Tekst uit de studiegids Portfolio Een portfolio is een dossier waarin u beschrijft wat u weet en wat u kunt, waaruit dat blijkt en hoe u zich verder gaat ontwikkelen. In het portfolio horende bij deze studie geeft u aan in hoeverre u over de competenties voor professioneel stressmanager beschikt. U onderbouwt dit met bewijzen. Ook vermeldt u hoe u de competenties verder wilt gaan ontwikkelen. Op vijf momenten tijdens uw studie krijgt u feedback op uw portfolio van uw persoonlijk mentor. Met een goed opgebouwd portfolio maakt u uw unieke ontwikkeling zichtbaar. Binnen de Opleiding Stressmanagement CCC PROFESSIONAL wordt het portfolio ingezet als een begeleidings- en beoordelingsinstrument. De competenties die nodig zijn om het beroep van stressmanager professioneel uit te oefenen vormen de kern van dit hulpmiddel. De competenties zien we dan ook als de doelen die bereikt moeten worden. De indicatoren zijn de maatstaven waarmee u meet of u de betreffende competentie in voldoende mate heeft ontwikkeld. We gebruiken graag een model van Miller (1990) om te laten zien waarop competenties berusten: DOES Het zelfstandig handelen in de complexe praktijk van alledag. Een geïntegreerd geheel van kennis, vaardigheden, beroepshouding en persoonlijke eigenschappen. Dit wordt bijvoorbeeld getoetst in de laatste fase van een stage wanneer de student zelfstandig werkt met cliënten. SHOWS HOW In deze fase laat een student zien dat hij een (proef)cliënt kan begeleiden Dit kan getoetst worden in een gesimuleerde omgeving KNOWS HOW Weten hoe de kennis te gebruiken Een professioneel stressmanager weet bijvoorbeeld hoe hij de verschillende fasen van de gespreksmethodiek met de cliënt kan doorlopen Dit niveau is (net zoals KNOWS) schriftelijk te toetsen (bijvoorbeeld door casussen voor te leggen) KNOWS De kennis die nodig is om de taken van een professioneel stressmanager uit te voeren Bijvoorbeeld kennis van de algemene of klinische psychologie Deze kennis kan getoetst worden in schriftelijke tentamens Drie dimensies zijn van KNOWS belang bij is een het voorwaarde verwerven van voor competenties: KNOWS HOW KNOWS HOW is een voorwaarde voor SHOWS HOW SHOWS HOW is een voorwaarde voor DOES 26-2-2016 Psychodidact Waalwijk 1/7
1. Handelingsgerichtheid Probleemoplossend kunnen werken is een voorwaarde. Waarbij niet alleen het resultaat belangrijk is maar ook de afgelegde route (het proces). 2. Leerbaarheid Een competentie ontstaat door groei en heeft dus tijd nodig om tot wasdom te komen. 3. Onderlinge afhankelijkheid De competenties van een professioneel stressmanager staan in verbinding met elkaar. Ook de indicatoren binnen een competentie staan in relatie tot elkaar. Zo is bijvoorbeeld kennis een voorwaarde voor iedere kunde (zie model Miller). Competenties vormen dus de doelen binnen de opleiding en om deze doelen te bereiken ontwikkelt u kennis en kunde. Alles wat u doet om uw kennis en kunde te vergroten valt binnen de studie onder leeractiviteiten. Met het wijze gezegde dat kennis slechts een gerucht is totdat het in de spieren zit geven we aan dat leren door doen een belangrijke rol speelt in dit vakgebied. Ook het terugkijken op eigen handelen wordt gezien als een belangrijk onderdeel. Hoe heb ik gehandeld, wat ging goed en wat kan beter, zijn essentiële vragen die u dient te kunnen beantwoorden om door te ontwikkelen. Steeds weer evalueren, analyseren en aanpassen zorgt voor optimalisatie. Optimalisatie waar uw toekomstige cliënt recht op heeft. Gelukkig hoeft u niet alles alleen te doen en zelf uit te vinden. U krijgt middelen aangereikt waarmee u uw kennis en kunde kunt vergroten. We bieden u de fysieke, sociale, psychologische en didactische context waarin leren mogelijk wordt. Denk daarbij aan de trainingsbijeenkomsten, ondersteuning van de mentor, trainers en huiswerkbegeleiders. En ook de aangeboden lesstof, literatuur, opdrachten en het portfolio. Deze leermiddelen ondersteunen de leeractiviteiten die leiden tot de doelen. Competenties en indicatoren DOES SHOWS HOW KNOWS HOW KNOWS Portfolio Ter ontwikkeling en beoordeling van de competenties In het portfolio kan de vooruitgang van kennis én kunde worden vastgesteld en gestimuleerd op weg naar complete competentie ontwikkeling. U gebruikt de volgende ingrediënten om het porfolio te ontwikkelen: 1. Overzichten In een overzicht wordt duidelijk in welke context u waaraan heeft gewerkt en welke opleidingen u waar, wanneer en met welk resultaat heeft gevolgd. Binnen de opleiding Stressmanagement CCC PROFESSIONAL wordt het cv curriculum vitae gebruikt als overzicht. In het portfoliostappenplan staat beschreven hoe u een cv toevoegt. 26-2-2016 Psychodidact Waalwijk 2/7
2. bestaat uit gegevens die u verzamelt om aan te tonen dat u in een bepaalde mate aan een bepaalde competentie voldoet. Bij materiaal kunnen we onderscheid maken tussen eigen materiaal en ontvangen materiaal. Een voorbeeld van eigen materiaal is een zelfgemaakt verslag. Een voorbeeld van ontvangen materiaal is een TOP TIP TOP (Tosti-flapje). Binnen deze opleiding gebruikt u, waar nodig, materiaal in uw bewijsstukken. De bewijsstukken worden verzameld in: portfoliobewijsmateriaal. In het portfoliostappenplan staat omschreven hoe u bewijzen verwerkt in uw portfolioschema. Voorbeelden van materiaal dat kan worden opgenomen in het portfolio: Producten Impressies Beoordelingen Verslagen van (online)colleges Verslagen van documentaires Verslagen van literatuur Verslagen van trainingen Zelfgeschreven artikelen Videofragmenten Geluidsfragmenten Diploma s Certificaten Cijferlijsten Evaluaties Metamateriaal Feedback beoordelaars Feedback (TOP TIP TOP / Tosti-flapje) Feedback van collega s Feedback van proefcliënten Referenties Fragmenten reflectiedagboek Reflectieverslagen 3. In een beschouwing legt u de reflectie op eigen handelen vast. U geeft aan over welke competenties u denkt in welke mate te beschikken ten behoeve van het beroep van professioneel stressmanager. U gebruikt hierbij de indicatoren als maatstaf. Een juiste beschouwing getuigt van een goed ontwikkeld zelfreflecterend vermogen. In het portfoliostappenplan leest u hoe u in het portfolioschema het niveau van uw competentieontwikkeling noteert. De combinatie van de elementen overzichten, materiaal en beschouwingen maakt een portfolio sterk. Een beschouwing of reflectie die onderbouwd is met materiaal heeft meer waarde dan slechts een uitspraak dat u aan een bepaalde competentie voldoet. Overzichten krijgen meerwaarde als u door middel van zelfreflectie aan kunt geven hoe u het geleerde in de praktijk brengt, onderbouwd natuurlijk met bewijzen uit het materiaal. En materiaal krijgt pas betekenis als duidelijk wordt uit welke ontwikkelperiode het materiaal stamt én als u duidelijk 26-2-2016 Psychodidact Waalwijk 3/7
kunt maken over welke competentie ontwikkeling van stressmanager het gaat en welk niveau u daarin heeft bereikt (het plaatsen). Zorg bij het opbouwen van uw portfolio voor een juiste mix tussen de drie ingrediënten. Dus zo: Overzichten Een juiste verdeling tussen overzichten (cv), materiaal (bewijs) en beschouwingen (zelfreflectie) In plaats van: Overzichten Nadruk ligt op het materiaal zelfreflectie Te weinig gebruik gemaakt van leersituaties buiten de studie om 26-2-2016 Psychodidact Waalwijk 4/7
Overzichten Teveel nadruk op wat er in andere contexten of eerdere situaties is geleerd zelfreflectie onderbouwing (bewijs) Overzichten Nadruk ligt op zelfreflectie onderbouwing Te weinig gebruik gemaakt van leersituaties in andere of eerdere contexten Portfolio frequentie Binnen de opleiding krijgt u vijf keer de gelegenheid om uw portfolioschema in te leveren. U krijgt dus in de opleiding vijf keer feedback van uw persoonlijk mentor voordat u uw afstudeerportfolio (een selectie van uw beste bewijzen) uiteindelijk naar een extern beoordelaar stuurt. Zorg dat u het insturen van de vijf schema s verdeelt over uw studietijd. Op die manier kunt u de tussenliggende tijd steeds optimaal benutten voor ontwikkeling. Het is niet zinvol om verschillende portfolio s kort achter elkaar in te sturen. Als richtlijn zou u kunnen aanhouden om ieder half jaar een portfolio aan te leveren. Het eindportfolio of afstudeerportfolio kan pas worden ingestuurd wanneer alle onderdelen van de opleiding (inclusief de stage) zijn voltooid. 26-2-2016 Psychodidact Waalwijk 5/7
Portfolio criteria Het portfolio moet voldoen aan de volgende eisen: Structuur en organisatie bewijs moet zodanig worden aangeboden dat duidelijk is bij welke indicator van welke competentie het hoort. Uit de beschouwingen (beoordeling over uzelf) moet duidelijk blijken op welke indicator van welke competentie de beoordeling betrekking heeft. Echtheid uit het bewijsmateriaal moet blijken dat het materiaal daadwerkelijk van u is en u betreft, als ook de ontwikkeling uw ontwikkeling betreft. Relevantie de competentieontwikkeling dient betrekking te hebben op het vak van stressmanager en uw afstudeerrichting. Maak zo nodig steeds een vertaalslag van competenties die ontwikkeld zijn in een ander werkveld of het dagelijkse leven naar het werkveld van de professioneel stressmanager. Actualiteit het bewijsmateriaal moet zodanig actueel zijn dat het betrekking heeft op uw huidige competentiebeheersing. Portfolio beoordeling Wanneer u uw portfolioschema instuurt krijgt u daarop feedback van uw mentor. De mentor waardeert het portfolio met een plus of een min. Een plus betekent dat het portfolio op de juiste manier is aangeboden (volgens het portfoliostappenplan) en dat er voldoende ontwikkeling is beschreven (ten opzichte van een vorig inzendmoment) waarop feedback kan worden gegeven. Een min betekent dat het portfolioschema niet volgens het stappenplan is aangereikt en/of er niet voldoende ontwikkeling is geweest (ten opzichte van een vorig inzendmoment) om feedback op te geven. Als een portfolio met een min wordt beoordeeld dient het opnieuw te worden uitgewerkt en ingestuurd. De plus en min vermeldingen staan los van de eindbeoordeling (inhoudelijke beoordeling) bij het afstuderen De eindbeoordeling ligt in handen van een externe beoordelaar. Deze beoordelaar stelt, op basis van uw selectie van beste bewijzen in uw afstudeerportfolio, vast in welke mate de indicatoren van de competenties zijn bereikt en hoe dat is onderbouwd. Dit leidt tot een afstudeerscore per competentie. Wat gaat u doen om uw portfolio te ontwikkelen? Tijdens uw studie gaat u veel ondernemen (de zogenaamde leeractiviteiten). Binnen de opleiding wordt u lesstof aangeboden, wordt u aangezet tot het lezen van (vak)literatuur, het bijhouden van een zelfreflectiedagboek en werkt u aan uw portfolio (tezamen de leermiddelen). Daarnaast zult u tijdens uw dagelijkse bezigheden buiten de opleiding om ook ontwikkelen, door (vrijwilligers)werk bijvoorbeeld of tijdens de omgang met familie en vrienden, door het volgen van andere opleidingen of (online)colleges, het kijken naar tv-programma s en surfen op internet. De dingen die u doet kunnen bijdragen aan uw competentieontwikkeling. Vraag u dan ook steeds af: wat heb ik hiervan 26-2-2016 Psychodidact Waalwijk 6/7
geleerd en bij welke indicator van welke competentie hoort deze ontwikkeling thuis? Als u helder heeft wat u geleerd heeft en op welke indicator van welke competentie dit van invloed is, schrijft u een bewijsstuk waarin deze ontwikkeling beschreven staat. Houd u daarbij strikt aan de vorm- en inhoudskenmerken van bewijsmateriaal. In dit bewijs (waarin duidelijk wordt wat u heeft geleerd) kunnen (delen van) materiaal zijn verwerkt. Een diploma, tostiflapje of verslag van een praktijkdag kan dus waar nodig worden opgenomen in een bewijsstuk. Een diploma, tostiflapje of verslag van een prakijkdag op zichzelf zal echter niet voldoende bewijs leveren. Uw persoonlijke ontwikkeling en de link naar de indicator/competentie zal duidelijk moeten blijken uit het door u zelf geschreven bewijs. 26-2-2016 Psychodidact Waalwijk 7/7