Financiën en risicomanagement Leergang Bedrijfskunde voor de Agribusiness Miranda Meuwissen, Alfons Oude Lansink Bedrijfseconomie, Wageningen Universiteit
Inhoud Risico-identificatie & stress test (Miranda) Investeren onder onzekerheid (Miranda) Financiële prestatie-indicatoren (Alfons)
Stresstest
Een stresstest voor de agribusiness?
De inventarisatie van risico s
Ook: HOT SPOTS keten Omgeving Arbeid Veevoer Broodgrondstoffen Bakkerij Restproducten LIDL Orders Kennis (NBC) Financier Energie
Onderbouwing met cijfers
Voorbeeld risicomatrix: Toevoer water Z-A Scenario s (totaal = 9): 3: slechte thuis-hygiëne door gebrek aan water; 8: hoog bacterie-gehalte door laag chloor-niveau; 9: Sabotage II: IMPACT(# MENSEN) I: IMPACT (GEZONDHEID) Zeer frequent Middelmatig Regel- Matig Beperkt Redelijk groot Groot Catastrofaal Zeer frequent Regel- Matig Mogelijk 1-9 10-29 30-249 250-1250 > 1250 Mogelijk Zelden 3 Zelden 3 Bijna nooit 9 8 III: RANKING IMPACT Gezondheid x3 #Mensen x1 Gewogen Rank Scenario 3 4 5 4.25 1 Scenario 8 2 5 2.75 3 Scenario 9 1 5 2.00 9 Bijna nooit 8, 9 IV: IMPACT X KANS Gewogen 1 1.5-2.4 2.5-3.5 3.6-4.5 5 Zeer frequent Regelmatig Mogelijk Zelden 3 Bijna nooit 9 8
Stresstest agribusiness (handout)
Risicomanagement (tomaten, Spanje) Risicomanagement Gemiddeld CV(%) Extreme waarden 5% 95% BASIS: Productieen verkoopalsnl stil ligt(oktober-mei) 0.58 36.6-49 68.6 ALT-I: Dicht op markt, actief bezig met prijsvoorspellingen, concentreer op weken met hoge prijzen 0.63 35.5-47.4 67.9 ALT-II: Uitstellen van afzet (1 week) als prijs daalt (>25%) 0.59 36.3-48.5 68.0
Investeren onder onzekerheid
Tijdwaarde van geld Waarom is een euro die vandaag wordt uitbetaald meer waard dan een euro die over 10 jaar wordt uitbetaald: Individuen geven voorkeur aan consumptie nu, in plaats van later! Onzekerheid over een toekomstige cash flow. Inflatie leidt tot een lagere koopkracht voor dezelfde euro.
Contante waarde van geld 1 januari 2014 heeft iemand 100 op een spaarrekening staan tegen 6% rente. 1 januari Rente Spaarrekening 2014-100 100 2015 0.06x100=6 106 1.06x100 2016 0.06x106=6.4 112.4 1.06 2 x100
Investeringen Vaste activa Gebouwen Installaties Machines Emissierechten Licenties Centraal bij elke investering: wat is de extra cash flow die wordt gegenereerd?
Bepalen van de kasstroom van een investering o Nieuwe machine: 200.000 (levensduur 10 jaar) o Jaarlijkse besparing kosten: 50.000 o Belastingpercentage: 30% Cash flow voor belasting 50.000 Afschrijving 20.000 Winst (voor belasting) 30.000 Belasting 30% 9.000 Winst na belasting 21.000 Extra cash flow investering 21.000 + 20.000 = 41.000
Payback period (terugverdientijd) Wat is de payback period van een investering met de volgende cash flows
Net Present Value (netto contante waarde) Stel je investeert 100 in een nieuw project met een looptijd van 2 jaar. De cash flows in jaar 1 en jaar 2 bedragen 60. De rente is 6%. Jaar Cash Flow ( ) Present value op t=0 0-100 - 100 1 60 60 1.06 2 60 60 1.06 2 9.44 100...
Gemiddelde Boekhoudkundige Rentabiliteit (GBR) De gemiddelde netto kasstroom min afschrijving, gedeeld door gemiddeld geïnvesteerd bedrag Gemiddelde kasstroom - gemiddelde afschrijving Gemiddelde investering Investering: kasstroom/jaar: Levensduur: Restwaarde: 1.000.000 250.000 5 jaar 0 GBR= 250.000 -( 1.000.000/5) ( 1.000.000 + 0)/2 = 0,10
Welke Cash Flows moet je meenemen? Cash Flows Sunk Costs Opportunity Costs Neveneffecten Toegerekende kosten
Sunk Costs Definitie Voorbeelden: - Marktonderzoek naar het potentieel van een nieuw product - Een licentie die al is gekocht Een sunk cost is een cash flow die al heeft plaatsgevonden. Het project verandert daar niets meer aan. Regel Sunk costs wordenniet meegenomen in de investeringsanalyse.
Opportunity Costs Voorbeeld: - Een loods staat nu leeg, maar kan ook verhuurd worden. Definitie Opportunity costs zijn inkomsten die verloren gaan bij uitvoering van een project Regel Opportunity Costs worden meegenomen in de analyse.
Neveneffecten Definitie Voorbeelden: - Erosie: vergroten productie van een bepaalde potplant verlaagt de marktprijs. - Synergie: vergroten productie potplant verlaagt de overheadkosten per eenheid. Een neveneffect is ofwel eenerosie of een synergie. Erosie: verlaging cashflow als gevolg van het project Synergie: verhoging cash flow als gevolg van het project. Regel Neveneffecten worden meegenomen
Toegerekende kosten Voorbeeld: - De afdeling Finance en Control verricht taken voor alle onderdelen van het bedrijf. Definitie Toegerekende kosten zijn de kosten van overhead die gemaakt worden voor alle afdelingen van een bedrijf. Regel Worden alleen meegenomen indien het project tot hogere uitgaven leidt.
CASE (handout) Project A Project B Investeringsbedrag 360.000 360.000 Looptijd 2 jaar 3 jaar Restwaarde 40.000 54.000 Jaarlijkse afzet 16.000 stuks Eerste jaar 15.000, tweede jaar 17.000 en derde jaar 19.000. Verkoopprijs 24 per eenheid Eerste jaar 21, tweede jaar 18,- en derde jaar 16,- Variabele kosten 5 per eenheid 6 per eenheid Overige constante kosten 90.000 per jaar 55.000 per jaar
CASE-vervolg (met onzekerheid)
Stelling INVESTERINGSBESLISSINGEN NEEM IK VOOR DE HELFT OBV BEREKENINGEN EN VOOR DE ANDERE HELFT OBV GEVOEL EN KENNIS VAN DE SECTOR
Vragen?