Call Implementatie zorgprogramma Slaapstraat 1
INLEIDING 1.1 Aanleiding en positie van de call binnen de Hersenstichting. De Hersenstichting zet alles op alles om hersenen gezond te houden, hersenaandoeningen te genezen en patiëntenzorg te verbeteren. Het domein Gezonde Hersenen richt zich op de preventie van hersenaandoeningen door het beïnvloeden van leefstijlfactoren die hiermee samenhangen. Gezonde hersenen zijn immers niet vanzelfsprekend. Daar moet je wel wat voor doen. 1.2 Achtergrond en noodzaak Op dit moment wordt slaap nog vaak over het hoofd gezien als onderdeel van een gezonde leefstijl, terwijl dit juist zo essentieel is. Een goede slaap is namelijk niet alleen belangrijk voor het cognitief functioneren, maar ook voor het voorkomen van gezondheidsschade door slecht slapen. Chronisch slecht slapen vergroot namelijk het risico op neuropsychiatrische aandoeningen zoals angststoornissen, depressie en dementie, en op lichamelijke aandoeningen zoals obesitas, hart- en vaatziekten en type 2 diabetes. Uit een recent onderzoek in opdracht van de Hersenstichting blijkt dat een grote groep Nederlanders, met name vrouwen, last heeft van symptomen van slapeloosheid zoals moeite met doorslapen (1 op de 10 mannen en 1 op de 5 vrouwen tussen de 41 en 65 jaar) of vanzelf vroeger wakker wordt dan gewenst (bijna 1 op de 5 mannen en 1 op de 4 vrouwen tussen de 41 en 65 jaar). Een omvangrijke groep dus waarvan maar een kwart met deze klachten naar de huisarts gaat. Maar zelfs als iemand naar de huisarts gaat, leidt dit niet altijd tot een oplossing anders dan het gebruik van slaapmedicatie (1 op de 20 mannen en 1 op de 10 vrouwen tussen de 41 en 65 jaar). Dit kan helpen om op korte termijn van de klachten af te komen, maar biedt geen structurele oplossing. Er zijn betere en effectievere behandel- en doorverwijsopties, maar daarvoor dient de huisarts wel de juiste instrumenten te hebben om de oorzaak van de slaapproblemen te achterhalen en de juiste behandeling in te zetten. 1.3 Terreinverkenning In 2016 is de Hersenstichting een samenwerking gestart met een aantal huisartsen, apothekers en POH s-ggz uit de stad Utrecht met als doel meer awareness, kennis en tools over het herkennen en erkennen van slaapproblemen en vervolgens behandelen dan wel doorverwijzen in de eerste lijn. Dit project getiteld Slaapstraat is in 2017 van start gegaan in Utrecht en loopt tot het einde van het jaar. Het project omhelst een zorgprogramma bestaande uit een Theaterdebat met als doel om meer awareness omtrent het thema slaap in de huisartsenpraktijk te creëren. Vervolgens een geaccrediteerde training van alle leden van de participerende huisartsenpraktijk ter vergroting van de kennis omtrent slaap, de wijze waarop men slaapproblemen kan diagnosticeren met behulp van vragenlijsten en metingen, de mogelijkheden tot behandeling dan wel doorverwijzing naar de tweede lijn en hoe dit alles te implementeren in de eigen huisartsenpraktijk. Al deze informatie en handvatten zijn terug te vinden als naslagwerk op een speciale website www.slaapstraat.nl, zodat uiteindelijk het volledige zorgprogramma toegepast kan worden in de praktijk. 2
2. DOELSTELLING EN AFBAKENING 2.1. Primaire doelstelling van het onderzoeksprogramma Het optimaliseren van het zorgprogramma Slaapstraat binnen huisartsenpraktijken in andere regio s dan Utrecht op een dusdanige manier dat het geschikt is voor landelijke implementatie. 2.2 Project resultaat Het ontwikkelde zorgprogramma slaapstraat zorgt voor een toename in awareness, kennis en passende behandeling van slaapproblematiek plus een effectievere doorverwijzing naar de tweede lijn en is geschikt voor landelijke implementatie. Bij aanvang van de pilot zal tegelijkertijd een evaluatiestudie starten. Deze zal na afloop van de pilot inzicht geven in de effecten van het zorgprogramma op het voorschrijven van slaapmedicatie, het signaleren van slaapproblematiek in de eerste lijn en het verlichten van de slaapklachten en daarnaast de werkbaarheid en kwaliteit van het zorgprogramma. 2.3 Toelichting opzet project Dit project is oorspronkelijk opgezet in een gezondheidscentrum in de wijk Oog in Al in Utrecht, aangezien hier huisartsen, POH-GGZ en apothekers een te veelvuldig gebruik van slaapmedicatie signaleerden. Vervolgens zijn zij een samenwerking gestart met andere praktijken in de stad Utrecht. Voor de Hersenstichting is het van belang dat dit zorgprogramma dat is ontwikkeld binnen dit project uiteindelijk landelijk wordt geïmplementeerd en geborgd. Alvorens dit gedaan wordt is het van belang dat eerst getest wordt of de in Utrecht ontwikkelde methodiek ook werkt in andere regio s die reeds met elkaar in contact staan door middel van enig samenwerkingsverband. En of ook hier het zorgprogramma slaapstraat leidt tot het gewenste effect, namelijk een toename in awareness, kennis en behandeling van slaapproblematiek in de eerst lijn en effectievere doorverwijzing naar de tweede lijn. Fasering project: - Eerste maand na toekenning: o Deelnemende pilotgroepen brengen huidige stand van zaken in kaart mbt o.a. het bespreken van slaapproblematiek in de praktijk, het voorschrijven van slaapmedicatie dan wel behandelen van slaapproblemen in de eerste lijn aan de hand van het projectvoorstel. o Theaterdebat wordt gehouden om onderlinge discussie rondom slaapproblematiek op gang te brengen. o Kennismaking met onderzoekers wordt ingepland en eerste afspraken met onderzoekers worden gemaakt mbt het opvragen van gegevens. - Eerste nulmeting wordt verricht. - Deelnemende pilotpraktijken worden getraind (eerste training door externe trainer en vervolgens via train de trainer principe) en krijgen uitleg hoe het zorgprogramma Slaapstraat te implementeren in eigen praktijk. - Start uitrol zorgprogramma Slaapstraat in eigen huisartsenpraktijken. - Halverwege de pilot (na 6 mnd) komen alle deelnemende regio s samen tijdens een grote bijeenkomst waar voortgang besproken wordt en kennis en informatie wordt uitgewisseld. - Eindmeting onderzoek wordt verricht. 3
- Jaar na start pilot: o Slotbijeenkomst en eindevaluatie. 3. Voorwaarden 3.1 Projectvoorstel Het projectvoorstel dient in helder en begrijpelijk Nederlands te zijn geschreven Alle onderdelen van het projectvoorstel die vermeld staan op het aanmeldformulier dienen meegenomen te worden. Het projectvoorstel vormt de basis van het document dat zal worden opgesteld bij aanvang van de pilot waarin de huidige stand van zaken in kaart wordt gebracht. Het projectvoorstel bevat een intentieverklaring getekend door alle huisartsenpraktijken die binnen dit project gaan samenwerken. In het projectvoorstel wordt vermeld hoe na afloop van deze pilot het zorgprogramma op de lange termijn (tenminste 3 jaar) wordt geborgd door de deelnemers. De opbrengsten van deze pilot zullen worden vermeld in een eindrapportage. 3.2 Aanvragers De huisartsenpraktijken/locaties die aanspraak willen doen op deze subsidie hebben per praktijk een omvang van minimaal 8 en maximaal 20 medewerkers en bestaan uit tenminste een huisarts, POH-GGZ en assistent. Daarnaast is er tenminste een apotheker bij betrokken. De subsidie geldt voor minimaal 2 en maximaal 5 huisartsenpraktijken/locaties per aanvraag die bij voorkeur: o reeds met elkaar samenwerken in een of ander regionaal samenwerkingsverband. o in het verleden eerder al mee hebben gedaan aan een pilot of iets soortgelijks. De hoofdaanvrager is een huisarts van een van de deelnemende praktijken. Een van de mede aanvragers is een reeds aanwezige interne projectleider dan wel extern ingehuurde projectleider die voor tenminste 4 uur per week de coördinatie van deze pilot op zich neemt. 3.3 Subsidiebedrag Het betreft hier een subsidie van maximaal 25.000. De subsidie heeft een looptijd van 1 jaar vanaf het moment dat de eerste meting van de evaluatiestudie is verricht. De subsidie dekt in principe de salariskosten van de interne dan wel externe projectleider, de training van alle betrokkenen binnen de participerende regio, de productie van het bijbehorende materiaal, een platform/webpagina waarop alle informatie en producten die bij het zorgprogramma horen terug te vinden zijn en deelname aan de bijeenkomsten door de hoofdaanvrager en projectleider. De theatervoorstelling wordt buiten deze subsidie om door de Hersenstichting bekostigd. 4. BEOORDELINGSCRITERIA Voorstellen die tenminste goede kwaliteit hebben en relevant zijn, komen in aanmerking voor honorering. Voorstellen waarin duidelijk naar voren komt dat er door de aanvragers reeds inspanningen zijn verricht op het gebied van het agenderen van een goede slaap in de eigen 4
huisartsenpraktijk hebben de voorkeur. Uiteindelijk zullen 5 pilotgroepen gehonoreerd worden. Bij grote belangstelling zal ook de datum van indiening meetellen. Inhoudelijke beoordelingscriteria zijn gericht op: 4.1 Probleemstelling, doelstelling, beoogd resultaat Heldere probleemstelling, doelstelling en beoogd resultaat Aansluiting van de doelstellingen bij de primaire doelstelling van de call 4.2 Plan van aanpak Heldere aanpak Betrokkenheid doelgroep 4.3 Mijlpalen, begroting, projectteam en risicoanalyse Realistische mijlpalenplanning en begroting Heldere en realistische risicoanalyse 5. WERKWIJZE 5.1 Procedure Het betreft hier een open call. Indiening aanvragen middels een aanmeldformulier inclusief projectvoorstel en intentieverklaring. De aanvraag zal beoordeeld worden op kwaliteit, haalbaarheid en relevantie door tenminste twee inhoudelijke externe referenten en een eindgebruiker. De aanvragen met de beste beoordelingen zullen worden gevraagd om mondeling toelichting te geven aan de Adviesraad van de Hersenstichting waarna er een definitief honoreringsadvies volgt. Het MT van de Hersenstichting zal uiteindelijk beslissen over de toekenning van de aanvraag. Er is geen beroep mogelijk op de beoordelingsprocedure. Tijdens de looptijd van de pilot volgt er een rapportagemoment waarin de voortgang wordt besproken met de aanvragers. Aan het eind van de pilot zal er een eindrapportage komen en vindt er een eindevaluatie plaats. 5.2 Looptijd en planning Deadline aanvraag: 17-11-2017 Deadline externe referenten: 15-12-2017 Presentatie en honoreringsadvies januari 2018 Toekenning MT Hersenstichting uiterlijk 19-02-2018 Looptijd pilot vanaf start (na eerste meting evaluatiestudie) in 2018 = 1 jaar 5.3 Contactinformatie Voor meer informatie kunt u contact opnemen met mevr. Dr. Laura Rigter, projectleider Gezonde Hersenen, lrigter@hersenstichting.nl, 070 302 4816. 5
6