Probleembeschrijving

Transcriptie

1 Naam auteur(s) Ir. N.C.Veerman Vakgebied Wiskunde Titel Motivatieproblemen in het volwassenonderwijs Onderwerp Het verhogen van de motivatie van leerlingen door eigen materiaal in te zetten. Opleiding Interfacultaire Lerarenopleiding, Universiteit van Amsterdam Doelgroep HAVO, bovenbouw Sleuteltermen Motivatie, VAVO, lesmateriaal, huiswerk Bibliografische referentie Veerman, N.C. (2015). Motivatieproblemen in het volwassenonderwijs. Amsterdam: Interfacultaire lerarenopleiding UvA. Studentnummer Begeleider(s) Drs. L. Wesker-Elzinga Datum

2 Probleembeschrijving Ik geef les op het Voortgezet Algemeen Volwassenenonderwijs (VAVO). Het VAVO bestaat alleen uit eindexamenklassen. Er zijn een aantal redenen waarom een leerling op het VAVO studeert en niet op een reguliere middelbare school: Een leerling is gezakt voor het examen en wil alsnog zijn diploma behalen. ( de leerling hoeft dan niet alle vakken over te doen ) Een leerling is voor de tweede keer blijven zitten en moet naar een andere school. Een leerling heeft een diploma en wil een certificaat voor een extra vak behalen. Een leerling zit op een middelbare school en wil een vak volgen dat zijn school niet aanbiedt. Een leerling heeft mavo/vmbo- t gedaan en wil naar havo. Een leerling heeft havo gedaan en wil naar vwo. Een leerling wil een diploma behalen en is de middelbare school ontgroeid. Over het algemeen genomen kun je zeggen dat een leerling van het VAVO het op een andere school niet gered heeft. Daarnaast hebben veel leerlingen een lichamelijk, psychologisch of sociaal probleem. De leeftijd van de leerlingen varieert tussen de 17 en 23 jaar. In één jaar tijd krijgen de leerlingen de stof van de bovenbouw voor een bepaald vak. Dit betekent dat het werktempo twee keer zo hoog ligt als normaal. Dit betekent ook dat de leerling per vak twee keer zoveel huiswerk voor zijn kiezen krijgt. Voor wiskunde geldt dat per gegeven lesuur van 45 minuten er anderhalf uur nodig is voor huiswerk. De leerlingen krijgen 4 lesuren wiskunde per week. Zij dienen dus gemiddeld zes uur huiswerk te maken. Een probleem is dat veel leerlingen dit niet doen. Enkele leerlingen zijn meestal bij met huiswerk, enkele hebben niets aan het huiswerk gedaan en de rest heeft driekwart van het huiswerk gemaakt. Aangezien er veel zelfstandig werken van de leerlingen wordt vereist, wordt de studiewijzer strak gevolgd. De studiewijzer geeft per les aan welke sommen in het boek van Getal & ruimte gedaan moeten worden.vooral de leerlingen die door fysieke problemen niet naar school kunnen komen weten op deze manier precies waar de klas is qua stof. Dit heeft echter als nadeel dat het voor veel leerlingen minstens de tweede keer is dat zij het boek moeten doorwerken. Deze leerlingen zijn vaak niet aan het werk en als zij er op aangesproken worden is het antwoord meestal: Maar meneer, ik weet dit al en heb het vorig jaar gemaakt. Ik weet de vragen en antwoorden inmiddels uit mijn hoofd. Deze houding van veel leerlingen heeft een negatieve invloed op het werkklimaat in de klas. Eén van de vereisten voor (andere) leerlingen om de lesstof in zich op te nemen en te kunnen toepassen (Marzano, 2013).

3 Probleemanalyse Motivatie is het geheel aan invloeden en krachten die kenmerken van toekomstig gedrag beïnvloeden (Valcke, 2010). Nieuwsgierigheid Nieuwsgierigheid is een belangrijke motor achter motivatie (Ebbens, 2013). Vaak hebben deze leerlingen de stof al gezien en is de nieuwsgierigheid naar het onderwerp al weg. Betekenis geven aan de leerstof wordt als één van de voorwaardes gezien van effectief leren, dit is echter al gebeurd in het vorige jaar. Als het nog niet gebeurd is kan ik, de docent, proberen dit wel te doen en zo de nieuwsgierigheid van de leerling op te wekken. Succesbeleving Een andere motor is succesbeleving (Ryan, 2000). De leerling moet ervaren dat hij/zij in staat is om een taak te volbrengen. Het is niet zonder reden dat de leerling het vak nog een keer over moet doen. Vaak blijkt dan ook dat de hoeveelheid stof de leerling tegenhoudt om te beginnen aan het huiswerk. Een gedachte hierbij zou kunnen zijn: Dit is zo veel werk, dit krijg ik nooit allemaal af. Hierdoor zou de succeservaring achterwege kunnen blijven. Hoewel er enkele opdrachten met succes zijn afgerond is de (complete) taak niet gelukt. Als deze prikkel uitblijft is er dus minder motivatie om de volgende keer er ook maar aan te beginnen. De achterstand wordt groter en de volgende keer is het moeilijker om al het huiswerk afgerond te hebben. Zelfoverschatting Bij enkele leerlingen komt het voor dat het onderwerp wat nu in de klas behandeld wordt het vorige schooljaar wel goed is gemaakt. Er zijn vier schoolexamens in het jaar, het kan dus voorkomen dat de leerling dat onderwerp goed beheerste. Dit is echter geen garantie. De term use it or lose it is hier van toepassing. De leerling kan denken: dit heb ik vorig jaar al goed gemaakt. Hij/Zij ziet er dan geen nut in om de oefeningen nog een keer te maken. Zij denken de lesstof al te beheersen. Concluderend Het gebrek aan motivatie zorgt voor een slechte werkhouding. Dit is een probleem aangezien de leerlingen niet toe komen aan oefening met de moeilijkere opgaven. Het niveau van de opgaves is opbouwend. Dit betekent dat de leerlingen geen oefening hebben gehad met opgaves zoals zij die uiteindelijk krijgen op het (school)examen. Geen oefening houdt in dat zij lang moeten nadenken over de heuristiek van het probleem en dus in tijdnood zullen komen bij de examens. En dus slechtere cijfers halen dan in hun potentie zit. Mogelijke oplossingen Flipping the classroom In een flipped classroom, kijken of luisteren studenten thuis naar de theorie en huiswerk wordt in de klas gemaakt. De klas wordt veel interactiever en de docent heeft ruimschoots de gelegenheid om geïndividualiseerde begeleiding te

4 bieden waar dat het meest nodig is. Omdat er meer tijd is voor huiswerk met begeleiding is de verwachting dat de leerlingen die moeite hebben met de stof meer hulp krijgen. Zij kunnen daardoor wel de succesprikkel behalen en meer motivatie krijgen. De andere oorzaken zullen hier echter minder bij gebaat zijn. Als de stof voor de tweede keer aan de leerling gepresenteerd wordt, zal hij/zij de theorie in principe kunnen overslaan. In de les wordt de kennis dan weer opgefrist door de oefeningen te maken. De leerling moet dan echter wel het nut hiervan inzien. Minder huiswerk In de studiewijzer staat per les opgegeven welke opdrachten gemaakt moeten worden. De opdrachten die niet in de les worden gemaakt zijn huiswerk. De hoeveelheid sommen die bij elke les staat schrikt af. Het zou misschien beter zijn om hier minder sommen neer te zetten, meer kleine oefeningen in de klas te doen en kleine besprekingen hierover te houden. Door kleine oefeningen in de klas te doen hebben degene die zichzelf overschatten kleine inspanningen te leveren. Als het minder moeite vergt zijn de leerlingen eerder geneigd het te doen. Door minder sommen huiswerk op te geven, is dit ook haalbaarder voor de leerlingen om dit succesvol af te ronden. Andere methode dan de geijkte Getal & ruimte en moderne wiskunde zijn de twee meest gebruikte methodes op middelbare scholen. De leerlingen die de stof al gezien hebben, hebben op hun vorige school de methode (getal & ruimte) gemeen met het NOVA College. Dit is natuurlijk makkelijk te voorkomen door een andere methode dan getal & ruimte en moderne wiskunde te gebruiken. Hierdoor verwacht ik dat de leerlingen andere sommen kunnen maken. De aansluiting met het dagelijkse leven kan hier ook beter naar voren komen en de voorbeelden recenter. De leerlingen zien iets nieuws, dit zou hun nieuwsgierigheid kunnen wekken en dus hun motivatie kunnen opkrikken. Keuze De oplossing wil ik gaan zoeken in de combinatie van Minder huiswerk en een andere methode. Door goed te kijken welke stof er op het schoolexamen en het centraal eindexamen is er mijns inziens een hoop te winnen in de hoeveelheid stof die leerling te verwerken krijgt. Door hier goede keuzes in te maken moet het mogelijk zijn om een onderwerp goed en duidelijk aan de leerling uit te leggen, zonder te veel af te wijken van de bijbehorende theorie of hiaten in de kennis achter te laten. Een andere methode zorgt voor nieuwsgierigheid bij de leerling en bij het juist kiezen van de stof kan de context met het dagelijks leven beter duidelijk gemaakt worden. De leerling kan zo het nut zien van de wiskunde en de toepassing daarvan. Ik zal één hoofdstuk uit het boek vervangen door het onderwerp maar dan volgens een andere methode.

5 Ontwerphypothese en regels Als ik de lage motivatie en slechte werkhouding van leerlingen met het aanbieden van minder maar wel nieuwe stof dan leidt dat tot een betere werkhouding en een lagere werkdruk bij gelijkblijvende cijfers. De bijbehorende ontwerpregels die in mijn ontwerplessen terug te vinden zijn: De lesdoelen zijn duidelijk omschreven Er dient hooguit anderhalf uur huiswerk te zijn De relatie met het dagelijks leven moet duidelijk zijn Onderzoeks- en tijdsplan Onderzoeksplan De lessen dienen op resultaatniveau en op gedragsniveau getest te worden. Voor het resultaatniveau wil ik de resultaten van de schoolexamens gebruiken. Ik heb twee parallelklassen. Door nu in één van de twee klassen dit ontwerp toe te passen kan ik het verschil in cijfers van de twee klassen vergelijken. Dit wil ik doen door de cijfers van toetsweek 1 (vanaf 20 oktober) te vergelijken met toetsweek 2(vanaf 8 december). Als het verschil tussen de twee klassen voor de twee schoolexamens gelijk of beter is heb ik mijn doel bereikt. De evaluatie op gedragsniveau zal volgen door middel van een enquête. Hierin zal ik de leerlingen vragen stellen over de tijd die zij besteden aan het huiswerk en hoe zij de werkdruk ervaren. Dit zal ik doen per hoofdstuk, aangezien mijn ontwerp één van de vier hoofdstukken is. Tijdsplan Week Datum Activiteit Bijzonderheid 41 5 oktober Inleveren paper 1 42 Vakantie oktober Inleveren OO1 SE november Uitvoeren lessenserie november Uitvoeren lessenserie Herkansing OO1 12 november november Uitvoeren lessenserie SE december Ontwerpfestival januari OO2 inleveren januari Herkansing OO2

6 Literatuuroverzicht Ebbens, S. & Ettekoven, S. (2013). Effectief leren, basisboek. Houten: Wolters- Noordhoff Uitgevers Groningen. Marzano, R. & Miedema, W. (2013). Leren in vijf dimensies. Moderne didactiek voor het voortgezet onderwijs. Assen: Koninklijke Van Gorcum BV. Valcke, M. (2010). Onderwijskunde als ontwerpwetenschap. een inleiding voor ontwikkelaars van instructie en voor toekomstige leerkrachten. Gent: Academia Press. Ryan, R. & Deci, E. (2000). Self- Determination Theory and the Facilitation of Intrinsic Motivation, Social Development, and Well- Being. American Psychologist, 55 (1), p 68-78