Activiteit 1: waarneming van water

Activiteit 1: waarneming van water Bij deze activiteit kunt u kiezen tussen verschillende waarnemingen: functies van water, attributen gelinkt aan water, water en techniek en p zek naar verschillende srten water. Afhankelijk van deze keuze hebt u ander materiaal ndig en streeft u andere delen na. Daarnaast is het k belangrijk dat de kleuters leren dat het belangrijk is water te drinken en heveel water ze meten drinken. U kunt ervr kiezen die infrmatie in deze activiteit te integreren. De achtergrndinfrmatie helpt u hierbij. Materiaal Ndzakelijk Water: leidingwater en verschillende srten mineraalwater/brnwater Bekers (verschillende srten), messen, fruitpers, lepels, snijplankjes, kmmen, vergiet f zeef Fruitprikkers f andere versiering en (kleurrijke) rietjes Fruit (rijp en vers): aardbei, frambzen, dnkere bessen, sinaasappel, citren, pmpelmes, kiwi Munt en ijsblkjes Vertelplaat van de klas, de speelplaats, de refter en de sanitaire vrzieningen Infrmatie water, de tverdrank bij uitstek (zie wegwijzer vr leerkrachten) Mgelijk Grenten: wrtel, rde kl Andere kruiden Ptje met lep en grte glazen ptten met draaideksel en handvat (vr p tcht) Greperingsvrm In grep (bijvrbeeld per 6) Plaats In de klas Op tcht: bij de slt, vijver, regentn Vraf Neem de infrmatie water, de tverdrank bij uitstek dr. Cntrleer f het kraantjeswater p schl drinkbaar is. Plaats het materiaal p een aparte tafel. 8

Verlp: ervaringssituatie Inleiding: verhaal Wies en Warre Lees vr uit het vertelbekje Wild van water. Wies en Warre drinken water. U kunt bijvrbeeld starten bij het begin, f vanaf pagina 11. Verschillende srten water: kringgesprek Plaats 3 srten water p tafel: een fles met plat water een fles met spuitwater (niet teveel want klzuur prikkelt de blaas) een fles met kraantjeswater, gevuld dr een kleuter Stel een denkvraag: Welk water is drinkbaar? Alle drie, k kraantjeswater. Smaakmemrie Smaken alle waters hetzelfde? De een blinde preftest: neem 6 bekers water, neem leidingwater en verschillende merken water. Vul altijd 2 bekers met hetzelfde srt water. Wissel de bekers van plaats. Laat kleuters nu preven en zeken welke bekers water hetzelfde smaken. Kleuters zullen vaststellen dat water tch heel anders kan smaken. Waaruit drinken we water: kringgesprek De kleuters brengen hun eigen beker mee en zeken de verschillen in grtte, vrm, sluiting, kleur, srt materiaal, details U brengt verschillende bekers mee. De kleuters zeken de verschillen in grtte, vrm, print, kleur, gebruik U kunt een kijk- en tastspelletje spelen met dit materiaal. Wees wel vrzichtig met de glazen. Functies van water: kringgesprek We drinken water. Waarvr gebruiken we water ng? Mgelijke antwrden: Bereidingen: thee, kffie, sep, aardappelen kken, water met smaakjes (zie activiteit 2 elfenwater ) Tanden petsen Duchen, lichaam wassen, een bad nemen Kledij wassen Petsen Tilet drspelen, handen wassen De vaat den De aut wassen Drinken vr dier en mens Planten water geven 9

Laat de kleuters uitgebreid kennis maken met de functies van water dr hier een praktische activiteit aan te kppelen. Enkele vrbeelden: pppenkleertjes wassen, de vaat den, handen wassen na het plassen Speel een smaak- en geurspel met thee, kffie, sep, water met smaakjes Gebruik de vertelplaat bij dit kringgesprek: het nderdeel van de klas f de speelplaats, de refter, f de sanitaire vrzieningen. U kunt de verschillende nderdelen van de vertelplaat bespreken. De kleuters kunnen de verschillende nderdelen nadien tt een geheel puzzelen. Het gebruik van de vertelplaat is verder uitgewerkt bij de activiteiten vr de eerste graad lager nderwijs. Ok in het kleuternderwijs kunt u deze suggesties tepassen. Attributen gelinkt aan water: kringgesprek Ver met de kleuters een gesprek ver de ndzaak van het bewaren van water in flessen. Bewaren van water Petflessen in verschillende vrmen en kleuren: grt, klein, rnd, langwerpig Glazen flessen in verschillende vrmen en kleuren: grt, klein, rnd, langwerpig Waterbidns Kijk- f tastspel. Verzamel verschillende flessen en de er een kijk- f tastspel mee. Leg hierbij de nadruk p vrm, grtte, verschil in print Experiment. Laat de kleuters 3 bekers vullen met water: spuit-, plat- en kraantjeswater. U duidt p de bekers de heveelheid water aan met een maatstreep. De kmende week kijkt u samen met de kleuters wat er gebeurt. U laat na deze week de kleuters tt het besluit kmen: water met in een geslten fles bewaard wrden. Cnstructie. De kleuters maken met kstels materiaal een cnstructie: een aut, een ppje, een huis, een bt Mgelijkheden hiervr wrden beschreven in activiteit 9 knutselen met kstels materiaal Eigenschappen van water: prefjes De kleuters staan rnd de tafel waarp zich een aantal waterbekkens met kud water bevinden. De kleuters den een aantal preven met water. Water is een vleibare stf: De kleuters prberen het water vast te nemen. De kleuters zeken plssingen m water langer in hun handen te huden. Warm en kud water: De kleuters huden de handen in het water. De kleuters sluiten de gen terwijl u warm water in de bekkens giet. De kleuters vertellen wat ze ervaren. Prefje: Giet kud, lauw en warm water in een verschillende km. Een kleuter steekt eerst zijn hand in het kude water, dan in het lauwe water. De kleuter vertelt wat hij velt. Een andere kleuter steekt eerst zijn hand in het warme water, dan in het lauwe water. De kleuter vertelt wat hij velt. De eerste kleuter zal het water als warm ervaren, de tweede als kud. Vervlgens veren de kleuters de andere handeling uit. 10

Drzichtigheid van water: Elke kleuter krijgt een drzichtige plastic beker. Wat gebeurt er als je de beker gevuld met water tegen je g hudt en erdr kijkt naar een andere kleuter? Plaats een steentje p de bdem van een km gevuld met water en vraag de kleuters wat ze zien. Drijven en zinken: De kleuters leggen een lege beker en een gevulde beker in het wasbekken. Wat gebeurt er? Elke kleuter krijgt een wijnkurk. Wat gebeurt er als je de kurk naar beneden duwt tt p de bdem van het bekken en dan weer ls laat? (Vrspelvraag) Elke kleuter krijgt een steentje. Wat gebeurt als je het steentje naar beneden duwt? (Vrspelvraag) De kleuters krijgen een plankje piepschuim. Zal het drijven f zinken? (Vrspelvraag) Wat gebeurt er als je er een kurk f een steentje p legt? Heveel steentjes zijn er ndig m de piepschuimbt te den zinken? Water en techniek: prefjes De kleuters staan rnd de tafel waarp zich een aantal waterbekkens met kud water bevinden. De kleuters den een aantal technische preven met water. Bellen blazen: He kun je bellen blazen in het water? (Rietje, mnd, neus, ) Blijven de bellen de hele tijd? Wat kunnen we in het water den m blijvende bellen te krijgen? Wat det mama in het bad m bellen te hebben? De badschuim in het water en vertel de kleuters dat ze ged meten reren met hun handen in het water m bellen te krijgen. Ruik er eens aan. Naar wat vind je dat het ruikt? De kleuters blazen in het badschuim. Ze vangen zeepbellen p en prberen ze met een rietje grter te blazen. Trechters en prefbuizen: Tn een trechter en wijs de kleuters erp dat ze daarmee geen water kunnen scheppen. Vraag de kleuters wanneer we een trechter gebruiken. Laat het hen uitprberen. Kffiefilters (absrberen) Wat is de functie van een kffiefilter? De kleuters duwen een klein stukje in het water en zien dat het water verder kruipt. De kleuters gieten water in de kffiefilter. Wat gebeurt er? Op zek naar verschillende srten water Ga samen met de kleuters p tcht in de buurt van de schl, p zek naar verschillende srten water. Enkele vrbeelden: een rivier, een beek, een vijver, een aquarium, een pmp met grndwater, een regentn U kunt vraf een aantal persnen cntacteren waarvan u weet dat ze een vijver, waterpmp hebben. Mgelijkheden: U kunt met de kleuters p zek gaan naar de brn van de rivier, beek, waterpmp U vlgt met hen de waterlp. U kunt staaltjes van het water nemen. In ptjes met een lep kunt u samen met de kinderen het water grndiger nderzeken. Wat zie je? Mgen we hier van drinken? 11

U kunt de waterstaaltjes meenemen naar de klas en in verschillende brnnen p zek gaan naar de diertjes en andere dingen in het water. U kunt met de kleuters ver de beek f rivier springen. U kijkt welke dieren in en m het water leven. U maakt van deze uitstap ft s die u daarna in de klas ng kunt gebruiken. Vrzie ptten met een draaideksel en een handvat, zdat de kleuters het water tijdens de tcht gemakkelijk kunnen dragen znder te mrsen. Lepptjes maken het mgelijk m diertjes ged te bekijken. Kleuters kunnen in verschillende beken infrmatie pzeken. U kunt hen hierbij helpen dr vr te lezen. Mgelijke variaties: U kunt samen met de kleuters een bezek brengen aan: een watertren, waterzuiveringstatin, waterfirma U kunt met de kleuters een bezek brengen aan het tilet. Daar bespreekt u grndig de aanbevelingen vr het plassen. U kunt met de kleuters nagaan in welke laag van de vedingsdriehek water thuishrt. Tip Meer infrmatie ver een mgelijke watertcht p schl, vindt u terug in activiteit 8 watertcht p schl. Hier gaan kleuters actief p zek naar de waterpunten in de schlmgeving. U kunt deze activiteiten eventueel aan elkaar kppelen. 12

Activiteit 2: elfenwater In deze activiteit experimenteren de kleuters met smaken van water. Daarnaast leren ze dat het belangrijk is water te drinken en heveel water ze meten drinken. En van dat drinken meten ze natuurlijk plassen. U kunt ervr kiezen de plasinfrmatie in deze activiteit te integreren. De achtergrndinfrmatie helpt u hierbij. Delen De kleuters herkennen waterdranken als iets wat ged is vr hun gezndheid; wassen hun handen wanneer ze aan een bereiding beginnen; kunnen het verschil tussen de waterdranken herkennen en verwijzen hierbij naar geur, smaak, aanvelen en kleur; zien in dat een bereiding uit verschillende stappen bestaat; weten dat ze niet zmaar mgen drinken uit een fles. Materiaal Ndzakelijk Water Glazen, messen, fruitpers, lepels, snijplankjes, kmmen, brdjes, vergiet f zeef Fruitprikkers f andere versiering en (kleurrijke) rietjes Fruit (rijp en vers): aardbei, frambzen, dnkere bessen, sinaasappel, citren, pmpelmes, kiwi Munt en ijsblkjes (met stukjes fruit erin) Infrmatie water, de tverdrank bij uitstek (zie wegwijzer vr leerkrachten) Mgelijk Grenten: wrtel, rde kl Andere kruiden Greperingsvrm In grep (bijvrbeeld per 6) Plaats In de klas 13

Vraf Neem de infrmatie water, de tverdrank bij uitstek dr. Plaats het materiaal p een aparte tafel. Verlp: ervaringssituatie Vertelpp: elfenwater drinken De vertelpp drinkt elfenwater. Maak de kleuters nieuwsgierig en daag ze uit m k deze lekkere drank te maken. U kunt hiervr gebruik maken van een kkbek. Vertel de kleuters dat u gisterenavnd in een elfenkkbek aan het kijken was en een heel speciaal drankje gevnden heeft, elfenwater. Vertel de kleuters dat ze die drank mgen maken en straks k preven. Vraag hen waarm die elfen speciaal water maken en waarvr die drank kan dienen. Vertel hen dat u k elfenkaartjes in het bek gevnden hebt m het drankje te maken. Functineel waarnemen van de ingrediënten en het werkmateriaal De kleuters staan recht aan de tafels. De ingrediënten en het werkmateriaal wrden waargenmen. Leg de nadruk p het functinele aspect. Illustreer een aantal passende kenmerken van de ingrediënten en leg uit waarvr het werkmateriaal gebruikt wrdt. Cncretiseer begrippen zals vrmen, frmaten, heveelheden Waarschuw kleuters vr gevaarlijke werkmaterialen. Ingrediënten Waar heb je dit al eens gezien? Heb je dit al eens gegeten f gedrnken? Wat zie je? He smaakt/ ruikt/ velt het? Het werkmateriaal Waar heb je dit al eens gezien? Waarvr dient dit? He met je het gebruiken? Vrbeeld: Vraag naar het sappige, smaakvlle vruchtvlees van de bessen en leg minder de nadruk p de vrm. Vrbeeld: Bij een rnde glazen mengkm kunt u erp wijzen dat de rnde vrm het mengen vergemakkelijkt. Kppel een pref- f ruikspelletje aan de functinele waarneming. Kleuters zijn ng niet vertruwd met alle srten fruit. Op die manier geeft u hen de kans m de verschillende srten fruit te ntdekken. De kleuters zullen z k minder de neiging hebben m aan de messen te likken. 14

Elfenwater maken: werkwijze Schrtje aan. Handen wassen. Naar de tafel waar de activiteit zal plaatsvinden. Bruisend water en suikervrije sirp mengen. Ged reren. Fruit in stukjes snijden Fruit, ijsblkjes, munt naar keuze tevegen. Versieren van de bekers f glazen. Spreek een tverfrmule uit ver de drankjes: Water, water, water. Drinken de ik als een stere elf. Preven. Opruimen. Elfenwaters maken: taakverdeling en uitvering Taakverdeling De kleuters kiezen zelf een taakje. Elke kleuter begint aan zijn/haar pdracht. Deze taakverdeling kan kaderen in de rlverdeling van die dag f week en/f in cntractwerk. Uitvering De kleuters veren hun pdracht uit. De kleuters meten zelfstandig aan de slag kunnen. Dat kan dr een gede pstelling van de werkruimte. Suggestie U kunt deze individuele taken uitwerken in pictgrammen p een stappenplan. Z zien de kleuters elke stap die ze met uitveren en kunnen ze de zelfstandige activiteit k ng een aantal dagen later gemakkelijk uitveren. U kunt k met ft s werken p het stappenplan. De ft s meten uiteraard vereenstemmen met datgene wat ze werkelijk p tafel zien staan. In dat geval meten weinig pictgrammen verklaard wrden. Schenk wel aandacht aan de leesrichting. Is de taak van elke kleuter even lang? Vrzie eventueel een extra taak. Of laat de ene kleuter een andere helpen. 15

Aandachtspunten 1. Observatie Gaan de kleuters p een hygiënische manier te werk? Vrkm dat de kleuters aan de messen f vingers likken tijdens de activiteit. Veren de kleuters de juiste handelingen uit? Veren de kleuters hun eigen taak uit? 2. Begeleiding Interpreteer symblen als er gewerkt wrdt met het stappenplan. Zrg vr vldende ruimte en cmfrt m te werken. Waar meten de kleuters met het afval naar te? Sfeerscheppend drinkmment De elfendrank is klaar. Verzamel de kleuters in een kring. Als iedereen bediend is, preven de kleuters. Zrg ervr dat ze het drinken vldende lang in hun mnd huden m ged te kunnen preven. De kleuters delen hun meningen ver smaak, kleur Suggestie Versier de glazen van de dranken, zdat de kleuters kunnen genieten van de mie bediening. Versier de glazen f bekers met een suikerrandje (citren + suiker). Versier k de tafels en plaats ze gezellig samen. Richt een waterbar in met parasl, zmerse attributen 16