PASKLAAR KORTENAERKADE Den Haag

OLVEH verzekeringen 1930-1969 Architect Jan Wils Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 2 / 49

OLVEH AGO verzekeringen (A) 1968 - (B) 1972 Architect Piet Zanstra Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 3 / 49

ZANSTRA, GIESEN EN SIJMONS ARCHITECTENBUREAU P. ZANSTRA ZANSTRA, GMELIG MEYLING & DE CLERCQ ZUBLI ZZOP ARCHITECTEN NOOR MENS ZZ+P ARCHITECTEN OIO PUBLISHERS ZZDP ARCHITECTEN Zanstra ZZDP Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 4 / 49

Inleiding Leegstand & transformatie Ontwikkeling ontwerp Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 5 / 49

De Haagsche Zwaan Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 6 / 49

2 3 1 1 4 1 Koninklijke stallen Paleis Noordeinde 2 Vredespaleis Kortenaerkade - Den Haag 3 Malieveld 4 Binnenhof + hofvijver Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 7 / 49

Kortenaerkade - Den Haag Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 8 / 49

Vastgoed Nederland Leegstand Transformatie Actueel probleem Marktwerking: markt moet het oplossen Toekomstig probleem Ingrijpen rijksoverheid Herziening grondpolitiek: grondposities gemeentes afbouwen Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 9 / 49

Vastgoed Nederland Actueel probleem Marktwerking + Nederland heeft ca 50 miljoen m 2 kantoorvloeroppervlakte + Gemiddeld 15-17% hiervan staat leeg in 2015 + Dus 8,5-10 miljoen m 2 vloeroppervlak is ongebruikt + 60% van de leegstand kantoren is structureel (leegstand > 3 jaar) + 50% van het vastgoed, ca. 5 mln m 2 is waardeloos + Schade: 5 mln x 2000E = 10.000.000.000 Compendium voor de leefomgeving - 2015 Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 10 / 49

Vastgoed Nederland Actueel probleem Marktwerking + Rond 2000 ca 5% leegstand (acceptabel) + Piek aan m 2 toevoegingen rond de eeuwwisseling (en weinig ontrekkingen: sloop of transformatie) + In 2000 werd 30% van de kantoren leeg opgeleverd + In 2015 werd nog maar 7% van de kantoren leeg opgeleverd + Sind 2013 worden er meer kantoren ontrokken dan toegevoegd: Dit is echter nog steeds niet voldoende om de leegstand te laten dalen + Conclusie: We zijn niets opgeschoten in 10 jaar Compendium voor de leefomgeving - 2015 Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 11 / 49

Vastgoed Nederland Toekomstig probleem Maatschappelijk vastgoed + Voor 2020 is de schatting dat er maar liefst 20 miljoen m 2 maatschappelijk vastgoed leeg komt te staan + Dit is ca. 2.5-3 keer zoveel als de kantoorleegstand Retail + 9% van de ca. 31 mln m 2 winkelvloeroppervlakte staat leeg in 2015 (2,8 mln m 2 ) + Er zijn grote regionale verschillen. Winkelleegstand concentreert zich vooral aan de randen van Nederland en in krimpgebieden (Friesland en Groningen) Rijksdienst voor ondernemend Nederland - Rapportage 2013-2015 Kennisinstituut maatschappelijk vastgoed Compendium voor de leefomgeving - 2015 Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 12 / 49

Vastgoed Nederland Toekomstig probleem Krimp + Perifere gebieden steeds dunner bevolkt, steden raken dichter bevolkt + Wonen is een functie met een koopkrachtige marktvraag. Dit heeft echter vooral betrekking op stedelijke gebieden + Bijna alle succesvolle herbestemmingen vinden plaats in steden. Transformeren in perifere gebieden is (zeer) problematisch + Het leegstandsprobleem wordt over de gehele linie alleen nog maar groter de komende jaren Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 13 / 49

Vastgoed Nederland Toekomstig probleem Herziening grondpolitiek + Decentraal beleid zorgt voor veel teveel nutteloze grondposities van gemeenten + Grondexploitatie is jarenlang een melkkoe geweest voor gemeenten + In 2004-2008 droeg de grondexploitatie 3,2 miljard bij aan de gemeentebegroting + Sinds 2009 slaan de resultaten om! + Met geraliseerde verliezen sinds 2010 van ca. 4 miljard en geprognosticeerde verliezen tot 2018 van 2,1 miljard komt voorlopig verwacht verlies uit op ca. 6 miljard + Gemeenten moeten de verliezen op hun grondposities nemen en afbouwen Grond, geld en gemeenten, 2015. Raad voor financiële verhoudingen Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 14 / 49

Kantoor Hogeschool economische studies Amsterdam Ontwikkelingsbedrijf gemeente Amsterdam Amsterdam Kantoor Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 15 / 49

Kantoor Amro bank Amsterdam Ramada Apollo hotel Amsterdam Hotel Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 16 / 49

Kantoor Optiver - ING Amsterdam Forever21 -Pull & Bear Amsterdam Winkel Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 17 / 49

Kantoor Leegstaand kantoor Den Haag 153 appartementen Den Haag Wonen Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 18 / 49

Woningbouw De Kortenaer ZZDP Architecten Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 19 / 49

Ontwikkeling Ontwerp Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 20 / 49

Schetsontwerp De Kortenaer 22-03-2013 Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 21 / 49

Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 24 / 49

Referenties Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 26 / 49

Bestaande situatie kantoor Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 31 / 49

Concept transformatie Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 32 / 49

Uitwerking concept Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 33 / 49

Uitwerking concept Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 34 / 49

Nieuwe situatie - WONEN Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 35 / 49

2e - 8e verdieping Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 36 / 49

Gevel Kortenaerkade Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 37 / 49

Gevel Anna Paulownastraat Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 38 / 49

9e verdieping Penthouses (4 x koop 158-242 m 2 ) 2e verdieping - 8e verdieping Woningen (126 x huur 60-104 m 2 ) 1e verdieping Winkels en horeca Woningen (14 x huur 54-95 m 2 ) Kelder - Begane grond Parkeren Horeca Woningen (9 x huur 47-110 m 2 ) Verdeling van het programma Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 39 / 49

Woningen Parkeren Horeca Begane grond - HORECA Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 40 / 49

242 m 2 158 m 2 158 m 2 242 m 2 9e verdieping - UITZICHT Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 42 / 49

9e verdieping - UITZICHT Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 43 / 49

9e verdieping - voorbeeld penthouse Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 44 / 49

THE END Pasklaar Kortenaerkade - Den haag 25-05-2016 pagina 49 / 49