Jaardocument Medisch Centrum Haaglanden 2007

Transcriptie

1 Jaardocument Medisch Centrum Haaglanden 2007

2 Inhoudsopgave Pagina 1. Maatschappelijk verslag 3 2. Profiel van de organisatie Uitgangspunten en identificatiegegevens MCH in een notendop Structuur van het concern Kerngegevens Kernactiviteiten en werkgebied Cliënten, capaciteit, productie, personeel en opbrengsten Werkgebieden Samenwerkingsrelaties Bestuur, toezicht en bedrijfsvoering Bestuur en toezicht Raad van Bestuur Raad van Toezicht Bedrijfsvoering Patiënten Adviesraad Beleid, inspanningen en prestaties Meerjarenbeleid Algemeen beleid Algemeen kwaliteitsbeleid Kwaliteitsbeleid ten aanzien van patiënten Kwaliteit van zorg Klachten Toegankelijkheid Veiligheid Kwaliteit ten aanzien van medewerkers Personeelsbeleid Kwaliteit van het werk Opleiding, ontwikkeling en wetenschap: Landsteiner Instituut ICT Beleid Financieel beleid De uitgangspunten Totale bedrijfsopbrengsten Bedrijfslasten Het resultaat Samenleving Dochterinstellingen Geconsolideerde jaarrekening Jaarrekening Overige gegevens Bijlagen Publicaties Personalia DigiMV 93

3 1. Maatschappelijk verslag Voorwoord Raad van Bestuur Het Medisch Centrum Haaglanden heeft 2007 succesvol gewerkt aan het verder optimaliseren van de patiëntenzorg. Deze optimalisatie van de patiëntenzorg gaat samen met opnieuw groei van de geleverde zorg. De groei ontstond vooral in het zogeheten A-segment en niet zozeer in het B-segment. De groei in het A- segment knelt in de bekostigingsstructuur van de zorg. Des al niettemin zijn wij ervan overtuigd dat in dit A-segment voor MCH en de bevolking van de regio Haaglanden de noodzakelijke zorg plaats vindt. Dat,ondanks de huidige bekostiging in het A-segment, een positief resultaat geboekt is, zegt veel over de sterke positie van het ziekenhuis. In 2007 zijn opnieuw diverse projecten gestart om de zorg te optimaliseren. Projecten die medisch inhoudelijk een forse stap vooruit betekenden zoals de intra operatieve radiotherapie (IORT), maar ook projecten gericht op onze klanten, zoals het klantgerichtheidsproject Gewoon doen. Deze inzet wordt ook om ons heen gewaardeerd, dat moge blijken uit de diverse prijzen die onze medewerkers uitgereikt kregen. Dit resultaat is te danken aan de inzet van al onze medewerkers. Maar ook zijn wij schatplichtig aan onze Ondernemingsraad, Stafbestuur, Patiënten Adviesraad, Verpleegkundige Advies Raad en de Raad van Toezicht. Het Medisch Centrum Haaglanden is een ziekenhuis dat stelselmatig vernieuwing nastreeft. De ruimte die mede door ons efficiency project START is ontstaan biedt ruimte voor nieuwe initiatieven. Daar komt nog bij dat de samenwerking in de Haagse regio binnen het consortium en de samenwerking met het HagaZiekenhuis over de topklinische functies, allerlei mogelijkheden bieden om de kwaliteit van zorg nog verder te verbeteren. Peter van der Meer, Willem Geerlings, Raad van Bestuur 3

4 2. Profiel van de organisatie In dit hoofdstuk worden achtereenvolgens de volgende onderwerpen besproken: de uitgangspunten van de verslaggeving, de algemene identificatiegegevens, een korte schets van het Medisch Centrum Haaglanden ter introductie, de kerngegevens over 2007 en ten slotte de structurele samenwerkingsrelaties Uitgangspunten en identificatiegegevens Het voorliggende document is het jaardocument 2007 van het Medisch Centrum Haaglanden. Met ingang van 2007 heeft het MCH het jaardocument opgesteld volgens de richtlijn Jaardocument Zorginstellingen De jaarrekening heeft de WTZi (Wet Toelating Zorginstellingen) als uitgangspunt voor het opstellen van de cijfermatige bepalingen. Algemene identificatiegegevens Naam verslagleggende rechtspersoon Stichting Medisch Centrum Haaglanden Adres Lijnbaan 32 Postcode 2512 VA Plaats Den Haag Telefoonnummer Identificatienummer Kamer van Koophandel adres Internetpagina MCH in een notendop Het MCH is een ziekenhuis met 785 erkende bedden en circa medewerkers, verdeeld over twee ziekenhuislocaties. Het MCH is ontstaan door de fusie op 1 januari 1998 tussen het Westeinde Ziekenhuis te Den Haag en het Ziekenhuis Antoniushove te Leidschendam-Voorburg. MCH Westeinde is een binnenstadsziekenhuis in het hartje van Den Haag. MCH Antoniushove ligt in Leidschendam-Voorburg in een omgeving met in de jaren 60 gebouwde wijken. Daarnaast biedt het MCH direct of indirect zorg in Monster, Leidschenveen en op de Koninginnegracht te Den Haag. De volgende tabel geeft een indicatie van de omvang van de activiteiten van het MCH: Aantallen (2007) Aantal opgenomen patiënten Aantal verpleegdagen Aantal dagverplegingen Aantal eerste polibezoeken Daarnaast beschikt het MCH over 22 behandelplaatsen voor haemodialyse, waarvan 2 voor spoedgevallen. De functies SEH, traumatologie, intensive care, neurologie, neurochirurgie, radiologie en sportgeneeskunde hebben een regionale betekenis. Ook beschikt het MCH over 5 lineaire versnellers t.b.v. de behandeling van kanker. Het MCH kent daarnaast centres of excellence. In de centres of excellence wordt hoogwaardige en specifieke zorg en service verleent aan een specifieke groep patiënten. De zorg wordt verleend aan patiënten vanuit de 4

5 gehele regio of uit het hele land. Het MCH onderscheidt de volgende centres of excellence: Slaapcentrum, Medisch Centrum voor Dansers en Musici, Rug- en Nekcentrum en Centrum voor Beweging Structuur van het concern In deze paragraaf komen aan de orde de juridische structuur, de organisatorische structuur (organigram), het besturingsmodel, de toelating(en) en de medezeggenschapsstructuur voor medewerkers. De medezeggenschapstructuur van patiënten wordt elders besproken. De juridische structuur Aan de Stichting Medisch Centrum Haaglanden zijn diverse organisatieonderdelen verbonden. De Raad van Bestuur vervult de bestuursfunctie voor alle organisatiedelen waar het MCH 100% eigenaar van is. In geval van deelneming participeert een van de leden van de Raad van Bestuur in het toezicht. Hieronder staat een opsomming van de organisatieonderdelen waarin het MCH in meer of mindere mate een belang heeft. Tevens is aangegeven welke activiteiten in de juridische entiteit worden verricht en wat het (financiële) belang van het MCH in deze organisatie is. De Haaglanden Kliniek CV exploiteert een ZBC. Binnen het ZBC worden oogheelkundige ingrepen (refractiechirurgie), plastische chirurgie, tandheelkunde en kaakchirurgie en dermatologie verzorgd. Het belang van MCH is 99% in het vermogen van de Haaglanden Kliniek CV, de resterende 1 % is belang van Haaglanden Kliniek BV. Haaglanden Kliniek BV voert de directie over de Haaglanden Kliniek CV. Het MCH is 100% eigenaar van de Haaglanden Kliniek BV. Expres-so BV, waarvan MCH 100% eigenaar is, exploiteert MCH sinds 1 januari 2005 de restauratieve voorziening in de Centrale Hal van de locatie Westeinde. Vanaf 1 december 2006 is dit uitgebreid met de restauratieve voorziening op de locatie Antoniushove. Stichting Diabetes Zorg Haaglanden exploiteert een zelfstandig behandelcentrum voor het verlenen van zorg aan mensen met Diabetes Mellitus. De verleende zorg bevindt zich op het scheidsvlak tussen eerste en tweede lijnszorg. MCH participeert hierin samen met zorgverzekeraars. In West End Facility BV zijn schoonmaakwerkzaamheden en diensten, linnenvoorziening, afvalverwerking en interne verhuizingen en gebouw/terreingebonden werkzaamheden ondergebracht. MCH is 100% eigenaar van de BV. Servanda BV exploiteert een huisartsencentrum in Leidschenveen, deze activiteit is in augustus 2006 gestart. MCH is de enige aandeelhouder in deze BV. Apotheek MCH Lijnbaan BV richt zich op de exploitatie van een apotheek in het MCH. De apotheek op de locatie Westeinde zal medio 2008 starten. MCH heeft een meerderheidsbelang van 51% in deze BV. In het Diagnostisch Centrum Haaglanden BV wordt door MCH samengewerkt met andere partijen om gezamenlijk verschillende vormen van (multi disciplinaire) diagnostiek te verlenen. MCH participeert voor 30% in de vennootschap en heeft daarmee een minderheidsbelang. Het MCH ontplooit op beperkte schaal activiteiten voor derden die in het verlengde liggen van de ziekenhuisactiviteiten in een aan het MCH gerelateerde stichting namelijk de "Stichting Dienstverlening Westeinde". Daar het hier om een steunstichting gaat is besloten niet tot consolidatie over te gaan. 5

6 De organisatorische structuur (organigram) Het besturingsmodel MCH gaat uit van een decentrale besturingsfilosofie waarin taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden zoveel mogelijk gedecentraliseerd zijn naar het niveau waar patiëntenzorg en andere activiteiten feitelijk worden uitgevoerd en gecoördineerd. De organisatiestructuur is flexibel, patiënt- en procesgericht, waarbij verantwoordelijkheden en bevoegdheden gedecentraliseerd zijn en waarin specialisten door managementparticipatie zich medeverantwoordelijk voelen/weten voor management en organisatie. Op het uitvoerend niveau neemt elke medewerker en elke specialist verantwoordelijkheid voor zijn of haar werk en functioneren, en voor het aangeven van mogelijkheden voor innovatie en verbetering, individueel of collectief. Op het tactisch niveau nemen Zorgmanagers en gemandateerd specialisten als gelijkwaardige duo's de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor coördinatie en aansturing en voor het signaleren en uitwerken van mogelijkheden voor innovatie en verbetering. Het duaal management (medisch en organisatorisch divisiemanager) van de divisies neemt verantwoordelijkheid voor het realiseren en bewaken van randvoorwaarden en voor vakgebiedoverstijgende mogelijkheden voor innovatie en verbetering in het MCH. Het divisiemanagement verstaat daarbij de kunst om nadrukkelijke nabijheid en zichtbaarheid binnen de divisie te combineren met deelname op strategisch MCH-niveau. De medezeggenschapsstructuur voor medewerkers De Raad van Bestuur voert met de Ondernemingsraad gestructureerd overleg over algemeen beleid en onderwerpen waarop de OR haar accent heeft gelegd en bespreekt de onderwerpen waarover altijd advies en/of instemming wordt gevraagd. Er is in 2007 onder andere gesproken over de nieuwe organisatiestructuur, de samenwerking met ziekenhuizen in de Haagse regio, het START-project gericht op procesverbeteringen in alle afdelingen, Endoscopie, Intensive Care, Logistiek, Dialyse, bedrijfsfitness en rookbeleid. Overleg tussen de OR en de Raad van Bestuur vindt iedere 6 weken plaats. 6

7 De Raad van Bestuur voert met het Stafbestuur gestructureerd overleg (2 keer per maand) over algemeen beleid en onderwerpen ingebracht door het Stafbestuur en/of Raad van Bestuur. In 2007 is onder andere gesproken over taken en verantwoordelijkheden hoofdbehandelaar, wijziging organisatiestructuur en rol gemandateerd specialist, beddenreglement, SEH-artsen en reglement SEH, productieafspraken met zorgverzekeraars, begroting, ontwikkelingen binnen diverse specialismen, prestatie-indicatoren, samenwerking met andere ziekenhuizen in de regio, bouwplannen en het veiligheids-managementsysteem (VMS). Het Stafbestuur heeft in 2007 tijdens de voltallige vergadering van de medische staf meerdere sprekers een toelichting laten geven op actuele onderwerpen, zoals de patiëntveiligheid. De Raad van Bestuur voert tevens overleg, in keer, met de Verpleegkundige Advies Raad (VAR). De VAR bracht in 2007 meerdere adviezen uit aan de Raad van Bestuur over voeding ondervoeding, deelname klinische lessen, kwaliteitsregistratie, arbeidsmarktprognose en functie inhoud seniorverpleegkundigen. De VAR ziet terug op een geslaagde Dag van de Verpleging waarvoor men een symposium organiseerde met als thema Gastvrij of Vogelvrij?. Hierin stond het welzijn van de verpleegkundige en verzorgende centraal. Tijdens de bijeenkomst is gesproken over agressie en de wijze waarop verpleegkundigen en verzorgenden hiermee om kunnen gaan. Een andere activiteit die goed ontvangen werd, was de Kenniscarrousel. Het VAR bestuur organiseerde de eerste kenniscarrousel in regio Zuid Holland in samenwerking met de V&VN (onderdeel van het regio netwerk VAR s). Het thema was Kwetsbare Ouderen. Er vond overleg plaats met de Patiënten Adviesraad (PAR) en organisatorisch divisie managers. De onderwerpen die werden besproken waren functie-inhoud van Zorgmanager, het niet benutten van de expertise van verpleegkundigen, het EPD, veilige zorg, visie op basis verpleegkundigen en dienstkleding Kerngegevens De kerngegevens beslaan de kernactiviteiten en werkgebieden, gegevens op hoofdlijnen over patiënten, personeelsleden en geleverde zorg en tenslotte samenwerkingsrelaties Kernactiviteiten en werkgebied In deze paragraaf worden de kernactiviteiten uitgesplitst naar publieke en private activiteiten, additioneel aan de nadere typering en de gegevens inzake productie, personeel en opbrengsten verderop in deze paragraaf. Tevens wordt aangegeven welk type zorg verleend werd (specialismen). Het MCH is een topklinisch ziekenhuis met een grote, belangrijke tweedelijns functie. Vanuit die optiek probeert het ziekenhuis de kwaliteit van zorg stelselmatig te optimaliseren en heeft om die reden andere instellingen opgericht, zoals het Diabetes Zorg Haaglanden en de Haaglanden Kliniek. In het MCH worden zieken behandeld, verpleegd en verzorgd. Daarnaast wordt onderzoek gedaan naar ziekten en zieken en verzorgt zij opleiding van verplegend en verzorgend personeel, (para)-medisch personeel en medisch specialisten. Het MCH is wat betreft de bijdrage aan de artsen opleiding (het medisch curriculum) geafficheerd met het LUMC en gemiddeld 38 Co-assistenten en 44 semi-artsen brengen hun klinische stage door in het MCH. Het MCH verzorgt private activiteiten via de Haaglanden Kliniek CV, Expres-so BV en West End Facility BV. In de Haaglanden Kliniek CV betreffen deze activiteiten onverzekerde zorg of aanvullend verzekerde zorg. In Expres-so BV en West End Facility BV worden facilitaire activiteiten verricht ten behoeve van het MCH en haar patiënten. 7

8 Specialismen en vergunningen Onderstaand worden de specialismen werkzaam in het MCH en de vergunningen aangegeven. Specialismen in het MCH Anesthesiologie Cardiologie Dermatologie Gynaecologie Heelkunde Intensive Care Interne Geneeskunde Kaakchirurgie Kindergeneeskunde Klinische Chemie Klinische Fysica (samen met Radiotherapie) Klinische Neurofysiologie KNO Longgeneeskunde MDL Medische microbiologie Neurologie Neurochirurgie Nucleaire Geneeskunde Oogheelkunde Orthopedie Pathologie Plastische Chirurgie Psychologie Psychiatrie Radiologie Radiotherapie (samen met Klinische fysica) Reumatologie Sportgeneeskunde Urologie Vergunningen WBMV Transplantaties: niertransplantatie Nee harttransplantatie Nee longtransplantatie Nee levertransplantatie Nee pancreastransplantatie Nee transplanatatie van dunne darm Nee haematopoëtische stamceltransplanatatie Nee transplanatatie van de eilandjes van Langerhans Nee Radiotherapie Ja Bijzondere neurochirurgie Ja Hartchirurgie openhartoperatie (OHO) Nee automatic implantable cardiovertor defibrillator (AICD) Nee ritmechirurgie Nee percutane transluminale coronaire angioplastiek Nee Klinische genetisch onderzoek en erfelijkheidsadvisering Nee Neonatale intensive care Nee 8

9 Aanwijzingen WBMV Pediatrische Intensive Care Hemofiliebehandeling Traumazorg Pijnrevalidatie en revalidatietechniek HIV-behandelcentrum Cochleaire implantaties Uitnameteams en orgaandonaties Nee Nee Subcentrum van LUMC Nee Ja Nee Nee Cliënten, capaciteit, productie, personeel en opbrengsten In deze paragraaf wordt informatie gegeven over productie, personeel, patiënten en financiën. Kerngegevens capaciteit, personeel en opbrengsten Capaciteit Aantal erkende bedden 785 waarvan wiegen 14 Personeel Aantal personeelsleden in loondienst exclusief medisch specialisten op 31 december Aantal FTE personeelsleden in loondienst exclusief medisch specialisten op 31 december 2.170,55 Aantal medisch specialisten (loondienst + inhuur + vrij beroep) op 31 december 202 Aantal FTE medisch specialisten (loondienst + inhuur + vrij beroep) op 31 december Niet Bekend Bedrijfsopbrengsten Totaal bedrijfsopbrengsten verslagjaar waarvan wettelijk budget voor aanvaardbare kosten waarvan overige bedrijfsopbrengsten Aantallen patiënten De vraag naar zorg laat in 2007 een sterke groei zien ten opzichte van 2006: het aantal opnamen steeg met 6,7%, het aantal dagopnamen steeg met 5,3% en het aantal eerste polikliniekbezoeken met 2,0%. Deze aanzienlijke groei vindt met name plaats in het A-segment. Ten opzichte van de gemaakte productieafspraak was er sprake van een kleine overschrijding (circa ), die niet vergoed is. Productie Klinische productie De aanzienlijke stijging van het aantal opnamen heeft er toe geleid dat het aantal opnamen per erkend bed is gestegen van 31,2 in 2006 naar 33,3 in Tegelijkertijd zien we een daling van de opnameduur van 9

10 6,4 dag naar 5,8 dag. Al met al een signaal van beter en efficiëntere benutting van onze klinische capaciteit. De stijging in het aantal opnamen wordt voornamelijk veroorzaakt door de vakken Gynaecologie (1.183 opnamen), Cardiologie (398 opnamen) en Neurochirurgie (305 opnamen). Het aantal dagbehandelingen stijgt met 5%. Deze stijging wordt veroorzaakt door de vakken Maag-, Darm- en Leverziekten (425 dagopnamen), Cardiologie (276 dagopnamen), Dermatologie (201 dagopnamen), Urologie (198 dagopnamen) en Slaapcentrum (126 dagopnamen). Verloop gemiddelde verpleegduur en bedbezetting jaar opnamen dag- verpleeg bed- opname opnamen dagen bezetting per erkend in % bed ,0 23, ,5 27, ,5 27, ,7 25, ,9 24, ,4 24, ,1 25, ,3 27, ,8 28, ,5 28, ,5 31, ,0 33,3 Poliklinische productie Het aantal eerste bezoeken aan de polikliniek neemt in 2007 met 2% toe, een stijging van ruim patiënten. De grootste stijgingen worden gerealiseerd door Heelkunde (1.835 eerste polibezoeken) en Maag-, Darm- en Leverziekten (708 eerste polibezoeken). Het aantal CAPD-behandelingen en CCPD-behandelingen is gedaald in vergelijking met 2006, terwijl het aantal haemodialyses met 238 behandelingen is toegenomen, een toename van 2%. Ontwikkeling overige productieparameters jaar polibezoeken haemodialyses capd / ccpd

11 De eerstelijnsproductie De onderstaande tabel geeft de opbrengsten weer van de onderzoeken van het MCH in opdracht van de eerste lijn. Opvallend is de stijging in 2007 van de analysekosten van de laboratoria KCL en MMB in vergelijking met De opbrengsten van röntgenonderzoek zijn met 9% stegen. De poliklinische bevallingen zijn met 8% gedaald. In 2007 zijn de opbrengsten voor het functieonderzoek voor de eerste lijn aanzienlijk gestegen met name door de opbrengsten van de onderzoeken naar hartfunctie en gastro-scopieën. De introductie van de DBC systematiek heeft er voor gezorgd dat de opbrengsten voor eerstelijns activiteiten over de afgelopen drie jaar sterk hebben gefluctueerd. Voor de meeste activiteiten lijkt in 2007 een in de het DBC tijdperk passende registratie wijze te zijn gevonden. Opbrengsten uitgedrukt in geld : centrale afnames analyse kosten opbrengst röntgenonderzoek aantal poliklin. bevallingen opbrengst hartfunctie opbrengst longfunctie opbrengst KNF opbrengst echografie opbrengst gastro-scopieën opbrengst functieonderzoeken opbrengst poliklinische fysiotherapie opbrengst poliklinische. logopaedie opbrengst pathologisch anat.lab opbrengst onderzoek m.b.v. isotopen opbrengst densitometrie Bijzondere functies Voor het uitvoeren van een aantal bijzondere functies heeft het ziekenhuis een vergunning nodig. Het MCH heeft vergunning voor de bijzondere functies Radiotherapie, Neurochirurgie en HIV. Met de zorgverzekeraars is overeengekomen dat er voor de bijzondere functies geen limiet geldt en het prestatiecontract dus mag worden overschreden. In gewogen T2 s is radiotherapeutische productie nagenoeg gelijk gebleven, de gewogen B2-productie is met 9% gedaald. 11

12 Ontwikkeling Radiotherapie teletherapie, T teletherapie, T teletherapie, T teletherapie, T brachytherapie, B brachytherapie, B brachytherapie, B brachytherapie, B brachytherapie, B Gewogen T Gewogen B Productie HIV De klinische HIV-productie is op het niveau van De poliklinische productie kent een toename van 7,4% opnamen verpleegdagen dagverpleging eerste poli Productie neurochirurgie De klinische productie van de Neurochirurgie (speerpunt van het ziekenhuis) is met 22,6% gestegen ten opzichte van opnamen verpleegdagen dagverpleging eerste poli Werkgebieden Het MCH richt zich vooral op de regio Haaglanden, maar realiseert daarbuiten zorg onder andere door de topklinische en bovenregionale functies, alsmede de wachtlijstbemiddeling voor patiënten uit heel Nederland. 12

13 2.5. Samenwerkingsrelaties Het MCH heeft diverse contacten met allerlei organisaties, instellingen en toeleveranciers en financiers. Met een aantal partners wordt er structureel samengewerkt, deze worden hieronder genoemd. Consortium/coöperatie In de zomer van 2007 is door het Ziekenhuis Bronovo te Den Haag, t Lange Land Ziekenhuis te Zoetermeer en het Groene Hart Ziekenhuis te Gouda en Medisch Centrum Haaglanden een samenwerkingsverband aangegaan onder de naam het Consortium. Door samen te werken, willen we grote verbeterslagen maken op drie vlakken: Vernieuwen van zorgverlening; Verbeteren van patiëntenzorg; Meer efficiëntie. In 2008 zal aan de hand van daadwerkelijk uit te voeren plannen besloten worden de samenwerking binnen een nieuw op te richten rechtspersoon wel of niet te intensiveren. Groene Hart Ziekenhuis Vanaf november 2006 hebben het Groene Hart Ziekenhuis en het Medisch Centrum Haaglanden gezamenlijk één instituut voor de ondersteuning van opleiding, ontwikkeling en wetenschap in beide ziekenhuizen, te weten het "Landsteiner Instituut" (zie elders de paragraaf over dit Instituut). Activiteiten blijven veelal op lokaal niveau gecoördineerd. Nieuwe activiteiten, bijvoorbeeld meer ondersteuning van medische opleidingen, wetenschap en managementopleidingen worden in samenwerking ontwikkeld. HagaZiekenhuis Het MCH is met het HagaZiekenhuis in gesprek over intensieve samenwerking ten aanzien van de volgende topklinische functies: - neurochirurgie/traumatologie; - radiotherapie; - specialistische kindergeneeskunde, met name perinatologie; - cardiologie/cardiochirurgie. Het streven is om door gemeenschappelijke inspanningen de krachten duurzaam te bundelen en zo te komen tot centres of excellence waardoor de kwaliteit van zorg verder geoptimaliseerd wordt. Op 18 maart 2008 is een intentieverklaring getekend. Startschot samenwerking KCL s Den Haag De laboratoria van Ziekenhuis Bronovo, HagaZiekenhuis, de Trombosedienst en MCH hebben besloten tot een samenwerking die voor huisartsen, specialisten en de patiënten voordelen biedt. De samenwerking komt onder andere tot uitdrukking in: Bloedafnames aan huis in de hele regio Den Haag en het Westland worden voor alle ziekenhuizen op aanvraag van huisartsen en specialisten verricht door de Trombosedienst; De aanvragen kunnen binnen 24 uur worden verricht en een spoedaanvraag zelfs dezelfde dag; De toekomstige combinatie van de prikpunten maakt dat we in 2008 kunnen beschikken over een dicht netwerk van bijna 100 servicepunten in de Haagse omgeving. De patiënt kan dan dus voor bloedafnames (of het afgeven van urine of faeces) dichtbij de eigen woon- of werkomgeving terecht; Achter de schermen wordt hard gewerkt aan een gezamenlijke website, waarop alle uitslagen en de uitslaghistorie van patiënten zijn terug te vinden; Versterking van het proces van integrale ketenzorg: de gegevens van de patiënt uit de eerste lijn worden inzichtelijk voor huisarts en specialist. 13

14 Afspraken over toekomstige ziekenhuisstructuur Haagse regio De ziekenhuizen in de regio Den Haag hebben overeenstemming bereikt met de zorgverzekeraars over de herinrichting van hun infrastructuur. De verzekeraars hebben het ziekenhuisplan Groot Den Haag inmiddels aangeboden aan minister Klink van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. In het plan wordt onder meer geregeld dat de totale beddencapaciteit van de ziekenhuizen wordt verkleind naar de omvang passend bij twee bedden per inwoners. Dat betekent dat van de huidige erkende ziekenhuisbedden in de regio er overblijven. Ook zijn in het plan afspraken gemaakt over de verbouwingen van de ziekenhuizen en het serviceniveau. De plannen moeten uiterlijk in 2012 zijn gerealiseerd. Specifiek voor het MCH zijn de volgende afspraken tot stand gekomen: het totaal aantal bedden wordt 480; MCH Antoniushove krijgt de ruimte om zich te ontwikkelen tot een centrum voor veel voorkomende behandelingen, goed planbare zorg en centres of excellence (hoogwaardige zorg en service aan specifieke groepen patiënten); bij renovatie of nieuwbouw van de kliniek in MCH Westeinde, wordt minimaal 60% eenpersoonskamers gerealiseerd; het nieuwe beddenhuis van MCH Antoniushove bestaat uit 100% eenpersoonskamers in de vorm van zorgsuites; er zijn geen afspraken gemaakt over een verdere functieverdeling tussen de ziekenhuizen in de Haagse regio. LUMC en MCH Het MCH vormt een onderdeel van de Onderwijs- en Opleidingsregio (OOR) van het LUMC (zie elders de paragraaf over het Landsteiner Instituut). Het LUMC en het MCH hebben in de afgelopen jaren verscheidene samenwerkingsovereenkomsten gesloten over het opleiden van artsen tot medisch specialist. In 2007 is er een intentieverklaring getekend om te komen tot een werkgroep Hoofd-Halsoncologie. Hiermee wordt de al bestaande samenwerking op het gebied van de hoofd-halsoncologie geformaliseerd. Samenwerkende Topklinische opleidings Ziekenhuizen (STZ) Het MCH is als topklinisch ziekenhuis aangesloten bij de stichting Samenwerkende Topklinische opleidings Ziekenhuizen. De 21 leden van de STZ bieden topklinische patiëntenzorg, verzorgen medisch specialistische opleidingen, opleidingen verpleegkunde, verpleegkundig-specialistische, paramedische en medischondersteunende opleidingen. Zij initiëren en participeren in toegepast wetenschappelijk onderzoek en vormen een te onderscheiden groep ziekenhuizen tussen de UMC s en Algemene Ziekenhuizen. Verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorg Naast de samenwerking met andere ziekenhuizen wordt ook veelvuldig samengewerkt met verpleeg- en verzorgingshuizen en de thuiszorg. Op dit moment zijn er afspraken met een aantal zorgorganisaties op dit gebied over de verwijzing van een aantal patiëntengroepen, zoals met Mechropa, Florence en Meavita. De afspraken richten zich tevens op service en kwaliteit voor de patiënt. Stichting Transmurale Zorg Den Haag en omstreken Stichting Transmurale Zorg Den Haag en omstreken is een samenwerkingsverband van het HagaZiekenhuis, Medisch Centrum Haaglanden, Ziekenhuis Bronovo, revalidatiecentrum Sophia Revalidatie, thuiszorg en verpleeg- en verzorgingshuizen vallend onder Florence en Meavita en de huisartsenkring in de Haagse regio. De Stichting is opgericht in De doelstelling van de Stichting is het bevorderen van de samenhang in de zorg in de Haagse regio. Op projectbasis nemen een aantal andere zorginstellingen, de regionaal werkzame zorgverzekeraars en Zorgbelang Zuid-Holland West (tot 1 oktober Regionaal Patiënten en Consumenten Platform) deel aan de activiteiten van de Stichting. Een belangrijk project is de regionale afstemming over de uitwisseling van patiëntgegevens via ICT. 14

15 Verzekeraars Met een aantal verzekeraars zijn zorgbemiddelingsafspraken gemaakt, waarbij het MCH hun verzekerden/patiënten zorg verleent binnen afgesproken termijnen. Samenwerking Transferpunt en Meavita Op 8 januari 2007 is er een pilot gestart waarbij aan het transferpunt in MCH Westeinde een drietal instroomcoördinatoren van Meavita is toegevoegd, die de bemiddeling van nazorg voor patiënten overnemen van de transferverpleegkundigen. De transferverpleegkundigen blijven het aanspreekpunt voor zowel de patiënt als de afdeling en zij vragen nog steeds de indicatie bij het CIZ (Centrum voor Indicatiestelling in de Zorg) aan. De bemiddeling voor zowel thuiszorg als zorg in een vervolginstelling neemt de instroomcoördinator van Meavita echter over. De Meavita instroomcoördinatoren gaan ook bemiddelen voor nazorg in andere instellingen dan Meavita. 15

16 3. Bestuur, toezicht en bedrijfsvoering In dit hoofdstuk wordt verantwoording afgelegd over bestuur, toezicht en bedrijfsvoering. Ingegaan wordt onder andere op de Governance Code, de rol van de Patiënten Adviesraad, en het risicomanagement naast de plannings- en controlecyclus Bestuur en toezicht Raad van Bestuur De heer Geerlings is per 1 januari 2007 benoemd tot lid van de Raad van Bestuur en de heer Van der Meer tot voorzitter van de Raad van Bestuur. In de loop van het verslagjaar is hun takenverdeling besproken en geaccordeerd door de Raad van Toezicht. Dit is vastgelegd in het reglement Raad van Bestuur en een overzicht van de verdeling van aandachtsgebieden. De Raad van Bestuur vergadert wekelijks en heeft in 2007 diverse financiële, strategische en beleidsmatige onderwerpen geagendeerd, tevens werden de onderwerpen voorbesproken die met de OR, PAR, Stafbestuur en Raad van Toezicht werden bediscussieerd. Beoordeling/bezoldiging Het functioneren van de Raad van Bestuur als geheel en individueel komt ten minste jaarlijks aan de orde. De conclusies worden met elk lid van de Raad van Bestuur individueel besproken en vastgelegd. De doelstellingen voor 2006 zijn voor de toenmalige bestuurders naar het oordeel van de Raad van Toezicht geheel bereikt, op grond waarvan de Raad van Toezicht de variabele beloning heeft vastgesteld. De Raad van Toezicht beoordeelt begin 2008 de realisering van de doelen over De gegevens over de bezoldiging van Raad van Bestuur en Raad van Toezicht zijn opgenomen in het financiële deel van dit verslag. Het evalueren van de Raad van Bestuur is tevens aanleiding geweest de bezoldiging opnieuw te bezien. Als uitgangspunten zijn daarbij gehanteerd: de aard van de functie, de gewenste kwaliteit van de bestuurders, de omvang van de Raad van Bestuur en de werkdruk, de ontwikkeling naar marktwerking, marktconformiteit en een element van prestatiebeloning (variabele beloning). Dat laatste was al gebruik bij MCH. Jaarlijks worden in overleg met de Raad van Bestuur doelstellingen vastgesteld in de categorieën Financieel, Personeel en Organisatie, Medisch/kwaliteit en Overig. Aan het eind van het jaar doet de Raad van Bestuur verslag van de bereikte resultaten. Na kennisname van dat verslag besluit de Raad van Toezicht over het toekennen van het variabele deel van de beloning Raad van Toezicht De Raad van Toezicht houdt integraal toezicht op het beleid van de Raad van Bestuur en toetst of in het beleid en de uitvoering daarvan een evenwicht is tussen het organisatiebelang en de maatschappelijke functie van de zorginstelling. De Raad van Toezicht, die toeziet op enige afstand van de organisatie, bestaat uit acht leden. Met ingang van de 1 juni 2007 heeft de heer Van Maanen zijn functie in de Raad van Toezicht neergelegd, in verband met het aanvaarden van de functie van secretaris-generaal bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De Raad van Toezicht bedankt de heer Van Maanen voor zijn langjarige en grote bijdrage in de Raad van Toezicht en de verschillende commissies. Met ingang van 1 november 2007 zijn mevrouw Albayrak-Temur en de heer Holtslag benoemd tot lid van de Raad van Toezicht. 16

17 Functioneren van de Raad van Toezicht De Raad van Toezicht streeft naar een optimaal functioneren van de Raad. Jaarlijks vindt er een evaluatie plaats. De Raad van Toezicht is zo samengesteld dat de leden onafhankelijk en kritisch kunnen opereren, zowel onderling als ten opzichte van de Raad van Bestuur. Van de leden van de Raad van Toezicht wordt verwacht dat ze zich blijven verdiepen in de ontwikkelingen in en rond de organisatie en dat ze maatschappelijk actief zijn. Een profiel van de Raad van Toezicht is op de MCH-website gepubliceerd. Om het werk en de besluitvorming voor te bereiden, zijn er uit het midden van de Raad van Toezicht commissies ingesteld. - Audit Committee Het audit committee bespreekt in het najaar de begroting en in het voorjaar de jaarrekening met de Raad van Bestuur en doet in dit kader voorbereidend werk voor de Raad van Toezicht. Daarnaast worden de managementrapportages van de accountant besproken in het audit committee. Tevens zijn onderwerpen als beleidskader, risico-analyse en de uitwerking van de risico-analyse ter voorbereiding besproken in het audit committee. - Governance Commissie De governance commissie heeft, mede op basis van een advies van mevrouw prof. dr. Meurs, de statuten en reglementen van MCH (de Holding) geactualiseerd. Op basis hiervan zijn op 22 maart 2007 de herziene statuten gepasseerd. Tevens zijn reglementen opgesteld en aangepast en is de juridische structuur van de MCH holding inzichtelijk gemaakt. In 2007 zijn de werkzaamheden van de commissie op dit gebied afgerond. De evaluatie van de reglementen vindt nu plaats in het kader van de jaarlijkse evaluatie van de Raad van Toezicht. De commissie komt jaarlijks bijeen om te bezien op basis van landelijke ontwikkelingen en wet- en regelgeving of aanpassing noodzakelijk is van de statuten, reglementen en werkwijze van de Raad van Toezicht. - Remuneratiecommissie De remuneratiecommissie doet voorstellen aan de Raad van Toezicht voor het bezoldigingsbeleid van de Raad van Bestuur. Daarnaast heeft de remuneratiecommissie een belangrijke rol in de jaarlijkse beoordeling van het functioneren van de Raad van Bestuur. De werkwijze is vastgelegd in een door de Raad van Toezicht vastgestelde jaarprocedure. - Commissie patiëntenadviesraad en klachtenbehandeling (per januari 2008 commissie kwaliteit) De commissie kwaliteit is in het bijzonder betrokken bij de Patiënten Adviesraad (PAR) en bij de klachtenbehandeling en juridische vraagstukken. De betreffende leden spreken éénmaal per jaar met de Patiënten Adviesraad en met de medewerkers van de afdeling Klachten en Gezondheidsrecht. De commissie rapporteert in de Raad van Toezicht vergadering. De leden van de Raad van Toezicht hebben in het verslagjaar, op basis van een schriftelijke evaluatie onder de leden, de honorering van de Raad van Toezicht geëvalueerd. De leden van de Raad van Toezicht ontvangen per 1 januari 2007 een honorering, rekening houdend met de NVTZ-regeling. De voorzitter ontvangt euro, de vice-voorzitter euro en de leden euro op jaarbasis. Zorgbrede Governance Code De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) heeft in 2006 een Zorgbrede Governance Code vastgesteld, waarin aanbevelingen zijn opgenomen voor toezichthouders in de gezondheidszorg. Uit de Raad van Toezicht is een commissie gevormd, die in overleg met de Raad van Bestuur de vigerende statuten en reglementen heeft laten toetsen en een herziening heeft voorbereid op basis van deze Governance Code en de nieuwe wetgeving (WTZi). De Raad van Toezicht acht drie elementen in de Governance Code van belang: normen en waarden, best practices en transparantie, het verantwoording afleggen en uitleggen wat je doet, gedaan hebt of zult gaan doen. De Raad van Toezicht onderschrijft de uitgangspunten van de Zorgbrede Governance Code. Op één aspect wijkt de Raad van Toezicht af van deze code, te weten ten aanzien van de benoemingsperiode van de Raad van Toezichtleden. In de code is opgenomen dat een lid van de Raad van Toezicht maximaal twee maal voor een periode van maximaal vier jaar zitting kan hebben in de Raad van Toezicht. De Raad van Toezicht van MCH heeft besloten dat dit maximaal drie maal voor een periode van vier jaar kan zijn. Dit omwille van het behouden en het optimaal inzetten van de door de Raad van Toezichtleden opgebouwde expertise. Het nieuwe reglement van de Raad van Toezicht is vastgesteld in de januarivergadering van De bijlagen bij het reglement (de jaarprocedure en de verdeling van aandachtsgebieden) zijn eveneens in deze 17

18 vergadering vastgesteld. De statuten, reglementen, rooster van aftreden en jaarprocedure zijn gepubliceerd op de website van het MCH. Taken en werkwijze De taken en bevoegdheden van de Raad van Toezicht zijn vastgelegd in de statuten van het MCH. De werkwijze is nader uitgewerkt in het Reglement Raad van Toezicht. Het reglement omschrijft de toezichthoudende rol van de Raad van Toezicht en de wijze waarop de Raad verantwoording aflegt. Het reglement bevat verder het profiel van de leden van de Raad van Toezicht, de overlegstructuur, benoemingsprocedures en zittingstermijnen, onafhankelijkheid, vergoedingen en de verhouding met de Raad van Bestuur. Verder heeft de Raad van Toezicht uit zijn midden een governance commissie, een audit committee, een remuneratiecommissie en een commissie kwaliteit benoemd en evalueert de Raad jaarlijks zijn functioneren. In het verslagjaar kwam de Raad van Toezicht zes maal bijeen. Ook vond in het verslagjaar twee keer een overleg plaats met het Stafbestuur en éénmaal met de Ondernemingsraad. In mei vond er een themabijeenkomst plaats over de positie van de medisch specialist in de toekomst, gezien de nieuwe wet- en regelgeving. Tijdens de vergaderingen kwamen onder meer de volgende onderwerpen aan de orde: het efficiëntieproject (START-project) in het MCH; de gevolgen van de organisatiestructuurwijziging; de voortgang van de samenwerking met andere ziekenhuizen; financiële zaken als de begroting en de jaarrekening; kwaliteit en patiëntenzorg; profielschets en vacatures in de Raad van Toezicht; beleidskader risico-analyse; een presentatie over de bijzondere neurochirurgie in het MCH. Tabel aandachtsgebied en rooster van aftreden naam aandachtsgebied datum van toetreden mevr. Y. Albayrak-Temur (geb. 1965), lid vanaf 1 november 2007 drs. P.P.J.J.M. van Besouw (geb. 1946), voorzitter M.L.M. Brabers RA (geb. 1958) drs. J.W. Holtslag (geb. 1948), lid vanaf 1 november 2007 mr. E. Kist (geb. 1944), vicevoorzitter (vanaf 1 december 2007) mevr. prof. dr. C.C.E. Koning (geb. 1946) datum eerstvolgende herbenoeming datum verstrijken drie termijnen Commissie kwaliteit Remuneratiecommissie Governance Commissie Audit Committee Audit Committee Remuneratiecommissie Governance Commissie Commissie kwaliteit drs. G.H.O. van Maanen (geb. 1951), vice-voorzitter (tot 1 juni 2007) mevr. dr. ir. C.A. Vietsch (geb. 1957) mevr. prof. mr. S.F.M. Wortmann (geb. 1956) Audit Committee Remuneratiecommissie Audit Committee Governance Commissie (afgetreden per ) Commissie kwaliteit

19 3.2. Bedrijfsvoering In deze paragraaf worden de opzet en het functioneren beschreven van de belangrijkste sturingsystemen en risicobeheersings- en controlesystemen, evenals de voornaamste risico s en onzekerheden waarmee het MCH wordt geconfronteerd. Planning- en controlcyclus Het strategisch ziekenhuisbeleidsplan vormt het startpunt voor de jaarlijkse planning- en controlcyclus. In de periode tussen februari en juni heeft het divisiemanagement de tijd om het beleid voor hun eenheid te definiëren en af te stemmen met het beleid van de maatschappen. In gezamenlijke sessies met de leiding van de divisies en ondersteunende bedrijven wordt het beleid getoetst aan het ziekenhuisbeleid en vindt besluitvorming plaats door de Raad van Bestuur in afstemming met het stafbestuur. Dit wordt door de afdeling Planning en Control vertaald in een Beleidskader waarin toegestane groei per specialismen alsmede de personele, inhoudelijke en financiële doelstellingen zijn gedefinieerd. Door het Divisiemanagement wordt vervolgens aan de specialisten gevraagd een productie doelstelling op te stellen die door de afdeling Planning en Control wordt getoetst. In de maand november volgen gesprekken tussen het Divisiemanagement en Managers van Ondersteunende Bedrijven en de Raad van Bestuur. Uiteindelijk leidt dit tot een begroting en een managementcontract voor de betreffende eenheden. Het divisiemanagement tekent het contract voor half december. Dit mondt uit in een begrotingsstuk die ter goedkeuring aan de Raad van Toezicht wordt voorgelegd. Lopende het jaar is er sprake van een control cyclus waarbij maandelijks door de leiding van de afdeling wordt aangegeven of zij binnen de kaders van het managementcontract opereert. Maandelijks vindt er overleg plaats tussen het Divisiemanagement/Managers van Ondersteunende Bedrijven en de Raad van Bestuur waarbij de managementletter de basis vormen voor het gesprek. Aan het eind van het jaar legt de organisatie middels het jaarverslag en de jaarrekening verantwoording af over de besteding van de middelen en de mate waarin de gestelde doelstellingen zijn bereikt. Risicomanagement In 2007 is een risico analyse matrix gemaakt met een uitgebreide, gedetailleerde rubricering van risico s, risicobeschrijvingen en maatregelen per beschreven risico. Nadat de inventarisatie heeft plaatsgevonden zijn alle in de analyse betrokken medewerkers bij elkaar gekomen om de grootste- c.q. meeste risicovolle risico s te benoemen. Uit deze top-10 heeft de Raad van Bestuur 6 risico s benoemd die in haar ogen het belangrijkst zijn. De 6 grootste risico s zijn gekozen omdat ze indien ze zich voordoen voor een aanzienlijke instabiliteit kunnen zorgen met consequenties voor het ziekenhuis. De 6 risico s zijn: medische kwaliteit, onbetaalde productie, risico op bestuurlijke instabiliteit, dubieuze debiteuren, onvoldoende inzicht in kosten en opbrengsten en het omgaan met strategische keuzes. Het is een trechter systeem, waarbij alle risico s nu in kaart zijn gebracht, gevolgd worden en de maatregelen genomen worden om de risico s te voorkomen en geborgd worden. Kwaliteitsbeleid Binnen het MCH wordt actief werk gemaakt van kwaliteit. Alle activiteiten zijn gericht op het verbeteren en borgen van verbeteringen van de processen in MCH. In paragraaf 4.4 zal hier nader op ingegaan worden Patiënten Adviesraad In deze paragraaf wordt de samenwerking met de Patiënten Adviesraad besproken. Ingegaan wordt o.a. op de ondersteuning in financiële en personele zin, de besproken beleidsissues, de uitgebrachte adviezen en tenslotte de invloed hiervan op het beleid. In het MCH is sinds mei 2003 een Patiënten Adviesraad (PAR) in werking conform de eisen van de WMCZ. De Patiënten Adviesraad beschikt over een eigen budget toegekend door het MCH. Daarnaast wordt de PAR 19

20 vanuit het ziekenhuis ondersteund door een ambtelijk secretaris. De PAR is betrokken bij beleidsaangelegenheden als het kwaliteitsbeleid, patiëntveiligheid, begrotingen, reorganisaties, bouwen en verbouwen. De PAR heeft toegang tot een landelijke commissie voor vertrouwenslieden in het geval dat gewenst wordt geacht. In 2007 heeft de PAR advies gegeven over o.a. de bedrijfskleding, samenwerking met andere ziekenhuizen, wachttijden bij polibezoek en de gedragscode. Deze adviezen en opmerkingen hebben het beleid beïnvloed. Enkele voorbeelden: De communicatie tussen arts- en patiënt is besproken. In vervolg daarop is afgesproken dat professor Bensing van het NIVEL over dit onderwerp een presentatie zal houden in de vergadering van de medische staf. Daarnaast wordt er gestart met een training voor de medisch specialisten over communicatie. Op verzoek van de PAR heeft de afdeling In- en Externe Communicatie een beknopte patiëntenenquête ontwikkeld voor zowel de poliklinieken als de klinieken. De enquête bestaat uit een makkelijk in te vullen kaart met smileys. Patiënten kunnen op deze wijze laagdrempelig tips geven op het gebied van bejegening, service, communicatie en informatie. De kaart wordt in 2008 ingevoerd. Daarmee heeft de zorgmanager een extra middel om zonodig nog sneller te kunnen bijsturen. Tevens heeft de PAR geadviseerd over de samenwerking met 't Lange Land Ziekenhuis, Groene Hart Ziekenhuis en Ziekenhuis Bronovo. Afgesproken is dat de concrete uitwerking van de plannen aan de PAR worden voorgelegd. Daarnaast heeft de PAR signalen kenbaar gemaakt ten aanzien van de patiëntenzorg die zijn doorgegeven aan de leidinggevenden van de divisies. Een van deze onderwerpen was het organiseren en bijwonen van klinische lessen. Samenstelling PAR In het jaar 2007 telde de PAR 9 leden: F. Driedonks, voorzitter A. Nobel, secretaris Kh. Pherai (tot november 2007) M.A. Ozir (vanaf november 2007) A.L.P.F. van Beurden P.C. van Dolen ( tot juli 2007) A.M.M. Cooijmans (vanaf juli 2007) mevr. C.H.J.M. van der Eerden D. Koning mevr. F. de Kreek Rueck mevr. L.M. Lemen ( tot april 2007) B.S. Inanç (vanaf april 2007) mevr. M. Jacobs, ambtelijk secretaris 20

21 4. Beleid, inspanningen en prestaties In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het meerjarenbeleid en de concretisering hiervan in algemeen beleid, algemeen kwaliteitsbeleid, beleid ten aanzien van patiënten en medewerkers. Vervolgens wordt ingegaan op het Landsteiner Instituut en daarna op het aspect samenleving en ten slotte het financiële beleid Meerjarenbeleid Het Meerjarenbeleid is verankerd in een missie, visie en strategie. Deze worden achtereenvolgens besproken. Missie De missie van het MCH is het leveren van ziekenhuiszorg van topkwaliteit, vakbekwaam en toegewijd, aan iedereen die dat nodig heeft. Als topklinisch opleidingsziekenhuis hebben we topklinische functies, leiden we medisch specialisten, verpleegkundigen en andere beroepsgroepen op en doen we wetenschappelijk onderzoek. De strategie van het MCH is vastgelegd in Zorg met Passie en geeft richting voor de periode Zorg met Passie is een integratie van het ziekenhuisplan en het beleidsplan van de medische staf. Visie De gezondheidszorg verandert mede door wijzigingen in de wetgeving en financiering in hoog tempo. Patiënten worden steeds mondiger en zullen binnen de context van de afgesloten polis - zelf steeds meer keuzes maken. Primair zal het MCH dus in moeten spelen op wensen van klanten. Het MCH wil zich niet alleen onderscheiden op de kwaliteit van zorg, maar tevens veel aandacht besteden aan serviceaspecten. Bij de verzekeraars zien wij een toenemende schaalvergroting. In de context van de Haagse regio waarin meerdere ziekenhuizen opereren geeft dit potentieel een grote dynamiek. Het MCH wil door een stabiele aanbieder te zijn van goede patiëntenzorg een aanbieder van voorkeur bij de verzekeraars zijn. Verwijzers spelen een gidsfunctie bij de keuze voor een zorgaanbieder. Onze verwijzers dienen dus te weten wat het MCH kan bieden. Het MCH speelt in op de diverse wensen van de huisartsen waaronder de samenwerking rond individuele patiënten, bijscholing en facilitaire ondersteuning. In de regio richt het MCH zich op een gezonde combinatie van concurrentie en samenwerking. Concurrentie vindt vooral plaats op de basiszorg. Rond de topklinische functies wordt samenwerking gezocht met het HagaZiekenhuis. Er wordt verder samenwerking gezocht met andere ziekenhuizen in het kader van gezamenlijk onderhandelen en/of ontwikkeling van (onderdelen van) de zorg en organisatie. Strategie Het MCH van de toekomst bouwen wij op vier strategische pijlers. Voor iedere pijler hebben wij een competentie benoemd, een gedragskenmerk waarover iedereen in het MCH moet beschikken. maatschappelijk ondernemen (competentie creativiteit'): vanuit onze maatschappelijke verantwoordelijkheid als ziekenhuis (we gebruiken de schaarse middelen efficiënt om goede en voor iedereen toegankelijke patiëntenzorg te leveren) ontwikkelt het MCH zich ook tot een meer marktgerichte onderneming die tegemoet komt aan de wensen van de klant; klantgerichtheid (zo heet ook de competentie): het MCH is klantgericht, een ziekenhuis dat ook uitblinkt in het tegemoetkomen aan de wensen, behoeften en verwachtingen van patiënten, bezoekers, verwijzers en medewerkers; kwaliteit (competentie 'kwaliteitsgerichtheid'): het MCH kan alleen een topklinisch ziekenhuis zijn - klantgericht en innovatief - als het uitstekende kwaliteit biedt; innovatie (competentie 'initiatief'): het MCH is een ziekenhuis dat nieuwe ontwikkelingen stimuleert en dat graag voorop loopt. Mede daardoor is het voor medewerkers interessant om in het MCH te werken. 21

22 De MCH strategie is samen te vatten in de volgende karakteristieken: de beste zorg voor de patiënt; het beste opleidings- en leerklimaat voor medewerkers, artsen, studenten, leerlingen en stagiairs; actieve deelname aan een breder geheel; zowel in concurrentie als in samenwerking; leiderschap met passie; financiële stabiliteit Algemeen beleid De missie, visie en strategie krijgen praktisch vorm in het algemene beleid. Op basis van de strategienota 'Zorg met Passie' zijn voor de periode 2006 tot en met 2008 concrete doelen geformuleerd (in Doelen Zorg met Passie ). In 2007 is de realisatie en relevantie van de strategische doelen geëvalueerd. Met de divisies zijn concrete jaarplannen afgesproken voor 2008 die in het periodieke overleg regelmatig besproken worden door de Raad van Bestuur. Hieronder wordt een aantal activiteiten toegelicht die uit bovenstaande voortvloeien. Ze zijn onderverdeeld in medisch beleid, klantgericht beleid, bouw en efficiency. Medisch beleid Accreditatie IC MCH Westeinde De Nationale Kwaliteitsvisitatie Intensive Care heeft geconcludeerd dat de Intensive Care van het MCH Westeinde voldoet aan de eisen voor het hoogste IC-niveau, niveau drie. De visitatiecommissie constateerde dat de Intensive Care van het MCH Westeinde zich de afgelopen jaren zeer professioneel heeft ontwikkeld en dat de kwaliteit van de zorg nog verder wordt ontwikkeld en geborgd. De commissie sprak verder zijn tevredenheid uit over de borging van de eindverantwoordelijkheid bij de intensivisten (speciaal voor de IC opgeleide medisch specialisten) en de goede afstemming tussen intensivisten, IC-verpleegkundigen en overige specialisten. Traumatologiefunctie De traumatologiefunctie is in 2007 verder uitgebouwd door de plaatsing van een CT scan op de SEH. Het MCH is daarmee het tweede ziekenhuis in Nederland die deze functie kan bieden. Cardiologie De cardiologie van MCH heeft met het HagaZiekenhuis en het Reinier de Graaf Ziekenhuis een samenwerkingsverband betreffende de interventiecardiologie. In 2007 is een vergunningsaanvraag ingediend op basis waarvan bij goedkeuring het MCH interventies zoals dotteren en de implantatie van ICD s mag uitvoeren. Postoperatieve pijnbestrijding In 2007 is gestart met het project postoperatieve pijnbestrijding. Op de chirurgische verpleegafdelingen wordt postoperatief pijn gemeten volgens protocol. Dit betekent dat de verpleegkundigen, bij alle patiënten die geopereerd zijn, gedurende 3 x 24 uur viermaal daags pijn meten. De pijnscore wordt vermeld op het pijnscoreformulier. Op basis van de pijnscore wordt met de postoperatieve pijnbehandeling gestart, of wordt deze aangepast. SOA polikliniek van start Op donderdag 25 januari 2007 is het regionaal soa-centrum Den Haag feestelijk geopend. Dit centrum bevindt zich in het G-gebouw bij MCH Westeinde. Nederland krijgt in totaal acht regionale soa-centra onder regie van de GGD en. Doel is het bieden van uniforme, efficiënte en laagdrempelige soa-zorg. In het nieuwe regionaal soa-centrum Den Haag worden seksueel overdraagbare aandoeningen opgespoord en behandeld. Het centrum is een aanvulling op de huisartsenzorg. Den Haag heeft gekozen voor één goed bereikbaar nieuw centrum, midden in de stad. Huisartsen kunnen patiënten voor soa-controle of met klachten die op SOA duiden daarnaast ook naar de dermatoloog van het MCH verwijzen. Met de GGD-artsen zijn afspraken gemaakt over het doorverwijzen van patiënten naar de polikliniek Dermatologie in MCH Westeinde. 22

23 Eerste IORT uitgevoerd Op 19 juni 2007 heeft de eerste intra operatieve radiotherapie (IORT) plaats gevonden. Radiotherapie tijdens de operatie is een nieuw fenomeen. Op 19 juni werd met deze methode het eerste carcinoom van de endeldarm geopereerd. MCH is daarmee het derde ziekenhuis in Nederland dat kan bestralen tijdens operatie. De operatie duurde ongeveer 5 uur. Na de tumoren in het kleine bekken zullen waarschijnlijk ook andere gezwellen op deze manier worden behandeld. De voordelen zijn dat de tumor minder snel terugkomt en dat gezond weefsel gespaard wordt. De bestraling tijdens de operatie is vooral zinvol bij vergevorderde tumoren die operatie vereisen. Eén jarig bestaan van de Low Care Unit De Spoedeisende Hulpafdeling beschikt sinds oktober 2006 over de allereerste Low Care Unit in Nederland: een voorziening waar patiënten laagdrempelig kwalitatief goede en snelle zorg kunnen krijgen. Deze uitbreiding van de Spoedeisende Hulpafdeling bestaat uit vier kamers waar Nurse Practitioners (specifiek opgeleide verpleegkundigen) en Nurse Practitioners In Opleiding patiënten behandelen met kleine letsels en eenvoudige aandoeningen. Zij worden hierbij dagelijks ondersteund en gecontroleerd door een enthousiaste groep Spoedeisende Hulpartsen. Aanleiding voor het starten met de Low Care Unit was het toenemende aantal zelfverwijzers en de oplopende wachttijden. Inmiddels zijn meer dan 100 behandel-protocollen ontwikkeld aan de hand waarvan de Nurse Practitioners kunnen werken. Radiologie beste van Nederland De afdeling Radiologie van het MCH is volgens een onderzoek van opinieblad Elsevier (onderzoeksbureau Peter Lagendijk) de beste radiologie-afdeling van Nederland. Voor het onderzoek werd aan huisartsen, specialisten, verpleegkundigen, managers en bestuurders gevraagd welke specialismen opvallen door een hoge medische kwaliteit en een goede praktijkvoering. Een prachtige prestatie van de afdeling, die eerder dit jaar door arts-assistenten ook al was uitgeroepen tot de beste opleidingsafdeling. MCH krijgt vaatkeurmerk Het MCH heeft onlangs van de Vereniging van Vaatpatiënten het vaatkeurmerk gekregen. Het keurmerk geeft aan dat het MCH voldoet aan de kwaliteitscriteria voor goede vaatzorg vanuit patiëntenperspectief. In het MCH zijn onder meer drie gecertificeerde vaatchirurgen werkzaam en vier in vaatziekten gespecialiseerde interventieradiologen. Verder beschikt het MCH onder andere over een voeten- en een diabetespoli. Ut gâhwe uâh (het Gouden Uur) Op 28 november 2007 heeft MCH een symposium georganiseerd over de recente ontwikkelingen op de SEH. Na de openingshandeling door de burgemeester van Den Haag, drs. W.J. Deetman die via het vernieuwde helikopterdak zijn entree maakte, is uitgebreid stil gestaan bij de ontwikkelingen op het gebied van acute zorg. Door de heer dr. Boiten is het belang van acute hersenhulp op een SEH, mede mogelijk door de plaatsing van een CT op onze SEH, nogmaals benadrukt. Mevrouw Brussé heeft een toelichting geven over het principe van de Low Care Unit zoals deze in MCH is ingericht gebaseerd op functiedifferentiatie en geprotocolleerd werken. Door diverse andere sprekers werd het belang van een goed georganiseerde SEH van hoog niveau benadrukt. Prestigieuze prijs voor neurochirurg Wilco Peul De wetenschappelijke commissie van de ISSLS (de internationale vereniging voor onderzoeken naar de wervelkolom) heeft de onderscheiding voor beste studie toegekend aan Wilco Peul voor zijn onderzoek naar de herniachirurgie. Dit onderzoek is onlangs gepubliceerd in het gerenommeerde tijdschrift New Engeland Journal of Medicine. 23

24 De studie geeft antwoord op de vraag wanneer je moet opereren bij een hernia. Een vroege operatie aan een lage-rug-hernia helpt mensen snel van hun pijn af. Maar bij veruit de meeste patiënten die afwachten en een operatie uitstellen, zijn de klachten ook binnen een jaar verdwenen. Het is de eerste keer dat is onderzocht wat het meest doelmatige tijdstip is om een hernia te opereren. Volgens de jury geeft de studie het gevoel weer van veel chirurgen dat zij soms in een te vroeg stadium opereren, mede op verzoek van patiënten. Prestigieuze prijs voor IKW-project Het project Concentratie laag volume chirurgie van het Chirurgisch Oncologisch Netwerk van het Integraal Kankercentrum West heeft de Pfizer Zorg voor Morgen Prijs 2007 gewonnen. In het Chirurgisch Oncologisch Netwerk van het IKW is in 1999 de discussie gestart om de chirurgischoncologische operaties van relatief weinig voorkomende tumoren met vaak complexe chirurgische behandeling te gaan concentreren in een aantal centra binnen de regio. Dit om de kwaliteit van chirurgisch-oncologische zorg op een zo hoog mogelijk niveau in de regio te kunnen bieden. De discussie heeft in 2005 in de IKW regio geresulteerd in onderlinge verwijs- en behandelingsafspraken voor patiënten met slokdarm-, pancreas-, lever-, weke delen- en T4- rectumtumoren. Een belangrijke andere afspraak hierbij is ook dat de behandelaars deel blijven nemen aan een prospectieve registratie om het resultaat van deze afspraken te monitoren. De resultaten van het project geven aan dat de concentratie van zorg voor genoemde tumorsoorten inmiddels geleid heeft tot een lager sterfte- en complicatiepercentage en een kortere opnameduur. Het project van het IKW is gekozen als het meest innovatieve. Op 26 september 2007 is de prijs aan de beide voorzitters van het Chirurgisch Oncologisch Netwerk van het IKW, de chirurgen Guicherit (Ziekenhuis Bronovo) en Marinelli (MCH) uitgereikt tijdens een feestelijke bijeenkomst in Houten. Neuro-oncologieverpleegkundige Hanneke Zwinkels wint Ties Rudolphieprijs Hanneke Zwinkels, neuro-oncolgieverpleegkundige in het MCH, heeft op 5 oktober 2007 de Ties Rudolphieprijs uitgereikt gekregen. Deze prijs, in 2006 ingesteld door de Stichting Hersentumor, wordt jaarlijks toegekend aan een belangrijk initiatief op het gebied van onderzoek naar hersentumoren, de behandeling van hersentumoren, of het vergroten van de publieke belangstelling voor en kennis van hersentumoren. Hanneke heeft deze prijs gekregen voor haar voorlichtingsboek "Druk in mijn hoofd", dat is geschreven voor patiënten en familieleden. "Hanneke Zwinkels heeft met haar werk een belangrijk initiatief genomen ter verbetering van de voorlichting voor hersentumorpatiënten en hun verwanten. Dit is bij uitstek een terrein waar weinig materiaal beschikbaar is, terwijl dit een zeer ingrijpende ziekte is met vaak langdurige behandelingen en met veel consequenties voor het dagelijks functioneren van patiënten", aldus de jury. Project Neuro-oncologie In het MCH is naast de algemene oncologie de neuro-oncologie een belangrijk aandachtsgebied. Neuro-oncologie betreft de zorg voor patiënten met een hersentumor en/of neurologische complicaties van kanker. Neurochirurgen, radiotherapeuten, internist-oncologen, neuro-oncologen en een nurse-practitioner neuro-oncologie werken in dit opzicht nauw met elkaar samen, ondersteund door de neuro-radiologen en de neuro-patholoog. Deze patiënten hebben veelal cognitieve klachten en stoornissen (geheugen, concentratie, planning, taal), die specifiek zijn voor ziekten van de hersenen. Bij patiënten met een hersentumor treden de klachten vrijwel steeds in de loop van de ziekte op. De behandeling dient niet alleen op de tumor zelf gericht te zijn, maar ook de onderkenning en vaststelling van de cognitieve klachten is essentieel voor de kwaliteit van leven van de patiënt en diens omgeving in negatieve zin. Naast het in kaart brengen van de cognitieve problemen is uitleg en begeleiding van de patiënt en zijn partner, en zo mogelijk behandeling van groot belang. In het kader van een zorgvernieuwingsproject binnen de neuro-oncologie is per 1 februari 2007 begonnen met het afnemen van een neuropsychologisch onderzoek (NPO) bij patiënten met een hersentumor. Door het in kaart brengen van cognitieve functiestoornissen en psychosociaal welbevinden bij deze patiënten wordt tegemoet gekomen aan de behoefte van een groot deel van 24

25 deze patiënten èn hun partners die klachten ervaren in de cognitie en het dagelijks functioneren. Daarnaast wordt getracht door middel van analyse van alle verzamelde gegevens een uitspraak te doen over de mogelijke invloed van verschillende factoren (tumor, behandeling, coping) op het cognitief functioneren. Naast uitleg wordt zonodig begeleiding aangeboden door een medisch psycholoog of wordt verwezen naar een (cognitief) revalidatietraject. Klantgericht beleid Gewoon doen In 2007 is het klantgerichtheidsproject Gewoon doen gestart. Het uiteindelijke doel is om allereerst bewustwording en vervolgens een gedragsverandering bij medewerkers teweeg te brengen met als doel om onze klantgerichtheid te verbeteren (cultuurinterventie). Vrijwel alle medewerkers hebben een toneelvoorstelling bijgewoond waarin op beeldende wijze het onderwerp aan de orde werd gesteld. Doel van deze voorstelling is om de medewerkers een spiegel voor te houden en een discussie op gang te brengen over hoe wij omgaan met onze patiënten. Om de leidinggevenden te ondersteunen bij het voeren van de discussie en om het onderwerp levend te houden is de Gewoon-Doen-Klok ontwikkeld. Bij pilotafdelingen zijn aanvullende instrumenten ingezet zoals mysterie visits, trainingen, analyse van ontwikkelingen in klanttevredenheid. Project Afspraakcentrum Het project Afspraakcentrum loopt sinds 1 juni 2007 bij een aantal poli s op beide locaties. Het project was ingegeven om de telefonische bereikbaarheid op de poli s te verbeteren. Het Afspraakcentrum helpt de bellende patiënt en verbindt de patiënt alleen met de poli als dat daadwerkelijk nodig is, bijvoorbeeld voor medisch inhoudelijke vragen (spoed telefoontjes van huisartsen blijven rechtstreeks op de poli s binnen komen). Het project past goed bij de nieuwe Serviceformule van het MCH om de telefonische bereikbaarheid te verbeteren. Bovendien ontstaat er meer rust op de poli s en zal ook daar de service verbeteren voor patiënten. In 2008 wordt dit project geëvalueerd en worden er besluiten genomen over de voortgang. On line afspraken Patiënten maken steeds vaker gebruik van de mogelijkheid om afspraken via Internet te maken. Een belangrijk voordeel is dat zij dat 24 uur per dag kunnen doen en voor ons dat we de afspraak kunnen inplannen op het moment dat het ons uitkomt. Kortom: het levert tijdwinst op en is vriendelijk voor de klant. Op onze website is al een afsprakenformulier aanwezig en onder meer de Sportgeneeskunde en de Orthopedie maken hiervan gebruik. Patiënten vullen hun gegevens in en worden later teruggebeld of g d met een voorstel voor de afspraak. Expresbrief Huisartsen zien wij ook nadrukkelijk als klant. Een uitdrukkelijke wens van de huisarts is de verbetering van de berichtgeving over patiënten die in het MCH onder behandeling zijn. In het najaar van 2006 is het expresbericht ontwikkeld in samenwerking met huisartsen, chirurgen en internisten. Het expresbericht is een bericht dat door de specialist elektronisch kan worden verzonden aan de huisarts direct na een eerste consult op de polikliniek en na belangrijke veranderingen in het behandelingsbeleid. Na een pilot met positieve evaluatie bij chirurgie en interne geneeskunde is besloten de pilot uit te breiden over het gehele ziekenhuis. Alle medisch specialisten kunnen direct zelf een kort bericht aanmaken in het ZIS. Dit bericht wordt dan zonder tussenkomst direct naar de huisarts verzonden. 25

26 Website MCH op derde plaats De website van het MCH is de op twee na beste ziekenhuiswebsite van Nederland. Het communicatie-adviesbureau InterCity heeft de websites van 95 ziekenhuizen met behulp van een digitale webmonitor onderzocht op gebruiksvriendelijkheid, interactie en transparantie. Als beste website komt de site van de Isala Klinieken uit de bus. Op de tweede plaats de site van het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis en de site van het MCH krijgt dus de verdienstelijke 3e plaats. Een mooie plek maar het kan natuurlijk altijd beter. Het MCH verbetert daarom de inhoudelijke informatie van alle specialismen, er komen meer mogelijkheden om digitaal af te spreken en er komt een speciale kinderwebsite. Internetpunt in hal In de hal van MCH Antoniushove is een publiek internetpunt in gebruik genomen. Voor dit publieke Internetpunt is het MCH een samenwerking aangegaan met KPN Hotspots. Dat betekent dat het voor onze patiënten en bezoekers ook mogelijk is geworden om in de hal van MCH Antoniushove met hun eigen laptop draadloos te internetten, conform de regels van KPN Hotspots. Het Internetpunt is mogelijk gemaakt door de Stichting Vrienden van Antoniushove. Bouw MCH Westeinde Na een grondige voorbereiding is in maart 2007 gestart met de realisatie van een nieuwe PA-Laboratorium op de 2e etage op locatie MCH Westeinde. De verhuizing naar het nieuwe laboratorium zal medio april 2008 plaatsvinden. Op 12 februari 2007 is de eerste paal geslagen voor de bouw van de nieuwe centrale hal MCH Westeinde. Deze hal ontsluit het ziekenhuis op fraaie wijze en draagt zorg voor een efficiënte logistiek van patiëntenstromen. In het nieuwe entreegebied wordt onder andere een politheek, en een patiënten- /bezoekersrestaurant en kiosk gesitueerd. De hal zal rond april 2008 in gebruik genomen worden. Het gehele project behelst tevens de verplaatsing van de polikliniek Oogheelkunde en de realisatie van onder andere een patiëntenplein waar het opnamebureau, transferbureau en patiëntenvoorlichting gelegen zal zijn. Het Landsteiner Instituut (opleiding, ontwikkeling en wetenschap) is in 2007 geherhuisvest op een gerenoveerde etage in het H-gebouw op de locatie Westeinde. Eind 2007 is het voorbereidingstraject afgerond voor de bouw van de geboortekliniek op de 3e etage in het G- gebouw op de locatie Westeinde. Vrouwen kunnen daar bevallen en desgewenst langer verblijven. Het geboortecentrum wordt door de kraamzorg organisatie Wereld Wonder geëxploiteerd. Bij medische complicaties kunnen vrouwen in vijf minuten naar het naastgelegen MCH Westeinde worden gebracht. De afdeling Inkoop nam in oktober van dit jaar hun nieuwe werkplekken in gebruik op een gerenoveerd deel van de 3e etage van het G-gebouw. Op locatie MCH Westeinde is in 2007 gestart met een grote renovatie van de vijf algemene verpleegafdelingen. Ieder jaar zal een nieuwe verpleegafdeling in gebruik genomen worden. Het MCH Westeinde zal een ziekenhuis worden met vooral éénpersoonskamers. Wij denken hiermee tegemoet te komen aan de wensen van de patiënten die in het MCH verblijven. MCH Antoniushove Op locatie MCH Antoniushove is begin 2007 gestart met de sloop en asbestsanering in bouwdeel D (begane grond, 1e en 2e etage). Vervolgens is rond september 2007 begonnen met het inbouwpakket om de nieuwe poliklinieken, Dagbehandeling en Dialyseafdeling te realiseren. Medio 2008 zullen een aantal hiervan in gebruik genomen worden. 26

27 Tevens waren diverse technische projecten in uitvoering en voorbereiding om aan de (toekomstige) eisen te kunnen voldoen. Efficiency START-project De wijzigingen rond de kapitaalslasten en financiering van de organisatie vragen om een voldoende weerstandsvermogen. Om dit weerstandsvermogen de komende jaren te kunnen blijven opbouwen is in 2006 en 2007 een doelmatigheidsonderzoek uitgevoerd. De methodiek heeft een potentiële efficiëntieruimte van 6,1 miljoen aangetoond. Voor een belangrijk deel is deze verwerkt in (aangepaste) begrotingen voor 2007 en Resultaten tot dusver: besparingen in eerste twee fasen van circa 4 miljoen; 80% van de afdelingen beschikt over dag- / weekrapportages en productiviteitscijfers, waardoor benodigde inzet op afdelingen beter kan worden gepland; 70% compliance: 70% van alle leidinggevenden maakt gebruik van de nieuwe systemen van het STARTproject. Het START-project eindigde in Daarmee kreeg het ziekenhuis een goed instrument om de bedrijfvoering continu te verbeteren. Voorbeelden van wat we met de methodiek kunnen: Best practices: leidinggevenden kunnen de normen voor hun afdeling vergelijken met andere afdelingen en best practices met elkaar uitwisselen; Flexibiliseren arbeid: door de dag-weekrapportages kan de werkdruk op verschillende afdelingen met elkaar worden vergeleken en kan personeel eventueel worden herverdeeld. MCH werft momenteel flexibele krachten die kunnen rouleren tussen verpleegafdelingen; Normen onderhoud: het MCH creëert capaciteit in de vorm van eigen medewerkers om normen te kunnen blijven aanpassen aan de veranderende omstandigheden in de zorg. Structurele bewaking en optimalisatie van inkomsten De budgetsystematiek van ziekenhuizen wordt de komende jaren afgeschaft. Meer marktwerking en outputfinanciering maken structurele bewaking van administratieve en logistieke processen essentieel om de inkomsten van het MCH in de toekomst veilig te stellen. Het afgelopen anderhalf jaar heeft Valuecare i.s.m. het MCH een product ontwikkeld en geïmplementeerd dat de inkomsten bewaakt en optimaliseert. Door een structurele bewaking en optimalisatie van administratieve en logistieke processen, ontstaat een hogere productie, verbeterde registratie en optimale facturatie en inning Algemeen kwaliteitsbeleid In deze paragraaf wordt het algemeen kwaliteitsbeleid besproken. Ingegaan wordt op de doelstellingen, inspanningen en gerealiseerde prestaties met betrekking tot het algemeen kwaliteitsbeleid over verslagjaar Het MCH wil veilige, kwalitatief hoogwaardige, toegankelijke zorg bieden aan haar patiënten. Om dit mogelijk te maken beschikt het MCH o.a. over een ziekenhuisbreed geaccrediteerd kwaliteitssysteem (NIAZ). Daarnaast beschikt het MCH over een veelheid aan afdelingsgebonden kwaliteitssystemen, die zijn geaccrediteerd of gecertificeerd: KCL is CCKL geaccrediteerd; Techniek & Gebouwen NEN-EN-ISO 9001:2000; Interne Zaken NEN-EN-ISO 9001:2000; Catering & Gastenservices HACCP en ISO 22000; Kinderdagverblijf: HKZ; Facilitair bedrijf: NIAZ deelaccreditatie. Het MCH is sinds 2005 gestart met het ontwikkelen en invoeren van een veiligheidsmanagementsysteem (VMS) conform de eisen van de NTA 8009:2007, waarbij integratie met het kwaliteitssysteem wordt nagestreefd. Op termijn is de doelstelling ook het VMS te accrediteren / certificeren. 27

28 Het MCH is als een van de koploperziekenhuizen betrokken bij de ontwikkeling en invoering van het veiligheidsmanagementsysteem. Zo was eind 2007: 1/3 van de afdelingen aangesloten op het systeem voor Veilig Incident Melden; is een ziekenhuisbreed digitaal systeem voor melden van incidenten ingevoerd; zijn 5 patiëntenprocessen geanalyseerd op de risico's voor de patiëntveiligheid en zijn verbeteringen doorgevoerd; hebben alle medewerkers van de spoedeisende hulp een 2-daagse patiëntveiligheidstraining ondergaan; worden door het management veiligheidsrondes in het ziekenhuis gelopen. Teams die aan de slag gaan met Veilig Incident Melden krijgen een uitgebreide training over patiëntveiligheid, het bevorderen van de patiëntveiligheidscultuur, het systematisch analyseren van incidenten met behulp van de PRISMA-methodie en in continu verbeteren. In 2007 zijn meer dan 70 medewerkers met deze trainingen gestart Kwaliteitsbeleid ten aanzien van patiënten In deze paragraaf komen achtereenvolgens aan de orde de kwaliteit van zorg, de klachten over de geleverde zorg, de toegankelijkheid van de aangeboden zorg en de veiligheid Kwaliteit van zorg Beleid en participatie Het beleid t.a.v. patiënten is verwoord in het MCH beleidsplan Zorg met Passie. Dit beleid is uitgewerkt in 'Doelen Zorg met Passie' en verankerd in een actielijst / checklist. Realisatie van doelen wordt periodiek bewaakt door de Raad van Bestuur en is in 2007 geëvalueerd / bijgesteld met het lijnmanagement tijdens een beleidssessie. Patiëntenparticipatie bij ontwikkelen, uitvoeren, evalueren van beleid vindt op meerdere manieren plaats. Via patiënttevredenheidsmetingen wordt de tevredenheid van de patiënten periodiek gemeten. De Patiënten Adviesraad is betrokken bij de ontwikkeling en evaluatie van beleid. Op decentraal niveau wordt op meerdere manieren naar de mening en inbreng van patiënten gevraagd als basis voor beleidsevaluatie en de ontwikkeling van nieuw beleid. Er zijn diverse verbeterprogramma's om patiëntgerichtheid, toegankelijkheid van zorg en veiligheid voor patiënten verder te ontwikkelen. Voorbeelden hiervan zijn het patiëntgerichtheidsprogramma Gewoon Doen, Werken Zonder Wachtlijst op de poli s, het programma Kwetsbare Ouderen. Documentbeheersysteem (DKS), borging en Kwaliteitsbarometer In 2005 is het ziekenhuis geheel overgegaan op een modern, digitaal documentbeheersysteem. In dit systeem zijn alle algemene, medische en verpleegkundige protocollen opgenomen. Het systeem stelt zeker, dat alle medewerkers op ieder moment bij vitale informatie kunnen, die nodig is om veilige en hoogwaardige zorg te verlenen. In 2006 is dit systeem verder gevuld en vervolmaakt. In 2007 is veel aandacht besteed aan de optimalisatie van de protocollen, dit zal doorlopen in Teneinde de kwaliteit en veiligheid van de zorg te borgen, te verbeteren en de continuïteit zeker te stellen is het kwaliteitsmanagementsysteem in het leven geroepen. Door externe toetsing (accreditatie) is zeker gesteld dat het kwaliteitsmanagementsysteem voldoet aan de eisen die eraan worden gesteld. Om de patiëntveiligheid te waarborgen en te verbeteren is gestart met het ontwikkelen van een veiligheidsmanagementsysteem. Daarnaast zijn 11 specifieke verbeterprojecten in ontwikkeling om op specifieke terreinen de patiëntveiligheid zeker te stellen (bijvoorbeeld ouderenzorg, patiënten met bedreigde vitale functies, medicatieveiligheid). Om het beheer van het kwaliteitsprogramma èn de voortgangsbewaking van alle verbeteracties voortkomend uit toetsingen en metingen efficiënter en effectiever te maken is in 2005 een webapplicatie van de zogenaamde Kwaliteitsbarometer ontwikkeld en getest. Eind 2005 is gestart met het instrueren van alle afdelingen in het gebruik van de webapplicatie. In 2006 is de barometer verder in gebruik genomen en verbeterd. In 2007 zijn de managementrapportages die uit het systeem kunnen worden gehaald ontwikkeld en ter beschikking gesteld van het management. Dit geeft hen online inzicht in de status van de kwaliteitsactiviteiten van de afdelingen die onder de divisies vallen. 28

29 In 2008 zal de barometer worden geëvalueerd op effectiviteit. Daarnaast zullen nieuwe ontwikkelingen (waaronder de norm voor het patiëntveiligheidsmanagementsysteem) worden geëvalueerd en opgenomen worden in het systeem. MediRisk, NIAZ en interne audits De risicoverzekeraar MediRisk heeft eind 2004 een audit gedaan op een aantal afdelingen van het MCH. In 2005 is op basis van het rapport een verbeterplan opgesteld dat is goedgekeurd door MediRisk. In oktober 2006 is door MediRisk een voortgangstoets op de verbeterplannen uitgevoerd. De resultaten zijn positief beoordeeld. In 2007 zijn de verbeterpunten verder geïmplementeerd en afgewikkeld. Daarnaast is gestart met het vangnetproject op de SEH. In 2004 heeft het MCH het NIAZ accreditatiebewijs behaald. In 2006 zijn de voorbereidingen voor de 2e accreditatiecyclus gestart. In 2007 is de start gemaakt met de tweede accreditatiecyclus. De voorbereidende activiteiten zijn positief beoordeeld door de auditoren. Het werkbezoek is gehouden in februari Iedere afdeling in het MCH wordt eens per 4 jaar getoetst door een audit team. Zij toetsen of de afdeling zich houdt aan de van toepassing zijnde kwaliteitsnormen, wet- en regelgeving. Daarnaast doen zij aanbevelingen voor verbetering van de patiëntenzorg, patiëntveiligheid en bedrijfsvoering. In 2007 zijn 17 audits uitgevoerd. Daarnaast is een aanvang gemaakt met het uitvoeren van audits op integrale patiëntenprocessen en is de 4- jarige planning op een uitzondering na afgewikkeld. Afdelingen formuleren een verbeterplan op basis van de resultaten van de audits. Prestatie Indicatoren Het MCH rapporteert, na goedkeuring door de Raad van Bestuur, jaarlijks voor 31 mei zijn indicatoren in het kader van de Basisset Prestatie Indicatoren via de daarvoor bestemde kanalen. De indicatoren worden geanalyseerd, vergeleken met de normen die de Inspectie hanteert en vergeleken met regionale collega s. Op basis van deze analyse en bespreking met Raad van Bestuur, Divisiemanagement en medische staf wordt vastgesteld welke indicatoren verbetering behoeven. Verbeteringen kunnen nodig zijn op medisch-inhoudelijk gebied, efficiency en effectiviteit van het verzamelproces. Daarnaast worden indicatoren welke vatbaar zijn voor meerdere interpretaties dan wel teruggekoppeld aan de Inspectie. Zie verder basisset prestatie indicatoren op Klachten In deze paragraaf worden het onderwerp klachten aan de orde gesteld en de wijze waarop het MCH hiermee omgaat en tot welke maatregelen de klachten hebben geleid. Door een veelheid van metingen en toetsingen wordt de kwaliteit van zorg bewaakt (waaronder basisset prestatie indicatoren, patiënt tevredenheidsmetingen, kwaliteits- en opleidingsvisitaties, audits, risico-analyses, proces analyses, analyses van incidenten in de patiëntenzorg, analyses van incidenten met medewerkers, veiligheidsaudits op medische apparatuur, klachten, MediRisk audits etc.). Resultaten van metingen en toetsingen worden geëvalueerd en waar gewenst worden verbetermaatregelen ingevoerd. Om kwaliteit van zorg te borgen wordt op afdelingsniveau gebruik gemaakt van procesbeschrijvingen die periodiek worden getoetst op naleving en het voldoen aan gestelde eisen. Voor afdelingsoverstijgende zorgprocessen vindt door multidiscipliniar overleg en kwaliteitssystemen per overstijgend zorgproces de kwaliteit en veiligheid beheerst en verbeterd. Om de service aan patiënten te verbeteren is gestart met het invoeren van het serviceconcept, waarin opgenomen zijn poli's op orde, telefonische bereikbaarheid, gastvrij onthaal, patiëntencommunicatie, uitstraling en omgeving. Meldingen van incidenten in de patiëntenzorg In 2007 is gestart met het invoeren van het Veilig Incident Melden. Per 31 december 2007 participeerde 1/3 van de afdelingen in deze methodiek. Doelstelling is dat per 31 december 2008 alle afdelingen participeren. Om een zorgvuldige, efficiënte afwikkeling mogelijk te maken is gekozen voor een digitaal afwikkelingssysteem voor incidenten te implementeren. Per 3 december 2007 was dit systeem, MIP-Expert operationeel. 29

30 De volgende tabel geeft het aantal incidenten in 2007 weer: MIP-meldingen verslagjaar 2007 MCH AH WZ Totaal aantal centraal gemelde meldingen (Prismant en MIP-expert) Aantal van de centraal gemelde meldingen welke hebben geleid tot maatregelen (Prismant en MIP-expert): Aantal decentraal gemelde meldingen (MIP-expert): Aantal decentraal gemelde meldingen dat heeft geleid tot maatregelen(mipexpert): Indien het aantal meldingen van 847 gerelateerd wordt aan geopende DBC s in 2007, dan vindt bij 0,31 % van de DBC s een melding plaats. Procedure voor het veilig incident melden Incidenten worden digitaal gemeld. Met behulp van een risicomatrix wordt de ernst van de melding beoordeeld. Meldingen van ernstige aard worden afgewikkeld door de centrale MIP-Commissie. Alle andere meldingen worden op afdelingsniveau afgewikkeld. Afwikkeling betreft analyse van de oorzaken van het incident naar basisoorzaken via de PRISMA-methodiek, vaststellen van verbeteracties met als doel de oorzaak weg te nemen om herhaling te voorkomen, implementeren van de voorgenomen verbetermaatregel, beoordelen van de effectiviteit van de maatregel en bij positieve beoordeling borgen van de nieuwe werkwijze in het kwaliteitssysteem. Opvolging van de afwikkeling van de incidenten vindt plaats door middel van MIP- Expert. Opvolging van het verbeterproces vindt plaats aan de hand van de Kwaliteitsbarometer. Naast de procedure voor het melden van incidenten is een calamiteitenprocedure van toepassing, die bewerkstelligt dat calamiteiten in de patiëntenzorg direct worden gemeld aan de Raad van Bestuur die voor verdere afwikkeling verantwoordelijk is conform wetgeving. Patiënten Klachtencommissie Het MCH heeft een Patiënten Klachtencommissie (PKC). Het betreft een onafhankelijke commissie, ingesteld door de Raad van Bestuur. In 2007 hebben in totaal 10 klagers een klacht ingediend bij de PKC, waarvan 3 klachten in 2007 zijn afgehandeld. De 3 in 2007 afgehandelde klachten bevatten 5 klachtaspecten, deelklachten genoemd. In 2007 zijn 9 klachten uit 2006 afgehandeld, die in totaal 28 deelklachten bevatten. In 2007 zijn door de PKC dus in totaal 12 klachten afgehandeld met 33 deelklachten. Aantal klachten ingediend 10 Aantal klachten afgehandeld 1 12 Aantal deelklachten ingediend n.v.t. Aantal deelklachten afgehandeld 2 33 Professioneel handelen 23 Informatieverstrekking 1 Relationeel 4 Organisatie van de zorg 5 Financiën 0 Overig 0 Totaal aantal afgehandelde deelklachten 33 Waarvan Gegrond 10 Ongegrond 23 Aanbevelingen 3 1 Inclusief klachten van het jaar daarvoor 2 Inclusief deelklachten van het jaar daarvoor 30

31 Klachtenfunctionarissen Het MCH beschikt over een klachtenregeling die voldoet aan de eisen die de Wet Klachtrecht Cliënten Zorgsector stelt. Via de klachtenfunctionarissen hebben patiënten de mogelijkheid klachten in te dienen en te laten behandelen. Daarnaast functioneert er een onafhankelijke patiënten klachtencommissie. Nadat klachten zijn afgewikkeld treed de procedure Van Klacht Naar Kwaliteit in werking. Deze procedure bewerkstelligt dat iedere klacht wordt geanalyseerd op oorzaak en dat waar nodig maatregelen voor verbetering worden getroffen om herhaling te voorkomen. De werkwijzen voor de afwikkeling van patiëntenklachten zijn vastgelegd in een reglement. Voor de patiënten is informatie omtrent de klachtenregeling beschikbaar op de afdeling, in de ontvangsthal en op internet. Naast deze formele regelingen hebben patiënten de mogelijkheid om op laagdrempelige wijze aan de leidinggevende van de afdeling suggesties voor verbetering aan te geven Aantal % Aantal % Aantal % Aantal klagers Aantal deelklachten, waarvan: Professioneel handelen Informatieverstrekking Relationeel Coördinatie / organisatie Financiën Anders Van Klacht Naar Kwaliteit Op het moment dat de klacht in overleg met de patiënt naar tevredenheid is afgehandeld start het traject Van Klacht Naar Kwaliteit. Dit traject bewerkstelligt dat de oorzaak van de klacht wordt achterhaald en een maatregel wordt getroffen om de oorzaak weg te nemen. Op deze manier wordt de kans op herhaling verkleind. In 2007 zijn 531 formulieren Van Klacht naar Kwaliteit verzonden, welke aanleiding hebben gegeven tot 98 maatregelen ter verbetering. In de andere gevallen blijkt het vaak te gaan om toevallige incidenten of oorzaken die pas op langere termijn kunnen worden opgelost. Enkele voorbeelden van gerealiseerde verbeteringen voortkomend uit deze procedure: - met behulp van het project room-service is bereikt dat de voedselvoorziening aan de patiënt beter aansluit op de wensen en behoeften van de patiënt; - diverse patiëntenfolders zijn aangepast; - verbetering van de ontslagprocedure bij snijdende afdelingen waarmee is bereikt dat de informatievoorziening aan de patiënt bij ontslag verder is verbeterd; - bij de interne geneeskunde zijn de procedures omtrent medicatievoorziening aangescherpt; - op de spoedeisende hulp op locatie Antoniushove is een PIN-automaat aangeschaft; - vanaf oktober 2007 is er bij de bloedafname een vrijwilliger beschikbaar die de patiënt bij bloedafname uitleg en informatie geeft; - procesverbeteringen op de OK zijn doorgevoerd om het aantal uitgestelde operaties als gevolg van het niet op tijd aanwezig zijn van materiaal te verminderen. 31

32 Toegankelijkheid Het MCH spant zich jaarlijks in de toegankelijkheid voor patiënten verder te vergemakkelijken. Beheersing van patiëntenprocessen op afdelingsniveau Het MCH hanteert een systematiek om kwaliteit en veiligheid van patiëntenprocessen te beheersen en te verbeteren. Op alle afdelingen van het MCH wordt gewerkt met deze methodiek. Ieder proces wordt periodiek getoetst aan a) het voldoen aan de NIAZ eisen over dit proces (waaronder het voldoen aan logistieke eisen) en b) de mate waarin het proces in de praktijk wordt gevolgd. In 2006 is gestart met verbeteren van de beheersing van integrale patiëntenprocessen, dat wil zeggen patiëntenprocessen waarbij meerdere afdelingen betrokken zijn. Hiervoor is een 7-stappenplan ontwikkeld. Een van de stappen betreft het vaststellen van en sturen op prestatie indicatoren (klinisch, patiëntgerichtheid, logistiek, financieel, patiëntveiligheid, medewerkers). In 2007 zijn processen in kaart gebracht voor de oncologische KNO, totale heupvervanging, traumapatiënt met heupfractuur, coloncarcinoom, longoncologie, herniastraat, varices, diabetesproces. Iedere divisie heeft een eigen prioriteitstelling en planning voor het ontwikkelen van integrale patiëntenprocessen. Binnen deze methoden van beheersen en verbeteren is de beheersing van doorlooptijden een belangrijk onderdeel. Het MCH wenst de wachttijden voor de polikliniek zo kort mogelijk te houden (korter dan 2 weken) en ziet de treeknormen als maximum. In 2007 is bij 5 specialismen het project Werken Zonder Wachtlijst gestart. In de tweede helft van 2008 moet dit tot resultaten leiden. Hierbij wordt tevens gekeken naar een vereenvoudiging van het maken van combinatieafspraken. De actuele wachttijden en wachtlijsten worden maandelijks via het bulletin van Arts tot Arts kenbaar gemaakt aan de huisartsen uit de regio. Eind 2007 is een project gestart om de accuraatheid van de data verder te verbeteren. Vanaf het voorjaar 2008 zal deze verbeterde informatie aan huisartsen en het DIS (en daarmee kiesbeter.nl) worden aangeleverd. Opnamen Het MCH streeft stelselmatig naar wachttijden voor opnamen volgens de zogeheten treeknormen. In 2007 is 85% van alle patiënten binnen 6 weken opgenomen, hetgeen binnen de eerder genoemde norm valt. Project doorlooptijden kankergeneeskunde (oncologie) Het MCH is in 2007 een project gestart om de wachttijden en doorlooptijden van patiënten met kwaadaardige aandoeningen verder te verbeteren. Medisch gezien is een snellere doorlooptijd niet altijd noodzakelijk, maar de ervaring leert dat deze patiënten snel uit hun onzekere situatie willen komen, door vlot geholpen te worden. Het gaat hier om patiënten, die met veel verschillende afdelingen en specialismen te maken krijgen. Zij worden soms in deelprocessen door meerdere specialisten behandeld, soms gelijktijdig en soms volgtijdelijk. Dat maakt dat het behandeltraject vrij complex is. Om die reden wordt nu de behandeling van doorgegroeide dikke darm tumoren en operaties voor leveruitzaaiingen bestudeerd voor verdere optimalisatie. Het gaat hier om twee hoog-complexe tumorsoorten die relatief weinig voorkomen. Juist deze zorg zal logistiek gezien het lastigste optimaal te organiseren zijn. Hoe meer schakels in de zorgketen betrokken zijn, des te lastiger is het de doorlooptijd te reduceren. Bovendien zullen de aanpassingen en bevindingen dan voor veel meer patiënten categorieën interessant zijn. In de loop van 2008 zullen de eerste bevindingen bekend worden. 32

33 Veiligheid In deze paragraaf wordt de veiligheid voor patiënten, informatiebeveiliging en de rol van de METC voor veilig medisch onderzoek besproken. Veiligheid voor medewerkers wordt elders besproken. Patiëntveiligheid Aandacht voor patiëntveiligheid is een van de pijlers van het beleid van het MCH. Het MCH is een van de koploperziekenhuizen op dit gebied. Zo heeft zij deelgenomen aan verschillende landelijke onderzoeken op het gebied van patiëntveiligheid. Daarnaast wordt deelgenomen aan programma s om de patiëntveiligheid te optimaliseren. Met het programma Move Your Dot is inzicht gekregen in punten voor verbetering en heeft het vervolgproject Kwetsbare Ouderen opgeleverd. Het programma bereikt dat de risico's die samenhangen met de oudere patiënt vroegtijdig worden onderkend (delier, decubitus, ondervoeding, etc.) en dat de zorg daarop wordt afgestemd. Vanuit deelname aan het pilotproject Veiligheidsmanagement is gestart met een veelheid aan activiteiten (veilig incident melden, uitvoeren van prospectieve analyses van patiëntenprocessen op de risico's voor de patiëntveiligheid, interne audits op medische apparatuur op veiligheidskritische afdelingen, veiligheidsrondes, team resource management trainingen, trainingen van medewerkers in patiëntveiligheid). Daarnaast is op afdelingsniveau veel aandacht voor patiëntveiligheid, onder meer met behulp van de toepassing van veiligheidschecklisten. In het ziekenhuis is een afdeling Hygiëne & Infectiepreventie werkzaam die zorg draagt voor zowel preventieve als correctieve activiteiten om hygiënisch werken te stimuleren en infecties te voorkomen. Er is een start gemaakt met een spoed interventie team die opgeroepen kan worden bij patiënten met bedreigde vitale functies. Essentieel hierbij is een ziekenhuisbrede training in de herkenning en aanpak van bedreigde vitale functies. Dit gaat in 2008 van start. Veel aandacht is besteed aan veiligheid van medicatie (voorschrijven, bereiden, leveren, toedienen). Informatiebeveiliging MCH is medio 2005 gestart met het uitvoeren van een risicoanalyse ten aanzien van de NEN7510 (informatiebeveiliging in de gezondheidszorg). Informatiebeveiliging, het veilig omgaan met gegevens, wordt voor ziekenhuizen steeds belangrijker. Patiënten en medewerkers moeten er immers op kunnen vertrouwen dat ziekenhuizen zorgvuldig met hun gegevens omgaan en dat wij alles in het werk stellen om schade aan onze informatiesystemen te voorkomen. Bovendien worden onze bedrijfsprocessen steeds meer afhankelijk van informatiesystemen en daarom moeten wij de beschikbaarheid daarvan zoveel mogelijk waarborgen. Dat geldt niet alleen voor de meest voor hand liggende informatiesystemen (zoals EZIS, laboratoriumsysteem en dergelijke), maar ook voor medische apparatuur waarin informatie wordt opgeslagen of verwerkt. Hoewel de norm medio 2005 nog weinig concreet was en daardoor niet toetsbaar werd het wel duidelijk dat iedere instelling aan die norm zou moeten gaan voldoen. MCH heeft dat moment niet willen afwachten en is al in 2005 gestart met het uitvoeren van een risicoanalyse en het opstellen van een beleidsplan op basis van de bevindingen in de risicoanalyse. Dit heeft uiteindelijk in 2006 geresulteerd in een implementatieplan, waarna eind 2006 daadwerkelijk met het implementeren van maatregelen is gestart. De maatregelen beperken de risico s die gepaard gaan met het gebruik en verwerken van gegevens in het MCH. Doel van het informatiebeveiligingsbeleid is het voorkomen en verminderen van onnodige risico s bij het gebruik en verwerken van informatie. Dit heeft in 2007 een vervolg gehad door het uitvoeren van een aantal audits op informatie-architectuur en voorzieningen. Ook deze audits resulteren weer in een aantal te nemen maatregelen die moeten worden uitgewerkt. Een aantal van deze maatregelen heeft veel impact op de organisatie en kent daarmee een navenante doorlooptijd. In 2008 wordt het project op nieuw gedefinieerd en is er voorzien dat in de eerste helft van 2009 alle maatregelen zijn doorgevoerd. Dit betekent dat een eventuele certificering voor NEN7510 in de 2e helft van 2009 zou kunnen plaatsvinden. De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft het MCH (als één van 20 geselecteerde ziekenhuizen) getoetst op de implementatie van de norm. Over deze visitatie heeft de IGZ nog geen definitieve rapportage uitgebracht. METC De Medisch Ethische Toetsingscommissie is een samenwerkingsverband in de regio Zuidwest Holland. Hier worden protocollen voor medisch wetenschappelijk onderzoek en geneesmiddelenonderzoek getoetst en beoordeeld. Voor een overzicht van de activiteiten van de METC in 2007 wordt verwezen naar het Jaarverslag van de METC. 33

34 4.5. Kwaliteit ten aanzien van medewerkers De verantwoording over kwaliteit ten aanzien van medewerkers omvat het personeelsbeleid en de kwaliteit van het werk, waaronder het arbo en verzuim beleid en medewerkersveiligheid. Tevens wordt ingegaan op de activiteiten van het Landsteiner Instituut Personeelsbeleid In 2007 is veel aandacht besteed aan het ondersteunen en adviseren van de nieuwe Divisiemanagers en het zorgmanagement. Een en ander als gevolg van de nieuwe organisatiestructuur die per 1 januari 2007 van kracht werd. Daarnaast is een eerste aanzet gemaakt in het actualiseren van alle functieprofielen en de daaraan gekoppelde competentieprofielen. Ook aan het gebruiken van competenties bij het sturen op gedrag is veel aandacht besteed. Afgelopen drie jaar heeft de projectgroep Competentiemanagement dit instrument in het MCH vorm gegeven. Het project is gereed. Alle competentieprofielen zijn opgesteld en iedereen is of wordt getraind in het gebruik maken van het instrument, bijvoorbeeld in het voeren van competentiegerichte sollicitatie- en jaargesprekken. Om betere informatie over de vertrekredenen van medewerkers te kunnen analyseren is een nieuwe systematiek voor exitinterviews ontwikkeld en geïmplementeerd. Hiermee wordt kwalitatieve informatie verkregen op basis waarvan nieuwe initiatieven kunnen worden ontplooid op het terrein van boeien en binden van medewerkers. Om meer pieken en dalen in het zorgproces op te kunnen vangen, is gestart met de inrichting van een flexpool. Vanuit de ervaringen in 2007 wordt bekeken of en hoe deze flexpool verder vorm krijgt binnen het MCH en onder welke condities. Verloop, verzuim en vacatures In 2007 waren er gemiddeld medewerkers (2.160,45 FTE) in dienst. Het verzuim bedroeg in ,11 %. Er waren 64 vacatures, waarvan 28 moeilijk te vervullen. De instroom betrof 424 medewerkers (345,14 FTE) en uitstroom 374 medewerkers (314,7 FTE). Kies je collega In de zomer is de campagne kies je collega gestart. Er zijn tien kandidaten en de MCH-medewerkers krijgen de mogelijkheid om op hen te stemmen. Door medewerkers antwoord te laten geven op enkele stellingen, proberen we te achterhalen wat zij belangrijk vinden in hun collega s. In iedere ronde staat een ander onderwerp centraal, bijvoorbeeld persoonlijke verzorging, collegialiteit, normen en waarden en uiteraard klantgerichtheid. De antwoorden op die stellingen, die ertoe leiden dat in iedere ronde steeds één kandidaat afvalt, geven inzicht in wat de medewerkers belangrijk vinden. Die informatie wordt gebruikt om te komen tot een set van richtlijnen voor iedere MCH-medewerker. In plaats van deze van bovenaf te bepalen en op te leggen, wordt zo geprobeerd de medewerkers zelf te laten bepalen aan welke richtlijnen hun ideale nieuwe collega s (en zij zelf dus ook) moeten voldoen. Om deze manier ontstaat een soort gedragscode die gedragen wordt in de organisatie en die geen papieren tijger is. Appraisal & Assessement De medische staf heeft besloten een systeem van Appraisal & Assessement op te zetten en gaat hiertoe trainingen volgen. Het systeem behelst een methode waarbij medisch specialisten elkaar functioneren evalueren. De primaire doelstelling van individuele evaluatie van medisch specialisten is continue verbetering van de kwaliteit van het professioneel handelen. Professioneel handelen omvat meer dan het medischtechnisch handelen. De evaluatie richt zich op de zeven competenties zoals vastgesteld voor de specialistenopleidingen (Medisch handelen, Communicatie, Samenwerking, Maatschappelijk handelen, Kennis en wetenschap, Organisatie en Professionaliteit). 34

35 Kwaliteit van het werk Het arbobeleid binnen MCH kent 3 pijlers. De RI&E, voorlichting en instructie en het netwerk van arbocontactpersonen. De RI&E vormt de basis van het arbobeleid. In 2007 is gebouwd aan een nieuw digitaal systeem voor het uitvoeren van de RI&E. Dit wordt in 2008 operationeel. Voorlichting en instructie worden gebruikt om beleid over te dragen naar de organisatie, maar ook als vaardigheidstrainingen voor medewerkers. Belangrijkste aandachtsgebieden zijn fysieke belasting, verzuimgedrag en gevaarlijke stoffen (cytostatica). MCH beschikt over zo n 70 arbocontactpersonen die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van het arbobeleid op de afdeling als gedelegeerde taak van de leidinggevende. Om dit netwerk in stand te houden hebben 26 mensen deelgenomen aan de opleidingscursus. MCH voert een verzuimbeleid op basis van eigen regie. Hiervoor is in 2006 een maatwerkregeling met de ondernemingsraad afgesproken. In 2007 zijn in overleg met de ondernemingsraad een aantal uitvoeringprotocollen opgesteld op het gebied van dreigend langdurig verzuim, tijdelijk werk en arbeidsconflict. Daarnaast is gestart met het actualiseren van het verzuimreglement. MCH heeft gekozen om per 1 januari 2008 eigen risicodrager te worden voor de WGA. Medewerkersveiligheid Omdat agressie of in bredere zin ongewenste omgangsvormen steeds vaker voorkomen is in 2007 een nieuw protocol ongewenste omgangsvormen opgesteld. Vooruitlopend op de invoering is een nieuw formulier beschikbaar gesteld voor het melden van agressie incidenten. In 2008 zal het protocol verder geïmplementeerd worden. Dit proces is gekoppeld aan de bestaande procedures van de klachtencommissie medewerkers, voor wat betreft interne ongewenste omgangsvormen, en de beveiliging voor wat betreft ongewenst gedrag van patiënten en bezoekers. In het MCH is de afdeling Beveiliging verantwoordelijk voor veiligheid van medewerkers en patiënten. Zo wordt ervoor zorg gedragen dat alle afdelingen periodiek deelnemen aan ontruimingsoefeningen, dat er voldoende bedrijfshulpverleners en ontruimingscoördinatoren beschikbaar en getraind zijn, dat de ontruimingsplannen actueel, beschikbaar en bekend op afdelingen. Onder verantwoordelijkheid van de Spoedeisende Hulp wordt het calamiteitenplan actueel gehouden en bewaakt. Periodiek vinden oefeningen plaats samen met participanten in het plan (politie, brandweer e.d.) Opleiding, ontwikkeling en wetenschap: Landsteiner Instituut Opleiden en het scheppen van een goed leerklimaat zijn in Zorg met Passie belangrijke onderwerpen. Vanaf november 2006 hebben het Groene Hart Ziekenhuis en het Medisch Centrum Haaglanden gezamenlijk één instituut voor de ondersteuning van opleiding, ontwikkeling en wetenschap in beide ziekenhuizen, te weten het "Landsteiner Instituut". Het betreft de ondersteuning van alle opleidingen (medisch, niet-medisch). Activiteiten blijven veelal op lokaal niveau gecoördineerd. Nieuwe activiteiten, bijvoorbeeld meer ondersteuning van medische opleidingen, wetenschap en managementopleidingen worden in samenwerking ontwikkeld. Opleiding Het Medisch Centrum Haaglanden biedt stages en opleidingen in vele verschillende initiële en vervolgopleidingen. In vrijwel alle varianten zijn externe regels en eisen snel aan het veranderen. Het Landsteiner Instituut houdt de veranderingen bij en coördineert de bijbehorende praktische aanpassingen in eigen huis. Belangrijke voorbeelden in 2007 waren de procedures in het "opleidingsfonds" voor medische vervolgopleidingen en de voorbereiding op aangepaste erkenningsprocedures voor CZO-opleidingen (College ZiekenhuisOpleidingen). Initiële opleidingen Het MCH is een erkend leerbedrijf en biedt een breed pakket aan beroepsopleidingen en specialistische vervolgopleidingen. Per jaar heeft het MCH ongeveer 100 beroepsbeoefenaren via de werken leren -variant in 35

36 opleiding. Daarnaast heeft het MCH stageplaatsen ten behoeve van diverse beroepsopleidingen. De opleidingsfunctionarissen ondersteunen de werkzaamheden in deze opleidingen. Als opleidingsziekenhuis is het MCH ook actief op het gebied van medische opleidingen. Jaarlijks worden studenten Geneeskunde uit het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) in hun derde tot en met zesde leerjaar voor praktijkonderdelen van hun studie begeleid in het MCH. Tweemaal per jaar worden groepen derde- en vierdejaarsstudenten gedurende vijftien bijeenkomsten begeleid bij hun eerste ervaringen in de praktijk ("Vroege PraktijkContacten"). Daarnaast lopen jaarlijks ruim 250 studenten gedurende 4 tot 10 weken hun co-schappen in het MCH en doen ruim 44 zesdejaarsstudenten hier gedurende 16 tot 26 weken hun semi-artsenstage. Medisch specialistische opleidingen Verschillende vakgroepen verzorgen voor afgestudeerde artsen een (deel van de) medisch specialistische opleiding. Als opleidingsziekenhuis maakt het MCH hiertoe deel uit van de Onderwijs- en Opleidingsregio (OOR) van het LUMC. De volgende specialismen hebben een opleidingserkenning voor het opleiden van medisch specialisten: Anesthesiologie; Chirurgie; Dermatologie; Gynaecologie; Interne Geneeskunde; Keel-, Neus- en Oorkunde; Neurochirurgie; Neurologie; Oogheelkunde; Orthopedie; Pathologie; Radiologie; Radiotherapie; Revalidatiegeneeskunde (i.s.m. Sophia Revalidatie). Daarnaast worden er in het MCH ziekenhuisapothekers, klinisch psychologen, GZ-psychologen, klinisch fysici, sportartsen en SEH-artsen opgeleid. De Centrale Opleidings Commissie onderhoudt samen met het Landsteiner Instituut een intern systeem voor eigen besprekingen over versterking van onze vervolgopleidingen. In het kader van dit systeem wordt zowel met de Artsen in Opleiding tot Specialist (AIOS) als met de opleiders overlegd over mogelijkheden voor verbeteringen. Samen met het EAB en de opleiders coördineert het Landsteiner Instituut de aanvragen en afhandeling van de VWS-subsidie (het "opleidingsfonds") van de medische vervolgopleidingen. Ontwikkeling Uiteraard is opleiden en trainen niet alleen belangrijk voor mensen in een initiële of vervolg-opleiding. Alle medewerkers houden hun vak, hun vaardigheden en hun persoonlijke ontwikkeling bij. De medewerker wordt daarom zowel intern als extern in de gelegenheid gesteld om scholing te volgen. In het jaargesprek, op basis van competenties, heeft elke medewerker de mogelijkheid concrete afspraken te maken met betrekking tot doorgroeimogelijkheden en bijbehorende opleidingen. Voor verschillende beroepsgroepen zijn er programma s te volgen op specifieke vakterreinen of onderwerpen, mede georganiseerd door het Landsteiner Instituut. De meeste opleidingen en cursussen waren in 2007 ingericht op basis van competenties. Deze wijze van opleiden biedt handvatten tot het gericht sturen op gedrag en betekenisvol leidinggeven. Op deze wijze leveren opleidingsactiviteiten een bijdrage aan de gewenste MCH-cultuur. Binnen het MCH worden veel in-company (management) ontwikkeltrajecten opgezet en vormgegeven gericht op verdieping in functies voor medewerkers of gericht op het verkrijgen van een andere functie. Ook deskundigheidsbevordering is belangrijk. 36

37 De notitie Een Nieuwe Kijk op Managementdevelopment (MD) in het MCH geeft invulling aan het loopbaanbeleid voor leidinggevenden. MCH heeft een MD- en loopbaanadviseur in dienst. Wetenschap In 2007 hebben de medewerkers van beide medische bibliotheken een ziekenhuis-overstijgend werkoverleg ingericht. Ondersteund door collega's van de Walaeus Bibliotheek (LUMC) is gestart met de organisatie van PubMed cursussen voor arts-assistenten, specialisten en andere geïnteresseerden in beide ziekenhuizen. In overleg met de maatschap interne geneeskunde werd de overgang van het Research Bureau voorbereid. De twee medewerkers die wetenschappelijke activiteiten ondersteunen, zullen per 1 januari 2008 deel uitmaken van het Landsteiner Instituut. Daarmee wordt breder invulling gegeven aan het goede initiatief van de maatschap om wetenschap professioneel te ondersteunen ICT Beleid ICT beleid Ten aanzien van het ICT-beleid kan 2007 gezien worden als tussenjaar. Enerzijds zijn een aantal belangrijke doelstellingen uit de nota Zorg met Passie gerealiseerd, er is een nieuw ziekenhuis informatiesysteem en er is een aanvang gemaakt met het bouwen van digitale dossiers. Anderzijds is duidelijk geworden dat aanpassing van de ICT-strategie noodzakelijk is om een betere synchronisatie met het actuele organisatie beleid te bewerkstelligen. Ziekenhuis informatiesysteem EZIS In 2007 heeft een belangrijke upgrade plaatsgevonden. Daarnaast is het ziekenhuis gestart met het verder professionaliseren van haar functioneel beheer. Electronisch Patiënten Dossier Na succesvolle oplevering van het ziekenhuis informatiesysteem EZIS eind 2005 is meteen aangevangen met het op basis hiervan bouwen van een aantal digitale medische dossiers in opmaat naar een digitaal ziekenhuis. Dit heeft tot nu toe geresulteerd in een 5-tal dossiers, te weten: Dermatologie; Spoed eisende hulp; Gynaecologie inclusief fertiliteit en verloskunde; Bekken bodem; Mamma-oncologie. Met name het mamma-oncologie dossier is bijzonder vanwege de goede ondersteuning van het multidiciplinaire karakter. Afhankelijk van de uitkomsten van het momenteel geformuleerde informatiebeleid zullen keuzes gemaakt worden voor volgende implementaties. Informatiebeveiliging In paragraaf is verslag gedaan van de voortgang en activiteiten op dit gebied. Regionale ICT In 2007 is op initiatief van de zorgverzekeraar gestart met een project dat de haalbaarheid van een regionale ICT architectuur heeft onderzocht. Doelstelling hiervan is om naast kostenreductie te komen tot betere kwaltieit van zorg (met name het verminderen van fouten). Aan dit initiatief werkt naast MCH en de overige ziekenhuizen in Den Haag ook de huisartsen, apothekers, GGZ, V&V sector intensief mee. Dit heeft in 2007 geresulteerd in een positieve businesscase (voor de regio) op basis waarvan gestart is met het definiëren van een architectuur. Inmiddels is die architectuur in eerste concept opgeleverd en zal deze na te zijn vastgesteld worden aanbesteed. Doelstelling is om eerste functionaliteit operationeel te hebben in

38 Standaardisatie van architectuur Niet alleen een veilige maar ook een eenvoudig te beheren ICT-architectuur is de basis voor een digitaal ziekenhuis. Zo zou infrastructuur eigenlijk beschikbaar moeten zijn als stroom uit het stopcontact, zich aanpassend aan de vraag, maar ook zonder noemenswaardige verstoringen. Dit concept wordt utility computing genoemd. MCH wil dit concept zoveel mogelijk adopteren, daarom wordt gestandaardiseerd op het Microsoft besturingssysteem en wordt de hele ICT-architectuur op een standaard wijze ingericht en beheerd met behulp van Microsoft producten. Dit maakt een einde aan een kwetsbare en moeilijk beheerbare situatie die bestond doordat er gewerkt werd met zowel het Novell als het Microsft besturingssysteem, daarnaast was standaardisatie nog niet doorgevoerd. In 2007 is deze migratie voorbereid en zal worden uitgevoerd in 2008 en ICT-strategie In het nieuw te formuleren ICT-beleid ligt de focus op ambities. De visie op zorg, en de visie op bedrijfsvoering resulteren in een visie op informatiebeleid. De ICT-strategie kent twee belangrijke pijlers, te weten: het leveren van excellente zorg en het op efficiente wijze leveren van zorg. De aandachtspunten voor het leveren van excellente zorg zijn, het leveren van ICT-ondersteuning voor: aantoonbare en beheersbare kwaliteit, klantgerichtheid, veiligheid en uitblinken. Het op efficiënte wijze leveren van zorg baseert zich op ICTondersteuning voor twee pijlers: het optimaal benutten van beschikbare capaciteit en het verbeteren van kostprijsbepaling en beheersing Financieel beleid De jaarrekening van het Medisch Centrum Haaglanden is een geconsolideerde jaarrekening waarin de resultaten van de Haaglanden Kliniek BV, de Haaglanden Kliniek CV, de Haagse Equipment IT-lease CV, Expres-so BV, Stichting Diabetes Zorg Haaglanden, Servanda BV, West End Facility BV en de Stichting Medisch Centrum Haaglanden, zijn geconsolideerd. Hieronder wordt het beleid en het geconsolideerde resultaat toegelicht De uitgangspunten De introductie van het B-segment en de verdergaande ontwikkeling richting marktwerking hebben in de beleidsnota geleid tot de definitie van een aantal beleidsuitgangspunten voor het jaar Als eerste opstap naar een gewijzigde manier van begroten is in 2007 een aanvang gemaakt naar het begroten van DBC in plaats van de traditionele parameters uit de Functionele Budgettering. Op basis van de begrote DBC productie en eigen zorgprofielen zijn vervolgens de parameters afgeleid. Gebleken is dat dit traject lastig is omdat het denken in DBC s en het begroten in DBC s nog geen gemeen gedachtegoed is. Des al niettemin zijn we voor de begroting 2008 er in geslaagd een begroting te maken waarvan de DBC s de grondslag vormen en waar de eerste slag is gemaakt om te berekenen hoeveel OK s en klinische capaciteit hiervoor nodig zijn. Een tweede beleidsuitgangspunt voor het financiële beleid was het zorgdragen voor een juiste en volledige registratie van de DBC productie conform de AO/IC kaderrichtlijn zoals deze door de NZa is voorgeschreven. Naar aanleidingen van de bevindingen uit de controle van 2006 is een verbeterplan opgesteld die in 2007 nagenoeg geheel is ingevuld. MCH heeft dan ook voor 2007 kunnen aangeven dat zij voldeed aan de richtlijnen van de kaderregeling en dat derhalve de registratie van de DBC productie een voldoende mate van betrouwbaarheid geeft dat er niet sprake is van grote onjuistheden. De foutenmarge is ruim binnen het toegestane aantal gebleven. Niet onbelangrijk in dit traject is de verdere implementatie en acceptatie van softwarepakket Valuecare in de gehele organisatie geweest. De controlelijsten die tijdig signaleren als er zich onvolkomenheden in de registratie voordoen en de terugkoppeling naar de specialisten en medewerker over de onvolkomen heeft sterk bijgedragen aan een verdere optimalisatie slag die in 2007 is doorgevoerd. Hiermee is niet alleen de kwaliteit maar ook de volledigheid van zowel de DBC registratie als de parameter registratie sterk verbeterd. 38

39 In 2007 is een start gemaakt met het analyseren van de registratie processen op afdelingen om de bronregistratie op orde te krijgen. In de huidige systematiek van registratie en validatie van DBC op relatief hoog niveau vormen onnauwkeurigheden in de verrichtingen registratie nog geen probleem maar met de aankomende afleiding van DBC uit de verrichtingen registratie kunnen onvolkomenheden in de verrichtingen registratie wel tot forse afwijkingen gaan leiden. De exploitatie van 2007 is bijzonder lastig geweest, in de loop van het jaar bleek dat op diverse afdelingen forse overschrijdingen zichtbaar werden. Gelet op deze overschrijdingen en het START-project dat nog niet was afgerond is in de loop van 2007 besloten tot een selectieve vacaturestop. Naast de overschrijdingen in kosten hadden we in 2007 te maken met productie ontwikkeling die bij sommige vakken de afspraak met verzekeraars te boven ging en elders werden juist onderschrijdingen geconstateerd. Het totaal van productie over- en onderschrijdingen bleef echter wel binnen de kaders die uiteindelijk met zorgverzekeraars konden worden afgesproken. In 2007 is er landelijk veel discussie geweest over de overgang naar maatstafconcurrentie en een verdere uitbreiding van het vrije segment. Gelet op de implicaties voor de (financiële) situatie van het MCH is deze discussie op de voet gevolgd, echter tot op heden is nog niet helder hoe de financiering er in 2007 en daarna uit gaat zien. Aan deze ontwikkeling is de discussie over de kapitaalslasten gekoppeld. De overgang naar integrale tarieven is voor de minister aanleiding geweest om een beschikking aan de ziekenhuizen te sturen gericht op het behoud van waarde onroerende zaken voor de zorg. Deze beschikking heeft tot massale protesten geleid vanuit de zorg omdat voorbij wordt gegaan een de specifieke situaties en problemen van de individuele organisaties. Ook het MCH heeft gelet op historische situatie dat zij de grond in eigendom heeft gekregen van haar Stichters en met in het achterhoofd de hoge kosten die gemaakt zijn in het kader van de asbestsanering op locatie Antoniushove bezwaar aangetekend. In reactie hierop heeft de minister een commissie van wijze mannen benoemd die de individuele problemen van de ziekenhuizen afzonderlijk gaat beoordelen. De risico s en implicaties die verbonden zijn aan deze ontwikkeling zijn groot. Omdat MCH net grootschalig heeft gebouwd en verbouwd, geheel conform het geaccordeerde Lange Termijn Huisvestingsplan zoals dit zorgverzekeraars en overheid is overeengekomen, heeft zij momenteel hoge kapitaalslasten. Bij een overgang naar een integraal model met marktwerking behoren gelijke uitgangspunten waarin de historische afspraken mee worden gewogen Totale bedrijfsopbrengsten De totale inkomsten in 2007 bedroegen , in 2006 was dat De totale bedrijfsopbrengsten zijn dus met meer dan 10,0 miljoen toegenomen. In deze stijging is een bedrag van 3,5 miljoen opgenomen als gevolg van stijging van de activiteiten in het A-segment en 2,7 miljoen voor loon- en prijsontwikkeling. Tegelijk met deze stijgingen is zijn er voor de periode kortingen ter waarde van 4,0 miljoen doorgevoerd, voor 2007 bedroeg deze korting bijna 2,0 miljoen. De omzet in het B-segment is na twee jaar van groei in 2007 met 0,9 miljoen gedaald. Over de gehele periode na de introductie van het B-segment is er echter sprake van een aanzienlijke toename van de omzet in dit segment. Sinds 1 januari 2007 worden de opleidingen voor arts assistenten in opleiding niet meer via het FB budget gefinancierd maar door het opleidingsfonds. De oprichting van het opleidingsfonds is gepaard gegaan correctie van de FB budgetten van de ziekenhuizen voor de opleidingskosten en tegelijkertijd een subsidiestroom uit het opleidingsfonds naar de opleidende instellingen. Deze subsidie is verwerkt onder de overige opbrengsten. De overige bedrijfsopbrengsten zijn met 0,6 miljoen gestegen als gevolg van onze dienstverlening aan t Lange Land Ziekenhuis en Parnassia waarvoor wij laboratorium activiteiten verzorgen. 39

40 Kaderregeling De Stichting Medisch Centrum Haaglanden voldoet inmiddels aan de essentiële onvervangbare AO/IC maatregelen ten aanzien van de juistheid van de DBC s die zijn gesteld in de Regeling Administratieve Organisatie en Interne Controle inzake DBC registratie en facturering. De accountant heeft op 14 februari 2008 een positieve accountantsverklaring afgegeven over de in 2007 door de afdeling Interne Controle opgestelde verantwoording Bedrijfslasten De totale bedrijfslasten zijn in 2007 gestegen met 11,2 miljoen van naar De grootste stijging betreft de stijging van de loonkosten met 6,2 miljoen. De afspraken in het kader van de CAO hebben geleid tot een stijging van de gemiddelde salarissen per 1 april 2007 met 1,4 %. Daarnaast had de salarisverhoging uit 2006 nog een doorwerking in Deze twee ontwikkelingen zorgen voor een stijging van de salariskosten met 1,7 miljoen. Daarnaast nemen de salariskosten toe als gevolg van incidentele loonstijgingen met rond 1 % van de loonsom. Per 1 januari 2007 worden de schoonmaakactiviteiten niet meer uitbesteed aan Asito maar aan West End Facility BV. Consequentie hiervan is dat via de consolidatie van West End Facility BV de salariskosten stijgen met 1,0 miljoen. De kosten van Asito werden in het verleden onder de overige bedrijfskosten verantwoord, die op dit onderdeel met een gelijk bedrag dalen. Voorgaande zorgt ook voor een stijging van de formatie, de MCH formatie stijgt beperkt. In 2007 is gedurende lange tijd een vacaturestop geweest voorkomend uit het START-project, in afwachting hiervan is meer gebruik gemaakt van uitzendkrachten, wat geleid heeft tot een stijging van de kosten van personeel niet in loondienst van 1,7 miljoen. Naast deze stijgingen is er sprake van een stijging van de sociale kosten met 1,0 miljoen. Deze stijging is te verklaren door een toegenomen premiedruk en door de toegenomen loonsom. Een deel van de toename van de bedrijfslasten wordt veroorzaakt doordat in 2007 zijn diverse bouwprojecten afgerond en geactiveerd. In het kader van de instandhouding investeringen zijn als gevolg hiervan de afschrijvingskosten voor de activa met 1,4 miljoen toegenomen. Omdat deze projecten binnen de verstrekte vergunningen en toegestane ruimte zijn afgerond, wordt de toename van deze afschrijvingskosten nog volledig nagecalculeerd. Overige bedrijfskosten De ontwikkeling van de overige bedrijfskosten laat een divers beeld zien. Net als voorgaande jaren heeft de stijging van de kosten van de medische middelen zich voortgezet. Eind 2006 heeft de minister van VWS besloten om de budgettaire vergoeding voor de dure geneesmiddelen generiek te verhogen naar 80% en deze vergoedingen buiten de afspraken van het prestatiecontract te houden. Gelet op de stijging van de dure geneesmiddelen heeft dit besluit een zeer positief effect gehad op het resultaat. Tegelijkertijd constateren we dat er sprake is van een snelle toename van het aantal middelen dat binnen de grenzen van de dure geneesmiddelen valt waardoor de totale kosten snel blijven groeien. Naast de stijging van de dure geneesmiddelen stijgen de kosten voor implantaten en kunst- en hulpmiddelen. De toegenomen productie in het B-segment maar ook in het A-segment van vooral Neurochirurgie en Orthopedie zijn hier debet aan. In 2007 is een forse daling van de advieskosten waar te nemen. Deze daling wordt veroorzaakt doordat het zwaartepunt van het START-project en de daarbij behorende kosten van advies in 2006 lagen. Onder de immateriële vaste activa zijn tot en met 2006 posten opgenomen die door het vervallen van de integrale vergoeding voor afschrijvingslasten niet langer voor verwerking in de balans in aanmerking komen. Voor zover in 2008 of latere jaren nog specifieke vergoedingen worden ontvangen, zijn deze eind 2007 als vordering opgenomen onder de financiële vaste activa en vorderingen. Voor posten die niet langer voor activering in aanmerking komen, met een boekwaarde van , is ten laste van de resultatenrekening een bestemmingsreserve getroffen. Per saldo stijgen de overige bedrijfskosten met ongeveer 3,3 miljoen. 40

41 Het resultaat Per saldo is het jaar 2007 afgesloten met een positief resultaat van Dit resultaat is als volgt verwerkt in de jaarrekening: - toevoeging aan de reserve aanvaardbare kosten onttrekking aan het niet-collectieve gefinancierd vrij vermogen De resultaten van de deelnemingen staan nader toegelicht in de jaarrekening in paragraaf Samenleving In deze paragraaf komt onze relatie met de samenleving aan de orde vanuit het perspectief van het maatschappelijk verantwoord ondernemen. Mensen Het Medisch Centrum Haaglanden heeft zijn kernfunctie voor de regio Haaglanden. Mensen die illegaal in Nederland verblijven, zijn niet verzekerd. En mensen die de premie niet kunnen betalen evenmin. Het MCH heeft met beide groepen mensen te maken en vindt dat iedereen, verzekerd of niet, recht heeft op medisch noodzakelijke zorg. Daarnaast voelen wij ons betrokken bij de maatschappij in de volle breedte, vanuit de overtuiging dat wij kunnen bijdragen aan het welzijn van anderen. Meer concreet onderscheiden wij de volgende doelen waar het gaat om maatschappelijk verantwoord ondernemen: We willen een gezonde leefstijl bij medewerkers en medisch specialisten ondersteunen en stimuleren. Het Medisch Centrum Haaglanden wil een ontmoetingsplaats zijn voor mensen die te maken hebben met gezondheidszorg in de breedste zin van het woord. Milieu Uitgangspunten in de milieuzorg van het MCH zijn het voldoen aan de wettelijke eisen die hiervoor gelden en de zorg voor een milieuvriendelijke omgeving. Belangrijke activiteiten in 2007 waren: - Het reststoffenprogramma is onverminderd voortgezet. Het reststoffenprogramma is een uitgewerkt programma waarbij wordt ingegaan op het opslaan, inzamelen en verwerken van reststoffen die binnen het ziekenhuis vrijkomen; - Het informeren van ontdoeners middels het bekend maken van de geactualiseerde scheidingsregels; - Het opstarten van de separate inzameling van kunststof spuitkokers en plastic folies (magazijn); - De interne controles en evaluaties op het gebied van de inzameling van reststoffen wordt opgenomen in de periodieke interne audits. Deze dienen namelijk in het kader van de ISO certificering van Interne Zaken worden uitgevoerd; - Beheer van het documentenregistratie-programma DKS-Enterprice ingevoerde Milieu-handboek Reststoffen van de beide locaties. 41

42 5. Dochterinstellingen Haaglanden Kliniek Haaglanden Kliniek is een privé-kliniek en Zelfstandig Behandel Centrum (ZBC) en onderdeel van het Medisch Centrum Haaglanden. De Haaglanden Kliniek biedt de volgende specialismen aan: refractieve chirurgie, cosmetische chirurgie, huidtherapie, dermatologie, tandheelkunde en kaakchirurgie. Het aantal personeelsleden in vaste dienst (exclusief specialisten) bedraagt 11; Er worden 5 mensen gedetacheerd vanuit het Medisch Centrum Haaglanden (medisch ondersteunend personeel) en tenslotte zijn er 14 oproepkrachten (anesthesiologen, anesthesiemedewerkers, OK-assistenten en verkoeververpleegkundigen, die met name in het Medisch Centrum Haaglanden werkzaam zijn). Het afgelopen jaar is de Haaglanden Kliniek sterk in beweging geweest. In het eerste half jaar van 2007 was onder de nieuwe directie al helder geworden dat het aanpassen van het gebouw om aan de scherper wordende veiligheidseisen te voldoen een te groot beslag op de middelen zou leggen en dat huur van deze faciliteiten bij MCH een goedkopere oplossing vormde. Medio juni 2007 is door de directie van de Haaglanden Kliniek onderzocht onder welke voorwaarden voortzetting van de Haaglanden Kliniek mogelijk was. Uit het onderzoek van juni 2007 kwam naar voren dat omzet groei en reductie van de kosten noodzakelijk waren om de verliezen van de Haaglanden Kliniek te reduceren. Met deze opdracht is in het tweede half jaar gestart ondersteunt met beperkte investeringen om de omzet groei mogelijk te maken. De jaarrekening van de Haaglanden Kliniek laat echter een dalende omzet en een hoger kosten niveau zien. In 2008 is besloten om tot afbouw van de activiteiten over te gaan. Diabetes Zorg Haaglanden Diabetes Zorg Haaglanden is opgericht in 2005 op initiatief van Medisch Centrum Haaglanden en de zorgverzekeraars AZIVO en Delta Lloyd. Destijds was de doelstelling om binnen Den Haag centrum, gedurende 2 jaar een pilot uit te voeren met dit diabetescentrum. De evaluatie zou plaatsvinden voor het einde van het tweede jaar. Op basis van deze evaluatie van oktober 2006 is besloten dat het jaar 2007 op dezelfde wijze vorm en inhoud zou krijgen als de voorgaande jaren. Dit betekent dat de pilot periode van DZH met 1 jaar verlengd is. Halverwege 2007 is besloten dat DZH ingebed wordt als een structureel onderdeel van de gezondheidszorg. Rekening houdend met de mogelijkheden ten aanzien van de externe positionering en de keuzes ten aanzien van de interne dienstverlening zag DZH zich voor enkele uitdagingen geplaatst in het jaar 2007: 1) DZH wil haar kwaliteit van zorg handhaven en waar mogelijk verbeteren; 2) DZH wil een organisatie blijven die binnen Diabeteszorg Nederland zijn steentje bijdraagt aan optimale organisatie van het zorgaanbod; 3) DZH wil de organisatie van de dienstverlening zodanig inrichten dat zij haar capaciteit en ondersteuning aan andere partijen kan aanbieden. Een belangrijke doelstelling dit jaar was het meten en borgen van kwaliteit. De gekozen methodiek is het kwaliteitsinstrument All-or-none measurement. Deze methodiek verschaft inzicht in het proces van de kwaliteit van zorg. Gekozen is voor een verbetertraject direct aansluitend op het implementatieproces, hierdoor is proces optimalisatie verankerd in de processen van de organisatie. DiabetesNed is een elektronisch systeem wat zowel het primaire proces ondersteunt als een signaal en expert functie heeft tijdens de uitvoering van het primaire proces. Dit elektronische systeem is bij alle zorgverleners geïmplementeerd en verankerd in de bedrijfsvoering van de organisatie. 42

43 Het formatie overzicht van 2007 wordt in de onderstaande tabel weergegeven. Formatie overzicht 2007 Diabetesverpleegkundigen 5,28 Diëtisten 2,84 Doktersassistenten 3,23 Allochtone Zorg Consulenten 0,33 Klinisch Psycholoog 0,1 Internisten 0,5 Ondersteuning 1,5 43

44 6. Geconsolideerde jaarrekening 2007 van Stichting Medisch Centrum Haaglanden

45 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden INHOUDSOPGAVE Pagina 6.1 Jaarrekening Geconsolideerde balans per 31 december Geconsolideerde resultatenrekening over Geconsolideerd kasstroomoverzicht over Grondslagen van waardering en resultaatbepaling Toelichting op de geconsolideerde balans per 31 december Geconsolideerd mutatieoverzicht immateriële vaste activa Geconsolideerd mutatieoverzicht materiële vaste activa Specificatie ultimo boekjaar onderhanden projecten en gereed gekomen projecten Overzicht langlopende schulden ultimo 2007 Medisch Centrum Haaglanden Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening over Enkelvoudige balans per 31 december Enkelvoudige resultatenrekening over Overige gegevens Vaststelling en goedkeuring jaarrekening Resultaatbestemming Gebeurtenissen na balansdatum Ondertekening door bestuurders en toezichthouders Accountantsverklaring Gegevens van de ziekenhuisvoorziening en van de rechtspersoon die de ziekenhuisvoorziening beheert Samenwerkingsverbanden 86 45

46 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden 6.1 JAARREKENING

47 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2007 (na resultaatsbestemming) Ref. 31-dec dec ACTIVA Vaste activa Immateriële vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa Totaal vaste activa Vlottende activa Voorraden Onderhanden werk uit hoofde van DBC's Vorderingen en overlopende activa Vorderingen uit hoofde van financieringstekort Liquide middelen Totaal vlottende activa Totaal activa Ref. 31-dec dec-06 PASSIVA Eigen vermogen 10 Kapitaal 0 0 Collectief gefinancierd gebonden vermogen Niet collectief gefinancierd vrij vermogen Totaal eigen vermogen Aandeel derden Egalisatierekening afschrijvingen Voorzieningen Langlopende schulden Kortlopende schulden Schulden uit hoofde van financieringsoverschot Kortlopende schulden en overlopende passiva Totaal passiva

48 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2007 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Ref Wettelijk budget aanvaardbare kosten DBC opbrengsten B-segment Niet gebudgetteerde zorgprestaties Overige bedrijfsopbrengsten Som der bedrijfsopbrengsten BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten Afschrijvingen immateriële en materiële vaste activa Overige bedrijfskosten Som der bedrijfslasten BEDRIJFSRESULTAAT Financiële baten en lasten RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSVOERING Buitengewone baten en lasten RESULTAAT BOEKJAAR RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: Toevoeging/onttrekking: Reserve aanvaardbare kosten Niet collectief gefinancierd vrij vermogen Reserve afschrijvingen inventarissen

49 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GECONSOLIDEERD KASSTROOMOVERZICHT Kasstroom uit operationele activiteiten Bedrijfsresultaat Aanpassingen voor : - afschrijvingen aandeel derden egalisatierekening afschrijvingen mutaties voorzieningen Veranderingen in vlottende middelen: - voorraden onderhanden werk DBC's vorderingen vorderingen/schulden uit hoofde van financieringstekort respectievelijk -overschot kortlopende schulden (excl.schulden aan kredietinstellingen) Kasstroom uit bedrijfsoperaties Betaalde interest Totaal kasstroom uit operationele activiteiten Kasstroom uit investeringsactiviteiten Investeringen materiële vaste activa Afrekening projecten Desinvesteringen materiële vaste activa 0 59 Desinvesteringen immateriële vaste activa Overige investeringen in financiële vaste activa Totaal kasstroom uit investeringsactiviteiten Kasstroom uit financieringsactiviteiten Nieuw opgenomen leningen Aflossing langlopende schulden Totaal kasstroom uit financieringsactiviteiten Mutatie geldmiddelen

50 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Algemeen Grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de Regeling verslaggeving WTZi en de stellige uitspraken van de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving, uitgegeven door de Raad voor de Jaarverslaggeving. Vergelijking met voorgaand jaar De grondslagen van waardering en van resultaatbepaling zijn ongewijzigd ten opzichte van voorgaand jaar. Consolidatie In de geconsolideerde jaarrekening zijn tevens opgenomen de stichtingen en vennootschappen die tot de groep behoren. Dit betreft de volgende stichtingen en vennootschappen: Haaglanden Kliniek CV; Haaglanden Kliniek BV; Haagsche IT Equipment Leasing CV; Stichting Diabetes Zorg Haaglanden; Express-so BV; West End Facility BV; Servanda BV Grondslagen van waardering van activa en passiva Activa en passiva Voor zover niet anders is vermeld zijn de activa en passiva gewaardeerd tegen de nominale waarde. Immateriële en materiële vaste activa De immateriële en materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs onder aftrek van lineaire jaarlijkse afschrijvingen. WTZi-vergunningsplichtige vaste activa worden gewaardeerd tegen de laagste van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs en het goedgekeurde investeringsbedrag. Het meerdere boven het goedgekeurde investeringsbedrag wordt ten laste van de resultatenrekening gebracht. Voor WTZi-vergunnings- en meldingsplichtige vaste activa en WMG-gefinancierde vaste activa waarvoor in de bekostigingssystematiek geen substitutievrijheid bestaat binnen het verkregen budget, is de afschrijvingsperiode gelijk aan de in de bekostigingssystematiek voorgeschreven afschrijvingstermijnen. Voor die vaste activa waarvoor binnen de bekostigingssystematiek of de verkregen subsidie substitutievrijheid bestaat, zijn de afschrijvingstermijnen gebaseerd op de economische levensduur. Financiële vaste activa Meerderheidsdeelnemingen en overige deelnemingen waar invloed van betekenis kan worden uitgeoefend, worden gewaardeerd tegen de nettovermogenswaarde. Voor meerderheidsdeelnemingen wordt de nettovermogenswaarde berekend volgens de grondslagen die gelden voor deze jaarrekening. Voor minderheidsdeelnemingen, waarvoor onvoldoende gegevens beschikbaar zijn voor aanpassing aan deze grondslagen, wordt uitgegaan van de jaarrekening van de desbetreffende deelneming. Deelnemingen waarop geen invloed van betekenis kan worden uitgeoefend, worden gewaardeerd op verkrijgingsprijs of, indien hiertoe aanleiding bestaat, een lagere marktwaarde. 50

51 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Voorraden De voorraden zijn gewaardeerd tegen historische inkoopprijzen onder aftrek van een voorziening voor incourantheid, voorzover daartoe aanleiding bestaat. Onderhanden werk DBC's Het onderhanden werk uit hoofde van DBC's wordt gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs, zijnde de kostprijs van de reeds bestede verrichtingen of tegen de opbrengstwaarde van de DBC indien deze lager is. De productie van het onderhanden werk is bepaald door de openstaande verrichtingen te koppelen aan de DBC's die ultimo boekjaar openstonden. Op het onderhanden werk worden de voorschotten die ontvangen zijn van verzekeraars in mindering gebracht. Vorderingen De vorderingen zijn opgenomen voor de nominale waarde, rekening houdend met een voorziening wegens oninbaarheid. Liquide middelen Liquide middelen bestaan uit kas, banktegoeden en deposito s met een looptijd korter dan twaalf maanden. Rekening-courantschulden bij banken zijn opgenomen onder schulden aan kredietinstellingen onder kortlopende schulden. Vorderingen/schulden uit hoofde van financieringstekort resp. -overschot De post "vorderingen/schulden uit hoofde van financieringstekort resp. -overschot" is opgenomen voor de nominale waarde en wordt met betrekking tot over de 2007 te verrekenen post bepaald op basis van een zo juist mogelijke becijfering van het voor 2007 beschikbare budget. Reserve aanvaardbare kosten De mutatie in de reserve aanvaardbare kosten over het boekjaar wordt bepaald aan de hand van een zo juist mogelijk becijfering van het budget aanvaardbare kosten, rekening houdend met de werkelijke nacalculeerbare kosten, alsmede door de NZa uitgebrachte en als definitief te beschouwen richtlijnen. Egalisatierekening afschrijvingen De toevoegingen en onttrekkingen aan de egalisatierekening afschrijvingen zijn gebaseerd op de geldende richtlijnen van de NZa. De egalisatierekening afschrijvingen bestaan uit het verschil tussen de afschrijvingskosten instandhoudingsinvesteringen (trekking + jaarlijks) zoals opgenomen in het budget en de gerealiseerde werkelijke afschrijvingskosten (trekking + jaarlijks). Voorzieningen (algemeen) Voorzieningen worden gevormd voor in rechte afdwingbare of feitelijke verplichtingen die op de balansdatum bestaan waarbij het waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen noodzakelijk is en waarvan de omvang op betrouwbare wijze is te schatten. De voorzieningen worden gewaardeerd tegen de beste schatting van de bedragen die noodzakelijk zijn om de verplichtingen per balansdatum af te wikkelen. De voorzieningen worden gewaardeerd tegen de contante waarde van de uitgaven die naar verwachting noodzakelijk zijn om de verplichtingen af te wikkelen. Wanneer verplichtingen naar verwachting door een derde partij zullen worden vergoed, wordt deze vergoeding als een actief in de balans opgenomen indien het waarschijnlijk is dat deze vergoeding zal worden ontvangen bij de afwikkeling van de verplichting. 51

52 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Grondslagen van resultaatbepaling Algemeen Het resultaat wordt bepaald als het verschil tussen de baten en de lasten over het verslagjaar, met inachtneming van de hiervoor reeds vermelde waarderingsgrondslagen. De baten en lasten worden toegerekend aan de periode waarop deze betrekking hebben, uitgaande van historische kosten. Verliezen worden verantwoord als deze voorzienbaar zijn; baten worden verantwoord als deze gerealiseerd zijn. Baten (waaronder nagekomen budgetaanpassingen) en lasten uit voorgaande jaren die in dit boekjaar zijn geconstateerd, worden aan dit boekjaar toegerekend. Pensioenen MCH heeft voor haar werknemers een toegezegde-pensioenregeling. Hiervoor in aanmerking komende werknemers hebben op de pensioengerechtigde leeftijd recht op een pensioen welke afhankelijk is van leeftijd, salaris en dienstjaren. De regeling is ondergebracht bij het bedrijfstakpensioenfonds PGGM. MCH heeft geen verplichting tot het voldoen van aanvullende bijdragen in geval van een tekort bij PGGM, anders dan het effect van hogere toekomstige premies. MCH heeft daarom de pensioenregeling verwerkt als een toegezegde-bijdrageregeling en heeft alleen de verschuldigde premies tot en met het einde van het boekjaar in de jaarrekening verantwoord Grondslagen van segmentering Het MCH ontplooit op beperkte schaal activiteiten voor derden die in het verlengde liggen van de ziekenhuisactiviteiten in een aan het MCH gerelateerde stichting namelijk de "Stichting Dienstverlening Westeinde". Daar het hier een stichting betreft met een geringe omvang aan activiteiten is besloten niet tot consolidatie over te gaan. Tot 1 juli 2003 werd binnen de muren van het MCH het refractiecentrum als private activiteit uitgevoerd. Sedert juli 2003 heeft het MCH deze activiteit ingebracht in de Haaglanden Kliniek CV. De Haaglanden Kliniek CV en BV worden volledig geconcolideerd binnen MCH. Eind 2004 heeft het MCH de Stichting Diabetes Zorg Haaglanden opgericht. De stichting heeft ten doel het als zelfstandig behandelcentrum verlenen van para-medische zorg en medisch specialistische zorg aan mensen met diabetes. Met ingang van 1 januari 2005 exploiteert het MCH de restauratieve voorziening in de centrale hal van de locatie Westeinde. Vanaf 1 december 2006 eveneens op de locatie Antoniushove. Deze activiteiten zijn ondergebracht in Express-so BV. Eind 2006 heeft het MCH de West End Facility BV opgericht. In deze BV zijn de schoonmaakwerkzaamheden en -diensten, linnenvoorziening, afvalverwerking, interne verhuizingen en gebouw/terreingebonden werkzaamheden ondergebracht. Eind augustus 2006 is de vennootschap Servanda BV opgericht. De vennootschap heeft ten doel het bieden van eerstelijns gezondheidszorg waaronder bijvoorbeeld huisartsenzorg, fysiotherapie en apotheek. Eveneens eind augustus 2006 is opgericht de Apotheek MCH Lijnbaan BV. De vennootschap heeft ten doel het stichten, verwerven, exploiteren en vervreemden van apotheken. MCH heeft een meerderheidsbelang van 51%. In het Diagnostisch Centrum Haaglanden heeft MCH een minderheidsbelang van 30% in het kapitaal (groot: 5.400). De deelneming is op verkrijgingsprijs in de jaarrekening gewaardeerd. 52

53 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2007 ACTIVA Wijziging bekostiging kapitaallasten en aanpassing Regeling verslaggeving WTZi en Richtlijn 655 Zorginstellingen Met de brieven van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) van 13 juni 2007 (kenmerk CZ/TSZ/ ) en 9 juli 2007 (kenmerk MC-U ) en de wijziging van het Uitvoeringsbesluit WTZi van 13 december 2007 zijn belangrijke wijzigingen in de regelgeving rondom zorgvastgoed en de bekostiging van vaste activa aangekondigd. Per 1 januari 2008 is het bouwregime voor ziekenhuizen afgeschaft; hierdoor ontstaat meer vrijheid in bouwen, maar tevens zal de garantie van het Ministerie van VWS op de vergoeding van afschrijvingen en rentelasten vervallen, naar verwachting met ingang van boekjaar Het risico van de dekking van kapitaallasten van het vastgoed ligt daardoor geheel bij de zorginstellingen. Richtlijn 655 Zorginstellingen is begin 2008 en met ingang van boekjaar 2007 aangepast aan het vervallen van het bouwregime en de voorgenomen wijzigingen in de bekostiging van de kapitaallasten van het vastgoed per 1 januari Door de wijziging van de bekostigingssystematiek komt een einde aan verwerking en waardering van vaste activa (met name vastgoed) op grond van de bekostigingsvoorschriften. De verwerking en waardering van vaste activa zal in de toekomst volledig volgens de algemene verslaggevingsregels van Titel 9 Boek 2 BW en de Richtlijnen voor de jaarverslaggeving plaatsvinden. Voor de jaarrekening 2007 zijn voor de immateriële en materiële vaste activa in alinea 309 tot en met 315 van RJ 655 de effecten opgenomen. Immateriële vaste activa Onder de immateriële vaste activa kunnen tot en met 2006 posten zijn opgenomen die door het vervallen van de integrale vergoeding voor afschrijvingslasten niet langer voor verwerking in de balans in aanmerking komen. Voor zover in 2008 of latere jaren nog specifieke vergoedingen worden ontvangen, zijn deze eind 2007 als vordering opgenomen onder de immateriële vaste activa (2008) resp. financiële vaste activa en vorderingen (na 2008). Posten die niet langer voor activering in aanmerking komen met een boekwaarde van zijn als extra post ten laste van de resultatenrekening 2007 gebracht. Materiële vaste activa Het vervallen van het stelsel van bekostiging waarbij een integrale vergoeding voor de werkelijke afschrijvingskosten van vaste activa was opgenomen, kan ook gevolgen hebben voor de waardering van de materiële vaste activa. Het vervallen van het stelsel van bekostiging kan worden aangemerkt als een aanwijzing voor de aanwezigheid van een bijzondere waardevermindering overeenkomstig hoofdstuk 121 Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa. Door de onzekerheid over de toekomstige bekostigingssystematiek is het nog niet mogelijk om vast te stellen of sprake is van een bijzondere waardevermindering ultimo Voor MCH betekent het voorgaande dat in de jaarrekening 2007 immateriële vaste activa uit 2006 met een boekwaarde per 31 december 2007 van in totaal zijn gepresenteerd onder de immateriële vaste activa, inzake nog te ontvangen specifieke bekostiging in het jaar Vanwege de landelijke onzekerheden over de hoogte van de toekomstige opbrengsten en het ontbreken van een uniform kader van ervaringsnormen voor bijvoorbeeld een bedrijfswaarde berekening is, overeenkomstig RL 655 Zorginstellingen, de boekwaarde van de materiële vaste activa ad per 31 december 2007 ongewijzigd. De werkelijke waarde is echter niet eenduidig te bepalen en kan van de boekwaarde afwijken. In samenhang met het niet aanpassen van de boekwaarde van de (instandhoudings)investeringen, is ook de waardering van de egalisatierekening afschrijving instandhouding met een saldo ad per 31 december 2007 niet aangepast. 1. Immateriële vaste activa De specificatie is als volgt : 31-dec dec Aanloopkosten Aanloopverliezen 0 0 Boeterente Totaal immateriële vaste activa Het verloop van de immateriële activa in het verslagjaar is als volgt weer te geven : Boekwaarde per 1 januari Bij: investeringen 0 0 Af: afschrijvingen Af: terugname geheel afgeschreven activa 0 0 Af: desinvesteringen Boekwaarde per 31 december Toelichting: Voor een nadere specificatie van het verloop van de immateriële vaste activa per activagroep wordt verwezen naar het mutatieoverzicht onder

54 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER Materiële vaste activa De specificatie is als volgt : 31-dec dec Grond Terreinvoorzieningen Gebouwen Semi permanente gebouwen 0 0 Verbouwingen Installaties Onderhanden projecten Trekkingsrechten Instandhouding Inventaris Vervoermiddelen Automatisering Totaal materiële vaste activa Het verloop van de materiële activa in het verslagjaar is als volgt weer te geven : Boekwaarde per 1 januari Bij: investeringen Af: afschrijvingen Af: afrekening projecten Af: desinvesteringen 0-35 Boekwaarde per 31 december Toelichting: Voor een nadere specificatie van het verloop van de materiële vaste activa per activagroep wordt verwezen naar het mutatieoverzicht onder In toelichting zijn overzichten opgenomen voor de onderhanden en gereedgekomen projecten. 54

55 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2007 ACTIVA 3. Financiële vaste activa De specificatie is als volgt : 31-dec dec Deelnemingen Vorderingen afboeking immateriële vaste activa Voorziening Overige vorderingen Totaal financiële vaste activa Het verloop van de financiële vaste activa is als volgt : Boekwaarde per 1 januari Bij: kapitaalstorting 0 Bij: verstrekte lening 0 Af: ontvangen aflossing leningen -346 Af: waardeverminderingen deelneming -18 Afj: resultaat deelnemingen 0 Bij: vorderingen afboeking immateriële vaste activa Af: voorziening Boekwaarde per 31 december Toelichting: De post financiële vaste activa bestaat uit een lange termijn geldlening verstrekt aan MediRisk t.b.v. participatie in het waarborgvermogen en de lening aan MediFire. Het rentepercentage voor MediRisk bedraagt 4,49%, voor MediFire bedraagt dit 4,07%. Op de aan de Stichting Dalimat verstrekte leningen is in 2007 voor afgelost. De deelneming Diagnostisch Centrum Haaglanden betreft het 30% belang van MCH. Begin 2006 is de rekening-courant verhouding tussen MCH en de St. Haagse Gezondheidscentra omgezet naar een lening. Eind 2007 resteerde er nog een bedrag van Onder de post vorderingen afboeking immateriële vaste activa is een bedrag van 3,8 miljoen verantwoord in verband met gewijzigde regelgeving. Voor de vergoeding hiervan houdt MCH de overheid verantwoordelijk. Renteswap Op 28 maart 2006 heeft het MCH een renteswap afgesloten om het opwaartse renterisico van de roll-over financiering voor het eerste deel van het Ziekenhuis Informatie Systeem (ZIS) af te dekken. De kosten van de investering worden afgedekt via besparingen in de exploitatie. Het renterisico van de roll-over financiering wordt door de renteswap voor 100% afgedekt. De variabele 3-maands Euribor rente wordt vervangen door een vaste rente van 3,7425%. Het afdekken van opwaartse renterisico's met behulp van derivaten past binnen het beleid van het MCH. De ingangsdatum van de renteswap is 1 april 2006 met een onderliggende waarde van 8 miljoen. Op 1 juli 2006 is deze waarde verhoogd naar 9 miljoen om vervolgens gedurende 10 jaar per kwartaal de onderliggende waarde met te laten afnemen, voor het eerst op 1 oktober De actuele waarde van de renteswap bedraagt per 31 december positief. Een eventuele negatieve waarde wordt tot een bedrag van ondervangen door een allowance faciliteit bij de ING bank. De actuele waarde is op basis van "markt tot market" methode bepaald. 55

56 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2007 Toelichting op belangen in andere rechtspersonen of vennootschappen: Naam en rechtsvorm en woonplaats rechtspersoon Kernactiviteit Verschaft kapitaal Kapitaalbelang (in %) Eigen vermogen Resultaat Rechtstreekse kapitaalbelangen >= 20%: Express-so BV % Diagnostisch Centrum Haaglanden BV % Stichting Diabetes Zorg Haaglanden West End Facility BV % Haaglanden Kliniek BV % Haaglanden Kliniek CV % Haagse IT Equipment Leasing CV % Servanda BV % Apotheek MCH Lijnbaan BV % 4. Voorraden De specificatie is als volgt : 31-dec dec Medische middelen Voedingsmiddelen 0 0 Hulpmiddelen Totaal voorraden Onderhanden werk uit hoofde van DBC's De specificatie is als volgt : 31-dec dec Onderhanden werk DBC's A-segment Onderhanden werk DBC's B-segment Af: ontvangen voorschotten Af: voorziening onderhanden werk 0 0 Totaal onderhanden werk Vorderingen en overlopende activa De specificatie is als volgt : 31-dec dec Vorderingen op debiteuren Nog te factureren omzet DBC's 0 0 Overige vorderingen Vooruitbetaalde bedragen Nog te ontvangen bedragen Overige overlopende activa 50 0 Totaal vorderingen en overlopende activa Toelichting: De voorziening dubieuze debiteuren die in aftrek op de vorderingen is gebracht bedraagt

57 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER Vorderingen uit hoofde van financieringstekort en/of schulden uit hoofde van financieringsoverschot t/m totaal Saldo per 1 januari Financieringsverschil boekjaar Correcties voorgaande jaren Betalingen/ontvangsten Sub-totaal mutatie boekjaar Saldo per 31 december Stadium van vaststelling (per erkenning): b a a a a= interne berekening b= overeenstemming met zorgverzekeraars c= definitieve vaststelling NZa Specificatie financieringsverschil in het boekjaar Wettelijk budget aanvaardbare kosten Vergoedingen ter dekking van het wettelijk budget: Opbrengsten DBC A-segment inclusief toeslagen Honoraria-opbrengsten voor specialisten in loondienst Mutatie onderhanden werk honoraria voor specialisten in loondienst Kapitaalslasten DBC B-segment Overige opbrengsten Mutatie onderhanden werk DBC A-segment Afrekening overfinanciering Afrekening lumpsum Mutatie financieringsverschil Toelichting: De post 'afrekening overfinanciering' heeft betrekking op de verrekening van de jaren 2005 en 2006 met de zorgverzekeraars conform de opgave van het College voor Zorgverzekeringen. 9. Liquide middelen De specificatie is als volgt : 31-dec dec Bankrekeningen Kassen Totaal liquide middelen

58 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2007 PASSIVA 10. Eigen vermogen Het eigen vermogen bestaat uit de volgende componenten: 31-dec dec Kapitaal 0 0 Collectief gefinancierd gebonden vermogen Niet collectief gefinancierd vrij vermogen Totaal eigen vermogen Collectief gefinancierd gebonden vermogen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2007 bestemming mutaties 31-dec Reserve aanvaardbare kosten: Reserve aanvaardbare kosten Bestemmingsreserves: Reserve afschrijving inventarissen Reserve automatisering Reserve privaat initiatief Totaal collectief gefinancierd gebonden vermogen Niet collectief gefinancierd vrij vermogen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2007 bestemming mutaties 31-dec Algemene reserves Totaal niet-collectief gefinancierd vrij vermogen

59 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2007 Toelichting: Kapitaal Het kapitaal, oorspronkelijk bestaande uit behaalde resultaten uit de pre-budgetteringsperiode, is in 2000 in het kader van de nieuwe Regeling Jaarverslaggeving Zorginstelling in zijn geheel geheralloceerd onder de post niet-collectief gefinancierd vrij vermogen. Toelichting op de mutaties op de overige reserves: Collectief gefinancierd gebonden vermogen Reserve aanvaardbare kosten De mutatie bestaat uit een toevoeging in het kader van de resultaatbestemming ad Reserve afschrijvingen inventarissen De reserve afschrijvingen inventarissen bestaat uit het verschil tussen de afschrijvingskosten volgens de investeringsruimte zoals opgenomen in het budget en de gerealiseerde afschrijvingen. Toekomstige overschrijdingen van de normatieve afschrijvingskosten komen ten laste van deze reserve. De dotatie geschiedt door resultaatbestemming. Sinds 2002 wordt een splitsing gemaakt in de dotatie aan de artikel 2 reserve afschrijvingen en aan de reserve afschrijvingen inventarissen. Reserve automatisering De reserve automatisering is in 2004 gevormd in verband met aanzienlijke investeringen in nieuwe ICT in de komende jaren. Niet-collectief gefinancierd vrij vermogen Algemene reserve Conform het voorgaande jaar hebben wij berekend welke opbrengsten zijn gegenereerd door activiteiten die als niet-collectief te bestempelen zijn. Het uiteindelijke resultaat ad van deze activiteiten is via de resultaatbestemming onttrokken aan de algemene reserve. 59

60 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2007 PASSIVA Specificatie aansluiting geconsolideerd - enkelvoudig vermogen 31 december 2007 en resultaat over 2007 De specificatie is als volgt : Eigen vermogen Resultaat Enkelvoudig eigen vermogen en resultaat: Totaal geconsolideerd eigen vermogen en resultaat Egalisatierekening afschrijvingen Saldo per Dotatie Onttrekking Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan dec Instandhoudingsinvesteringen Totaal egalisatierekening afschrijvingen Verloopoverzicht beschikbare investeringsruimte instandhoudingsinvesteringen Het verloop is als volgt weer te geven : Nog niet bestede investeringsruimte per 1 januari Bij: indexering niet-bestede investeringsruimte Bij: investeringsruimte verslagjaar Af: investeringen verslagjaar Beschikbare investeringsruimte 31 december Gemelde lopende investeringsprojecten leggen geen beslag op de beschikbare investeringsruimte. Verloopoverzicht beschikbare investeringsruimte trekkingsrechten Het verloop is als volgt weer te geven: Nog niet bestede investeringsruimte per 1 januari Bij: indexering niet-bestede investeringsruimte Bij: investeringsruimte verslagjaar Af: investeringen verslagjaar Beschikbare investeringsruimte 31 december Gemelde lopende investeringsprojecten leggen het volgende beslag op de beschikbare investeringsruimte 545 Toelichting: De onderhanden projekten voor zijn niet meegenomen in de bepaling van de beschikbare investeringsruimte. De beschikbare ruimte is dus lager dan aangegeven. 60

61 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2007 PASSIVA 12. Voorzieningen Saldo per Dotatie Onttrekking Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan dec Egalisatierekening groot onderhoud Goodwill specialisten Antoniushove WAO Jubilea Reorganisatievoorziening Totaal voorzieningen Toelichting in welke mate (het totaal van) de voorzieningen als langlopend moet worden beschouwd: 31-dec Kortlopend deel van de voorzieningen (< 1 jr.) 0 Langlopend deel van de voorzieningen (> 1 jr.) Hiervan langlopend (> 5 jaar) 0 Toelichting per categorie voorziening: Egalisatierekening groot onderhoud De egalisatierekening groot onderhoud is gevormd teneinde de kosten van groot onderhoud aan gebouwen en installaties gelijkmatig over de jaren te verdelen. Overige voorzieningen: Goodwill specialisten Antoniushove Om te komen tot integratie van de medische staven is het nodig om de toelatingsvoorwaarden te harmoniseren. De kosten van deze harmonisatie, zijnde de te betalen goodwill aan de uittredende specialisten van de locatie Antoniushove, is hier voorzien. In 2007 is er een dotatie geweest van ca WAO Deze voorziening is in 2004 gevormd om toekomstige verplichtingen aangaande WAO op te kunnen vangen. Medio 2007 heeft MCH zich verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid van haar medewerkers waarbij alle bestaande zieke medewerkers in de polis zijn opgenomen. In verband hiermee kan deze voorziening komen te vervallen. Jubileumuitkering Conform nieuwe regelgeving per 1 januari 2005 is een voorziening gevomd voor toekomstige jubileumuitkeringen ten laste van het resultaat. In 2007 is deze voorziening niet gemuteerd. Reorganisatievoorziening Eind 2006 heeft MCH besloten een andere organisatiestructuur te gaan hanteren. Als gevolg van deze nieuwe structuur zijn met diverse organisatorisch managers regelingen getroffen. De kosten hiervan zijn in 2007 ten laste van deze voorziening gebracht. De voorziening kan opgeheven worden omdat alle zaken zijn afgerond. Pensioenverplichting Ten aanzien van het al dan niet opnemen van pensioenverplichtingen is de regelgeving per 1 januari 2005 gewijzigd. MCH is aangesloten bij het bedrijfspensioenfonds PGGM. In het pensioenreglement is niets opgenomen over het voldoen van direct aanvullende bijdragen in geval van een tekort. Jaarlijks wordt de premie zodanig vastgesteld, dat eventuele overschotten of tekorten niet direct worden verrekend met de aangesloten instellingen. Op grond hiervan mag MCH de toegezegde pensioenregeling in de jaarrekening verwerken alsof er sprake is van een toegezegdebijdrageregeling en hoeft geen pensioenverplichting te worden opgenomen. 61

62 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER Langlopende schulden De specificatie is als volgt : 31-dec dec Schulden aan kredietinstellingen Overige langlopende schulden Totaal langlopende schulden Het verloop is als volgt weer te geven: Stand per 1 januari Bij: nieuwe leningen Af: aflossingen Stand per 31 december Af: aflossingsverplichting komend boekjaar Stand langlopende schulden per 31 december Toelichting in welke mate (het totaal van) de voorzieningen als langlopend moet worden beschouwd: Kortlopend deel van de langlopende schulden (< 1 jr.), aflossingsverplichtingen Langlopend deel van de langlopende schulden (> 1 jr.) (balanspost) Hiervan langlopend (> 5 jaar) Voor een nadere toelichting op de langlopende schulden wordt verwezen naar de Overzicht langlopende leningen ultimo De aflossingsverplichtingen zijn verantwoord onder de kortlopende schulden. 62

63 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2007 PASSIVA 14. Kortlopende schulden en overlopende passiva De specificatie is als volgt : 31-dec dec Schulden aan kredietinstellingen Crediteuren Aflossingsverplichtingen langlopende leningen 2007 resp Aflossingsverplichting roll-over lening Belastingen en sociale premies Schulden terzake pensioenen Nog te betalen salarissen Vakantiedagen Overige schulden: Nog te betalen kosten: Interest leningen Vooruitontvangen opbrengsten: Vooruitontvangen inzake vruchtgebruik Overige passiva: Overige passiva Totaal kortlopende schulden en overlopende passiva Toelichting: Voor de financiering van het werkkapitaal, het saldo "Vorderingen/schulden uit hoofde van financieringstekort resp. -overschot" en de onderhanden werkinvesteringen heeft het MCH bij de ING bank een tweetal kredietfaciliteiten van 57 miljoen en 35 miljoen. Roll-over financiering Het rekening-courant krediet voor de financiering van het nieuwe Ziekenhuis Informatie Systeem is per 1 april 2006 deels omgezet in een roll-over financiering van 8 miljoen en per 1 jui 2006 is hier nog 1 miljoen aan toegevoegd. Deze financiering van 9 miljoen loopt per kwartaal met terug, voor het eerst op 1 oktober De restschuld per 31 december 2007 bedraagt Op deze financiering is de 3 maands Euribor rente van toepassing plus een opslag van 0,5%. Overige passiva De stijging van deze post betreft de afwikkeling van het honorarium medisch specialisten in het kader van het Lokaal Initiatief. 15. Niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen Apparatuur Eind 2000 heeft het ziekenhuis een tienjarige overeenkomst met Siemens gesloten voor het het vervangen van alle apparatuur op de radiologie afdeling van de locatie Westeinde. Op deze apparatuur, maar ook op de andere apparatuur, zijn meerjarige onderhoudscontracten afgesloten. Het investeringsbedrag dat hiermee is gemoeid bedraagt 6,8 miljoen. Huur ruimten derden Het ziekenhuis huurt de volgende ruimten; - Buitenpoli Monster; - Polikliniekruimte aan de Sumatrastraat in Den Haag tot 30 september 2007; - Polikliniekruimte aan de Koninginnegracht in Den Haag per 1 juni 2007; - Magazijnruimte Kerketuinen in Den Haag tot 31 maart 2007; - Magazijnruimte Binckhorst in Den Haag; - Polikliniekruimte in het gezondsheidscentrum Wassenaar. De totale huursom op jaarbasis van deze ruimten bedraagt ca Obligoverplichtingen Waarborgfonds In 2007 zijn geen leningen toegevoegd aan de geborgde leningen bij het Waarborgfonds. De obligoverplichting van 3% over de geborgde restschuld bedraagt 2,15 miljoen. Zekerheden Het totaal aan afgegeven bankgaranties bedraagt Als overige zekerheden en bepaling voor de totale kredietfaciliteit geldt een positieve/negatieve hypotheekverklaring ad met betrekking tot het onroerend goed in Den Haag en Leidschendam. De totale kredietfaciliteit bedraagt ruim 104 miljoen. 63

64 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GECONSOLIDEERD MUTATIEOVERZICHT IMMATERIELE VASTE ACTIVA WTZi/WMG-vergunningsplichtige vaste activa Niet-WTZi/WMG-gefinancierde vaste activa Aanloop- Aanloop- Boete- Sub- Goodwill Licentie- Overige Sub- Totaal kosten verliezen rente totaal kosten totaal Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen afschrijvingen terugname geheel afgeschreven activa aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 2,5% 0,0% 20,0% 64

65 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GECONSOLIDEERD MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA WTZi - vergunningsplichtige materiële vaste activa Grond Terreinen Gebouwen Semi perm. Verbouwingen Installaties Onderhanden Sub-totaal Totaal voorzieningen gebouwen Projecten vergunning Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen afschrijvingen terugname geheel afgeschreven activa aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen per saldo afrekening projecten Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 0,0% 2%- 5% 2,0% 0,0% 5,0% 5,0% 0,0% 65

66 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GECONSOLIDEERD MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA WTZi - instandhoudings materiële vaste activa Sub-totaal Trekkings Onderhanden Sub-totaal Instand- Onderhanden Sub-totaal instandhourechten Projecten houdingen Projecten dings activa Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen afschrijvingen terugname geheel afgeschreven activa aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen per saldo afrekening projecten Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 5,0% 0,0% 10,0% 0,0% 66

67 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GECONSOLIDEERD MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA WMG gefinancierde materiële vaste activa Grond Terreinen Gebouwen Semi perm. Verbouwingen Installaties Inventaris Vervoer Automati- Onderhanden Sub-totaal voorzieningen gebouwen middelen sering Projecten WMG Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen afschrijvingen terugname geheel afgeschreven activa aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen per saldo afrekening projecten Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage ,0% 20,0% 33,0% 0,0% 67

68 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GECONSOLIDEERD MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA Niet WTZi/WMG gefinancierde materiële vaste activa Sub-totaal Grond Terreinen Gebouwen Semi perm. Verbouwingen Installaties Inventaris Vervoer Automati- Onderhanden niet WTZi/ voorzieningen gebouwen middelen sering Projecten WMG Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen afschrijvingen terugname geheel afgeschreven activa aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage - - 5,0% - - 5,0% 33%- 17% 0,0% 10,0% 0,0% 68

69 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden SPECIFICATIE ULTIMO BOEKJAAR ONDERHANDEN PROJECTEN EN GEREED GEKOMEN PROJECTEN SPECIFICATIE ULTIMO BOEKJAAR ONDERHANDEN PROJECTEN (ENKELVOUDIG) Projectgegevens Investeringen Goedkeuringen t/m 2007 onderhanden Nominaal Aangepaste Nummer Brief-nummer Datum Omschrijving WTZi-type t/m gereed bedrag Index goedkeuring Jaar van oplevering A M.1 A M data infrastructuur AH deel 2 trekking A M.2 A M data-infrastructuur WZ deel 2 trekking Centrale Hal trekking Renovatie Leidschendam deel 2 van 2e en 3e fase vergunning Diversen 2007 melding PA lab trekking CSA trekking Verbouwing kliniek WZ trekking Kraamhotel niet WTZi Dermatologie Haaglanden Kliniek buitenpoli niet WTZi Totaal SPECIFICATIE IN HET BOEKJAAR GEREED GEKOMEN PROJECTEN (ENKELVOUDIG) Projectgegevens Investeringen Nummer Brief-nummer Datum Omschrijving WTZi-type Activa-post WTZi WMG Overige Totaal A M.2 A M Diverse projecten AH melding / trekking A M.2 A M Diverse projecten WZ trekking Diverse projecten WZ melding Renovatie Leidschendam deel 1 van 2e en 3e fase vergunning Centrale Hal trekking Diversen 2005 WZ melding Diversen 2007 melding PA lab trekking Verplaatsing CT WZ trekking SOA poli tbv GGD niet WTZi Slaapcentrum H-gebouw niet WTZi IORT aanpassing OK niet WTZi Hoorwinkel niet WTZi Totaal Toelichting: In 2007 zijn 13 projecten (deels) afgerond. Een viertal projecten is, voor zover gereed, afgerekend, dit betreffen Diversen 2005 WZ, Diversen 2007, Centrale hal en PA lab. 69

70 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden Overzicht langlopende schulden ultimo 2007 Medisch Centrum Haaglanden Leninggever Datum Hoofdsom Soort lening Restschuld 31 december 2006 Nieuwe Aflossing in leningen in Restschuld Rest-schuld 31 december over 5 jaar 2007 Resteren-de looptijd in jaren eind 2007 Totale looptijd Werkelijkerente Aflossingswijze Aflossing Gestelde zekerheden % Amev 21-mei onderhands 9,38% lineair 227 1) ING Bank 15-sep onderhands 4,64% lineair 579 3) Bank Nederlandse Gemeenten 30-mrt onderhands 3,44% lineair 272 2) Nederlandse Waterschapsbank 30-mrt onderhands 4,90% lineair 272 2) Nederlandse Waterschapsbank 30-mrt onderhands 5,07% lineair 272 2) Nederlandse Waterschapsbank 15-nov onderhands 4,65% lineair 295 2) Nederlandse Waterschapsbank 24-jan onderhands 5,05% lineair 295 2) Nederlandse Waterschapsbank 15-aug onderhands 5,07% lineair 280 2) Bank Nederlandse Gemeenten 15-aug onderhands 4,92% lineair 240 2) Bank Nederlandse Gemeenten 13-aug onderhands 5,09% lineair 280 2) Nederlandse Waterschapsbank 14-nov onderhands 4,38% lineair 350 2) Nederlandse Waterschapsbank 14-nov onderhands 4,43% lineair 350 2) Bank Nederlandse Gemeenten 1-jun onderhands 4,03% lineair 284 1) Bank Nederlandse Gemeenten 21-jun onderhands 4,16% lineair 227 1) Bank Nederlandse Gemeenten 1-aug onderhands 4,48% lineair 170 1) Bank Nederlandse Gemeenten 15-sep onderhands 4,31% lineair 170 1) Bank Nederlandse Gemeenten 15-dec onderhands 3,91% lineair 242 1) Bank Nederlandse Gemeenten 2-jan onderhands 3,93% lineair 121 1) Bank Nederlandse Gemeenten 20-jan onderhands 3,95% lineair 151 1) Nederlandse Waterschapsbank 20-jan onderhands 3,81% lineair 76 1) Bank Nederlandse Gemeenten 1-feb onderhands 3,90% lineair 227 1) Bank Nederlandse Gemeenten 16-feb onderhands 3,73% lineair 182 1) Bank Nederlandse Gemeenten 21-feb onderhands 3,62% lineair 57 1) Nederlandse Waterschapsbank 18-sep onderhands 4,03% lineair 600 2) Bank Nederlandse Gemeenten 18-sep onderhands 4,10% lineair 700 2) Totaal ING Bank 1-jul roll-over 4,24% lineair 900 3) Totaal Gestelde zekerheid: 1) Rijksgarantie 2) Waarborgfonds 3) Positieve / negatieve hypotheekverklaring op het onroerend goed aan de Burgemeester Banninglaan 1 in Leidschendam en aan de Lijnbaan 32 in Den Haag. Er zijn geen schulden in rang achtergesteld bij andere schulden. Voor de positieve hypotheekverklaring heeft het Waarborgfonds voor de Zorgsector een positie die gelijk in rang is. 70

71 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening over Wettelijk budget aanvaardbare kosten Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten voorgaand jaar Productieafspraken verslagjaar Overheidsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling Prijsindexatie materiële kosten Groei normatieve kapitaalslasten Uitbreiding erkenning en toelating: - loonkosten materiële kosten normatieve kapitaalslasten Beleidsmaatregelen overheid: - prestatiecontract lokale productiegebonden component Nacalculeerbare kapitaalslasten: - rente afschrijvingen overige Overige mutaties: Nagekomen mutaties Sub-totaal wettelijk budget boekjaar Correcties voorgaande jaren Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten jaar t Toelichting Sinds 1 januari 2007 verloopt de financiering van arts-assistenten via het opleidingsfonds. Begin 2007 zijn de ziekenhuisbudgetten daarom geschoond voor de kosten van de assistenten in opleiding. Dit verklaart de negatieve mutatie die onder loonkosten is opgenomen. Dit bedrag komt in de resultatenrekening terug onder de noemer opleidingsfonds. Daarnaast is een generieke kortingsmaatregel ter hoogte van 1,9 miljoen opgenomen. De resterende mutaties zijn uit hoofde van indexering van loon- en materiaal index en vergoeding voor gerealiseerde productie binnen de gestelde kaders van de productie afspraken. 71

72 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening over DBC opbrengsten B-segment De specificatie is als volgt : Netto omzet MCH B-segment Mutatie onderhanden werk Mutatie onderhanden honorarium loondienstspecialisten Gefactureerd honorarium loondienstspecialisten Totaal Toelichting Voor het eerst sinds de introductie van het B-segment heeft MCH te maken gekregen met een dalende omzet. Deze daling is vooral toe te schrijven aan het achterblijven van de productie van het B-segment bij Oogheelkunde en Orthopaedie. Daarnaast heeft MCH voor Gastro-Enterologie minder omgezet dan bij de begroting verwacht werd. 18. Niet-gebudgetteerde zorgprestaties De specificatie is als volgt : Zorgprestaties tussen instellingen Zorgprestaties cliënten - - Zorgprestaties derde compartiment - - Persoonsgebonden- en volgende budgetten - - Overige zorgprestaties - - Eigen bijdragen cliënten - - Totaal Toelichting De toename van de opbrengsten post zorgprestaties tussen instellingen' wordt veroorzaakt doordat in 2007 meer gebruik is gemaakt van de capaciteit van de laboratoria, met name MMB, KCL en pathologisch anatomische laboratorium. Van onze dienstverlening wordt vooral gebruik gemaakt door t Lange Land Ziekenhuis en St. Parnassia Bavo Groep. Per saldo zien we een stijging van de opbrengst ad ca

73 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening over Overige bedrijfsopbrengsten De specificatie is als volgt : Overige dienstverlening Overige subsidies Overige opbrengsten Totaal Toelichting Overige dienstverlening De post 'overige dienstverlening' is in 2007 ten opzichte van 2006 licht gestegen. Toenames zijn er vooral in de huuropbrengsten als gevolg van nieuwe overeenkomsten met o.a. de SOA polikliniek, Beter Horen en het kinderdagverblijf "2samen". Daarnaast is rekening gehouden met een toename van de affiliatievergoedingen, goed voor een toename van Door het aflopen van een tweetal contracten dalen de opbrengsten vruchtgebruik en rentebaten vruchtgebruik met ruim De doorberekende rente aan derden neemt met af omdat in 2007 het maandelijkse percentage inhoudingen op de omzet met een 0,5 % is verlaagd naar 1,5%. De in 2006 ingezette trend van toenemende opbrengsten voor keuringen zet in 2007 verder door. Ten opzichte van 2006 is er sprake van een stijging van Overige subsidies Het vervallen van de subsidie voor instroom- en doorstroombanen veroorzaakt in eerste instantie een daling van de post "overige subsidies" van ruim Per saldo is er echter sprake van een toename van deze post met bijna 9 miljoen. Dit betreft de subsidie inzake het opleidingsfonds welke in 2006 was opgenomen onder het wettelijk budget voor aanvaardbare kosten. Overige opbrengsten Evenals in 2006 is er ook nu weer sprake van een daling van de opbrengsten restaurant op beide locaties. Effect op het totaal is een afname van Daartegenover staan toenames van de opbrengsten van beide parkeerterreinen en de kinderdagverblijven vanwege tariefaanpassingen in

74 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening over 2007 LASTEN 20. Personeelskosten De specificatie is als volgt : Lonen en salarissen Sociale lasten Pensioenpremie Andere personeelskosten: Andere persoonsgebonden personeelskosten Sub-totaal Personeel niet in loondienst Totaal personeelskosten Specificatie gemiddeld aantal personeelsleden (in FTE's) per segment: Personeel algemene en administratieve functies Personeel hotelfuncties Personeel patiëntgebonden functies Leerl.verpleegkundig en verzorgend personeel Personeel terrein en gebouwgebonden functies Personeel niet in loondienst Gemiddeld aantal personeelsleden op basis van full-time eenheden Toelichting De afspraken in het kader van de CAO hebben geleid tot een stijging van de gemiddelde salarissen per 1 april 2007 met 1,4%. Daarnaast had de salarisverhoging uit 2006 nog een doorwerking in Deze twee ontwikkelingen zorgen voor een stijging van de salariskosten met 1,7 miljoen. Daarnaast nemen de salarissen als gevolg van incidentele loonstijgingen toe, een toename van rond de 1% van de loonsom. Per 1 januari 2007 zijn de schoonmaak activiteiten niet meer uitbesteed aan Asito maar aan West End Facility BV. Consequentie hiervan is dat via de consolidatie van West End Facility BV de salariskosten stijgen, de kosten van Asito werden in het verleden verantwoord in de overige bedrijfskosten die dien ten gevolge op dit onderdeel dalen. Voorgaande zorgt ook voor een stijging van de formatie, de MCH formatie stijgt beperkt. In 2007 hebben gedurende lange tijd een vacaturestop gehad in afwachting hiervan is meer gebruik gemaakt van uitzendkrachten. De sociale kosten stijgen enerzijds door een lichte toename van de premiedruk en anderzijds door de toename van de bruto salarissen. 21. Afschrijvingen immateriële en materiële vaste activa De specificatie is als volgt : Nacalculeerbare afschrijvingen: - immateriële vaste activa materiële vaste activa Overige afschrijvingen: - immateriële vaste activa materiële vaste activa Sub-totaal afschrijvingen Vrijval/dotatie egalisatierekening afschrijvingen instandhouding Totaal afschrijvingen Aansluiting afschrijvingen resultatenrekening - verloopoverzichten materiële vaste activa Afschrijving immateriële vaste activa 411 Afschrijving WTZi - vergunningsplichtige vaste activa Afschrijving WTZi - meldingsplichtige vaste activa Afschrijving WMG gefinancierde vaste activa Afschrijving niet WTZi/WMG gefinancierde vaste activa Totaal afschrijvingen volgens verloopoverzichten Totaal afschrijvingen resultatenrekening (exclusief dotatie/vrijval egalisatierekening afschrijving)

75 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening over 2007 LASTEN 22. Overige bedrijfskosten De specificatie is als volgt : Voedingsmiddelen en hotelmatige kosten Algemene kosten Patiënt- en bewonersgebonden kosten Onderhoud en energiekosten Dotatie dubieuze debiteuren, huur en leasing Overige baten en lasten Totaal bedrijfskosten Voedingsmiddelen en hotelmatige kosten Onder de kosten voedingsmiddelen en hotelmatige kosten zijn de volgende kosten verantwoord: Voedingsmiddelen Maatgevend voor de kosten van voeding is de ontwikkeling van de prijs per voedingsdag. Ten opzichte van 2006 daalt de prijs per voedingsdag in 2007 van 9,38 naar 7,71. De afname van de kosten van de voedingsmiddelen wordt veroorzaakt doordat het MCH in de tweede helft van 2007 van leverancier is veranderd. Dit resulteerde dat er tegen lagere prijzen ingekocht is. Hierdoor zien we in 2007 dat de kosten van voedingsmiddelen met ca zijn afgenomen. Tegelijkertijd is het aantal voedingsdagen toegenomen hetgeen uiteindelijk tot bovenstaande gunstige ontwikkeling van de voedingsprijs heeft geleid. De kosten van keuken- en restauratieve apparatuur en benodigdheden stijgen in 2007 met ca De kostenstijging is hoofdzakelijk toe te rekenen aan de kosten m.b.t. de reparatie en onderhoud voor het personeelsrestaurant en de keuken (ca ). Daarnaast zijn er in 2007 nieuwe koffieapparaten op de poliklinieken en voor een aantal andere afdelingen aangeschaft voor ca Huishouding en inrichting¹ De kosten van huishouding en inrichting in 2007 zijn ten opzichte van 2006 sterk afgenomen. De daling is te verklaren door de afname van de kosten van schoonmaakwerkzaamheden die verricht worden door derden. In 2007 zijn de schoonmaakfaciliteiten ondergebracht bij het West End Facility BV, waardoor de kosten met ca zijn afgenomen. Daarnaast zijn de kosten van afvalverwijdering met ca afgenomen. Dit wordt verklaard doordat er minder afval, karton, afvalprodukten en dergelijke zijn afgevoerd. Naast de bovenstaande afnames in de kosten, is er een forse toename geweest in de kosten van de aanschaf van meubilair. In verband met het herinrichten van het kinderdagverblijf Kleine Hendricus is er meubilair aangeschaft voor ca Per saldo zijn de kosten van huishouding en inrichting met ca gedaald. Linnenvoorziening De dalende tendens van de kosten van linnengoed zet zich in 2007 voort, dit als gevolg van minder verbruik van linnengoed. Ten opzichte van 2006 zijn de kosten in 2007 met ca gedaald. Daar tegenover zien we een toename van de kosten van platgoed (ca ) en de kosten van dekens, matrassen, kussens en dergelijke (ca ). Deze stijging is toe te schrijven aan de toename in het verbruik. Vervoers- en emballagekosten In 2007 zien we ten opzichte van 2006 een stijging van de kosten van vervoers-en emballagekosten van ca Deze stijging wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door het huren van bestelauto's die gebruikt werden voor logistieke doeleinden. ¹ In het jaarverslag 2006 is onder punt 442 (Linnenvoorziening) ten onrechte de suggestie gewekt als zou de toenmalige leverancier CleanLease verantwoordelijk zijn voor een forse toename van de kosten van platgoed ad Er was weliswaar een stijging van de kosten van platgoed maar voor een aanzienlijk lager bedrag dan in dat jaarverslag genoemd. 75

76 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening over 2007 Algemene kosten De kostenpost Algemene kosten bevat voornamelijk administratieve en ICT kosten van de gehele organisatie. We onderscheiden hierin de volgende grote posten: Administratie- en registratiekosten De kosten van administratie en registratie zijn in 2007 toegenomen met ca Deze stijging wordt met name veroorzaakt door de toename in de kosten van computerfaciliteiten en ondersteuning. Naast de bovenstaande toename zijn de kosten van administratieve diensten door derden gestegen met ca Deels wordt dit veroorzaakt door de ondersteuning van onze leverancier Chipsoft inzake software ondersteuning ten behoeve van het centraal magazijn. Daarnaast zijn er in het kader van de ESF-subsidieaanvraag kosten gemaakt inzake administratieve- en advieswerkzaamheden door derden. Naast deze toenamen zijn er ook enkele dalingen in de post administratie- en registratiekosten te melden. Dit betreffen o.a. de kosten kantoorartikelen, drukwerk en bankkosten. Communicatiekosten De introductie van de DBC-systematiek heeft als consequentie dat minder frequent een nota wordt gezonden alsmede dat vaker een nota naar de verzekeraar i.p.v. de patiënt wordt gezonden. Ten opzichte van 2006 zien we dat de kosten van communicatie nagenoeg gelijk zijn gebleven. Kosten algemeen beheer In 2007 is de post ' kosten algemeen beheer' fors afgenomen. Per saldo zien we een daling van ca Deze daling is o.a. toe te schrijven aan het START-project. In 2006 is een groot deel van de organisatie doorgelicht, het resterende deel was minder omvangrijk en heeft dan ook tot aanzienlijk lagere advieskosten heeft geleid. Verder zijn ook de automatiseringskosten in 2007 ten opzichte van 2006 aanzienlijk gedaald. Daarentegen zien we dat de kosten van bijdragen en literatuur zijn gestegen. Dit als gevolg van de jaarlijkse prijsstijging. Zakelijke lasten en verzekering De toename van de kosten van zakelijke lasten en verzekering is toe te rekenen aan de jaarlijkse premiestijgingen van de de kosten van verzekeringen. Daarnaast zijn er in 2007 minder schadevergoedingen betaald dan ontvangen. Hetgeen een gunstig effect heeft op de post zakelijke lasten en verzekeringen. Per saldo zien we derhalve een lichte toename van de kosten met Patiënt - en bewonersgebondenkosten De patiënt- en bewonersgebondenkosten omvat alle kosten van genees- en onderzoekskosten gerelateerd aan de behandeling van de patiënten in ons ziekenhuis. We onderscheiden van oudsher de volgende grote posten: Kosten onderzoeksfuncties De kosten onderzoeksfuncties stijgen per saldo met ca ten opzichte van Een oorzaak van de stijging in kosten van onderzoeksfuncties is de toegenomen dienstverlening t.g.v. het contract met Parnassia. Een tweede onderdeel van de dienstverlening van Parnassia betreft de levering van geneesmiddelen (als onderdeel geneesmiddelengebruik AHZ) die door Parnassia via MCH wordt afgenomen. Daarnaast is er sprake van groei gerelateerd aan de toename van de MCH productie. Kosten behandel- en behandelingsondersteunende functies In 2007 zijn de kosten van behandel- en behandelingsondersteunende functies toegenomen. Dit is te verklaren door de toename van het verbruik van geneesmiddelen en de toename van behandelingen. Daarnaast zet de trend van stijgende kosten in 2007 sterk door. 76

77 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening over 2007 Sedert de introductie van de vergoeding voor dure geneesmiddelen wordt in toenemende mate gebruik gemaakt van deze middelen. Het volgende overzicht geeft inzicht in de kosten in 2006 in vergelijking tot De toename van het verbruik van dure geneesmiddelen in het algemeen wordt veroorzaakt door toename van het aantal behandelde patiënten, langduriger behandeling a.g.v. aanslaan van middelen, eerder gebruiken van de middelen en het opnemen van deze middelen in de behandelprotocollen. kosten kosten infliximab docetaxel irinotecan gemcitabine oxaliplatine rituximab paclitaxel infliximab (bij M.Crohn) immunoglobuline IV trastuzumab botulinetoxine doxorubicine vinorelbine bevacizumab pemetrexed bortezomib cetuximab alemtuzumab Totaal Instrumentarium en apparatuur De kosten van instrumentarium en apparatuur stijgen met ca in Dit wordt verklaard doordat er in het boekjaar 2007 meer uitgegeven is aan onderdelen en reparatie t.b.v. apparatuur en instrumentarium. Onderhoud en energiekosten Onderhoud Per saldo zien we in 2007 een stijging van van de post 'onderhoud ' van ca Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door het aangaan van nieuwe service- en onderhoudscontracten. Energiekosten In 2007 zijn de energiekosten met ca toegenomen. Deze stijging wordt met name veroorzaakt door de stijging van de kosten van gas (ca ) en stadsverwarming (ca ). Enerzijds is dit toe te schrijven aan de stijging van de tarieven en anderzijds aan het toegenomen verbruik. 77

78 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening over 2007 Dotatie dubieuze debiteuren, huur en leasing Dotatie voorziening dubieuze debiteuren Naast de dotatie dubieuze debiteuren MCH zijn er ook dotaties dubieuze debiteuren van de deelnemingen opgenomen. Overige baten en lasten Overige baten en lasten De grootste post die hieronder verantwoord wordt is de extra afboeking van de immateriële vaste activa ad Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar pagina Financiële baten en lasten De specificatie is als volgt : Rentebaten 0 0 Sub-totaal financiële baten 0 0 Rentelasten Sub-totaal financiële lasten Totaal financiële baten en lasten Toelichting De rente is gestegen door het aantrekken van 2 nieuwe leningen ter waarde van 26 miljoen in Tevens worden hier de rentekosten verantwoord van de roll-over financiering van 9 miljoen voor het ZIS en de daaraan gekoppelde renteswap, waarmee de rentekosten worden gefixeerd op 4,2425%. In 2007 zijn er geen kasgeldleningen afgesloten a.g.v. hoog sluittarief en het financieringsoverschot. Dit overschot is eind 2007 terugbetaald, waardoor de bankrente in het 4e kwartaal oploopt. 24. Buitengewone baten en lasten De specificatie is als volgt : Buitengewone baten 0 0 Buitengewone lasten 0 0 Totaal buitengewone baten en lasten

79 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening over Bezoldiging bestuurders en toezichthouders Welk bestuursmodel is van toepassing op uw organisatie? Wat is de samenstelling van het bestuur of de directie? Eindverantwoordelijke Raad van Bestuur met Raad van Toezicht Tweehoofdig met voorzitter De bezoldiging van de bestuurders en gewezen bestuurders van de zorginstelling over het jaar 2007 is als volgt: Naam A.J.P. Boesten P. E. vd Meer W. Geerlings 1 Vanaf welke datum is de persoon als bestuurder werkzaam in uw organisatie? 1-feb-98 1-jan-01 1-jan-07 2 Maakt de persoon op dit moment nog steeds deel uit van het bestuur? Nee Ja Ja 3 Tot welke datum was de persoon als bestuurder werkzaam in uw organisatie? 1-jan-07 4 Is de persoon in het verslagjaar voorzitter van het bestuur geweest? Nee Ja Nee 5 Hoeveel maanden is de persoon voorzitter geweest in het verslagjaar? Wat is de aard van de (arbeids)overeenkomst? Welke salarisregeling is toegepast? Wat is de deeltijdfactor? (percentage) 100% 100% 100% 9 Bruto-inkomen, incl. vakantiegeld, eindejaarsuitkeringsalaris Waarvan verkoop verlofuren Waarvan nabetalingen voorgaande jaren Bruto-onkostenvergoeding Werkgeversbijdrage sociale lasten Werkgeversbijdrage pensioen, VUT, FPU Ontslagvergoeding Bonussen Totaal inkomen (9+12 t/m 16) Cataloguswaarde auto van de zaak Eigen bijdrage auto van de zaak nvt nvt nvt Als vergoeding voor de leden van de Raad van Toezicht is in 2007 een bedrag van uitgegeven. Vergoeding Raad van Toezicht vanaf 2007 Vergoeding mevr. Y. Albayrak-Temur dhr. drs. P.P.J.J.M. van Besouw dhr. M.L.M. Brabers RA dhr. drs. J.W. Holtslag dhr. mr. E. Kist mevr. prof. dr. C.C.E. Koning drs. G.H.O. van Maanen mevr. dr. ir. C.A. Vietsch mevr. prof. mr. S.F.M. Wortmann Totaal Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens (Wopt) 1.Functionaris (functienaam) Anaesthesist vd Voorzitter RvB Anaesthesist vd Anaesthesist vd Anaesthesist vd Anaesthesist vd Anaesthesist vd Lid RvB Anaesthesist vd Anaesthesist vd Lid RvB (tot ) 2. In dienst vanaf (datum) 3. In dienst tot (datum) 4. Belastbaar loon 5. Voorzieningen ten behoeve van beloningen betaalbaar op termijn 6. Uitkeringen in verband met beëindiging van het dienstverband

80 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2007 (na resultaatsbestemming) 31-dec dec ACTIVA Vaste activa Immateriële vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa Totaal vaste activa Vlottende activa Voorraden Onderhanden werk uit hoofde van DBC's Vorderingen en overlopende activa Vorderingen uit hoofde van financieringstekort Liquide middelen Totaal vlottende activa Totaal activa dec dec-06 PASSIVA Eigen vermogen Kapitaal 0 0 Collectief gefinancierd gebonden vermogen Niet collectief gefinancierd vrij vermogen Totaal eigen vermogen Egalisatierekening afschrijvingen Voorzieningen Langlopende schulden Kortlopende schulden Schulden uit hoofde van financieringsoverschot Kortlopende schulden en overlopende passiva Totaal passiva

81 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Wettelijk budget aanvaardbare kosten DBC opbrengsten B-segment Niet gebudgetteerde zorgprestaties Overige bedrijfsopbrengsten Som der bedrijfsopbrengsten BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten Afschrijvingen immateriële en materiële vaste activa Overige bedrijfskosten Som der bedrijfslasten BEDRIJFSRESULTAAT Financiële baten en lasten RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSVOERING Buitengewone baten en lasten 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: Toevoeging/onttrekking: Reserve aanvaardbare kosten Niet collectief gefinancierd vrij vermogen Reserve afschrijvingen inventarissen

82 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden 6.2 OVERIGE GEGEVENS 82

83

84

85

86 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden Gegevens van de ziekenhuisvoorziening en van de rechtspersoon die de ziekenhuisvoorziening beheert "Stichting Medisch Centrum Haaglanden", gevestigd te Den Haag Samenwerkingsverbanden Naam: Stichting ziekenhuizen in Den Haag en omgeving (S.Z.G.) Vertegenwoordiging in bestuur: per instelling, 2 directieleden in het bestuur Centrale bestralingsafdeling Den Haag en omgeving Haagse commissie voor kankerbestrijding (H.C.K.B.) 2 directieleden in de stuurgroep van 6 personen, 4 radiotherapeuten en 1 fysicus. 1 directielid in een bestuur van 20 personen Apotheek Haagse Ziekenhuizen (A.H.Z.) 1 directielid in bestuurscommissie van 5 personen 86

87 7. Bijlagen 87

88 7.1. Publicaties Arts MP, Nieborg A, Brand R, Peul WC. Serum creatine phosphokinase as an indicator of muscle injury after various spinal and nonspinal surgical procedures. J Neurosurg Spine 2007; 7(3): Arwert HJ, Doorn-Loogman MH, Koning J, Terburg M, Rol M, Roebroeck ME. Residual-limb quality and functional mobility 1 year after transtibial amputation caused by vascular insufficiency. J Rehabil Res Dev 2007; 44(5): Bartelink H, Horiot JC, Poortmans PM, Struikmans H, Van den BW, Fourquet A et al. Impact of a Higher Radiation Dose on Local Control and Survival in Breast-Conserving Therapy of Early Breast Cancer: 10-Year Results of the Randomized Boost Versus No Boost EORTC Trial. J Clin Oncol Bartels RH, Peul WC. Mini-thoracotomy or thoracoscopic treatment for medially located thoracic herniated disc? Spine 2007; 32(20):E581-E584. Beeres FJ, Rhemrev SJ, Hogervorst M, Den Hollander P, Jukema GN. [Scaphoid fractures: diagnosis and therapy]. Ned Tijdschr Geneeskd 2007; 151(13): Beeres FJ, Hogervorst M, Rhemrev SJ, Hollander PD, Jukema GN. A prospective comparison for suspected scaphoid fractures: Bone scintigraphy versus clinical outcome. Injury Beeres FJ, Hogervorst M, Rhemrev SJ, Le Cessie S, Arndt JW, Stokkel MP et al. Reliability of bone scintigraphy for suspected scaphoid fractures. Clin Nucl Med 2007; 32(11): Franckena M, Stalpers LJ, Koper PC, Wiggenraad RG, Hoogenraad WJ, van Dijk JD et al. Long-Term Improvement in Treatment Outcome after Radiotherapy and Hyperthermia in Locoregionally Advanced Cervix Cancer: An Update of the Dutch Deep Hyperthermia Trial. Int J Radiat Oncol Biol Phys Hermes W, Puylaert JB, de Groot CJ. [Acute abdominal pain in the third trimester of pregnancy caused by adnexal torsion based on a small cystic adenoma]. Ned Tijdschr Geneeskd 2007; 151(36): Huisman W, Horvath AR, Burnett D, Blaton V, Czikkely R, Jansen RT et al. Accreditation of medical laboratories in the European Union. Clin Chem Lab Med 2007; 45(2): Jongsma TE, Verburg RJ, Geelhoed-Duijvestijn PH. Castleman's disease: A rare lymphoproliferative disorder. Eur J Intern Med 2007; 18(2): Kal HB, Struikmans H. Breast cancer and pregnancy. Breast Koes BW, van Tulder MW, Peul WC. Diagnosis and treatment of sciatica. BMJ 2007; 334(7607): Lange CP, Brouwer RE, Brooimans R, Vecht C. Leptomeningeal disease in chronic lymphocytic leukemia. Clin Neurol Neurosurg 2007; 109(10): Mauer ME, Taphoorn MJ, Bottomley A, Coens C, Efficace F, Sanson M et al. Prognostic value of healthrelated quality-of-life data in predicting survival in patients with anaplastic oligodendrogliomas, from a phase III EORTC brain cancer group study. J Clin Oncol 2007; 25(36): Muller AE, Valkenburg-van den Berg AW, Kreft D, Oostvogel PM, Sprij AJ, van Belkum A. Low rate of carriage of macrolide-resistant group B streptococci in pregnant women in The Netherlands. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol Muller AE, Dejongh J, Bult Y, Goessens WH, Mouton JW, Danhof M et al. Pharmacokinetics of penicillin G in infants with a gestational age of less than 32 weeks. Antimicrob Agents Chemother Musat E, Poortmans P, den Bogaert WV, Struikmans H, Fourquet A, Bartelink H et al. Quality assurance in breast cancer: EORTC experiences in the phase III trial on irradiation of the internal mammary nodes. Eur J Cancer

89 Nieuwkerk PT, Hillebrand-Haverkort ME, Vriesendorp R, Frissen PJ, de Wolf F, Sprangers MA. Quality of Life After Starting Highly Active Antiretroviral Therapy for Chronic HIV-1 Infection at Different CD4 Cell Counts. J Acquir Immune Defic Syndr 2007; 45(5): Nout RA, Fiets WE, Struikmans H, Rosendaal FR, Putter H, Nortier JW. The in- or exclusion of non-breast cancer related death and contralateral breast cancer significantly affects estimated outcome probability in early breast cancer. Breast Cancer Res Treat Perquin DA, Beersma MF, de Craen AJ, Helmerhorst FM. The value of Chlamydia trachomatis-specific IgG antibody testing and hysterosalpingography for predicting tubal pathology and occurrence of pregnancy. Fertil Steril Peul WC, van Houwelingen HC, van den Hout WB, Brand R, Eekhof JA, Tans JT et al. [Early surgery or a wait-and-see policy in lumbosacral radicular syndrome: a randomized study]. Ned Tijdschr Geneeskd 2007; 151(45): Peul WC, van Houwelingen HC, van den Hout WB, Brand R, Eekhof JA, Tans JT et al. Surgery versus prolonged conservative treatment for sciatica. N Engl J Med 2007; 356(22): Roos-Hesselink JW, Meijboom FJ, Leebeek FW, de Groot CJ. [Pregnancy and the mechanical prosthetic valve: dilemmas around choice of antithrombotic prophylaxis]. Ned Tijdschr Geneeskd 2007; 151(7): Sosef N, Stobbe I, Hogervorst M, Mommers L, Verbruggen J, Van Der EM et al. The Polarus intramedullary nail for proximal humeral fractures Outcome in 28 patients followed for 1 year. Acta Orthop 2007; 78(3): Taphoorn MJ, van den Bent MJ, Mauer ME, Coens C, Delattre JY, Brandes AA et al. Health-related quality of life in patients treated for anaplastic oligodendroglioma with adjuvant chemotherapy: results of a European Organisation for Research and Treatment of Cancer randomized clinical trial. J Clin Oncol 2007; 25(36): Testroote M, Hoornweg M, Rhemrev S. Rectal GIST Presenting as a Submucosal Calculus. Dig Dis Sci van Breemen MS, Wilms EB, Vecht CJ. Epilepsy in patients with brain tumours: epidemiology, mechanisms, and management. Lancet Neurol 2007; 6(5): van Gent MD, Oosterkamp HM, Kagie MJ. [Manifest carcinoma of the glandula vestibularis major (Bartholin's gland), detected one year after an inguinal lymph-node metastasis]. Ned Tijdschr Geneeskd 2007; 151(30): Wiggenraad RG, Flierman L, Goossens A, Brand R, Verschuur HP, Croll GA et al. Prophylactic gastrostomy placement and early tube feeding may limit loss of weight during chemoradiotherapy for advanced head and neck cancer, a preliminary study. Clin Otolaryngol 2007; 32(5): Wouters MW, van Geel AN, Menke-Pluijmers M, de Kanter AY, de Bruin HG, Verhoog L et al. Should internal mammary chain (IMC) sentinel node biopsy be performed? Outcome in 90 consecutive non-biopsied patients with a positive IMC scintigraphy. Breast

90 7.2. Personalia Per 31 december 2007 Stafbestuur dr. M.A.C. Meijssen (voorzitter) dr. P.C. Clahsen (secretaris) mevr. I. Groot (penningmeester) M.V. Joosse mevr. M. Kingma J.W.K.E. Osse mevr. M. Weel (secretariaat) Anesthesiologie W. van Alphen mevr. S. van Duijn dr. A. Gutierrez-Y-Leon C.F. den Hartog J.D. Holstein K. Jacz W.R. Jansen J.W.K.E. Osse J.S. Pöll L. Timmerman dr. B.A. in t Veld M.G.C.M. Verbeek B.E. Zeppenfeldt Apotheek B.H. Graatsma H.J. ter Horst R.J. Moss dr. J.W.P.M. Overdiek mevr. E.E. Roelofsen mevr. E.M.J. Visser E.B. Wilms Cardiologie R.F.J.M. Geuskens dr. P. van der Meer dr. P.V. Oemrawsingh mevr. dr. H.A.P. Peeters dr. H. Ramanna dr. J.H.M. Schreur P.J.M.J. Vantrimpont dr. R.F. Veldkamp Chirurgie dr. C.H.R. Bosman mevr. I.E. Groot F.J. Idenburg mevr. M.T.T. Knook dr. A.W.K.S. Marinelli dr. A.G. Meylaerts dr. J.C.A. de Mol van Otterloo S.J. Rhemrev dr. J.R.M. van der Sijp dr. C. Ulrich dr. A.C. de Vries Dermatologie dr. Th.W. van den Akker K.J. Balmus F.B. Blog mevr. dr. A. Chang E. Honig dr. A. Notowicz mevr. dr. J. Vink Gastro-enterologie dr. M.A.C. Meijssen L.E. Perk dr. S.D.J. van der Werf Gynaecologie dr. P.J. Dörr mevr. dr. C. de Groot L.C.F. Haans mevr. dr. M.J. Kagie dr. J. Lind mevr. S. van der Meer F.C.M. Twaalfhoven mevr. C.B. Vredevoogd dr. C.A. Yedema Intensive Care Geneeskunde mevr. G.C. Admiraal dr. P.J.W. Dennesen R. Peters dr. J.P. van der Sluijs dr. D.J. Versluis (gedetacheerd ministerie van Defensie) Interne Geneeskunde mevr. C. Brumsen P.K. Chandie Shaw mevr. M. Galli-Leslie mevr. dr. P.H.L.M. Geelhoed-Duijvestijn J.H.M. Groeneveld mevr. F.H. Heyning F.J.F. Jeurissen mevr. E.M.S. Leyten mevr. H.M. Oosterkamp L.E. Perk E.M. Scholten mevr. H. van Soest mevr. N. Srivastava dr. R. Vriesendorp dr. S.D.J. van der Werf Kaakchirurgie M.L. Bazuin dr. W.F.C. Hogewind Kindergeneeskunde mevr. A. Clement-de Boers L.H.P.M. Filippini mevr. M.L. Kingma P. Vos K. Wage Klinische Chemie dr. W. Huisman mevr. dr. G.A.E. Ponjee dr. J. van de Ven Klinische Fysica dr. E. Kouwenhoven mevr. dr. A. Petoukhova dr. P.J.M. Rietveld ir. J.P.C. van Santvoort Klinische Genetica dr. F.J. Hes mevr. dr. A.H.J.T. Vriends Klinische Psychologie C.J.M. Denissen mevr. Th.M. Hoogeveen A.C. van Houwelingen mevr. M.M.H. Lub-Moss mevr. F. Welling-Slabbers 90

91 KNO-Heelkunde J.M. Becker G.A. Croll mevr. S.F. Meinesz dr. H.P. Verschuur Longgeneeskunde mevr. C.R.M. Apap H.J.C.M. Baur J.J.P. den Hertog mevr. D.W.M. de Jong dr. A.A.J. Smit Medische Microbiologie dr. G.J. van Asselt C.L Jansen dr. P.M. Oostvogel Neurochirurgie M.P. Arts dr. C.F.E. Hoffmann A. Kloet dr. R.R.F. Kuiters W.C. Peul R. Walchenbach J.A.L. Wurzer Neurologie mevr. E.G. Berger-Plantinga dr. J. Boiten mevr. N. van Dijk R.J. Groen mevr. V. van Kasteel mevr. dr. W. van der Mey mevr. M. Kleijer mevr. E.A.J. Peeters (kinderneuroloog) R. Rundervoort mevr. dr. R. Rijsman dr. R.J. Schimsheimer A.L. Strikwerda dr. M.J.B. Taphoorn dr. Ch.J. Vecht Neuropsychologie mevr. R.C.G. Verbeek Nucleaire Geneeskunde dr. J.W. Arndt dr.ir. M. Pillay Oogheelkunde dr. M.V. Joosse mevr. L.D.M. van Osch L. van Philips mevr. M. Stefanovic mevr. S. van der Vegte M. in 't Veld Orthopedie dr. E.R.A. van Arkel R.E. van der Flier S.B. Keizer S. de Lange A.B.M. Rietveld (orthopedisch chirurg voor dansers en musici) J.W.A. Swen Pathologie dr. P.C. Clahsen dr. H.M. Hazelbag dr. E.C.M. Ooms Plastische Chirurgie mevr. dr. G.J. de Jongh Psychiatrie F.J.E. Balk mevr. A. van Breukelen A.S. Keijzers mevr. R.M.C. Oostveen Radiologie R.W. van den Bos L.P.J. Cobben E.G. Coerkamp M.W. Heyenbrok B.F.W. van der Kallen dr. L.M. Kingma dr. J. Lycklama a Nijeholt dr. J.B.C.M. Puylaert T.P.W. de Rooij W.G. Wassenaar B.J.G. van Weelde Mevr. M. Wever Radiotherapie J.H. Biesta mevr. H.M. Ceha mevr. H.K. de Jager-Nowak mevr. dr. T.C. Stam dr. H. Struikmans P.J.M. van de Vaart mevr. A.Y. Verbeek-de Kanter R.G.J. Wiggenraad Reumatologie mevr. M.H.W. de Bois W.M. de Beus dr. G. Collée Revalidatie H.J. Arwert mevr. B. Meeuwisse-De Vries mevr. T.A. Veenis Slaapcentrum/KNF dr. ir. B. Kemp prof. dr. G.A. Kerkhof Sportgeneeskunde dr. J.H. Tol A. Weir Th.C. de Winter Tandheelkunde R.C. van Dongen Urologie C.P.A.M. Berger J.A.J.M. Kirch J.A.F. Leenarts J.W.M. Loeff P. Minnee G.T. Takens Verpleeghuisarts mevr. J.A.M. Wellenstein-Dijkgraaf 91

92 Ondernemingsraad in 2007 Wim van Eck John Eversteijn Yvette van Groeningen* Ted Heidt* Bob van den Heuvel* Mariet Peeters Karina Roelofs* Francis van Schie** Magda Schouten Bertus Sittrop Tamara Straver** Ton Stuijk ICU Percy Stubbs Marion Valkenburgh Marleen Venne Petra Lindhout*** Saskia van Geen*** Ludo van Klooster*** Henriet Kok*** Carla Mulder*** Martijn Nelck*** Henk Veenendaal*** Facilitair Bedrijf Communicatiecentrum MCH Westeinde OK MCH Westeinde GGF MCH Antoniushove KCL MCH Westeinde Radiotherapie MCH Westeinde Hartfunctie MCH Westeinde OK MCH Westeinde Projectmedewerker T&G KCL MCH Westeinde Poli kaakchirurgie MCH Antoniushove MCH Antoniushove AVR gevaarlijke stoffen Fysiotherapie MCH Antoniushove Poli KNO MCH Westeinde Zorgmanager C13A Afdeling C10 MCH Westeinde, Portier MCH Antoniushove, Afdeling C6A MCH Westeinde Endoscopie MCH Westeinde, Pathologisch Laboratorium MCH Afwaskeuken MCH Westeinde, * Nieuw in mei 2007 ** Nieuw in december 2007 *** Niet meer in OR eind 2007 Verpleegkundige en Verzorgende Advies Raad Samenstelling Bestuur op 31 december 2007 Ellen Nunes, voorzitter Marjo Kommeren, secretaris Bettie Youngman Angelique van Gaalen Victoria Skinner Susanne Poot Sascha Jansen Zorgmanager poliklinieken Stafmedewerker kwaliteit en veiligheid Verpleegkundige C7 WZ Verpleegkundige en praktijkbegeleider SEH Verpleegkundige afd. 10 AH Verpleegkundige C11b WZ Praktijkbegeleider ICU 92