenningen AER DG Controle Agenda Cel «AER» Registratie operatoren Nomenclatuur NACE-BEL Nomenclatuur FAVV

Nadere informatie

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG Opleiding Kaderopleiding Nursing BO GZ 001 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 15 Inhoud 1 Opleiding... 4 1.1 Relatie opleiding referentiekader... 4 1.2 Inhoud...

Nadere informatie

Een meld- en leersysteem: stand van zaken

Een meld- en leersysteem: stand van zaken 1 Een meld- en leersysteem: stand van zaken M. Haelterman DG1 FOD VVVL margareta.haelterman@health.fgov.be 2 overzicht kort overzicht strategische beleidsnota participatie contract coördinatie kwaliteit

Nadere informatie

24 APRIL 2013. - Ministerieel besluit. tot vaststelling van de criteria voor erkenning. waarbij de beoefenaars van de verpleegkunde

24 APRIL 2013. - Ministerieel besluit. tot vaststelling van de criteria voor erkenning. waarbij de beoefenaars van de verpleegkunde 24 APRIL 2013. - Ministerieel besluit tot vaststelling van de criteria voor erkenning waarbij de beoefenaars van de verpleegkunde gemachtigd worden de bijzondere beroepstitel te dragen van verpleegkundige

Nadere informatie

Complementaire zorg. Waardevolle zorg

Complementaire zorg. Waardevolle zorg Complementaire zorg Waardevolle zorg n Kennismaking n Vertaling van theorie/ naar praktijk n Hoe interventies toe te passen in de praktijk n Voorbeelden uit de praktijk n Verschillende interventies: ademhalingsoefening,

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Gezondheid»

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Gezondheid» Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Gezondheid» SCSZG/11/134 BERAADSLAGING NR 11/088 VAN 18 OKTOBER 2011 MET BETREKKING TOT DE NOTA BETREFFENDE DE ELEKTRONISCHE BEWIJSMIDDELEN

Nadere informatie

Situering algemene en universitaire ziekenhuizen

Situering algemene en universitaire ziekenhuizen Situering Sinds 1 januari 2005 moet ieder Vlaams ziekenhuis een periodieke evaluatie maken van de kwaliteit van de zorgen in het eigen ziekenhuis. Dit staat beschreven in het kwaliteitsdecreet van 17 oktober

Nadere informatie

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Toelichting bij de criteria voor het beoordelen van de kwaliteit van een

Nadere informatie

Zoeken naar evidence

Zoeken naar evidence Zoeken naar evidence Faridi van Etten-Jamaludin Clinical librarian Medische Bibliotheek AMC 2 december 2008 Evidence Based Practice? Bij EBP worden klinische beslissingen genomen op basis van het best

Nadere informatie

Tabel competentiereferentiesysteem

Tabel competentiereferentiesysteem Bijlage 3 bij het ministerieel besluit van tot wijziging van het ministerieel besluit van 28 december 2001 tot uitvoering van sommige bepalingen van het koninklijk besluit van 30 maart 2001 tot regeling

Nadere informatie

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker Competentieprofiel maatschappelijk werker OCMW 1. Functie Functienaam Afdeling Dienst Functionele loopbaan Maatschappelijk werker Sociale zaken Sociale dienst B1-B3 2. Context Het OCMW garandeert aan elke

Nadere informatie

Organiseren van zorg Niveau 3

Organiseren van zorg Niveau 3 Antwoorden stellingen Organiseren van zorg Niveau 3 NU ZORG Editie 2014 Pagina 1 Hoofdstuk 1. Het zorgproces 1. De holistische mensvisie gaat uit van de hele mens. Lichamelijke, psychische en sociale aspecten

Nadere informatie

MZG Globalisatietabellen Verpleegkundige gegevens April 2011

MZG Globalisatietabellen Verpleegkundige gegevens April 2011 Algemene Informatie Gebruik van de globalisatietabellen De globalisatietabellen werden opgesteld als bijkomend hulpmiddel voor de ziekenhuizen om hun MZG gegevens beter te kunnen controleren en analyseren.

Nadere informatie

DIENSTHOOFD. Netinfradiensten Domeindiensten/Technische diensten Asse, Brugge, Gent, Ronse

DIENSTHOOFD. Netinfradiensten Domeindiensten/Technische diensten Asse, Brugge, Gent, Ronse 1/7 1. SITUERING VAN DE FUNCTIE Operationele entiteit Standplaats Dienstchef Weddenschaal Netinfradiensten Domeindiensten/Technische diensten Asse, Brugge, Gent, Ronse A4a - A4b (of indien van toepassing

Nadere informatie

richtlijnen basis voor kwaliteit

richtlijnen basis voor kwaliteit richtlijnen basis voor kwaliteit het IKNL alles-in-één concept Alle kankerpatiënten in Nederland hebben recht op de best mogelijke zorg tijdens en na hun behandeling. U, als zorgprofessional, zet zich

Nadere informatie

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER)

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) Juni 2004 INLEIDING Voor u ligt een stappenplan dat gebaseerd is op de CBO-richtlijn

Nadere informatie

1.TYPOLOGIE VAN DE ONDERNEMINGEN NOMENCLATUUR VAN DE

1.TYPOLOGIE VAN DE ONDERNEMINGEN NOMENCLATUUR VAN DE 1.TYPOLOGIE VAN DE ONDERNEMINGEN NOMENCLATUUR VAN DE ECONOMISCHE ACTIVITEITEN - NACE De ondernemingen kunnen worden beschreven aan de hand van verschillende typologieën, die elk beantwoorden aan precieze

Nadere informatie

Coach Profession Profile

Coach Profession Profile Arenberggebouw Arenbergstraat 5 1000 Brussel Tel: 02 209 47 21 Fax: 02 209 47 15 Coach Profession Profile AUTEUR PROF. DR. HELMUT DIGEL / PROF. DR. ANSGAR THIEL VERTALING PUT K. INSTITUUT Katholieke Universiteit

Nadere informatie

Optimale opvolging van chronisch zieken in de thuisverpleging via een mobiele applicatie

Optimale opvolging van chronisch zieken in de thuisverpleging via een mobiele applicatie Optimale opvolging van chronisch zieken in de thuisverpleging via een mobiele applicatie 1 Korte schets project Doelgroep studie WGK OVL Ptn met (risico) op decubitus Ptn met pijn Ptn met diabetes Nu:

Nadere informatie

Landelijk Opleidingscompetentieprofiel. Master Physician Assistant

Landelijk Opleidingscompetentieprofiel. Master Physician Assistant Landelijk Opleidingscompetentieprofiel Master Physician Assistant Dit Landelijk Opleidingscompetentieprofiel van de Physician Assistant is tot stand gekomen door samenwerking tussen de 5 PA opleidingen

Nadere informatie

ADVIES M.B.T. DE UITOEFENING VAN DE NIEUWE GEZONDHEIDSZORGBEROEPEN

ADVIES M.B.T. DE UITOEFENING VAN DE NIEUWE GEZONDHEIDSZORGBEROEPEN FOD VOLKSGEZONDHEID, Brussel, 04/12/2008 VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU DIRECTORAAT-GENERAAL ORGANISATIE VAN DE GEZONDHEIDSZORGVOORZIENINGEN NATIONALE RAAD VOOR ZIEKENHUISVOORZIENINGEN --------

Nadere informatie

De stem van de patiënt in de ambulante chirurgie

De stem van de patiënt in de ambulante chirurgie De stem van de patiënt in de ambulante chirurgie Ilse Weeghmans Vlaams Patiëntenplatform vzw B.A.A.S. Congres 27 februari 2015 Neder-over-Heembeek Inhoud 1. Het Vlaams Patiëntenplatform vzw 2. Wat is een

Nadere informatie

In artikel 23 van dezelfde wet, worden de onderdelen b), c), d) en f) opgeheven.

In artikel 23 van dezelfde wet, worden de onderdelen b), c), d) en f) opgeheven. HOOFDSTUK 1 Geestelijke gezondheidszorg-beroepen Afdeling 1 Wijziging van de wet van 4 april 2014 tot regeling van de geestelijke gezondheidszorgberoepen en tot wijziging van het koninklijk besluit nr.78

Nadere informatie

Domein 4 Verpleegkundige gegevens

Domein 4 Verpleegkundige gegevens Verpleegkundige gegevens Domein 4 Verpleegkundige gegevens Inhoud 0. LINKEN TUSSEN DE BESTANDEN VAN DE VERPLEEGKUNDIGE GEGEVENS... 1 1. ITEMDIVG (N1): VERPLEEGKUNDIGE ITEMS... 4 1.1. NAAM... 4 1.2. INHOUD...

Nadere informatie

beslisschijf evaluatie pilot Besluitvorming in de palliatieve fase palliatieve zorg

beslisschijf evaluatie pilot Besluitvorming in de palliatieve fase palliatieve zorg evaluatie pilot Besluitvorming in de palliatieve fase beslisschijf palliatieve zorg Begin 2006 zijn de VIKC-richtlijnen voor de palliatieve zorg en het zakboekje verschenen. Het IKMN en het UMC Utrecht

Nadere informatie

24/09/2014. Indeling. Definitie Klinisch Pad. Klinische paden in de psychiatrie: twee jaar later. Sabine Buntinx

24/09/2014. Indeling. Definitie Klinisch Pad. Klinische paden in de psychiatrie: twee jaar later. Sabine Buntinx Klinische paden in de psychiatrie: twee jaar later Sabine Buntinx Indeling Intro KP Methodiek ontwikkelen zorgpad Hoe verliep het proces voor zorgpad Korsakov? Conclusie 11/9/ 2014 Icuro Q&S slide 2 Definitie

Nadere informatie

Beïnvloedende factoren vanuit EBNN die de implementatie van innovaties op verpleegafdelingen bevorderen

Beïnvloedende factoren vanuit EBNN die de implementatie van innovaties op verpleegafdelingen bevorderen Associatiedag Katrin Gillis, Krista Turnhout Heeren 12 en september Hilde Lahaye 2011 Beïnvloedende factoren vanuit EBNN die de implementatie van innovaties op verpleegafdelingen bevorderen 1 De EBNN bijdragen

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

Pijler 1 - beslissingsondersteuning

Pijler 1 - beslissingsondersteuning praktischer 1 Pijler 1 - beslissingsondersteuning Beschrijving - Aanreiken van evidence-based informatie en richtlijnen; - Informeren van zorgverstrekkers; - Expertisebevordering; - Praktijkondersteuning;

Nadere informatie

De doelstellingen van directie en personeel worden expliciet omschreven in een beleidsplan en worden jaarlijks beoordeeld door de directie.

De doelstellingen van directie en personeel worden expliciet omschreven in een beleidsplan en worden jaarlijks beoordeeld door de directie. FUNCTIE: Directeur POC AFKORTING: DIR AFDELING: Management 1. DOELSTELLINGEN INSTELLING De doelstellingen staan omschreven in het beleidsplan POC. Vermits de directie de eindverantwoordelijkheid heeft

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de 1 Inleiding door dr. Walter Krikilion, voorzitter Werkgroep Ethiek in de Kliniek van ICURO - Symposium Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg 19 oktober 2012 - Hasselt Beste deelnemers, Als Werkgroep

Nadere informatie

OPLEIDING INTENSIVE CARE VERPLEEGKUNDIGE

OPLEIDING INTENSIVE CARE VERPLEEGKUNDIGE OPLEIDING INTENSIVE CARE VERPLEEGKUNDIGE 1. Deskundigheidsgebied van de intensive care verpleegkundige blad 2 van 11 2. Eindtermen voor de opleiding intensive care verpleegkundige blad 6 van 11 LRVV Deel

Nadere informatie

SAMENWERKINGSPROTOCOL:

SAMENWERKINGSPROTOCOL: 1 SAMENWERKINGSPROTOCOL AZ VESALIUS THUISZORG Inleiding Om tot een goede samenwerking te komen tussen AZ Vesalius en thuiszorg, daar waar het gaat om een zwaar zorgbehoevende patiënt die in de thuiszorg

Nadere informatie

Kernwaarden als hefboom voor het realiseren van de missie. An Kenis Directeur personeel BC Ter Heide 14 januari 2011

Kernwaarden als hefboom voor het realiseren van de missie. An Kenis Directeur personeel BC Ter Heide 14 januari 2011 Kernwaarden als hefboom voor het realiseren van de missie An Kenis Directeur personeel BC Ter Heide 14 januari 2011 Voorstelling BC Ter Heide Realisatie van de Intercommunale vereniging voor hulp aan Gehandicapten

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 119 120 Samenvatting 121 Inleiding Vermoeidheid is een veel voorkomende klacht bij de ziekte sarcoïdose en is geassocieerd met een verminderde kwaliteit van leven. In de literatuur

Nadere informatie

Werken met kwaliteitsindicatoren

Werken met kwaliteitsindicatoren Werken met kwaliteitsindicatoren Dag van de Kwaliteitszorg Affligem, 10 Juni 2011 Wouter Van den Berghe, Studie- en Adviesbureau Tilkon Overzicht Wat zijn indicatoren? Wanneer zijn indicatoren nuttig?

Nadere informatie