INHOUD Overzicht rechtspraak sociale verkiezingen 2004 1 1. Inleiding 1 2. Rechtsbronnen 2 2.1. Overzicht 2 2.2. De onwettigheid van het KB Sociale Verkiezingen 2004 3 2.3. Aard van de reglementering 4 3. Wie moet sociale verkiezingen houden? 5 3.1. Principe 5 3.2. De onderneming - technische bedrijfseenheid 7 3.2.1. Algemene principes 7 3.2.2. Bewijs het wettelijk vermoeden 11 3.2.2.1. Criteria 16 3.2.2.2. Economische indiciën 21 3.2.2.3. Sociale indiciën 26 3.2.3. Procedure 41 3.3. De gewoonlijke, gemiddelde tewerkstelling 43 3.3.1. De gemiddelde tewerkstelling 43 3.3.2. Het gewoonlijk karakter van de gemiddelde tewerkstelling 45 3.4. Het begrip werknemer 47 3.4.1. Belang 47 3.4.2. Werknemers 48 3.4.3. Uitzendkrachten 50 4. De kaderleden 53 4.1. Principes 53 4.2. Criteria 54 4.3. Procedure en bewijslast 58 5. Het leidinggevend personeel 59 5.1. Principes 59 5.2. Criteria 60 5.3. Procedure en bewijslast 65 6. De kandidaten 66 6.1. Principes 66 6.2. Procedure 68 6.3. Kandidatuur bij ontslag in de occulte periode 72 6.4. Betwisting wegens rechtsmisbruik 74 6.5. Gevolgen van de nietigheid 77 7. De kiesverrichtingen binnen de onderneming 78 7.1. Inleiding 78 7.2. De voorafgaande procedure 79 VII
De sociale verkiezingen doorgelicht 7.2.1. X 60: informatie & raadpleging 79 7.2.2. X 35: beslissingen 81 7.2.3. Betwisting voor de rechtbank (X 28) 82 7.3. De eigenlijke kiesprocedure (vanaf dag X) 83 8. De stemverrichtingen 86 9. Sociale verkiezingen en de rechter in cijfers 91 9.1. Methodologie 91 9.2. Het aantal geschillen 93 9.3. Het voorwerp van de geschillen 94 9.4. De betwisting van de kandidatuur op grond van rechtsmisbruik 96 9.5. De partijen 97 9.6. De overlegorganen 99 10. Slotbedenkingen 100 Bijlage: Synoptische tabel onderzochte rechtspraak 102 Sociale verkiezingen en de rechter: knelpunten (2004) 117 1. Inleiding 117 2. Onwettigheid van het KB van 15 mei 2003 betreffende de ondernemingsraden en de comités voor preventie en bescherming op het werk 119 3. Het openbareordekarakter van de materie en de gevolgen hiervan 126 3.1. Openbare orde en sociale verkiezingen 126 3.2. Akkoordvonnissen 127 3.3. Afstand van geding afstand van vordering 128 3.4. Voorafgaandelijke akkoorden 131 3.5. Bekentenissen 132 4. Voorwerp van het geschil weerslag van de beslissingen van de werkgever 133 4.1. Inleiding 133 4.2. Termijn 134 4.3. Mogelijkheid om beroep aan te tekenen 135 5. Rechtsplegingsvergoeding 136 6. Samenhang 138 7. Nieuwe vorderingen aanvullende vorderingen 140 8. Ambtshalve bepalen en aanvullen van de eis 140 9. De mogelijkheid van het opleggen van een dwangsom 141 10. Bewarend beslag 142 11. Onpartijdigheid van de rechters 142 12. Procespartijen: eiser/appellant, verweerder/geïntimeerde enerzijds en betrokken partij anderzijds 143 12.1. Inleiding 143 12.2. Onsplitsbaarheid 143 12.3. Betrokken partij in de sociale verkiezingsmaterie 146 12.4. Belang van de juiste identificatie van partijen 148 13. Belang 149 VIII
Inhoud 14. Het gebruik van talen in gerechtzaken 151 De impact van de Kaderrichtlijn 2002/14/EG betreffende de informatie en raadpeging in de onderneming : verbreding en verdieping 153 1. Probleemstelling 153 2. Kaderrichtlijn 2002/14 154 2.1. De juridische grondslag 154 2.2. Recht op informatie en raadpleging als collectieve vrijheid 155 3. De afwezige implementatie 159 3.1. Implementatie in de Kaderrichtlijn 159 3.2. Het advies nr. 1508 van de NAR 159 3.2.1. De adviesaanvraag 159 3.2.2. Het standpunt van de representatieve werknemersorganisaties 162 3.2.3. Het standpunt van de representatieve werkgeversorganisaties 163 3.2.4. Vergelijking van de standpunten 164 3.3. Het arrest van het Hof van Justitie 165 3.4. Het advies van de Raad van State 165 4. (Knel) punten van non-conformiteit 167 4.1. Onderneming of vestiging 167 4.1.1. Definities in de Kaderrichtlijn 167 4.1.2. De communautaire betekenis van de begrippen 169 4.2. Is de geest van samenwerking uit de fles? 175 4.3. Informatie en Raadpleging 176 4.3.1. Definities in de Kaderrichtlijn 176 4.3.2. De begrippen in de Bedrijfsorganisatiewet 177 4.3.3. Procedurele en substantiële maatstaven 178 4.3.3.1. De lakmoesproef 178 4.3.3.2. De procedurele eisen 179 4.3.3.3. Substantïele eisen 184 4.4. Vertrouwelijkheid en geheimhouding 186 5. Conclusie: verbreding én verdieping 189 5.1. Patchwork als probleem 189 5.2. Verbreding 189 5.3. Verdieping 192 5.4. Revolutie in de geesten versus juridisch activisme 192 Sociaal overleg in de publieke sector: het poldermodel 195 1. Inleiding 195 2. Normaliseringsproces: een natuurlijke (r)evolutie 197 3. De WOR in een notendop 199 3.1. Invoering van de WOR 200 3.2. Toepassingsgebied 200 3.3. De onderneming 202 IX
De sociale verkiezingen doorgelicht 3.4. Drempel 203 3.5. Gemeenschappelijke en afzonderlijke ondernemingsraad 204 3.6. Centrale en groepsondernemingsraden 205 3.7. Ondernemingen met minder dan 50 personeelsleden 206 3.7.1. Toch een ondernemingsraad 206 3.7.2. Personeelsvertegenwoordiging 207 3.7.3. Personeelsvergaderingen 208 3.7.4. Minder dan 10 personeelsleden 209 3.8. Ontheffing van de verplichting tot het instellen van een ondernemingsraad 210 3.9. Verkiezingen 211 3.9.1. Organisatie en tijdstip 211 3.9.2. Kandidaten(lijsten) 212 3.9.3. Kiesgroepenstelsel 213 3.10. Samenstelling en werkwijze van de ondernemingsraad 214 3.10.1. Reglement 214 3.10.2. Op voet van gelijkheid met de ondernemer/bestuurder 215 3.11. Bescherming tegen benadeling en ontslagbescherming 215 3.12. Taken en bevoegdheden van de ondernemingsraad 216 3.12.1. De ondernemingsovereenkomst 216 3.12.2. Basisrechten ondernemingsraad 217 3.12.2.1. Overlegrecht 217 3.12.2.2. Informatierecht 218 3.12.2.3. Initiatiefrecht 219 3.12.3. Adviesrecht 220 3.12.4. Instemmingsrecht 222 3.13. Enkele praktische aspecten 223 3.13.1. Commissies 223 3.13.2. Deskundigen 224 3.13.3. Faciliteiten en kosten 225 3.14. Scholing en vorming 226 3.15. Geschillenregeling 227 3.15.1. Bedrijfscommissie - kantonrechter 227 3.15.2. Ondernemingskamer gerechtshof Amsterdam 229 3.16. Bijzondere bepalingen voor ondernemingsraden bij de overheid 230 3.16.1. Politiek primaat 230 3.16.2. Rechterlijk primaat 233 3.16.3. Wie is bestuurder? 234 4. Het poldermodel: ervaringen en evaluatie 234 4.1. Nazorg 234 4.2. Een goed rapport 235 4.3. Nog enkele pijnpunten 236 5. Besluit: het overwegen waard? 238 X
Inhoud Naar een hervorming van de sociale dialoog in de onderneming? 241 1. Nood aan structuurhervorming(en) 244 1.1. Van ondernemingsraad naar werknemersraad? 244 1.2. OR+CPBW+VA: naar het einde van de Heilige Familie? 246 2. Inhoudelijke bedenkingen 247 2.1. De samenstelling van OR/CPBW 247 2.1.1. De geledingen 247 2.1.2. Het aantal mandaten 249 2.2. Sociale verkiezingen? 249 2.2.1. Het oligopolie van de representatieve werknemersorganisaties 249 2.2.2. Lijstvorming 250 2.2.3. Moeten er wel sociale verkiezingen worden gehouden? 251 2.3. Niveau 252 2.4. De taken 252 2.5. De bescherming 254 3. Uitleiding 259 XI