Fietsparkeervak Korenmarkt

Fietsparkeervak Korenmarkt 1

Inhoudstafel Fietsparkeervak Korenmarkt... 1 Inhoudstafel... 2 1. Inleiding: Gent Fietsstad 2015... 3 2. Fietsparkeervak. Wat?... 3 3. Voorbeelden uit andere steden... 4 4. Proefproject Fietsparkeervak Hema... 5 a. Aanleiding... 5 b. Motivatie: waarom een mat?... 5 c. Beoogde doelen... 6 d. Locatie & technische gegevens... 6 5. Evaluatie... 8 a. Tellingen: de cijfers... 8 b. Observaties... 8 c. Evaluatie door omliggende handelaars... 9 d. Evaluatie door de gebruiker... 9 e. Conclusie proefproject... 10 6. Toekomst?... 11 a. Korenmarkt... 11 b. Toekomstig stadbeeld... 11 7. Algemene conclusie... 12 2

1. Inleiding: Gent Fietsstad 2015 Om Gent leefbaar en bereikbaar te houden is het belangrijk om een beleid te voeren waarbij het fietsgebruik gestimuleerd wordt. Hierbij kan gewezen worden op de verschillende aspecten die inherent zijn aan de fiets: het is (in het drukke stadsverkeer) niet alleen de snelste methode om een eindbestemming te bereiken, maar ook de goedkoopste, milieuvriendelijkste en gezondste. Uiteraard neemt de fiets niet veel plaats in beslag op de openbare weg, waardoor de impact op de verkeersdruk gering is. Met de verkiezing van Gent als Fietsstad 2015, verkozen door zowel het publiek als door de jury, bewijst Gent dat het reeds een stap in de goede richting heeft gezet. Er moet echter op toegezien worden dat het groeiend aantal fietsen geen overlast veroorzaakt. Hierbij moet zowel gefocust worden op de fietsers die onderweg zijn, als op de fiets die ergens gestald moet worden. Gent beschikt over een aantal ondergrondse fietsenstallingen en ook in het straatbeeld zijn er reeds vele fietsenstallingen gerealiseerd, goed voor zo n 11000 fietsparkeerplaatsen. Aan de hand van het gebiedsgericht fietsparkeerplan wordt dit nog verder uitgebreid. Deze stallingen zijn echter vooral bedoeld voor fietsers die hun fiets voor een langere periode wensen te stallen. Een oplossing voor de vele kortparkeerders is er op dit moment niet. De overlast die veroorzaakt wordt door de vele her en der gestalde fietsen in het centrum wijst erop dat dit een ontbrekende schakel in het fietsparkeerplan is. Deze nota gaat dieper in op het fietsparkeervak, dat bedoeld is voor de groep fietsers die ergens gedurende korte periode hun fiets willen stallen. 2. Fietsparkeervak. Wat? Een fietsparkeervak is een afgebakend vak in de openbare ruimte dat voorzien is om fietsen te stallen. Het is specifiek bedoeld voor kortparkeerders. Dit zijn personen die hun fiets gedurende een beperkte periode wensen te stallen (maximaal enkele uren). Het is dus de bedoeling dat er zich een groot verloop van fietsen in het vak voordoet en dat het vak op bepaalde tijdstippen terug helemaal leeg is (bijvoorbeeld, in het centrum: wanneer de winkels dicht zijn; in de uitgaansbuurt: wanneer de bars gesloten zijn, ). In het vak zijn geen fietsenstallingen of aanbindmogelijkheden voorzien (dit zou immers uitnodigen tot langdurig stallen en trekt weesfietsen en fietswrakken aan). De fietsen worden naast elkaar op hun staander gestald. Het fietsparkeervak moet gezien worden als een begeleidende maatregel die fietsers aanmaant om hun fiets voor een korte periode op een ordentelijke manier op de daartoe voorziene plaats te stallen, zonder hinder en overlast te veroorzaken voor de andere weggebruiker. 3

3. Voorbeelden uit andere steden Ook in andere steden in binnen- en buitenland is reeds geëxperimenteerd met dergelijke fietsparkeervakken. De meeste van deze resultaten zijn positief. Fietsparkeervakken werden daar dan ook reeds permanent gerealiseerd. Uit de ervaring die deze steden hebben met het fietsparkeervak blijkt dat er veel voordelen aan verbonden zijn: - een fietsparkeervak is doorgaans gemakkelijk te realiseren (met uitzondering van de vakken op historisch waardevolle locaties, zie verder) - ze hebben weinig onderhoud nodig - ze trekken weinig of geen weesfietsen aan - ze hebben weinig uitleg nodig - ze zijn geschikt voor fietsen met afwijkende maatvoering - ze blijken tevens goed te werken om de overlast op piekmomenten in de goede banen te leiden Amsterdam: sinds 2010, op de Dam, Elandsgracht en Jodenbreestraat (geslaagde proef: https://amsterdam-centrum.groenlinks.nl/nieuws/geslaagde-proef-met-fietsparkeervak-opde-dam). Amsterdam was de eerste stad in Nederland waar fietsparkeervakken werden toegepast. Leuven: Sinds 2011, in de Parijsstraat en op de Oude Markt. De KULeuven stelde vast dat ze zeker een bijdrage leveren tot ordelijker fietsparkeren. Utrecht: sinds 2013: deels een succes. Waar het geen succes was, had dat te maken met de plaats (te dicht bij een balustrade, waardoor de fietsen aan de balustrade werden vastgemaakt), gewoon te veel fietsen (wanorde blijft en gevaar voor domino-effect) of een niet-geschikte ondergrond. (https://www.publicspaceinfo.nl/media/uploads/files/utrecht_2013_0009.pdf) Zaandam: sinds 2012: Zij hadden te maken met een ongewenst effect. De fietsparkeervakken zijn bedoeld voor het winkelend publiek. De forenzen (die in Amsterdam werken) worden doorverwezen naar een grote overdekte stalling. Deze blijkt echter te ver verwijderd te zijn van het station, waardoor de forenzen de fietsparkeervakken gebruiken en zodoende de vakken gedurende de volledige dag bezetten. Hierop werd een tijdsduur van maximaal 4 uur ingesteld, waardoor de vakken niet langer door de forenzen worden gebruikt, en wel door het gewenste winkelende publiek. Parijsstraat, Leuven Twijnstraat, Utrecht 4

4. Proefproject Fietsparkeervak Hema a. Aanleiding Op de Korenmarkt, ter hoogte van nr. 3 (huidige winkels Hema, ICI Paris XL en Mediamarkt), was het tijdens de daguren steeds een kluwen aan fietsen die tot tegen de winkelramen aan gestald stonden. Hierdoor werd enerzijds het zicht op de etalage belemmerd alsook de wandelgang naar deze winkels. Via verschillende kanalen kregen wij de vraag om dit probleem van wild parkeren aan te pakken. Het publiek die hier zijn fiets stalt zijn personen die met de fiets naar de Korenmarkt komen om hun inkopen te doen of een cafébezoek af te leggen en snel, voor een beperkte periode hun fiets kwijt willen. Een oplossing bieden voor deze kortparkeerders en de nood om de wanordelijk gestalde fietsen op deze plek aan te pakken vormen meteen ook de grootste aanleiding voor het realiseren van het fietsparkeervak. b. Motivatie: waarom een mat? De Korenmarkt is een historisch en esthetisch belangrijk plein. Er moet daarom uiterst voorzichtig en doordacht omgesprongen worden met elke wijziging die in het plein wordt aangebracht. Hierbij komt dat dit een proefproject betreft, en het uiteindelijke resultaat van deze proef op voorhand niet gekend kon zijn. Daarom werd ervoor gekozen om een tijdelijke uitvoering van het fietsparkeervak te gebruiken. Dit moest evenwel gebeuren zonder blijvende markeringen of andere wijzigingen in het plein aan te brengen. Een mat is hiervoor de ideale oplossing. Die is eenvoudig te plaatsen en is ook gemakkelijk te verwijderen zonder sporen na te laten. Na de evaluatie van het proefproject zal de mat vervangen worden door een andere oplossing, die niet in conflict mag komen met het historische karakter van het plein. (Op andere niet-historische locaties zal een fietsparkeervak gemakkelijker te realiseren zijn door middel van witte belijning) 5

c. Beoogde doelen - Het beoogde doel is in de eerste plaats een oplossing te bieden voor de kortparkeerders die dichtbij hun bestemming hun fiets wensen te parkeren en dit voor een beperkte periode. - Het vak zal er ook voor zorgen dat er meer orde wordt geschapen in de chaos aan gestalde fietsen. De fietsers worden op een suggestieve manier aangemaand om hun fiets op een ordentelijke manier te stallen in het daartoe voorziene fietsparkeervak. Dit houdt tevens in dat hen indirect wordt getoond waar niet gestald mag worden. - De fietsen worden hierdoor meer geclusterd, waardoor er meer ruimte vrijkomt voor de andere weggebruiker (voetgangers). - Doordat het hier gaat om kortparkeerders is het de bedoeling dat het vak s nachts terug leeg is. Er wordt dus verwacht dat er binnen de vakken geen weesfietsen zullen worden aangetroffen. d. Locatie & technische gegevens Locatie Het proefproject situeert zich op de Korenmarkt, ter hoogte van nr. 3 (winkels Hema, ICI Paris XL en Mediamarkt). Hier deed zich de grootste overlast door wild gestalde fietsen voor. Bij het zoeken naar een oplossing voor dergelijke problemen, is het steeds belangrijk te kijken waar de overlast zich voordoet om dan ook op die plaats naar een geschikte oplossing te zoeken. De fietser proberen naar een andere plaats te sturen blijkt geen goed strategie. De mat heeft een gebogen vorm gekregen, zodat deze de luifel volgt waaronder ze ligt. Dit oogt mooier en heeft als bijkomend voordeel dat de luifel niet meer aangereden wordt door vrachtwagens die er laden en lossen en er dus geen extra zuil nodig is. Er is een wandelgang vrijgehouden onder de luifel, zodat voetgangers gemakkelijk langs de winkels kunnen passeren en de ingangen van deze winkels vlot bereikbaar blijven. 6

Technische gegevens Lengte: 13m Breedte: 2,30m Capaciteit: de mat biedt plaats aan 20 fietsen. Er wordt 65cm per fiets gerekend ( Leidraad fietsparkeren - CROW ) Kleur: grijs. Deze kleur werd gekozen omdat de Korenmarkt een beschermd plein is. Het is belangrijk dat de afbakening van het fietsparkeervak esthetisch verantwoord is. Afstand zuil 1 tot mat: 2m Afstand zuil 2 tot mat: 2m Ondergrond: Drainage mat 250 kg strooizand Kunstgras wordt gelijmd op drainage mat Opbouw van +/- 2 cm 3x een logo van een fiets met diameter 50cm, kleur: wit, te voorzien op het begin, midden en einde van het vak. 7

5. Evaluatie a. Tellingen: de cijfers Om het gebruik van de mat goed te kunnen inschatten werden er tellingen uitgevoerd door de fietswacht. De eerste twee maanden werden er 2 tellingen per week uitgevoerd. De derde maand werd er nog wekelijks geteld en vanaf de vierde maand werd er nog maandelijks een telling uitgevoerd. Datum Aantal fietsen op de mat Aantal fietsen naast de mat Totaal 16/02/2015 31 10 41 18/02/2015 24 22 46 20/02/2015 16 6 22 23/02/2015 23 4 27 25/02/2015 18 10 28 27/02/2015 28 11 39 2/03/2015 13 7 20 4/03/2015 22 8 30 6/03/2015 20 11 31 9/03/2015 22 10 32 11/03/2015 25 15 40 13/03/2015 23 19 42 16/03/2015 23 14 37 18/03/2015 23 5 28 20/03/2015 21 7 28 23/03/2015 17 5 22 25/03/2015 22 7 29 27/03/2015 26 8 34 30/03/2015 19 9 28 9/04/2015 28 12 40 13/04/2015 9 0 9 20/04/2015 25 21 46 29/04/2015 19 21 40 26/05/2015 30 21 51 15/06/2015 16 10 26 Gemiddeld 21,72 10,92 32,64 b. Observaties - Uit de tellingen blijkt dat er gemiddeld 21,7 fietsen op de mat staan en 10,9 fietsen naast de mat. In totaal komen we dus aan een gemiddelde van 32,6 fietsen die in de onmiddellijke omgeving van de fietsmat op willekeurige momenten tijdens de daguren worden gestald. Hieruit blijkt dat het fietsparkeervak goed wordt gebruikt en dat er een grotere nood aan fietsparkeermogelijkheden bestaat dan het vak kan opvangen. - Het grote gebruik van het vak en het feit dat het vak op het einde van de dag nagenoeg terug helemaal leeg is, wijst erop dat het over het algemeen kortparkeerders zijn die hier hun fiets stallen. (Er werd eind mei 1 maal gelabeld op vraag van een medewerker aangezien er s morgens vroeg steeds dezelfde fietsen stonden. Er zijn toen 2 fietsen verwijderd) 8

- Op piekmomenten, wanneer het vak te klein is, worden de fietsen die niet meer in het vak geplaatst kunnen worden, mooi in het verlengde van het vak geplaatst. De fietsen worden minder lukraak her en der gestald. De vakken zorgen voor een ordelijker en prettiger ogend straatbeeld. - Het hoge gebruik heeft echter ook een negatief effect: Door de te krappe ruimte op piekmomenten staan de fietsen dicht bij elkaar. Wanneer een fiets omver valt, kan dit een domino-effect teweeg brengen, waardoor meerdere fietsen omver vallen en het beoogde doel van een ordelijker uitziend straatbeeld teniet wordt gedaan. Uit observaties in andere steden blijkt dat wanneer een fiets valt doordat iemand hem raakt, deze in de overgrote gevallen snel wordt recht gezet. Wanneer een fiets echter omver valt door een windvlaag, dan blijven deze langer op de grond liggen. In Utrecht wordt overwogen om in bepaalde vakken dichte nietjes te plaatsen om dit domino-effect tegen te gaan. c. Evaluatie door omliggende handelaars In mei 2015 werden de handelszaken in de nabije omgeving van het fietsparkeervak bevraagd naar hun mening over het vak. In de enquête werd gevraagd of zij dit vak in zijn totaliteit een verbetering vonden en of zij bijkomende suggesties hadden. - Er werden 27 handelszaken gecontacteerd, waarvan er uiteindelijk 18 aan de enquête hebben meegewerkt: 11 handelszaken vonden het over het algemeen een verbetering 1 zaak had geen mening 6 vonden het in zijn geheel een verslechtering van de vroegere situatie. De meningen blijken dus wat verdeeld te zijn. - Enkele vaak terugkerende suggesties van de handelaars zijn: het vak op een andere plaats in het plein integreren het vak groter maken meerdere dergelijke vakken invoeren op het plein meer fietsenstallingen plaatsen meer sensibilisatie naar de burger toe d. Evaluatie door de gebruiker In augustus 2015 werden gebruikers van het fietsparkeervak op 3 verschillende momenten bevraagd naar hun bevindingen. In de enquête werd gepeild naar hun mening betreffende het fietsparkeervak. In totaal werden er 62 personen bevraagd. - 93,5% van de ondervraagde personen vinden het een goed initiatief en 85,5% vindt het in zijn geheel bekeken een verbetering ten opzichte van de vroegere situatie. - voor 95,2% mag het vak er definitief worden ingepland en voor 93.5% mag dat ook op andere plaatsen in het centrum. - bijkomend werd er ook gevraagd of de gebruikers op de hoogte waren dat dit vak specifiek voor kortparkeerders bedoeld is. Hier heeft 72,6% neen op geantwoord. Er zal dus nog moeten worden bekeken hoe we de leesbaarheid van een dergelijk vak kunnen verbeteren. - In een laatste vraag werd gepolst naar wat men onder kortparkeren verstaat. 66.1% verstaat hieronder minder dan 1 uur; 25,8% minder dan 2 uur. De interpretatie van het fenomeen kortparkeren hangt echter sterk af van de locatie waar het vak zich bevindt. Wordt een 9

dergelijk vak in een uitgaansbuurt ingepland, dan zal dat tot andere resultaten leiden dan wanneer het aan een winkelcentra wordt gepland. - Enkele opmerkingen die terugkomen hadden te maken met het groter maken van het vak, meerdere vakken inplannen, het vak duidelijker maken en het domino-effect. e. Conclusie proefproject Uit de cijfers en de evaluatie kan worden gesteld dat de proef met het fietsparkeervak als een succes kan worden beschouwd. Het vak biedt een plaats voor kortparkeerders om hun fiets te stallen en dit wordt massaal gebruikt. Het vak heeft een regulerende werking waardoor fietsers hun fiets in het vak of in het verlengde van het vak plaatsen. Doordat er in deze proef slecht 1 fietsparkeervak wordt gebruikt, worden de fietsen op het plein in dit vak gecentreerd. Hierdoor kan de capaciteit van het vak de vraag naar stallingsruimte momenteel niet aan. Er treden dan ook enkele ongewenste effecten op, die deels kunnen worden weggewerkt door het vak te vergroten en meerdere vakken op het plein te realiseren. 10

6. Toekomst? a. Korenmarkt Vormgeving: bij deze proef werd voor een tijdelijke oplossing gekozen in de vorm van een mat. Er zal moeten overwogen worden hoe het vak zal worden afgebakend eenmaal het proefproject beëindigd is en er een definitief vak zal worden geïnstalleerd. Kiezen we voor doorlopende belijning, stippellijnen,? Hoe brengen we het logo van de fiets in het vak aan? Voorzien we nog een bord met uitleg? We mogen echter niet uit het oog verliezen dat het noodzakelijk is een eenduidige manier te vinden om de fietsparkeervakken aan te duiden doorheen de stad. Materiaal: Een gewone witte belijning op de grond zal moeilijk verenigbaar zijn met het historisch karakter van het plein en dus moet er op zoek gegaan worden naar alternatieven die niet conflicteren met de esthetische waarde van het plein, maar die ook niet aan leesbaarheid mogen inboeten. Gedacht werd onder andere al aan metalen spijkerkoppen met daarop een fietslogo geponst of aan een afbakening gemaakt uit Cortenstaal, beiden al dan niet in combinatie met LED-verlichting. De realiseerbaarheid hiervan wordt nog onderzocht. Locaties: De locatie ter hoogte van de Hema, blijkt zeker een succesvolle locatie te zijn. Het is echter aanbevolen om op andere plaatsen op het plein nog fietsparkeervakken te voorzien. Mogelijke locaties zijn voor het Post Plaza gebouw (waar een vestiging van Albert Heijn zal komen) en aan de bankjes voor de Mac Donalds aan het begin van de Veldstraat (waar het nu reeds een kluwen aan fietsen is). b. Toekomstig stadbeeld Andere locaties: o Wanneer andere locaties worden aangeduid waar een fietsparkeervak kan komen, zal men voor de uitvoering van het vak steeds een onderscheid moeten maken tussen de historisch waardevolle locaties en andere locaties (waar het fietsparkeervak kan aangeduid worden door middel van witte belijning). Er zal echter eenzelfde systematiek moeten worden gebruikt om alle fietsparkeervakken aan te duiden op alle locaties, zodat het gevoel dat de gebruiker heeft dezelfde is wanneer hij een vak in het historisch centrum gebruikt als wanneer hij een vak in de rand gebruikt. o Momenteel wordt onderzocht of er fietsparkeervakken kunnen worden gerealiseerd in de Theresianenstraat en de Karel Lodewijk Ledeganckstraat. De vakken zullen hier liggen aan de ingang van een onderwijsinstelling. De bedoeling is dat deze vakken zullen worden gebruikt door respectievelijk de ouders en de studenten die er tijdens de lesuren hun fiets kunnen stallen. De oorspronkelijke bedoeling was om op deze locaties een systeem van flexparkeren te introduceren. Dit zou inhouden dat een parkeerplaats op bepaalde momenten voorbehouden is voor fietsers, en op andere momenten voor auto s. Dit is echter in het huidige wettelijke kader niet realiseerbaar, waardoor geopteerd wordt om hier (voorlopig) fietsparkeervakken te voorzien. Een wettelijke oplossing voor het flexparkeren wordt nog verder onderzocht. 11

7. Algemene conclusie Het fietsgebruik in de stad wordt meer en meer gestimuleerd. Vaak wordt de fiets dan ook gebruikt voor korte en snelle bezoeken, waardoor het centrum op sommige momenten lijkt te worden overspoeld door fietsers en hun tweewieler. Een oplossing bieden waar deze kortparkeerders hun fiets kwijt kunnen is een noodzaak geworden. In deze optiek is het fietsparkeervak een interessante ontwikkeling. Het biedt immers vele voordelen: het schept orde, creëert ruimte, heeft weinig of geen onderhoud nodig en er blijven nagenoeg geen weesfietsen in achter. Het realiseren van dit en meerdere fietsparkeervakken op verschillende locaties kan ervoor zorgen dat het fietsparkeren op een meer gereguleerde manier gebeurt, waardoor de voordelen voor alle betrokkenen snel voelbaar zullen worden. 12