Workshop Onderzoek Mosselkweek Natuurbeheer 19 februari 2009 Primaire Productie in de Waddenzee ZKO-Draagkracht IN PLACE onderzoeksproject Katja Philippart Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek
IN PLACE Integrated Network for Production and Loss Assessment in the Coastal Environment mol N s -1 Toevoer stikstof uit IJsselmeer (62% van totale aanvoer) 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 1970 1977 1984 1991 1998 2005 JAAR mol P s-1 Toevoer fosfor uit IJsselmeer (48% van total aanvoer) 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1970 1977 1984 1991 1998 2005 JAAR Toevoer van voedingstoffen uit IJsselmeer: nam toe in de zeventiger en tachtiger jaren hoogste toevoer in mid-tachtiger jaren afname hierna afname sterker voor fosfor dan voor stikstof Philippart et al. / Ecosystems 10 (2007) 96-119
IN PLACE Integrated Network for Production and Loss Assessment in the Coastal Environment Veranderingen in de Waddenzee (1974-2005) Voedingstoffen Fytoplankton Bodemdieren toename concentraties in zeventiger jaren afname in concentraties na mid-tachtiger jaren verschuivingen in verhouding fosfor:stikstof (3 perioden: 1974-1977; 1978-1987; 1988-2005) toename in hoeveelheid & productie in zeventiger jaren afname productie na mid-tachtiger jaren veranderingen in soortensamenstelling (3 perioden: 1974-1977; 1978-1987; 1988-2005) toename biomassa in zeventiger en tachtiger jaren afname in filtratie capaciteit in negentiger jaren veranderingen in soortensamenstelling Philippart et al. / Ecosystems 10 (2007) 96-119
IN PLACE Integrated Network for Production and Loss Assessment in the Coastal Environment Mogelijke oorzaken van de waargenomen veranderingen BOTTOM-UP TOP-DOWN primaire veranderingen in toevoer van voedingsstoffen (via rivieren & Noordzee) consumenten primaire producenten veranderingen in graasdruk van schelpdieren (door klimaatverandering & visserij) voedings stoffen Philippart et al. / Ecosystems 10 (2007) 96-119
IN PLACE Integrated Network for Production and Loss Assessment in the Coastal Environment Primaire Vragen mbt Primaire Productie Hoeveel? pelagische vs. benthische productie Waar? zeegaten vs. wantijen locale productie vs. import/export Photo: M Stock Wanneer? seizoensdynamiek (bloei) effecten van stormen Waarom? licht voedingsstoffen graasdruk
Nationaal programma zee- en kustonderzoek (ZKO) Startprogramma Veranderende Draagkracht 4 1 2 abiotische omgeving pelagisch licht nutrienten slib zoutgehalte etc. benthisch I primaire producenten pelagisch biomassa soorten conditie grootte benthisch II primaire consumetenten pelagisch biomassa soorten conditie grootte benthisch 3 3 Processen Interacties 1. primaire productie 2. secundaire productie 3. remineralisatie 4. advectief transport I. interacties tussen biotiek & abiotiek II. trofische interacties
Nationaal programma zee- en kustonderzoek (ZKO) Startprogramma Veranderende Draagkracht IN PLACE - Integrated Network for Production and Loss Assessment in the Coastal Environment Royal NIOZ Katja Philippart Eric Epping Herman Ridderinkhof NIOO-CEME Jacco Kromkamp Vrije Universiteit Amsterdam Hans van der Woerd Rijkswaterstaat Ecomare Common Wadden Sea Secretariat 2009-2013 (2.050.000 Euro) REDUCE - Consequences of Phosphorus Reduction for the Dynamic Transfer of Organic matter between Primary Producers and Primary Consumers NIOO-CEME Jacco Kromkamp Karline Soetaert Peter Herman Lucas Stal Royal NIOZ Eric Epping Katja Philippart Klaas Timmermans 2009-2012 (795.000 Euro)
IN PLACE Integrated Network for Production and Loss Assessment in the Coastal Environment MONITORING NETWERK hoge temporele resolutie hoge ruimtelijke resolutie groot areaal hoge taxonomische resolutie MONITORING ACTIVITEITEN temporele resolutie ruimtelijke resolutie areaal taxonomische resolutie handmatige metingen klein hoog automatische metingen hoog klein veld campagnes hoog groot hoog remote sensing groot
IN PLACE Integrated Network for Production and Loss Assessment in the Coastal Environment bestaande monitoring activiteiten aanvullende metingen steiger veerboot x x x x x x x x x x x xx x meetpaal x NIOZ: temp,sal,stroom (1x/min) NIOZ: temp,sal,nutr,chla,soorten,pp (1x/wk) RWS: temp,sal,nutr,chla,soorten (1x/mo) RWS: golven, hoogte (1x/min) KNMI: weer (1x/min) NIOZ/RWS: bodemdieren (2x/y) + historical data sets P1: automatische metingen (1x/min) P1: automatische metingen (1x/min) P2: veld campagnes (4x/y) P3: vliegtuig metingen (2x/y) P3: satelliet opnamen (4-40x/y)
IN PLACE Integrated Network for Production and Loss Assessment in the Coastal Environment Primaire Productie (gc m -2 dag -1 ) Hoeveel? quantificering van pelagische en benthische primaire productie (per dag; som per jaar) Waar? beschrijving van ruimtelijke dynamiek van primaire productie (hoog/; constant/variabel) NB: FICTIEVE GETALLEN!!! 400-425 375-400 350-375 325-300 300-325 275-300 250-275 225-250 200-225 175-200 150-175 <150 Wanneer? beschrijving van temporele dynamiek van primaire productie (seizoensdynamiek; plotselinge veranderingen)
Hoe kan een eventueel effect van MZI's op de draagkracht gemeten worden? Orde van grootte van het effect op draagkracht, gedefineerd als dichtheid fytoplankton mosselen 20m 3m MZIs 100m lengte 3m hoogte 2 zijden 600 m 2 net 100m Mosselen 20 kg FW / m 2 net 1.6 g FW / mossel (2cm) 12500 mossels / m 2 net 1.25 liter / mossel / uur 15.65 m 3 / m 2 net /uur Water 1 m/s = 3600 m/uur stroom 3m diepte 20m breedte 216000 m 3 / uur debiet Pompcapaciteit mosselen MZIs 9389 m 3 / uur Fractie gefiltreerd 9389/21600 = 0.04 (per 100m!)
Hoe kan een eventueel effect van MZI's op de draagkracht gemeten worden? Dichtheid fytoplankton (cellen / ml) 1200 1000 800 600 400 200 0 effect 0 200 400 600 800 1000 Lengte MZIs (m)
Hoe kan een eventueel effect van MZI's op de draagkracht gemeten worden? MZI MZI Meetpaal voor vastleggen dynamiek effecten - fytoplankton - TSM - mosselmonitor Vaartochten voor verticale profielen ( meedrijven ) - fytoplankton - TSM Meetpaal voor vastleggen dynamiek effecten - fytoplankton - TSM - mosselmonitor
Conclusies 1. Tijdsverschil tussen beschikbaar komen van resultaten IN PLACE project en behoefte vanuit planning MZIs 2. IN PLACE meetprogramma niet geschikt voor evaluatie van effecten MZIs op draagkracht Waddenzee 3. IN PLACE expertise (materiaal & methoden) wel geschikt voor opzetten speciaal meetprogramma voor evaluatie van effecten van MZIs op draagkracht Waddenzee Bedankt voor uw aandacht!