Toekomst voor de zorg in viervoud

Transcriptie

1 Toekomst voor de zorg in viervoud Casper van Ewijk CPB & UvA RVZ 7 februari

2 Diagnose 2

3 Uitgaven curatieve zorg % BBP, ,0 % bbp, ,0 14,1 12,0 10,0 9,0 8,8 8,0 7,9 7,7 7,7 7,7 7,5 6,0 4,0 2,0 0,0 3

4 Ouderenzorg 4 %bbp, ,8 3,7 3,5 3 2,5 2,5 2 1,5 1,9 1,8 1 0,5 1,0 1,0 0,8 0,6 0,6 0 Health LTC Social LTC 4

5 50 MEX Solidariteit CHL KOR GRC ISR CHE eigen betalingen % zorg PRT HUN POL TUR SVK ESP BEL EST ITA FIN AUS JPN SWE ISL CZE AUT CAN SVN DNK NZL LUX IRE DEU GBR NOR USA FRA 5 NLD Current health expenditure per capita (USD PPP) 5

6 Toegankelijkheid: niet-vervulde behoefte medisch onderzoek (laagste inkomens) VK Zweden Nederland Italië Duitsland Frankrijk Denemarken België % kon het niet betalen wachttijd te ver reizen 6

7 Prognose 7

8 Trend 1: Kritische consument individualisering zelfbewuste consument hogere opleiding toegankelijke informatie transparantie van kwaliteit en: eigen regie helpt 8

9 Trend 2: Nieuwe medische technologie 9

10 Versnelling in de zorguitgaven (% BBP) % bbp Zorguitgaven, constant als % bbp Idem, plus demografische factoren Zorguitgaven, realisatie

11 Versnelling in de zorguitgaven (% BBP) % bbp Zorguitgaven, constant als % bbp Idem, plus demografische factoren Zorguitgaven, realisatie?

12 Versnelling in de zorguitgaven (% BBP) % bbp Zorguitgaven, constant als % bbp Idem, plus demografische factoren Zorguitgaven, realisatie

13 Verklaring groei uitgaven (ZVW + AWBZ) Nominale groei van de uitgaven 6,9 Algemene inflatie 2,5 Reële lonen en prijzen 0,6 Demografische/epidemiologis che factoren 0,9 Beleidseffecten 0,2 Overige factoren 2,6 13

14 Verklaring groei uitgaven (ZVW + AWBZ) Nominale groei van de uitgaven 6,9 Algemene inflatie 2,5 Reële lonen en prijzen 0,6 Demografische/epidemiologisc he factoren 0,9 Beleidseffecten 0,2 Overige factoren 2,6 14

15 Twee omgevingsscenario's: kostendekkende premie Niveau 2010 Toename Trendmatig Betere zorg Totaal (% bruto gezinsinkomen) 23, waarvan demografie waarvan zorgconsumptie per persoon

16 Kunnen wij de groeicurve afbuigen? 16

17 "Bending the curve" Therapie 1: Gezonder leven 17

18 Helpt gezond leven? 18

19 Gezonder leven: baten vooral voor jezelf Baten van gezonder leven Baten individueel Langer leven Langer leven, werken en leren Levensverwachting 1 jaar 1 jaar Langer leven 1,4% 1,4% Consumptie 0,4% 1,9% Baten collectief Overheid -0,6% 1,6% Pensioenfonds -0,5% -0,6% Baten uitgedrukt als %loon 19

20 "Bending the curve" Therapie 2: Doelmatigheid 20

21 Doelmatigheid 21

22 Twee soorten doelmatigheid 1. Efficienter werken 2. Zorg beperken tot kosteneffectieve behandelingen o hoe lang doorbehandelen eigen leven o te dure zorg in verhouding tot winst (qaly) 22

23 Nieuwe technologie efficiënter... 23

24 maar lokt nieuwe vraag uit 24

25 Grote grijze gebied in de zorg Onderzoek Aanbodgeïnduceerde zorg (CPB/NZA/iBMG) Voorbeeld: Amandelen Gebruik na correctie voor vraagfactoren keer gemiddeld ongeveer gemiddeld keer gemiddeld 25

26 Gecorrigeerde vraag keer gemiddeld ongeveer gemiddeld keer gemiddeld Aantal specialisten keer gemiddeld ongeveer gemiddeld keer gemiddeld 26

27 Effect op vraag van een 10% toename van specialisten (*=significant op 1% niveau) Vrijgevestigde specialisten Heupbreuken % Cataract 5.6%* Amandelen 7.4%* Spataderen 2.7%* Hernia 7.1%* Indicatie voor aanbodgestuurde vraag 27

28 Conclusie doelmatigheid Belangrijke winst te halen maar voldoende om groei af te buigen? 28

29 Informeer over keuze: hoeveel verzekeren? 29

30 Kosten ongelijk verdeeld ouderenzorg: gemiddelde kosten per jaar over levenscyclus 30

31 Kosten ouderenzorg Mediaan Totaal over levensloop 142 euro per jaar euro Dus 50% van de mensen heeft lagere kosten dan 142 per jaar Maar zeer scheef verdeeld: Kans 20% op totale kosten groter dan euro 31

32 Waarde van zekerheid 32

33 Waarde van zekerheid 33

34 Waarde verzekeren vooral voor lage inkomens (% inkomen)

35 Helaas ook nadelen verzekeren Geen rem op (onnodig) gebruik 100% verzekeren niet nodig: waarde van geld lager bij gebrek en ziekte "de rollator komt in de plaats van de fiets" 35

36 Conclusie Verzekeren Sparen is niet de oplossing - niet nodig: zorg komt in plaats van 'gewone' consumptie - niet effectief: uitschieters in kosten niet te voorzien flexibel pensioen is effectiever 36

37 Informeer over keuze: hoeveel solidariteit? 37

38 Hoe ver gaat solidariteit? In gezondheid - heeft iedereen recht op gelijke gezondheid? - en tegen iedere prijs (ziekte van Pompe)? - of kiezen wij voor kosteneffectiviteit? In geboden zorg - heeft iedereen recht op dezelfde zorg? - in welke zorg zijn we solidair en in welke niet? 38

39 Solidariteit onder druk bij hoge groei van de zorg Hoge inkomens Lage inkomens 39

40 Hoelang houden we vast aan brede uniforme zorg? Inkomen en zorguitgaven OECD landen 9000 GDP per capita (x) and health expenditure per capita (y) in selected OECD countries, US NL FR GE BE SWE CAN DK AUS 3000 IT JAP UK

41 Allocatieve efficientie: zorg naar wens 41

42 Welvaartsverlies door uniforme verstrekking zorg totaal ca. 2%, 12 mld euro welvaartsverlies (euro) inkomen (euro) 42

43 Stijgende lastendruk remt economische groei Groei zorguitgaven slokt deel van inkomensgroei op, vooral voor lage inkomens Stijging zorgpremie met 10% kost ca. 5% inkomen 43

44 Besluit 44

45 Toekomst voor de zorg in viervoud twee trends Stijgende uitgaven o grote technische mogelijkheden Kritische, hoogopgeleide consument 45

46 Toekomst voor de zorg in viervoud twee keuzen Risicosolidariteit Verzekeren of eigen betalingen? Zorgsolidariteit Zorg voor iedereen gelijk of afstemmen op voorkeuren? 46

47 Vier werelden voor de toekomst 47

48 Vier werelden voor de toekomst Curatieve zorg in NL? 48

49 Langdurige zorg ouderen 49

50 Vier werelden voor de toekomst: curatieve zorg 50

51 Einde 51