Memorandum. Uitdagingen Belgische Wijnbouw volgens publiek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Memorandum. Uitdagingen Belgische Wijnbouw volgens publiek"

Transcriptie

1 Memorandum Uitdagingen Belgische Wijnbouw volgens publiek Wie wil starten met wijnbouw op onze breedtegraad wordt vaak geconfronteerd met dezelfde twijfels en opmerkingen van de stuurlui aan wal. Alhoewel de sympathie voor wijnprojecten de jongste jaren opmerkelijk is gestegen, worden toch steeds dezelfde redenen aangehaald waarom het telen van druiven en maken van wijn in onze streken niet zou lukken: 1. We hebben er het klimaat niet voor 2. Er valt hier teveel regen 3. We hebben niet de gepaste grond Deze - op het eerste zicht terechte - opmerkingen blijken algauw niet correct. Zo regent het in Bordeaux gemiddeld 950 ml/ jaar en in Hawkes Bay (Nieuw-Zeeland) meer dan 1500 ml. Toch worden in beide regio s niet onaardige wijnen geproduceerd. In België variëert de gemiddelde neerslag van 900 ml (kust) tot 650 ml (Gaume, Maasvallei). Ook de kwaliteit van onze grond komt dan ter sprake: op één of andere wijze zit de noodzaak van een stenige rotsbodem voor wijnbouw in ons collectief geheugen gegrift. Onze veelal vruchtbare klei-en leembodems zouden daardoor niet geschikt zijn voor wijnbouw. Nochtans zijn honderden wijnbedrijven aktief in de Pfalz, op vergelijkbare leembodems. En bij aanplantingen in de Nieuwe Wereld wordt gezocht naar de beste leemgronden, omdat deze de beschikbaarheid van alle mineralen waarborgen. De enige reden waarom er druiven geplant werden op stenige bodems, is omdat men deze bodems niet kon bewerken om er graan op te zaaien. Door druiven aan te planten rendabiliseerde men deze percelen. Omdat dit al honderden jaren gebeurt is de link tussen druiven en rotsbodems deel van ieders parate kennis geworden. Maar daarom nog niet terecht. Een rotsbodem geeft zeker typiciteit aan bepaalde cépages, maar is niet noodzakelijk voor wijnbouw tout court. En dan de temperatuur. Algemeen wordt aangenomen dat voor wijnbouw een gemiddelde jaartemperatuur van 10 C noodzakelijk is. België zit met een jaartemperatuur van 9,8 C net onder deze limiet. Wijnbouw in heel België is dus wellicht niet mogelijk, maar wie op zoek gaat naar goed gedraineerde zuidhellingen met open expositie zal kunnen genieten van een jaargemiddelde dat vlot boven 13 C uitkomt. En dan wordt kwalitatieve wijnbouw plots een heel pak realistischer. Daar hebben we de klimaatsopwarming zelfs niet voor nodig. PAGINA 1 VAN 6 TEKSTREDACTIE: JAN CAUDRON

2 Echte uitdagingen van Vlaamse / Belgische wijnbouw 1. Opleiding en vorming: De echte reden waarom wijnbouw zolang verdwenen is uit onze streken, is het gebrek aan kennis. Ook de nieuwe wijnbouwers ervaren dit als hun grootste handicap. Alhoewel de manieren om kennis te vergaren door de digitalisering en democratisering van reizen sterk zijn toegenomen, blijft de nood aan permanente vorming en opleidingen onze belangrijkste kopzorg. 2. Financiering: wijnbouw vraagt een extreem lange periode tussen initiële investering en rendabiliteit. Die lange periode - minimum 8 jaar - maakt het opstellen van een financiëel plan met voorziene kasstromen zeer moeilijk. Reguliere kredietverschaffers zijn, zeker op dit moment, niet bereid een bedrijf te financieren dat al zeker de eerste 4 jaar geen inkomsten heeft. De succesvolle Belgische wijnbedrijven zijn allemaal gestart met auto-financiering. Door het gebrek aan groeikapitaal blijven vele liefhebbers noodgedwongen op een kleine, onrendabele schaal werken, terwijl ze de know-how en de drive hebben om naar een rendabel hoofdberoep te groeien. Maar niet de middelen. Uitbreiding Win-win lening? Gimv/ Agri+ fonds? 3. Nood aan omkadering. Moderne bedrijfsvoering hangt samen met input van een kenniscentrum of vakgroep, op elk vlak van het productieproces. Momenteel bestaat er geen enkele omkadering voor wijnbouw. Bladstalen, ziekteanalyses, wijnanalyses: voor elke vraag of elk probleem moeten we naar het buitenland. Er is reële nood aan een goed uitgerust labo met competente medewerkers. Dit kan ingebed worden binnen een steunpunt wijnbouw waar eventueel ook de nodige commerciële omkadering ondergebracht wordt. Vlam noch BFWG hebben tot nog toe initiatieven ivm wijnbouw genomen. 4. Eénduidige overheid: de verschillende overheden werken te weinig samen, en dikwijls worden dezelfde gegevens opgevraagd. De bevoegdheden zijn niet duidelijk omschreven. Beslissingstrajecten zijn ongekend of niet duidelijk waardoor kansen tot inspraak gemist worden (vb: trajectverloop erkenningen spuitproducten). Er is een stuitend gebrek aan kennis van de wijnwereld binnen het FAVV. De regionale afdelingen der Accijnzen hanteren elk hun eigen regeltjes, wat tot rechtsonzekerheid en concurrentievervalsing leidt. PAGINA 2 VAN 6 TEKSTREDACTIE: JAN CAUDRON

3 Over de VZW Belgische Wijnbouwers De vzw Belgische Wijnbouwers werd, onder impuls van Unizo, eind 2009 opgericht door 8 wijnbouwers: Paul Vleminckx - Chardonnay Meerdael, Oud-Heverlee Lodewijk Waes - Wijndomein Waes, Zwijnaarde Jos Van Laer - Kluisberg, Assent Hugo Bernar - Hageling Wijnbouw, Tienen Jan Caudron - Kampenberg, Sint-Lievens-Houtem Herman Van Goidsenhoven - Chartreuzenberg, Holsbeek Wim Liekens - Langenberg, Lichtaart Bruno Cools - Ten Bunder, Aarschot Maurice Fol - Tempelberg, Linden - erevoorzitter Onze sectorvereniging groeide ondertussen tot meer dan 50 professionele en semiprofessionele wijnbouwers die op Belgisch grondgebied aktief zijn. We willen de ontluikende Belgische wijnbouwsector professionaliseren door opleidingen, commerciële samenwerking, belangenbehartiging en permanente contacten met alle verschillende overheden. Het bestuur vergadert éénmaal per maand op wisselende locaties en nodigt daarbij steeds enkele leden uit als waarnemer. Wij richten jaarlijks een lessenreeks in over diverse aspekten van druivenkweek en wijnbouw. Deze lessen gaan door in het Oud Gemeentehuis ( bezoekerscentrum van de Hagelandse Wijnbouw) te Wezemaal. Amateur-wijnbouwers, Syntra-studenten en liefhebbers kunnen deze lessenreeks volgen indien ze toetredend lid worden en een verminderd lidgeld betalen. Alle communicatie binnen de vzw verloopt in het Nederlands aangezien de meerderheid van de leden uit Vlaanderen afkomstig is en de vereniging in Vlaanderen is gedomicilieerd. Nochtans zijn ook enkele domeinen uit Wallonië aangesloten. PAGINA 3 VAN 6 TEKSTREDACTIE: JAN CAUDRON

4 Sterke punten van Wijnbouw in België / Vlaanderen Vernieuwende landbouwsector: drive actoren, duidelijke groeimarkt Maakt minder aanspraak op landbouwgrond: een gezinsinkomen kan gegenereerd worden op minder dan 10 ha ( <-> melkvee: 100 à 150 ha) Kan rekenen op maatschappelijke goodwill (<-> varkens, kippen, veeteelt met mestprobleem...) Cirkel 300 km rondom Vl: s werelds grootste concentratie aan hoog opgeleide en kapitaalkrachtige consumenten Bedrijvigheid is combineerbaar met toerisme, verblijf, wellness, zorgboerderij en kan aldus slabakkende landbouwsectoren nieuw leven inblazen Creatie van eigen merk of naam in plaats van productie van commodities -> hogere marges Druivenrassen aangepast aan ons klimaat zijn nu volop beschikbaar 30 jaar ervaring op kleine schaal aanwezig Mechanisatie van de sector gaat nog steeds verder waardoor werkuren/ha zakken Grote interesse van consumenten voor producten met een locale eigenheid Gefaseerde opstart mogelijk waardoor risico s gespreid worden Klimaatswijziging doet wijngordel noordelijk opschuiven Zwakke punten, nadelen Lange opstarttijd vraagt aangepaste financieringsvormen Stelt grote eisen aan locatie: slechts op een beperkt aantal locaties mogelijk Nood aan piekarbeid ondanks mechanisatie Gepaste bedrijfsleiders met de juiste competenties vinden: combinatie van landbouw - industrie en marketing (kweek - productie - verkoop) Internationale concurrentie: prijs /kwaliteitsverhouding wordt vanaf de 2e fles vergeleken Gebruik van fungiciden blijft noodzakelijk, zelfs bij zogenaamde resistente cépages Hoge BTW en accijnzen in vergelijking met buurlanden Klimaats- en weersafhankelijk: risico op droogte, neerslag, hagel, rukwinden,... Sinds 1845: grosso modo elk decennium een nieuwe ziekte of schadelijk insect. PAGINA 4 VAN 6 TEKSTREDACTIE: JAN CAUDRON

5 Concrete vragen vanuit de sector 1. Uitbouw van een kenniscentrum voor wijnbouw. Centralisatie van know-how, organisatie van opleidingen, contacten met buitenlandse onderzoeks- en opleidingscentra. Een proeftuin voor het uittesten van onderstam - cépagecombinaties en het groeperen van de aanwezige maar verspreide kennis hierover. Opstartfase eventueel virtueel door de uitbouw van de website. Eén aanspreekpunt voor de overheid, spreekbuis van de gehele sector, doorstroming van informatie. De logische verdere evolutie van de vzw BWB. 2. Geaccrediteerd labo voor ziekte-en bladanalyse, behandelingsadvies, wijnanalyse. Een nieuw labo zou ingebed kunnen worden in het op te richten kenniscentrum. 3. Budget voor de aanstelling van een competentiemanager wijnbouw: teeltadvies aan wijnbouwers, hulp bij opstart, onderhandelingen met diverse overheden, community building en perscontact, internationale vertegenwoordiging, dagdagelijkse leiding van het kenniscentrum. 4. Europese wetgeving: er heerst grote onduidelijkheid over de GOB s, de verplichte vermeldingen op het etiket en de erosie van de benaming Vlaamse Landwijn door het invoeren van de categorie Belgische wijn ter vervanging van Tafelwijn. Er wordt gevreesd dat consumenten de benaming Belgische Wijn hoger zullen inschatten dan Vlaamse Landwijn. Voorbeeld: het schuimwijnmerk Belgian Bubbles is met CO2 geïnjecteerde Franse stille wijn. De BWB vzw stelt dat een afgewerkt product enkel naar België zou mogen refereren als de basisgrondstoffen effectief uit België afkomstig zijn. 5. Blijvend pijnpunt is de té beperkte reeks erkende sproeimiddelen, in het bijzonder fungiciden. Een erkenningscomité waakt over de toegestane middelen, maar is continu overbevraagd. Derdenuitbreiding is mogelijk, maar de voorwaarden zijn zo inperkend dat nieuwe, efficiënte en snel afbrekende moleculen in de praktijk zelden gebruikt (mogen) worden. We blijven over met oude, milieubelastende middelen als koper, mancozeb en captan. Die beperkte keuze leidt dan weer tot het snel ontstaan van resistenties. De beperkte lijst erkende sproeimiddelen heeft als pervers gevolg dat vele wijnbouwers zich nog steeds in het buitenland voorzien van niet-erkende sproeistoffen. Onder impuls van de BWB vzw is de lijst de laatste 2 jaar een beetje uitgebreid, maar in vergelijking met onze buurlanden blijven we ver achterop hinken. In een Europese context is de rigide en tijdrovende Belgische erkenningsprocedure onbegrijpelijk en onverdedigbaar. PAGINA 5 VAN 6 TEKSTREDACTIE: JAN CAUDRON

6 6. We willen vanuit onze sectorvereniging aandringen op een betere communicatie tussen de verschillende overheidsdiensten waar wij als wijnbouwers mee te maken krijgen. Er is slechts moeizaam contact tussen de verschillende bevoegdheidniveaus, maar ook tussen administraties van hetzelfde beleidsniveau lijkt er weinig uitwisseling. Het is tijdrovend om verschillende keren dezelfde informatie aan een andere administratie te moeten bezorgen. In concreto vragen we dat dezelfde gegevens slechts één keer door een overheid opgevraagd worden. Misschien is hier ook een taak weggelegd voor het op te richten kenniscentrum dat als doorgeefluik kan functioneren. 7. Afbouw BFWG. Binnen de BWB vzw is grote overeenstemming over de beperkte meerwaarde van de Belgische Federatie van Wijn en Gedistilleerd. De bijdrage per liter die opgelegd wordt staat niet in verhouding tot de aktiviteiten. De ontluikende wijnsector wordt niet gestimuleerd noch vertegenwoordigd. Beloften voor het opstellen van een Sectorgids voor de Wijnbouw werden niet nagekomen, ook niet na 3 jaar aandringen. De interne organisatie is schimmig en er heerst een ongezonde ons-kent-ons mentaliteit. De wijnanalyses die momenteel in opdracht van het BFWG worden uitgevoerd met het oog op de verschillende wijnkeuringen zijn onvolledig en er zijn soms twijfels over de accuraatheid. De proeverijen voor de appellaties kunnen vrij eenvoudig op een neutralere locatie ( FOD Economie? Kenniscentrum wijnbouw?) georganiseerd worden waardoor ze enkel aan serieux zullen winnen. 8. De Sectorgids voor de Wijnbouw die de vzw BWB op eigen kracht heeft samengesteld kan niet erkend worden door het FAVV zolang het document niet vertaald is naar het Frans. Zonder erkenning van deze gids betalen alle producerende wijnbouwers elk jaar een boete tarief aan het FAVV. We zoeken subsidie om deze vertaling uit te laten voeren met het oog op een snelle erkenning van de Sectorgids Wijnbouw. Er dient ook dringend overlegd te worden met het FAVV over een betere vorming van sommige controleurs: er worden soms onrealistische eisen gesteld die in tegenspraak zijn met de Good Industrial Practices voor wijnbouw. 9. Steun aan voortgezette (internationale) opleidingen voor gevestigde, producerende wijnbouwers. De Syntra-opleiding Wijnbouw is een groot succes. Ondanks organisatie van de lessen op 3 locaties (Gent, Leuven, Hasselt) lopen de wachtlijsten op tot +100 geïnteresseerden. De Syntra-opleiding richt zich naar beginnende wijnbouwers en gemotiveerde amateurs. Voor bestaande (semi-)professionele wijnbouwers zijn de opleidingsmogelijkheden in het binnenland beperkt: enkel de BWB organiseert voor haar leden een 6-tal lessen per jaar. Veel wijnbouwers volgen daarom ook nog lessen in Luxemburg, Duitsland, Frankrijk of Oostenrijk. Internationale gastdocenten naar hier halen voor korte, intensieve opleidingen zou een grote meerwaarde betekenen, maar dit kan enkel met financiële steun. Eventueel in een combinatie met de Syntra-opleidingen. 10. BTW en accijnzen: wijnproducenten in België hebben een concurrentiëel nadeel tov Duitse, Luxemburgse en Franse wijnbouwers door het hoge BTW-percentage en de bijkomende accijnzen. Opmerking: waarom geldt een hogere accijns op schuimwijn, terwijl dit al lang niet meer het luxeproduct van vroeger is door de opmars van goedkope cava s en prosecco s? PAGINA 6 VAN 6 TEKSTREDACTIE: JAN CAUDRON

Vlaams minister-president Peeters tekent krijtlijnen uit voor Vlaams wijnbouwbeleid

Vlaams minister-president Peeters tekent krijtlijnen uit voor Vlaams wijnbouwbeleid PERSMEDEDELING VAN HET KABINET VAN DE MINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID Dinsdag 21 februari2012 Vlaams minister-president

Nadere informatie

Wijnbouw in België en NL:

Wijnbouw in België en NL: Wijnbouw in België en NL: doorgelicht vanuit een economisch perspectief! Prof. dr. Ghislain Houben BeNeVit-symposium 8/11/2011 Historiek 1. Begin jaren 70 herintroductie door Jean Bellefroid in Borgloon

Nadere informatie

Limburgse wijnen populairder dan ooit

Limburgse wijnen populairder dan ooit VRAAG IS ZO GROOT DAT BEPERKTE VOORRAAD SNEL IS UITVERKOCHT Limburgse wijnen populairder dan ooit Jerome Gielkens Voor kwaliteitsvolle wijnen hoef je heus niet naar Frankrijk of Italië. In Limburg worden

Nadere informatie

2 topdomeinen uit Napa Valley

2 topdomeinen uit Napa Valley Proefavond 20 december 2014 2 topdomeinen uit Napa Valley Bruno De Witte Nadat we in 2007 Californië in zijn geheel als wijnregio hebben besproken en een aantal wijndomeinen geproefd, beperken we ons nu

Nadere informatie

Verslag van de Algemene Vergadering van 9 maart 2012

Verslag van de Algemene Vergadering van 9 maart 2012 Verslag van de Algemene Vergadering van 9 maart 2012 Agenda Als introductie op het relaas van de behandelde onderwerpen geven we hierna een beknopte samenvatting weer van de agendapunten : Verwelkoming,

Nadere informatie

Witte wijnen uit NIEUW-ZEELAND

Witte wijnen uit NIEUW-ZEELAND Witte wijnen uit NIEUW-ZEELAND Algemeen De eerste wijnstokken werden uit de Australische Hunter Valley meegenomen en in 1819 ten noorden van Auckland geplant. Eind 19e eeuw arriveerden emigranten uit Dalmatië

Nadere informatie

pilootprojecten (deel 1) Oost-Vlaanderen

pilootprojecten (deel 1) Oost-Vlaanderen pilootprojecten (deel 1) Oost-Vlaanderen dhr. Arne Oosthuyse projectcoördinator Voka - Kamer van Koophandel O-Vl. VON-sessie: Allochtoon ondernemerschap in Vlaanderen Donderdag 9 juni 2011 Huis van de

Nadere informatie

WOLF BLASS, Australië

WOLF BLASS, Australië WOLF BLASS, Australië A. Algemene informatie over de Australische wijnbouw: 1 Korte wijngeschiedenis van Australië Hoewel Australische wijnen niet meer weg te denken zijn in het hedendaagse wijnaanbod

Nadere informatie

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE Studie in opdracht van Fevia Inhoudstafel Algemene context transport voeding Enquête voedingsindustrie Directe

Nadere informatie

Oekraïne (foto s zijn terug te vinden op www.liba.be)

Oekraïne (foto s zijn terug te vinden op www.liba.be) Landbouw in Oekraïne 12/05/2011 Oekraïne (foto s zijn terug te vinden op www.liba.be) Oekraïne is groter dan elk land van de EU. De goede ligging van het land, gecombineerd met de vruchtbare bodems, geeft

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Ir. Stan Beurskens (Msc)

Ir. Stan Beurskens (Msc) Inleiding over de kansen voor Nederland als gevolg van het veranderende klimaat Hebben de kansen te maken met het klimaat of de nieuwe ontwikkelingen? Ir. Stan Beurskens (Msc) Achtergrond Bachelor degree:

Nadere informatie

Fiche 3: tewerkstelling

Fiche 3: tewerkstelling ECONOMISCHE POSITIONERING VAN DE FARMACEUTISCHE INDUSTRIE Fiche 3: tewerkstelling In de sector werken meer dan 29.400 personen; het volume van de tewerkstelling stijgt met een constant ritme van 3,7 %,

Nadere informatie

betreffende de problematiek van de hoge brandstofprijzen

betreffende de problematiek van de hoge brandstofprijzen stuk ingediend op 1231 (2010-2011) Nr. 1 8 juli 2011 (2010-2011) Voorstel van resolutie van mevrouw Marijke Dillen, de heren Filip Dewinter, Jan Penris, Johan Deckmyn en Wim Wienen en mevrouw Marleen Van

Nadere informatie

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor?

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? 8 Ondernemers voor Ondernemers Jaarverslag 2014 9 Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? Missie De missie van de vzw Ondernemers voor Ondernemers (opgericht in 2000) is het bevorderen van duurzame

Nadere informatie

Individuele karakter A- kaart versus groepsactiviteiten

Individuele karakter A- kaart versus groepsactiviteiten Advies Titel Advies : Advies A-kaart (versie 1.2.) Naam Adviesgroep : adviesgroep Cultuur Orc-A Datum : maart 2012 Na de uiteenzetting van het project rond de A-kaart door Frederik Bastiaensen (Manager

Nadere informatie

Specialisten die steeds voor me klaar staan

Specialisten die steeds voor me klaar staan Specialisten die steeds voor me klaar staan Wat doe ik bij econmische en sociale inspectie Hoe stel ik mijn facturen op Competente medewerkers Juridische bijstand Belangen verdediging Zijn mijn contracten

Nadere informatie

Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen

Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen AFSTANDSLEREN EN ICT GECOMBINEERD ONDERWIJS 4 1 Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen Steven De Pauw Coördinator Toll-net Steven Verjans Universitair docent Open Universiteit

Nadere informatie

Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid

Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid Wij gaan voor groen! Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid 1. Aanleiding Al vele jaren wordt in de regio Noordoost Brabant samengewerkt aan

Nadere informatie

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband WESTHOEK BUSINESS DISTRICT een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband AGENDA 1. Missie, doelstellingen en taakstellingen van Westhoek Business District 2. Inspirerende

Nadere informatie

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Kusttoerisme West-Vlaanderen Werkt 3, 28 De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Foto: Evelien Christiaens Rik De Keyser bestuurder-directeur en hoofd afdeling toerisme, WES Evelien Christiaens

Nadere informatie

KAN JE MET DE VERWERKING EN VERKOOP VAN HOEVEZUIVEL IETS VERDIENEN?

KAN JE MET DE VERWERKING EN VERKOOP VAN HOEVEZUIVEL IETS VERDIENEN? KAN JE MET DE VERWERKING EN VERKOOP VAN HOEVEZUIVEL IETS VERDIENEN? 1/ Samenvatting Om de rendabiliteit van een product te bepalen moet je eerst zicht hebben op de kostenstructuur van dit product, moet

Nadere informatie

Welkom bij WSET level 2 Intermediate

Welkom bij WSET level 2 Intermediate Welkom bij WSET level 2 Intermediate Sessie 2: hoofdstuk 3 t/m 6 Druiven Klimaat Viticultuur: druiventeelt Vinificatie: wijn maken Etiketten: benamingen Maatschappelijke verantwoordelijkheid Bewaren en

Nadere informatie

De Punt broedplaats voor ondernemers met aandacht voor mens en milieu. Willem Lutjeharms 16 februari 2011

De Punt broedplaats voor ondernemers met aandacht voor mens en milieu. Willem Lutjeharms 16 februari 2011 De Punt broedplaats voor ondernemers met aandacht voor mens en milieu. Willem Lutjeharms 16 februari 2011 1 Publiek-private samenwerking 1.1 Ontstaan en evolutie - Faillissement Trefil-Arbed 1993 - Oprichting

Nadere informatie

zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie

zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie vergadering C214 WON18 zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie van 28 april 2011 2 Commissievergadering nr. C214 WON18 (2010-2011)

Nadere informatie

CREATIEF WERKEN: SMART. Tag Archives: Werken

CREATIEF WERKEN: SMART. Tag Archives: Werken 1 sur 5 23/12/2014 14:54 Tag Archives: Werken CULTUUR, SOCIAAL ONDERNEMERSCHAP, WERKEN CREATIEF WERKEN: SMART 2014/06/23 LEAVE A COMMENT Wat doe je als je van je talent je beroep wil maken wanneer er nog

Nadere informatie

3. Kenmerken van personenwagens

3. Kenmerken van personenwagens 3. Kenmerken van personenwagens Tabel 29: Verdeling van personenwagens volgens bouwjaarcategorie Bouwjaar categorie bjcat 1990 en eerder 403.46 3.89 403.46 3.89 1991 tot 1995 997.17 9.62 1400.63 13.52

Nadere informatie

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Door: F. De Smyter en P. Holvoet 1. Geef een correcte omschrijving van de volgende economische begrippen: a) Globalisering:.

Nadere informatie

Land in Zicht? De zoektocht naar grond & diverse initiatieven in Vlaanderen. Voedsel Anders Workshop: Toegang tot land, grond voor nieuwe boeren

Land in Zicht? De zoektocht naar grond & diverse initiatieven in Vlaanderen. Voedsel Anders Workshop: Toegang tot land, grond voor nieuwe boeren Land in Zicht? Benny Van de Velde benny@wervel.be De zoektocht naar grond & diverse initiatieven in Vlaanderen Voedsel Anders Workshop: Toegang tot land, grond voor nieuwe boeren 21 februari 2014 Schaars

Nadere informatie

Melk van Hier, kansen voor landbouw en natuur?

Melk van Hier, kansen voor landbouw en natuur? Melk van Hier, kansen voor landbouw en natuur? NATUUR EN LANDBOUW// VORSELAAR// 14 maart 2012 Draagvlakverbredingsproject Melk van Hier 1/1/2013 31/12/2013 Dit initiatief kadert binnen een overkoepelend

Nadere informatie

Valeriaan PERSDOSSIER. Brussel. 20, 21 & 22/4/2012 Tour & Taxis ORGANISATIE. valeriaan-brussel.be

Valeriaan PERSDOSSIER. Brussel. 20, 21 & 22/4/2012 Tour & Taxis ORGANISATIE. valeriaan-brussel.be Valeriaan Brussel 20, 21 & 22/4/2012 Tour & Taxis PERSDOSSIER ORGANISATIE valeriaan-brussel.be Bio, daar ga je voor! Nature & Progrès en Velt nodigen je graag uit voor de tweede editie van de beurs Valeriaan

Nadere informatie

In het begin moeten wij vooral op de kosten leggen en niet teveel geld uitgeven. Dus gratis is natuurlijk beter.

In het begin moeten wij vooral op de kosten leggen en niet teveel geld uitgeven. Dus gratis is natuurlijk beter. 3. INFORMATIE VOOR STARTENDE ONDERNEMERS Als jij een onderneming wil opstarten, kan jij beroep doen op en aantal organisaties waar jij meer informatie kunt vinden en waar jij tevens administratieve of

Nadere informatie

Inhoudsopgave atlas. Aardrijkskunde. Vraag 1 van 12

Inhoudsopgave atlas. Aardrijkskunde. Vraag 1 van 12 Vraag 1 van 12 Inhoudsopgave atlas kaart 1 De Aarde Godsdiensten kaart 2 De Aarde Ziekenhuizen per land kaart 3 De Aarde Talen kaart 4 Azië Grote steden kaart 5 Azië Telefoons kaart 6 Amerika Auto's en

Nadere informatie

DE MEETINGINDUSTRIE IN VLAANDEREN. Roadshow Antwerpen 26 maart 2015

DE MEETINGINDUSTRIE IN VLAANDEREN. Roadshow Antwerpen 26 maart 2015 DE MEETINGINDUSTRIE IN VLAANDEREN Roadshow Antwerpen 26 maart 2015 PROGRAMMA 9.30 11.00 Resultaten meetingonderzoek & vooruitblik activiteiten Toerisme Vlaanderen 11.00-11.30 Koffiepauze 11.30 13.00 Workshop

Nadere informatie

Groene Zorg in Vlaanderen

Groene Zorg in Vlaanderen Studiekring biolandbouw 15 Nov 2007 Groene Zorg in Vlaanderen Steunpunt Groene Zorg Katrien Goris Presentatie overzicht Wat is Groene Zorg in Vlaanderen Wettelijk kader Steunpunt Groene Zorg Groene Zorg

Nadere informatie

DE MEETINGINDUSTRIE IN VLAANDEREN. Roadshow Limburg 2 april 2015

DE MEETINGINDUSTRIE IN VLAANDEREN. Roadshow Limburg 2 april 2015 DE MEETINGINDUSTRIE IN VLAANDEREN Roadshow Limburg 2 april 2015 PROGRAMMA 9.30 11.00 Resultaten meetingonderzoek & vooruitblik activiteiten Toerisme Vlaanderen 11.00-11.30 Koffiepauze 11.30 13.00 Workshop

Nadere informatie

vergadering C90 LAN5 zittingsjaar 2009-2010 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid

vergadering C90 LAN5 zittingsjaar 2009-2010 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid vergadering C90 LAN5 zittingsjaar 2009-2010 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid van 20 januari 2010 2 Commissievergadering nr. C90 LAN5 (2009-2010) 20

Nadere informatie

Ecolabels. Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen?

Ecolabels. Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen? Ecolabels Hoe kan ik eenvoudig duurzame producten aankopen? Overzicht presentatie Voordelen/nadelen labels Voorwaarden voor een label Bruikbare labels Labels en overheidsaankopen Praktische hulpmiddelen

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013 XL 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Ju i 2014 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR VERBLIJFSMOTIEF,

Nadere informatie

Onderwijsonderzoek: Vlaamse beleidsontwikkelingen voor de toekomst. Dirk Van Damme Kabinetschef onderwijs

Onderwijsonderzoek: Vlaamse beleidsontwikkelingen voor de toekomst. Dirk Van Damme Kabinetschef onderwijs Onderwijsonderzoek: Vlaamse beleidsontwikkelingen voor de toekomst Dirk Van Damme Kabinetschef onderwijs Aanzetten tot debat VIWTA-onderzoek over onderwijsonderzoek in Vlaanderen VLOR-advies OESO en Europese

Nadere informatie

OFFERTEFORMULIER Perceel 1

OFFERTEFORMULIER Perceel 1 BESTEK HOUDENDE DE VOORWAARDEN VOOR HET AANSTELLEN VAN EEN NOTARIS MET BETREKKING TOT DE DIENSTEN VAN JURIDISCHE AARD TEN BEHOEVE VAN DE STAD GENT Open offerteaanvraag met bekendmaking OFFERTEFORMULIER

Nadere informatie

Twintig gemeenten in het. Hageland

Twintig gemeenten in het. Hageland Het Hageland HHH Het Hageland Twintig gemeenten in het Aarschot, Begijnendijk, Bekkevoort, Bierbeek, Boutersem, Diest, Geetbets, Glabbeek, Hoegaarden, Holsbeek, Kortenaken, Landen, Linter, Lubbeek, Rotselaar,

Nadere informatie

B.A.A.S. Begeleiding en Advies Aan Sportclubs Trajectbegeleiding op maat

B.A.A.S. Begeleiding en Advies Aan Sportclubs Trajectbegeleiding op maat B.A.A.S. Begeleiding en Advies Aan Sportclubs Trajectbegeleiding op maat Reglement 2015 Inleiding Eind 2014 telt Recreas vzw 141 aangesloten sportclubs die een erg heterogene waaier van sporttakken aanbieden

Nadere informatie

De begroting voor een eigen woning: een kopzorg voor de Belgen!

De begroting voor een eigen woning: een kopzorg voor de Belgen! De begroting voor een eigen woning: een kopzorg voor de Belgen! 13 februari 2014 In aanwezigheid van: 1 Johan Vande Lanotte, vice-eersteminister en minister van Economie en Consumenten 2 Koen Geens, minister

Nadere informatie

Twentse landbouw in nieuw krachtenveld. Gerko Hopster &JurgenNeimeijer

Twentse landbouw in nieuw krachtenveld. Gerko Hopster &JurgenNeimeijer Twentse landbouw in nieuw krachtenveld Gerko Hopster &JurgenNeimeijer Programma Voorstellen Stellingen Presentatie trends en ontwikkelingen Discussie Conclusies en afronding Pratensis Adviesbureau voor

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Deskundige (m/v)

Functiebeschrijving: Deskundige (m/v) Functiebeschrijving: Deskundige (m/v) Graad Deskundige (m/v) Functietitel Bedrijfseconomisch Deskundige (m/v) Doelstelling van de functie Als bedrijfseconomisch deskundige geeft u mee dagelijkse leiding

Nadere informatie

BeNeVit Symposium 2011 Nieuwsbrief 3

BeNeVit Symposium 2011 Nieuwsbrief 3 Rood kan ook Waarom geen rood? Momenteel worden er bij ons hoofdzakelijk witte wijnen gemaakt. Logisch, er zijn veel witte druivenvariëteiten die goed in ons klimaat en op onze bodem passen en die aantrekkelijke

Nadere informatie

Meer biologische en duurzame landbouw in Noord-Holland

Meer biologische en duurzame landbouw in Noord-Holland Meer biologische en duurzame landbouw in Noord-Holland PvdA Noord-Holland Werkplan voor 2019 PvdA Noord-Holland Werkplan biologische landbouwgrond 2019 Manifest voor meer biologische en duurzame landbouw

Nadere informatie

Ondersteuning van de brede weersverzekering: STEUNVERLENINGSLOGICA EN DE BIJDRAGE TOT DE AANDACHTSGEBIEDEN EN HORIZONTALE DOELSTELLINGEN

Ondersteuning van de brede weersverzekering: STEUNVERLENINGSLOGICA EN DE BIJDRAGE TOT DE AANDACHTSGEBIEDEN EN HORIZONTALE DOELSTELLINGEN M17: RISICOMANAGEMENT (ART. 36-39) 1. RECHTSGRONDSLAG Binnen M17 'risicobeheer' wordt één maatregel voorzien: Ondersteuning van de brede weersverzekering: o Artikel 36 van Verordening (EU) nr. 13052013:

Nadere informatie

De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling

De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling Prof. dr. Patrick Meire Universiteit Antwerpen Ecosystem management research group De polders, tussen de kust en zandig/zandlemig

Nadere informatie

CURRICULUM VITAE Bernard Daelman

CURRICULUM VITAE Bernard Daelman PERSOONLIJKE GEGEVENS Daelman Bernard Pachthofstraat 149 9308 Gijzegem Gsm: 0494/673604 e-mail: daelman.b@telenet.be LOOPBAANDOELSTELLINGEN Een functie die mij toelaat om mee te werken aan een warme solidaire

Nadere informatie

Een provinciale aanpak van hoeve- en streekproducten

Een provinciale aanpak van hoeve- en streekproducten Een provinciale aanpak van hoeve- en streekproducten (Tinne Van Looy: plattelandscoördinator provincie Antwerpen) Vrijdag 27/11/2009 Landgoed Rhederoord Departement Welzijn, Economie en Plattelandsbeleid

Nadere informatie

Interview met minister Joke Schauvliege

Interview met minister Joke Schauvliege Interview met minister Joke Schauvliege over de rol en de toekomst van etnisch-culturele federaties in Vlaanderen. Dertien etnisch-cultureel diverse federaties zijn erkend binnen het sociaalcultureel werk.

Nadere informatie

economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen

economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen REDD+ een campagne voor bewustwording van suriname over haar grootste kapitaal Wat is duurzaam gebruik van het bos: Duurzaam

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie B Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 24 van het Kankerplan: Steun aan pilootprojecten

Nadere informatie

Rapport overzicht rode bedrijven en overzicht van bevindingen van bedrijfsbezoeken

Rapport overzicht rode bedrijven en overzicht van bevindingen van bedrijfsbezoeken Rapport overzicht rode bedrijven en overzicht van bevindingen van bedrijfsbezoeken 1 SITUERING De Habitat- en Vogelrichtlijn bepalen dat elke Europese lidstaat de noodzakelijke maatregelen moet nemen om

Nadere informatie

10 klimaatmaatregelen voor innovatie

10 klimaatmaatregelen voor innovatie 10 klimaatmaatregelen voor innovatie We hebben als overheid de ambitie om bij de te dragen in Vlaanderen als topregio. Vandaag leven we in een context van beperking. Van meer, met minder. En nóg meer met

Nadere informatie

ProWein 2013: nog niet eerder zo internationaal

ProWein 2013: nog niet eerder zo internationaal ProWein 2013 Afsluitend persbericht / 26 maart 2013 ProWein 2013: nog niet eerder zo internationaal Op de toonaangevende internationale vakbeurs voor wijn en gedistilleerd presenteerden gedurende drie

Nadere informatie

UNIT 1. 620,14 m2 HANDBEDIENDE BRANDMELDERS ZULLEN GEPLAATST WORDEN EEN BRANDDETECTIE-INSTALLATIE MET DOORMELDING OP OORDEELKUNDIGE PLAATSEN.

UNIT 1. 620,14 m2 HANDBEDIENDE BRANDMELDERS ZULLEN GEPLAATST WORDEN EEN BRANDDETECTIE-INSTALLATIE MET DOORMELDING OP OORDEELKUNDIGE PLAATSEN. 8638 100 2101 UIT 1 620,14 m2 25 1245 25 4952 IMMO DEHAECK V 25 DE LOODS ZAL UITGERUST WORDE DOOR DE KOPER MET OP OORDEELKUDIGE PLAATSE. Schaal 1/125 FASE 1 - UIT 1 164 2101 100 285 UIT 2 589,25 m2 25

Nadere informatie

WERELD. 5 havo 1 Globalisering 14-16

WERELD. 5 havo 1 Globalisering 14-16 WERELD 5 havo 1 Globalisering 14-16 Melkprijzen wereldwijde concurrentie Hoog: centrumlanden Middel, semi-periferie Laag, periferie Globalisering = concurrentie.. 3 factoren? 1. Opkomst MNO s, mondiale

Nadere informatie

Benchmark uw. productielogistiek. Productiebedrijven in Vlaanderen. met uitsterven bedreigd. springlevend

Benchmark uw. productielogistiek. Productiebedrijven in Vlaanderen. met uitsterven bedreigd. springlevend Iedere ochtend in Afrika ontwaakt een leeuw met de wetenschap dat hij sneller moet lopen dan de traagste gazelle Productiebedrijven in Vlaanderen met uitsterven bedreigd springlevend of? Benchmark uw productielogistiek

Nadere informatie

Prijszetting Belgische wijn. Prof. Dr. Ghislain Houben

Prijszetting Belgische wijn. Prof. Dr. Ghislain Houben Prijszetting Belgische wijn Prof. Dr. Ghislain Houben Prijszetting Gevolg van 3 variabelen klant concurrentie kostprijs Wijnbouwer functioneert onder de algemene economische marktregels Uitdaging is :

Nadere informatie

INTERNATIONAAL CULTUURBELEID EEN VVC-BIJDRAGE

INTERNATIONAAL CULTUURBELEID EEN VVC-BIJDRAGE Contact: Gallaitstraat 86 bus 23 1030 Brussel 02/201.17.07 02/201.07.19 info@cultuurcentra.be www.cultuurcentra.be Document 020 24/02/2005 INTERNATIONAAL CULTUURBELEID EEN VVC-BIJDRAGE Inleiding In het

Nadere informatie

PERSCONFERENTIE MET DE HEREN MINISTERS ERIC TOMAS EN PHILIPPE COURARD REDDEN VAN ONDERNEMINGEN DE WEG VOOR OVERNAME DOOR DE WERKNEMERS

PERSCONFERENTIE MET DE HEREN MINISTERS ERIC TOMAS EN PHILIPPE COURARD REDDEN VAN ONDERNEMINGEN DE WEG VOOR OVERNAME DOOR DE WERKNEMERS PERSCONFERENTIE MET DE HEREN MINISTERS ERIC TOMAS EN PHILIPPE COURARD Woensdag 18 februari 2004 op 11 uur Voltaire Centrum, Voltairelaan 135 te 1030 Brussel DE WEG VOOR OVERNAME DOOR DE WERKNEMERS Sobelair,

Nadere informatie

aan de slag met archief en documentatie lessenreeks over archief- en documentatiebeheer voor de lokale erfgoedhouder

aan de slag met archief en documentatie lessenreeks over archief- en documentatiebeheer voor de lokale erfgoedhouder aan de slag met archief en documentatie lessenreeks over archief- en documentatiebeheer voor de lokale erfgoedhouder Steeds meer mensen in Vlaanderen zijn geboeid door geschiedenis en erfgoed. Er wordt

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF Personen met een handicap Januari 2013

NIEUWSBRIEF Personen met een handicap Januari 2013 NIEUWSBRIEF Personen met een handicap Januari 2013 1. De tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden De tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden (THAB) is een federale tegemoetkoming die toegekend wordt door

Nadere informatie

Ondernemerschap in België: een vergelijkende, internationale studie

Ondernemerschap in België: een vergelijkende, internationale studie Ondernemerschap in België: een vergelijkende, internationale studie Ondernemerschap is een van de drijfveren van economische groei en heeft als studiedomein de laatste jaren internationaal heel wat aan

Nadere informatie

Van een stempel een sterk punt maken. De Werkschool. Worden wie je bent. De Werkschool. Worden wie je bent

Van een stempel een sterk punt maken. De Werkschool. Worden wie je bent. De Werkschool. Worden wie je bent Van een stempel een sterk punt maken Postbus 95359 2509 CJ Den Haag info@werkscholen.nl De Werkschool Worden wie je bent De Werkschool Worden wie je bent jongeren in een uitkeringssituatie terug te dringen.

Nadere informatie

presentatie REALITEIT OF FICTIE???

presentatie REALITEIT OF FICTIE??? presentatie REALITEIT OF FICTIE??? DE REALITEIT!!!! Dalend aantal jeugdspelers : drop-outs ; probleem vanaf U13 om volwaardige teams te vormen ; zelfs de betere gewestelijke spelers trekken weg en komen

Nadere informatie

Accijnsmonitor Resultaten januari t/m december 2013

Accijnsmonitor Resultaten januari t/m december 2013 Accijnsmonitor Resultaten januari t/m december 2013 Accijnsverhoging op tabak: resultaat accijnsmonitor 2013 Op 1 januari 2013 is de accijns op een pakje sigaretten met 35 cent en op een pakje shag met

Nadere informatie

Onderzoeksmethodologie

Onderzoeksmethodologie Onderzoeksmethodologie Online vragenlijst bij 15 opleidingsverantwoordelijken * 73% van de ondervraagde onderneming heeft 2 of meer werknemers (in voltijdse equivalenten) 9% heeft een opleidingsbudget

Nadere informatie

Stages in Europa. Erasmus+

Stages in Europa. Erasmus+ Stages in Europa Erasmus+ Inhoud presentatie Waarom? Financiering? Erasmus+ programma Stageplatform voor Vlaanderen: Reconfirm Hoe vind je een buitenlandse stage? Tips voor een succesvolle stage Sociaal

Nadere informatie

Persoonsgerichte bewindvoerders als vriend en vertrouwenspersoon in het herstel van de cliënt

Persoonsgerichte bewindvoerders als vriend en vertrouwenspersoon in het herstel van de cliënt Persoonsgerichte bewindvoerders als vriend en vertrouwenspersoon in het herstel van de cliënt Marianne De Boodt Similes juridisch adviseur Martine De Moor Similes coördinator Kenniscentrum persoonsgerichte

Nadere informatie

Belgium E-com Valley. Dominique Michel Ceo Comeos. Slotevent VIL 4 e-boost 23 juni 2015

Belgium E-com Valley. Dominique Michel Ceo Comeos. Slotevent VIL 4 e-boost 23 juni 2015 Belgium E-com Valley Dominique Michel Ceo Comeos Slotevent VIL 4 e-boost 23 juni 2015 2 Inhoud I. E-commerce vandaag II. Delokalisatie van digitale activiteiten III. Wat staat op het spel? 3 I. E-commerce

Nadere informatie

Informatie voor ouders, pleegouders en hulpverleners

Informatie voor ouders, pleegouders en hulpverleners Informatie voor ouders, pleegouders en hulpverleners Als ouders een tijdje niet zelf voor hun kinderen kunnen zorgen Het kan dat ouders door omstandigheden in moeilijkheden verkeren, of dreigen te komen,

Nadere informatie

Biodieselproductie uit palmolie en jatropha in Peru en impact voor duurzaamheid.

Biodieselproductie uit palmolie en jatropha in Peru en impact voor duurzaamheid. Biodieselproductie uit palmolie en jatropha in Peru en impact voor duurzaamheid. Een Levens Cyclus Duurzaamheids Analyse Auteur: Baukje Bruinsma November 2009 Samenvatting. Door het verbranden van fossiele

Nadere informatie

Landbouw in de stad en in de stadsrand ontwikkelen

Landbouw in de stad en in de stadsrand ontwikkelen Landbouw in de stad en in de stadsrand ontwikkelen Actie 1: commerciële landbouw Doelstellingen: 1 De kennis over stedelijke landbouw ontwikkelen Een strategisch standpunt identificeren over het haalbare

Nadere informatie

Persoonsvolgende Financiering

Persoonsvolgende Financiering Editie april 2016 Persoonsvolgende Financiering www.vaph.be 2 Persoonsvolgende Financiering ONDERSTEUNING OP MAAT De zorg, ondersteuning en assistentie voor personen met een handicap worden met de komst

Nadere informatie

DRAAIBOEK SAMENWERKING TUSSEN WERKWINKEL EN AMBULANTE ZORGSETTING

DRAAIBOEK SAMENWERKING TUSSEN WERKWINKEL EN AMBULANTE ZORGSETTING DRAAIBOEK SAMENWERKING TUSSEN WERKWINKEL EN AMBULANTE ZORGSETTING BEGELEIDER VOORBEREIDING OP DE VERWIJZING NAAR DE WERKWINKEL De begeleider gaat in gesprek met de klant om te horen waar hij werkt(e).

Nadere informatie

MEMORANDUM. voor het beleid op politiek en academisch vlak

MEMORANDUM. voor het beleid op politiek en academisch vlak MEMORANDUM voor het beleid op politiek en academisch vlak Academiseren? Laat het ons dadelijk goed doen! VIK-memorandum voor het beleid op politiek en academisch vlak. - 2 - De graad en het diploma van

Nadere informatie

ADVIES CONCEPTNOTA MEDIAWIJSHEID

ADVIES CONCEPTNOTA MEDIAWIJSHEID ADVIES CONCEPTNOTA MEDIAWIJSHEID De conceptnota tekent het beleid rond mediawijsheid uit voor de volgende jaren en gaat in op de rol die de Vlaamse overheid in dit beleidsdomein zal spelen. De Vlaamse

Nadere informatie

SURPLUS het clubbegeleidingsproject van de Vlaamse Liga Gehandicaptensport vzw

SURPLUS het clubbegeleidingsproject van de Vlaamse Liga Gehandicaptensport vzw SURPLUS het clubbegeleidingsproject van de Vlaamse Liga Gehandicaptensport vzw Wie zijn we? Erkende G-sportfederatie Recreatie, competitie en topsport 58 VLG-clubs, 2600 VLG-leden Samenwerking met 17 reguliere

Nadere informatie

Agentschap Integratie en inburgering. Wij ondersteunen, stimuleren en begeleiden het Vlaamse integratie- en inburgeringsbeleid

Agentschap Integratie en inburgering. Wij ondersteunen, stimuleren en begeleiden het Vlaamse integratie- en inburgeringsbeleid Agentschap Integratie en inburgering Wij ondersteunen, stimuleren en begeleiden het Vlaamse integratie- en inburgeringsbeleid 1 januari 2015 Agentschap Integratie en inburgering Extern verzelfstandigd

Nadere informatie

België: een belangrijke speler in minerale meststoffen. Belfertil

België: een belangrijke speler in minerale meststoffen. Belfertil België: een belangrijke speler in minerale meststoffen Belfertil Belfertil Belgian Luxemburg Mineral Fertilizer Association Belfertil vertegenwoordigt de minerale meststoffensector. N, P, K Basis minerale

Nadere informatie

SENIORENADVIESRAAD SINT- NIKLAAS STATUTEN

SENIORENADVIESRAAD SINT- NIKLAAS STATUTEN SENIORENADVIESRAAD SINT- NIKLAAS STATUTEN ARTIKEL 1: oprichting Op datum van 27 juni 1968 werd de Stedelijke Raad voor de Derde Leeftijd te Sint-Niklaas opgericht. Er is een hernieuwing van de statuten

Nadere informatie

Sessie 6 Is de sportdienst de enige en ideale trekker voor beweging bij jonge kinderen?

Sessie 6 Is de sportdienst de enige en ideale trekker voor beweging bij jonge kinderen? Sessie 6 Is de sportdienst de enige en ideale trekker voor beweging bij jonge kinderen? ISB-congres 2012 Donderdag 22 maart 2012 Genk Inhoudstafel 1. Geschiedenis & ontstaan 2. Jespo vandaag 3. Jespo in

Nadere informatie

W I J N C O M M A N D E R I J L I V I N U S : W O E 2 3 J A N 2 0 0 8. Washington State: onbekend is onbemind

W I J N C O M M A N D E R I J L I V I N U S : W O E 2 3 J A N 2 0 0 8. Washington State: onbekend is onbemind W I J N C O M M A N D E R I J L I V I N U S : W O E 2 3 J A N 2 0 0 8 Washington State: onbekend is onbemind Geografische situering Washington State : klimaat Regen en mist uit het westen worden tegengehouden

Nadere informatie

Jouw gemeente in de wereld De wereld in jouw gemeente

Jouw gemeente in de wereld De wereld in jouw gemeente VVSG internationaal Jouw gemeente in de wereld De wereld in jouw gemeente Jouw gemeente in de wereld De wereld in jouw gemeente Arctic Circle Line Date International Tropic of Cancer Equator International

Nadere informatie

notarisbarometer 94,1 2012 Trim 1

notarisbarometer 94,1 2012 Trim 1 notarisbarometer Vastgoed, vennootschappen, familie www.notaris.be A B C D E n 14 Juli - september Trimester 3 - Vastgoedactiviteit in België Prijsevolutie Registratierechten Vennootschappen De familie

Nadere informatie

PERIODESCHRIFT AARDRIJKSKUNDE EUROPA EN DE WERELD

PERIODESCHRIFT AARDRIJKSKUNDE EUROPA EN DE WERELD PERIODESCHRIFT AARDRIJKSKUNDE EUROPA EN DE WERELD HET KLIMAAT Het klimaat is, zo luidt de officiële definitie, het gemiddelde weer over een periode van 30 jaar. Dat wil zeggen dat het klimaat in een bepaald

Nadere informatie

Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Artikel 24 - Onderwijs. Schriftelijke communicatie

Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Artikel 24 - Onderwijs. Schriftelijke communicatie Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap Artikel 24 - Onderwijs Schriftelijke communicatie Het Belgian Disability Forum (BDF) is een vzw die thans 18 lidorganisaties telt en meer dan 250.000

Nadere informatie

Figure 1 logo vrouwenraad. De Vrouwenraad wil voor elk kind betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang

Figure 1 logo vrouwenraad. De Vrouwenraad wil voor elk kind betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang Figure 1 logo vrouwenraad De Vrouwenraad wil voor elk kind betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang INHOUDSTAFEL kinderopvang... 1 Een kaderdecreet kinderopvang... 2 Kwaliteitsvolle kinderopvang...

Nadere informatie

BEETH PROJECT: Armoede bestrijding in Ethiopië via BIJENTEELT. ROTARY CLUB WETTEREN District 1620

BEETH PROJECT: Armoede bestrijding in Ethiopië via BIJENTEELT. ROTARY CLUB WETTEREN District 1620 BEETH PROJECT: Armoede bestrijding in Ethiopië via BIJENTEELT ROTARY CLUB WETTEREN District 1620 Enkele Observaties vooraf Ethiopië behoort tot de grootste honingproducenten van de wereld, de rijke natuur,

Nadere informatie

VVG. GolfVlaanderen.be. slagkrachtig & doelgericht. VVG Junior Golf. Carrièrebegeleiding

VVG. GolfVlaanderen.be. slagkrachtig & doelgericht. VVG Junior Golf. Carrièrebegeleiding Vlaamse Vereniging voor Golf VVG GolfVlaanderen.be slagkrachtig & doelgericht VVG Junior Golf Carrièrebegeleiding INLEIDING Wat na de Topsportschool? 18+ programma INHOUD Eens de speler de leeftijd van

Nadere informatie

Mis de train niet: tewerkstelling en fiscaliteit in de paardensport. Evert Van Mele Accountant Belastingconsulent EQUI CONSULT

Mis de train niet: tewerkstelling en fiscaliteit in de paardensport. Evert Van Mele Accountant Belastingconsulent EQUI CONSULT Mis de train niet: tewerkstelling en fiscaliteit in de paardensport Evert Van Mele Accountant Belastingconsulent EQUI CONSULT INHOUD Fiscaal gunstregime lesgevers Aansprakelijkheden Nadelen van illegale

Nadere informatie

Het persoonsgebonden budget.

Het persoonsgebonden budget. Het persoonsgebonden budget. Jo De Niel Kabinetsmedewerker van de minister Maart 2001 Men kan zich niet van de indruk ontdoen dat het aanbod inzake gehandicaptenzorg de laatste decennia nogal statisch

Nadere informatie

Droits fondamentaux. inburgering opleiding. oriëntatie. traject gratis. taal. Onthaal van nieuwkomers

Droits fondamentaux. inburgering opleiding. oriëntatie. traject gratis. taal. Onthaal van nieuwkomers Droits fondamentaux oriëntatie traject gratis taal inburgering opleiding Onthaal van nieuwkomers 21 Zich inburgeren, wat betekent dat? Er wordt veel gesproken over inburgering of integratie van migranten.

Nadere informatie

Paritair Fonds ten voordele van de Risicogroepen voor de Apotheken en de Tariferingsdiensten

Paritair Fonds ten voordele van de Risicogroepen voor de Apotheken en de Tariferingsdiensten "FONDS 313" Paritair Fonds ten voordele van de Risicogroepen voor de Apotheken en de Tariferingsdiensten 1 Aan de werknemers en werkgevers in de apotheken en tariferingsdiensten1 Bij CAO van 9 juni 1997

Nadere informatie