Partnermishandeling Recente inzichten voor behandeling Agnes Scholing & Hester Mobach De Waag, Centrum voor ambulante Forensische GGZ 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 1
Stelling 1 Partnermishandeling heeft zelden iets te maken met macht en controle in de relatie 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 2
Stelling 2 Oog hebben voor onderliggende kwetsbaarheid (evt. trauma s) van de dader leidt af van het nemen van verantwoordelijkheid voor het eigen gedrag 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 3
Stelling 3 Relatietherapie bij partnermishandeling impliceert een door beide partners gedeelde verantwoordelijkheid voor de mishandeling 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 4
Stelling 4 De meeste daders vertonen een tekort aan communicatievaardigheden 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 5
Stelling 5 Partnermishandeling wijst op een verstoorde hechtingsrelatie (onveilige hechting) 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 6
Stelling 6 Een timeout is alleen effectief als de geladen partner een tijd fysiek afstand neemt 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 7
Prevalentie in NL Meest recente onderzoek naar prevalentie: Van der Veen & Bogaerts (2010): jaarlijks: 200.000 evident huiselijk geweld 800.000 incidenten in huiselijke sfeer 60% partnermishandeling 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 8
Richtlijnen behandeling Nauwelijks aanwezig Behandeling plegers en slachtoffers tot nu toe meestal los van elkaar Verschillende focus op behandeling: verantwoordelijkheid (plegers) versus traumaverwerking (slachtoffers) 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 9
Modellenstrijd Dutton & Corvo (2006): Rethinking Domestic Violence Gondolf (2007) 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 10
Typologieën daders Aanvankelijk driedeling: Antisociaal Alleen gezin / partner Borderline / dysfoor Recent vierde type toegevoegd: Licht Antisociaal (zie oa Thijssen & De Ruiter (2010)) 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 11
Typologieën slachtoffers Slachtoffers worden met rust gelaten uit angst voor blaming the victim -> weinig onderzoek In Nederland indeling in zes types (Sijbrandi, Jonker & Wolf, 2008) 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 12
Typologieën relaties Johnson (1996, 2008): Intiem terrorisme Gewelddadig verzet Wederzijdse gewelddadige controle Situationeel geweld 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 13
Behandelmodellen Duluth model (Pence & Paymar,1981): macht en controle, plegers Van Outsem / Van Oosten (2001): De Aanpak. Slachtoffers, zo mogelijk plegers Lee, Seebold & Uken (2003): oplossingsgericht, plegers 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 14
Behandelmodellen Scheinkman & Fishbane (2004), beide partners Murphy & Eckhardt (2005): geïndividualiseerde CGT, plegers Stith, Rosen & McCullen (2011): systeem- en oplossingsgericht, beide partners 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 15
Belangrijkste conclusie Alle modellen hebben hun merites Geen enkel model voldoet voor alle stellen Eerder behoefte aan een procesmodel ; waarin inhoudelijk uitgewerkte protocollen op maat worden ingepast 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 16
Dus Aansluiten bij kenmerken van individu (o.a. psychopathologie) en relatie Systeemgericht Time out emotieregulatie verdragen Individuele casusconceptualisatie Opvattingen - schema s - kwetsbaarheid Vaardigheden Soms: behandeling trauma s 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 17
Dus Beslisboom voor indicatiestelling Twee fasen: veiligheid en verdieping In verdieping verschillende opties, bv. relatievaardigheden en / of relatiepatronen - kwetsbaarheid Voortdurend oog voor veiligheid, ook in fase 2. 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 18
De praktijk: film en casus 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 19
EXPLOSIE Primitieve reacties Alcohol, drugs woede Toename: - hartslag - bloeddruk - hoge, snelle ademhaling - stress hormonen boos irritatie reflectie stressfactoren Escalatie Proces, Justine van Lawick, april 2008 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 20
Destructieve spiraal Overlevingsstrategie: Achterdochtig, controlerend gedrag; boos op de huid zitten. Kwetsbaarheden: - Zich hulpeloos, overweldigd voelen Overlevingsschild Fragile Inner Self Kwetsbaarheid Kwetsbaarheid Overlevingsschild Kwetsbaarheden: - Intense jaloezie - Afwijzing - Verlating Overlevingsstrategie: - Gereserveerde opstelling - Terugtrekken
Onderhandelde time-out Bij opstellen van de time-out aandacht hebben voor ieders kwetsbaarheid Zo kan voorkomen worden dat tijdens de time-out opnieuw kwetsbaarheden worden geraakt (bv. angst voor verlating) Rode knoppen hangen vrijwel altijd sterk samen met iemands kwetsbaarheid 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 22
Opbouw behandeling Bespreken van de time-out / leren kalmeren Uitvragen van gedragssequentie en achterliggende cognities en gevoelens Genogram Koppeling cognities en gevoelens bij conflicten met kwetsbaarheid Kwetsbaarheidscyclus herkennen en doorbreken 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 23
Destructieve patronen Bij veel stellen die hulp zoeken is sprake van een destructief patroon: herhaling van de kwetsbaarheidscyclus Eerste doel is veiligheid, vervolgens het herkennen van het destructieve patroon en er uit leren stappen 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 24
Technieken Genogram Uittekenen van het patroon Relatietekening van Rober Wondervraag Evenwichtsvoorbeeld Communicatievaardigheden Circulaire vragen (leren mentaliseren) 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 25
Theoretisch kader Besproken benadering is een mix van cognitieve gedragstherapie, schemagerichte cognitieve therapie, en emotion focused therapy Veiligheid keert terug in de relatie als degene die geweld gebruikt daarmee stopt. Veilige gehechtheid keert terug in de relatie als de destructieve patronen stoppen. 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 26