Focus op hechting Herstel van vertrouwen Anita Venderbosch Petra van Vilsteren AIT studiedag 21 november 2016
VIB-G preventief richt zich op herstel van het vertrouwen van het pleegkind in zijn nieuwe verzorgers/opvoeders en daarmee op de hechtingsrelatie pleegkind en pleegouders
Gehechtheid als basis voor een gezonde ontwikkeling Kwaliteit van de hechting De kwaliteit van de hechting is afhankelijk van de gehechtheidsgedragingen van het kind; De kwaliteit van de hechting is afhankelijk van de sensitiviteit en responsiviteit van de opvoeder; De kwaliteit van de hechting is afhankelijk van de continuïteit van de relatie.
Doel en methodiek VIB-G preventief Inzet bij start van de plaatsing in het pleeggezin Doelen: In beeld brengen van de hechting en ontwikkeling van het kind vergroten van de sensitiviteit en responsiviteit van pleegouders Ingroei in het pleeggezin bevorderen Methodiek: Beeldanalyse en psycho educatie Aandachtsvelden: Basiscommunicatie Bouwstenen van hechting (T. Bakker) Window of tolerance Gehechtheidsrepresentaties van het kind en pleegouders
Schema basiscommunicatie Clusters Patronen Elementen 1. Initiatief en ontvangst 2. Uitwisseling in de kring Attent zijn (=volgen) Instemmen Kring vormen Beurten maken Coöperatie Toewenden Aankijken Houding Meedoen Benoemen Ja-knikken Ja-zeggen In de kring betrekken Rond kijken Ontvangstbevestiging Beurt geven en nemen Gelijke beurtverdeling Samen handelen Elkaar helpen 3. Overleg Meningsvorming Inhoudelijkheid Besluitvorming 4. Conflict hanteren Tegenstellingen benoemen Contact herstellen Onderhandelen Mening: -geven - Aannemen - Uitwisselen - Onderzoeken Onderwerpen: - Aanreiken - Uitwerken en uitdiepen Afspraken: - Voorstellen - Overeenkomen - Bijstellen Intenties onderzoeken Terugvoeren naar 1-2-3 Standpunten vaststellen Regelingen overeenkomen Leidinggeven aan de clusters 1-2-3-4
Ontvangen Neutraal en accepterend ontvangen zorgt voor interesse, het gevoel van de moeite waard zijn, zorgt voor een positief zelfbeeld Niet vragend, maar stellend, niet in twijfel trekken wat het kind doet en zegt, geeft meer ontspanning Beelden
Benoemen Kind ontwikkelt een ik-besef en wordt geholpen zichzelf te ervaren Kind ervaart dat het bestaansrecht heeft en ontwikkeling van identiteit wordt gestimuleerd Wordt een niet-beoordelende spiegel voorgehouden Kind voelt zich zo gezien dat het zich veilig gaat voelen, gevolg, ontwikkelen van basisvertrouwen
Hoe? Benoemen met jij beginnen Stellend benoemen In het hier-en-nu Instemmend, zonder waarde-oordeel Intenties benoemen Valkuilen van complimenten Beelden
Leiding geven 1 e stap: benoemen en ontvangen zorgt voor veiligheid en geborgenheid 2 e stap: positief voorzeggen en jezelf benoemen zorgt voor sturing, structuur en voorspelbaarheid Beelden
Bouwstenen van de Hechting (T. Bakker) kleuter CREATIEF (machteloos) Zelf problemen oplossen ook met anderen, empathie, rollenspel VERTROUWEN (angstig) Vertrouwen hebben in het kind, in vertrouwen laten gaan peuter ZELFSTANDIG (eenzaam) Kind weet dat het iets zelf kan, ikbesef, innerlijk beeld van ander, concentreren, geven en nemen STEVIG EN DUIDELIJK ZIJN (vaag) Meer ruimte voor zichzelf, ikboodschappen, grenzen stellen zonder af te wijzen 3-9 mndn 9 mndn 2 jr ZELFVERTROUWEN (onzekerheid) De wereld verkennen, omgaan met scheidingsangst, intersubjectiviteit (gedeelde vreugd) TOEVERTROUWEN (wantrouwen) Overgave, je openen voor de ander STEUNEN EN MEELEVEN (geen interesse of dwingend) Steunen en stimuleren, meeleven en begrip, kind zelf laten ontdekken, benoemen GEVEN (nemen) Verzorgen, spiegelen, meeleven, meekijken, volgen 0-3 mndn BASISVEILIGHEID (angst) Fase van het (onbewuste) voelen, er mogen zijn, een plek hebben, thuisgevoel Kind VERANTWOORDELIJK, ZORGEN VOOR (verwaarlozen) Levensvoorwaarden scheppen, leiding geven, reageren op behoefte/signalen kind, lichamelijk contact, reguleren Ouders
Kenmerken bouwstenen Ieder mens van 5 jaar en ouder heeft alle bouwstenen doorlopen; De kwaliteit kan verschillen; Hoe steviger je bouwstenen zijn, hoe sneller een nieuwe, veilige relatie kan groeien; Als een kind een bouwsteen nog niet goed heeft ontwikkeld dan moet je werken aan de bouwsteen er onder; In nieuwe situatie/ relatie begin je onderaan. Beelden
Wat gebeurt er bij stress? 1 2
Hechtingsrepresentatie Innerlijk beeld van het zijn-met-de-ander Zelfvertrouwen Vertrouwen in anderen Wordt van jongs af aan opgebouwd Bouwstenen van hechting Hechting en pleegzorg Psycho educatie Beelden
Proces VIB-G van aanmelding tot afsluiting Aanmelding via matching of pleegzorgwerker Kennismaking en vragenlijst bouwstenen 3 opnames en reviews waarvan 1 gezinsopname Evaluatie VIB-G Follow up na 3 maanden
Koppeling basiscommunicatie en bouwstenen van hechting Beelden opnames Beelden review
Vragenlijst bouwstenen van hechting
Wat brengt VIB-G pleegouders? Reactie van een pleegouder: Ik heb geleerd dat gehechtheid niet alleen belangrijk is voor de ontwikkeling van mijn pleegdochter maar ook voor haar eigen waarde en gevoel er te mogen zijn. Ik heb geleerd dat het belangrijk is om te spiegelen zodat ze zich begrepen voelt en dit kan ons contact versterken. Ik heb de bevestiging gekregen dat hetgeen ik van nature doe goed is. Ik kan hierin op mijn intuïtie vertrouwen. Dat maakt dat ik meer vertrouwen in mijn eigen kunnen heb gekregen. Beelden
Dank voor uw aandacht Vragen? Dank aan alle personen op de beelden Anita Venderbosch (venderbosch.a@pactum.org) Petra van Vilsteren (vanvilsteren.p@pactum.org)