Casper van Ewijk Albert van der Horst Paul Besseling redactie Aanbieding VWS
Trend 1: Kritische consument zelfbewuste consument hogere opleiding toegankelijke informatie transparantie van kwaliteit en: eigen regie helpt
Trend 2: Golf aan medische technologie
Fundamentele keuzen Risicosolidariteit verzekeren of eigen betalingen? Zorgsolidariteit uniforme zorg voor allen of zorgpakket naar keuze?
zorg naar keuze variatie in verzekerd pakket consument betaalt eigen betalingen/ premiedifferentiatie volledig verzekeren verzekeraar betaalt uniforme verzekerd pakket uniforme zorg
Vier werelden consument betaalt III consument betaalt en bepaalt II uniforme zorg met eigen betalingen zorg naar keuze uniforme zorg IV gedifferentieerde verzekering en zorg I brede collectieve zorg ruim verzekerd verzekeraar betaalt
Zorgstelsels: internationale diversiteit Verenigde Staten zorg naar keuze Australië consument betaalt Singapore Zwitserland Duitsland Nederland Verenigd Koninkrijk verzekeraar betaalt curatieve zorg uniforme zorg brede collectieve zorg, ruim verzekerd
Anamnese Prognose Diagnose Beleid
Uitgaven curatieve zorg % BBP, 2010 16,0 % bbp, 2010 14,1 14,0 12,0 10,0 9,0 8,8 8,0 7,9 7,7 7,7 7,7 7,5 6,0 4,0 2,0 0,0
Ouderenzorg 4 %bbp, 2009 3,8 3,7 3,5 3 2,5 2,5 2 1,9 1,8 1,5 1,4 1 0,5 1,0 1,0 0,8 0,6 0 Health LTC Social LTC
Risicosolidariteit 50 MEX eigen betalingen % zorg 45 40 CHL GRC afgezet tegen zorguitgaven per capita 35 30 KOR ISR PRT CHE 25 20 15 10 HUN POL TUR SVK ESP BEL EST ITA FIN AUS JPN SWE ISL CZE AUT CAN SVN DNK NZL LUX IRE DEU GBR NOR USA FRA 5 NLD 0 0 1000 2000 3000 4000 5000 6000 7000 8000 Current health expenditure per capita (USD PPP)
Toegankelijkheid: niet-vervulde behoefte medisch onderzoek (laagste inkomens) VK Zweden Nederland Italië Duitsland Frankrijk Denemarken België % 0 2 4 6 8 10 12 kon het niet betalen wachttijd te ver reizen
Anamnese Prognose Diagnose Beleid
Versnelling in de zorguitgaven (% BBP) 13 12 11 10 % bbp Zorguitgaven, constant als % bbp Idem, plus demografische factoren Zorguitgaven, realisatie 9 8 7 1972 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010
Versnelling in de zorguitgaven (% BBP) 13 12 11 % bbp Zorguitgaven, constant als % bbp Idem, plus demografische factoren Zorguitgaven, realisatie? 10 9 8 7 1972 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010
Versnelling in de zorguitgaven (% BBP) 13 12 11 10 % bbp Zorguitgaven, constant als % bbp Idem, plus demografische factoren Zorguitgaven, realisatie? 9 8 7 1972 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010
Twee scenario's: kostendekkende premie Niveau 2010 Toename 2010-2040 trendmatig scenario betere zorg scenario % van bruto inkomen, modaal gezin Totaal 23,5 +12 +24 waarvan demografie +7 +10 waarvan zorggebruik per persoon +5 +14
Bij hoge zorggroei gaat ¾ van inkomensgroei op aan zorg (lage inkomens) 30 x 1000 euro basisopleiding 25 20 15 10 5 0 2011 consumptie zorg 2040
Baten van zorg: een simpele som Per jaar neemt de levensverwachting toe met 2 maanden waarvan 50% tot 75% door betere zorg waarde van 1 levensjaar 20.000 tot 50.000 euro dan bedragen de baten jaarlijks 4% tot 9% BBP Dus. zorg is belangrijk. echter verband baten - zorguitgaven is complex
Anamnese Prognose Diagnose Beleid
Doelmatigheid
Twee soorten doelmatigheid 1. Productieve efficiëntie buiten bestek van deze studie 2. Allocatieve efficiëntie kosteneffectiviteit van de zorg: gepaste zorg ook in de zin van kosten en baten probleem: indicatiestelling en grote grijze gebied van de zorg
Nieuwe technologie efficiënter maar leidt ook tot extra gebruik voorbeeld: MRI mede door aanbodgedreven vraag 900 800 700 600 500 400 300 200 aantal MRIverrichtingen (*1000) 100 0 1993 1995 1997 1999 2001 2003 2005 2007 2009 algemene zkh academische zkh categorale zkh ZBC totaal
Grote grijze gebied: Cataract operaties»
Effect van 10% toename van specialisten Heupbreuken 65-0.3% Cataract + 5.6% Amandelen + 7.4% Spataderen + 2.7% Hernia + 7.1% = Indicatie voor aanbodgedreven vraag (significant op 1% niveau)
Helpt gezond leven?
Preventie, leefstijl Baten van gezonder leven Baten individueel Langer leven Baten uitgedrukt als %loon Langer leven, werken en leren Levensverwachting 0,7% 0,7% Consumptie 0,4% 1,4% Baten collectief Overheid 0,1% 1,4% Pensioenfonds -0,3% -0,3%
Diagnose Productieve efficiëntie belangrijk (onderzoek en beleid blijven nodig) Allocatieve efficiëntie vermijden van overmatige zorg af te remmen door verzekeraars Gezond leven: vooral private baten overheid profiteert als gezonde mensen meer werken Voldoende antwoord op uitdagingen voor collectieve zorgpakket?
Anamnese Prognose Diagnose Beleid: Keuzen
: Vier werelden III consument betaalt en bepaalt zorg naar keuze IV gedifferentieerde verzekering en zorg consument betaalt II uniforme zorg met eigen betalingen I brede collectieve zorg ruim verzekerd verzekeraar betaalt uniforme zorg
Nederland: beleidskeuzen III zorg naar keuze IV consument betaalt II??? I Nederland verzekeraar betaalt? uniforme zorg
Ongewijzigd beleid, bij hoge zorggroei: score Verzekeringswinst (+) Zorgsolidariteit (+) verandering Premie stijgt met 14%-punten waardoor verlies BBP 5% Beslag op inkomensgroei (lage inkomens) 74% Verlies afstemming op voorkeuren 1% tot 12% bbp
Grenzen stellen aan nieuwe medische technologie bij curatieve zorg? afremmen groei basispakket door toepassing criterium kosteneffectiviteit (kosten-baten) implementatie niet eenvoudig ook in richtlijnen? met noodzakelijkheidsgewicht?
Kosten per qaly Afbakening basispakket Zvw 80000 uit het basispakket 70000 60000 50000 40000 longtransplantatie hart/lever transplantatie 30000 20000 10000 oestrogeen finasteride viagra pneumokkenvaccinatie(>65+) non-hodgkin lymphoma 0 rollator antihypertensiva in het basispakket % 0 20 40 60 80 100 Noodzakelijkheidsgewicht
Grenzen stellen aan nieuwe medische technologie? vraag naar aanvullende verzekeringen als groei basispakket blijft achter bij medische mogelijkheden private markt imperfect: regulering nodig
Curatieve zorg Voorbeeld: Australië. sobere basisverzekering voor curatieve zorg geen vrije keuze van arts en ziekenhuis sobere zorg Verenigde Staten zorg naar keuze Australië gereguleerd markt voor aanvullende verzekering met vrije keuze luxe zorg 30% subsidie consument betaalt Singapore Zwitserland Duitsland Nederland verzekeraar betaalt Verenigd Koninkrijk uniforme zorg
Minder verzekeren? Risico s zijn groot Curatieve zorg Ouderenzorg 300 300 308 250 252 250 200 150 gemiddeld 140 129 167 200 150 100 50-54 98 20% 20% 20% 20% 20% percentage mensen 100 50 - gemiddeld 78 0 2 16 20% 20% 20% 20% 20% percentage mensen 66 Uitgaven over het hele leven, niveaus 2012, x1000 euro Uitgaven over het hele leven, niveaus 2012, x1000 euro
Waarde is niet voor iedereen hetzelfde......en is niet voor alles even groot niet voor voorspelbare en voor kleinere uitgaven niet als moreel gevaar groot is: value based insurance niet als overige consumptie daalt bij hulpbehoevendheid
Verzekeren ouderenzorg problematisch Mensen hebben tijd om ouderenzorg te regelen Sparen is niet efficiënt Verzekeren noodzakelijk voor grote kosten Overweeg uitbreiding van de opties : Enige regulering zodat een markt voor private aanvullende verzekeringen kan ontstaan Of semi-collectieve regelingen als tweede pijler ter aanvulling op de AWBZ als eerste pijler. beide opties vereisen de nodige uitwerking
Ouderenzorg zorg naar keuze Voorbeeld van wereld IV vangnet voor ouderenzorg Verenigde Staten Engeland Duitsland plus aanvullende verzekeringen consument betaalt verzekeraar betaalt bijv. beslis bij de ingang van pensioen over de ouderenzorg mantelzorg sparen verzekeren Singapore Australië Zwitserland uniforme zorg Nederland Zweden
Tot slot vraagt om fundamentele keuzen Vier plausibele werelden bieden denkkader