Afweging kruispunttypes Inleiding Kruispunttypes Voorrangskruispunt Eenstrooks Meerstrooks Afwegingscriteria Capaciteit Verkeersveiligheid Verkeerssturing Kostprijs 1 Voorrangskruispunt Capaciteit: 1200-1400 pae/u Optimaal voor hoofdrichting, wachttijd voor zijrichting Verkeersveiligheid: Afhankelijk van inschatting weggebruiker Drukte (tegenliggers, fietsers, voetgangers) Inrichting Zichtbaarheid Verkeerssturing: voorrangsrichting bevoordeeld t.o.v. ondergeschikte : - Kostprijs: - Milieu Capaciteit: (CROW) Enkelstrooksrotonde: 2.000 2.500 pae/u Dubbelstrooksrot. (enkele toeritten): 2.200 3.000 pae/u Dubbelstrooksrot. (dubbele toeritten): 3.500 4.000 pae/u 1
Bepalende factoren? - Ontwerp rotonde: zichtbaarheid, straal, aansluitingen - Verkeersbelasting: - Evenwichtige verdeling over toeleidende takken zorgt voor goede capaciteitsverdeling - Bij onevenwichtige belasting kan een rotonde tot een langere wachttijden leiden - bv. linksaffers meer belastend dan rechtdoor en rechtsaf: Verkeersveiligheid: conflictpunten: - Bij enkelstrooksrotonde: - Beperkte aantal conflictpunten - Bovendien minder zware conflicten (weefbeweging rechtsaf) - Verkeersveiligheid: conflictpunten: - Bij dubbelstrooksrotonde: - Groot aantal (16) conflictpunten (o.a. door rijstrookwisselingen) - Bovendien zwaardere conflicten (m.n. snijconflict) Verkeersveiligheid: Inpassing fietsers en voetgangers is groot probleem Op rotonde / buiten rotonde? In / uit de voorrang? Afweging veiligheid comfort Stoppen voor fietser in de voorrang verhoogt risico op kopstaartongevallen Probleem is nog meer uitgesproken bij dubbele toe- en afritten Radiale aansluitingen o.w.v. lagere snelheid Slotsom: Minder ongevallen op rotonde, vooral minder zware ongevallen 2
Verkeerssturing: zelf-regulerend : geen mogelijkheid tot ingrijpen Kan daarom niet worden toegepast: Bij zeer hoge verkeersintensiteiten, Bij grote verschillen in intensiteiten tussen de toeleidende verkeersstromen (waardoor verkeer uit bepaalde richtingen de rotonde niet op kan komen) Groot ruimtebeslag: minimaal 20 à 30m diameter Vaak toegepast als verkeerspoort Berijdbaarheid door vrachtverkeer, openbaar vervoer, uitzonderlijk transport (straal ruimtebeslag, snelheid) Kostprijs: aanzienlijke aanlegkosten: 150 200.000 Milieu: meer continue doorstroming, minder geluid en emissies vs. voorrangskruispunt: de emissie CO stijgt met 6%, emissie Nox met 4% (Hydén & Várhelyi (2000)) Turborotonde Verkeersstromen (L RD R) worden gescheiden vóór rotonde, en blijven gescheiden op rotonde: Turborotonde Hogere capaciteit: door efficiënte benutting van binnenstrook CROW: 37.000 vtg/etm Veiligheid: belangrijke voordelen t.o.v. dubbelstrooksrotonde: Geen rijstrookwisselingen meer op rotonde (Wel vóór de rotonde, maar overzichtelijker) Geen snij-conflicten MAAR: Daardoor ook hogere snelheid Inpassing fieter/voetganger 3
Capaciteit: Formule van Webster: optimale groentijd Copt = [ 1,5 x Tv + 5 ] / [ 1 Som(Ymax)] met: Tv = totale verliestijd Som(Ymax) = som van max. verzadigingsgraden per fase Als Copt > 120 min: lichtenregeling niet aanvaardbaar Kruispuntinrichting (aantal opstelstroken en lengte, verliestijd) Lichtenregeling (verdeling groentijd i.f.v. belasting) Andere oplossing Wachtrijvorming aanvaarden Verkeersveiligheid Eerste doel van verkeerslichten is voorkomen van (zwaarste) conflicten Bv. conflict met dwarsend verkeer Bepaalde deelconflicten worden geaccepteerd Bv. afslaand verkeer met fietsers en voetgangers wordt getolereerd Bv. conflict van linksaffers met tegemoetkomend verkeer wordt meer en meer beveiligd ( conflictvrije regeling ) VRI kan specifieke veiligheidsmaatregel zijn: Bv. slechte zichtbaarheid Bv. bij herhaling van typisch ongevallenpatroon Verkeerssturing: VRI is instrument bij uitstek Verdeling groentijd i.f.v. gewenste verkeersstromen Bestraffen ongewenst gebruik sluiproute Garanderen doorstroming op prioritaire richtingen (bv. afrit snelweg) Sturen van wachtrij-opbouw Prioriteren doelgroepen (OV, fiets, voetganger,...) Inmelden Verlengen Tweemaal groen per cyclus Synchronisatie van VRI s (groene golf) Snelheidsval: licht gaat op rood als snelheid > toegelaten Typisch ter hoogte van voetgangersoversteekplaatsen (VOP) Beperkte ruimte-inname (t.o.v. rotonde) Kostprijs: Milieu: (afhankelijk van benodigde opstelruimte) Afhankelijk van benodigde aanpassingen aan kruispuntinrichting (infrastructurele ingrepen) Plaatsen verkeerslichten op zich: orde 50 100.000 Genereert start-stopverkeer, optrekken, en daardoor meer geluid en emissies (tenzij bij groene golf: harmonisatie snelheid, gegarandeerd groen) 4
Conclusie De ideale oplossing bestaat niet Keuze van beste oplossing is gevalsafhankelijk Meestal afweging tussen: Doorstroming veiligheid Autoverkeer openbaar vervoer - fietser, voetganger Verkeerskundige oplossing ruimtelijke inpassing Kostprijs: investering en beheer 5