Jaardocument Medisch Centrum Haaglanden 2012

Transcriptie

1 Jaardocument Medisch Centrum Haaglanden 2012

2 Inhoudsopgave Pagina 1 Voorwoord en samenvatting 4 2 Strategie en beleid Profiel van de organisatie Uitgangspunten en algemene identificatiegegevens Het MCH in een notendop Missie en visie Strategisch beleidsplan 9 3 Leiderschap Besturingsmodel Raad van Bestuur Raad van Toezicht Vereniging Medische Staf (VMS) Patiëntenadviesraad (PAR) Ondernemingsraad (OR) Verpleegkundige AdviesRaad (VAR) 29 4 Management van processen Kwaliteit van zorg Zorgprocessen Patiëntveiligheid Risicomanagement 38 5 Management van middelen Salesbeleid ICT en informatievoorziening Bouw en renovatie Middelen en materialen Veiligheid van gebouwen en systemen 43 6 Management van medewerkers Personeelsbeleid Veiligheid van medewerkers/arbo Fraudebeleid en klokkenluidersregeling Kick 48 7 Klanten en partners Klachten Melden van (bijna-)incidenten in de patiëntenzorg Calamiteiten Instrumenten patiënttevredenheid 53 8 Medewerkers Verloop, verzuim en ondersteuning Klinisch wetenschappelijk onderzoek 55 2

3 9 Maatschappij Beoordeling door externe deskundigen Wetenschap MVO Scores op speerpunten Keurmerken Financiën Productie Financieel beleid en resultaten Uitgangspunten Totale bedrijfsopbrengsten Bedrijfslasten Resultaat Financiële risico s Regeling AO/IC Ratio s Kasstroom Resultaten dochters Stichting Diabetes Zorg Haaglanden (DZH) Apotheek MCH Lijnbaan BV West End Facility BV Express-so BV Lab West BV Jaarrekening Jaarrekening Overige gegevens Bijlagen Zorgbrede Governancecode Verdeling aandachtsgebieden Raad van Bestuur Personalia op 31 december Stafbestuur Leden van de Raad van Toezicht Medische staf Samenstelling OR, VAR en PAR Publicaties Promoties 169 DigiMV -via internet opvraagbaar- 3

4 1 Voorwoord en samenvatting De nieuwe strategienota Zorg met Passie III - tevens medisch beleidsplan en opgesteld door Raad van Bestuur en stafbestuur - is in het verslagjaar gepubliceerd. Verderop passeren de belangrijkste elementen de revue, maar op deze plaats wil ik u drie cruciale bestanddelen niet onthouden. Samenwerking, met onze Coöperatiepartners of met andere ziekenhuizen, is een van de pijlers van onze strategie. Begin 2012 opereerden gespecialiseerde teams van de Coöperatie in MCH Antoniushove de eerste patiënt met longkanker en de eerste met blaaskanker. Omdat de kwaliteit van de zorg aantoonbaar verbetert met deze ervaren teams, volgen op korte termijn patiënten met borstof gynaecologische kanker. Diverse specialismen van het MCH en het LUMC werken met elkaar samen, en in het verslagjaar is daar cardiologie bij gekomen. De samenwerking met een universitair medisch centrum is belangrijk om topzorg en opleiding te kunnen blijven bieden, en wetenschappelijk onderzoek te doen. In de zomer van 2012 leidde dat bijvoorbeeld tot een publicatie over de ontdekking van een nieuwe hemoglobinevariant, het Hb Haaglanden. De aanscherping van onze speerpunten - acute zorg, oncologie en infectieziekten - is een andere pijler. Alle onderdelen ervan zijn verder uitgewerkt. Voor wat betreft acute zorg wil het MCH zijn bijzondere expertise op het gebied van traumazorg, neurovasculaire zorg, acute neurochirurgie en acute heelkunde verder uitbouwen. Ook verloskunde, waarbij de samenwerking met de eerstelijn verder geïntensiveerd wordt, en de in de zomer opgerichte Medisch Psychiatrische Unit horen hierbij. Deze laatste afdeling behandelt patiënten met ernstige psychiatrische problemen en acute lichamelijke klachten. In oktober vierden we het eerste lustrum van het Neurovasculair Centrum met een symposium waarin uitstekende resultaten werden gepresenteerd, en een lezing van schrijver/columnist Max Pam. Hiermee maak ik een brug naar het laatste punt: de kwaliteit van zorg. Drie waarderingen op een rij kreeg het MCH van beoordelaars van kwaliteit in de zorg. Het NIAZ oordeelde voor de derde keer dat het MCH goede zorg levert. En voor de tweede keer kreeg het MCH het stempel topklinisch van de Stichting Topklinische Ziekenhuizen (STZ), een erkenning dat de topklinische functies (patiëntenzorg, opleiding en wetenschappelijk onderzoek) goed verankerd zijn. Verder nam de visitatiecommissie van het IKNL (Integraal Kanker Centrum Nederland) de oncologische zorg onder de loep. De commissie was onder de indruk van de manier waarop met de andere Coöperatieziekenhuizen werd samengewerkt om regionaal de oncologische zorg te concentreren. Het verslagjaar sluiten we af met een omzet van 275 miljoen en een positief resultaat van 6,3 miljoen. Op deze plaats bedank ik alle medewerkers hartelijk voor alle inspanningen en dit resultaat. Willem Geerlings Raad van Bestuur MCH 4

5 2 Strategie en beleid 2.1 Profiel van de organisatie Uitgangspunten en algemene identificatiegegevens Omdat het maatschappelijk verslag met ingang van 2012 is vervallen, heeft het MCH een directiejaarverslag opgesteld conform de richtlijn van Dutch Hospital Data (DHD). Uitgangspunt bij het opstellen van de cijfermatige bepaling is de WTZi (Wet Toelating Zorginstellingen). Algemene identificatiegegevens Naam verslagleggende rechtspersoon Stichting Medisch Centrum Haaglanden Adres Lijnbaan 32 Postcode 2512 VA Plaats Den Haag Telefoonnummer Identificatienummer Kamer van Koophandel adres Website Het MCH in een notendop Het MCH levert op twee plekken in de Haagse regio medisch specialistische zorg, passend bij een topklinisch ziekenhuis en bij de patiëntenpopulatie in de directe omgeving van beide ziekenhuizen. De multiculturele patiëntenpopulatie van de Haagse binnenstad, een sterk ontwikkelde acute zorg en een aantal topklinische functies horen bij MCH Westeinde. De bevolking van Leidschendam en omgeving kan rekenen op een breed palet aan algemene ziekenhuiszorg. De oncologische zorg is in MCH Antoniushove door verregaande concentratie, vooral in coöperatieverband, steeds prominenter aanwezig. Naast twee ziekenhuislocaties heeft het MCH een aantal buitenpoli s. Zorgaanbod De stad Den Haag heeft meer dan inwoners. De bevolking in het verzorgingsgebied van het MCH is in de afgelopen jaren iets harder gegroeid dan landelijk. Deze groei, maar ook de samenstelling van de bevolking, heeft effect op de zorgvraag voor het MCH. De omgeving van MCH Westeinde heeft een relatief jonge populatie met veel westerse en nietwesterse allochtonen. Deze patiëntengroepen kennen andere medische problemen dan de autochtone Nederlanders. Hiervoor is binnen het MCH specifieke kennis aanwezig. Uit onze gegevens en die van de GGD blijkt een toename in de vraag naar zorg bij patiënten met diabetes, hart- en 5

6 vaatziekten, infectieziekten en chronische leveraandoeningen. In Leidschendam is niet zo zeer de absolute bevolkingsgroei, maar de vergrijzing de reden van een toenemende zorgvraag voor MCH Antoniushove. Het aantal patiënten dat ouder is dan 65, is in Leidschendam hoger dan het landelijk gemiddelde. Daarbij is er sprake van een dubbele vergrijzing, doordat zowel het aantal ouderen toeneemt als hun leeftijd. Ter illustratie: de gemiddelde leeftijd van de opgenomen patiënt in MCH Antoniushove is zes jaar hoger dan de gemiddelde leeftijd in MCH Westeinde. Door vergrijzing zal het aantal patiënten met ziektebeelden als beroertes, artrose, COPD, diabetes mellitus en verschillende vormen van kanker gaan toenemen. Het verzorgingsgebied voor met name de speerpunten acute zorg, oncologie en infectieziekten is deels bovenregionaal. Alle aan de drie speerpunten verwante specialismen of disciplines, zoals radiotherapie, acute zorg en intensive care, zijn sterk ontwikkeld. Kerngegevens Aantal opgenomen patiënten Aantal verpleegdagen Aantal dagopnames Aantal eerste polikliniekbezoeken Specialismen en vergunningen Onderstaande tabellen geven de specialismen en vergunningen van het MCH weer. Specialismen in het MCH Anesthesiologie Cardiologie Dermatologie Gynaecologie Heelkunde Intensive Care Interne Geneeskunde Kaakchirurgie Kindergeneeskunde Klinische Neurofysiologie Keel-, Neus-, en Oorheelkunde Longgeneeskunde Maag-Darm-Levergeneeskunde Medische microbiologie Neurochirurgie Neurologie Nucleaire geneeskunde Oogheelkunde Orthopedie Pathologie Plastische chirurgie Psychiatrie Radiologie Radiotherapie Reumatologie Revalidatiegeneeskunde Spoedeisende Hulp Sportgeneeskunde Urologie Ziekenhuisapotheek 6

7 Vergunningen WBMV Transplantaties: niertransplantatie Nee harttransplantatie Nee longtransplantatie Nee levertransplantatie Nee pancreastransplantatie Nee transplanatatie van dunne darm Nee haematopoëtische stamceltransplanatatie Nee transplanatatie van de eilandjes van Langerhans Nee Radiotherapie Ja Bijzondere neurochirurgie Ja Hartchirurgie openhartoperatie (OHO) Nee automatic omplantable cardiovertor defibrillator (AICD) Ja ritmechirurgie Nee percutane transluminale coronaire angioplastiek Ja Klinische genetisch onderzoek en erfelijkheidsadvisering Nee Neonatale intensive care Nee Aanwijzingen WBMV Pediatrische Intensive Care Nee Hemofiliebehandeling Nee Traumazorg Subcentrum LUMC Pijnrevalidatie en revalidatietechniek Nee HIV-behandelcentrum Ja Cochleaire implantaties Nee Uitnameteams en orgaandonaties Nee Kerngegevens capaciteit, personeel en opbrengsten Capaciteit Aantal beschikbare bedden 573 waarvan wiegen 20 Personeel op 31 december 2012 Aantal personeelsleden in loondienst exclusief medisch specialisten 3085 Aantal FTE personeelsleden in loondienst exclusief medisch specialisten 2373,9 Aantal medisch specialisten (loondienst + inhuur + vrij beroep) 226 Aantal FTE medisch specialisten (loondienst + inhuur + vrij beroep) 192,9 Bedrijfsopbrengsten (x 1.000) Totaal bedrijfopbrengsten verslagjaar Resultaat boekjaar (x 1.000) Resultaat boekjaar Gemiddelde wachttijd Gemiddelde wachttijd voor opname in ,1 dag 7

8 2.2 Missie en visie Missie Het MCH heeft een tweeledige missie: Het MCH levert medisch-specialistische zorg met passie, passend bij een topklinisch ziekenhuis en bij de patiëntenpopulatie in de directe omgeving van beide ziekenhuizen; Als STZ-ziekenhuis behandelen we ook patiënten buiten ons directe verzorgingsgebied en leiden we in groten getale specialisten, verpleegkundigen en andere medewerkers op. Ook initiëren we klinisch wetenschappelijk onderzoek en participeren we hierin. We hebben bovendien een belangrijke rol in de regionale afstemming met andere ziekenhuizen op het gebied van concentratie en spreiding van zorg. Visie De centrale doelstelling van het MCH is het leveren van ziekenhuiszorg van topkwaliteit. We doen dat vakbekwaam en toegewijd aan iedereen die dat nodig heeft. Om deze doelstelling te realiseren, gebruiken wij KICK : Kwaliteit Het MCH levert patiëntenzorg van uitstekende kwaliteit. Opleiding en wetenschap spelen hierin een heel belangrijke rol. De MCH er stelt hoge eisen aan de kwaliteit van het eigen werk en dat van anderen. Initiatief Specialisten en medewerkers zijn constant op zoek naar verbetering, ook om nieuwe ontwikkelingen mogelijk te maken. Dit maakt het interessant om in het MCH te werken. De MCH er neemt zelf initiatief en zoekt naar kansen om de zorg te verbeteren. Creativiteit De MCH er gaat op een originele, niet altijd voor de hand liggende wijze om met de vragen die op hem of haar afkomen, zowel in de directe patiëntenzorg als daarbuiten. Klantgerichtheid Het MCH is een ziekenhuis dat tegemoetkomt aan de behoeften, verwachtingen en wensen van patiënten, bezoekers, verwijzers en medewerkers. Het MCH is een stichting met katholieke signatuur, met eerbiediging van andere levensbeschouwingen, zo staat in de statuten. In ons dagelijks werk is die signatuur terug te vinden in de zorg die wij bieden aan mensen met zeer uiteenlopende religieuze en culturele achtergronden. 8

9 2.3 Strategisch beleidsplan In het voorjaar van 2012 verscheen het strategisch beleidsplan Zorg met Passie III, dat de Raad van Bestuur en het stafbestuur gezamenlijk hebben opgesteld. Pijlers van de strategie zijn: 1. Algemene ziekenhuiszorg Onder algemene ziekenhuiszorg verstaan we zorg waar vanuit medisch oogpunt veel vraag naar is en waarvoor de behandeling in alle algemene ziekenhuizen en ZBC s kan plaatsvinden. Deze zorg vergt geen bijzondere expertise of schaarse voorzieningen. Ziekenhuisbreed is de meerderheid van de zorg algemene ziekenhuiszorg. Vanwege een aantal redenen is deze zorg van groot belang: - om zorg te kunnen bieden aan mensen die rondom onze ziekenhuizen wonen - om comorbiditeit te herkennen en te behandelen is een breed palet aan zorg noodzakelijk (algemene ziekenhuiszorg) - om te voldoen aan de eisen van de opleidingen die wij in huis hebben en willen verkrijgen (opleidingen vragen om een mix van specifieke en algemene ziekenhuiszorg om zo algemene en specifieke kennis te ontwikkelen) - om voldoende vraag naar en daarmee het behoud van onze topklinische functies te realiseren We garanderen een hoog niveau van algemene ziekenhuiszorg in het MCH. We willen minimaal ons huidige marktaandeel behouden (in samenwerking met de Coöperatie) en ervoor zorgen dat patiënten en verwijzers tevreden zijn over de door ons geleverde zorg. In de toekomst worden delen van de algemene ziekenhuiszorg en delen van de topklinische ziekenhuiszorg steeds meer in samenwerking met andere ziekenhuizen georganiseerd en geconcentreerd. 2. Meer focus op topklinische functie Het MCH is het topklinisch opleidingsziekenhuis voor de Haags-Leidse regio. Onderstaande kenmerken zijn hierbij van groot belang: De topklinische functie houdt in dat we hoogkwalitatieve zorg bieden aan patiënten van binnen en buiten onze regio. Kwaliteit van zorg en topklinische functies zijn voor ons onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het is voor patiënten, specialisten en medewerkers herkenbaar dat we zorg van topklinisch niveau bieden. Ook zijn specialisten en medewerkers trots op het leveren van topklinische zorg. Ambitieuze specialisten en medewerkers met specifieke kennis en kunde zullen eerder kiezen voor een topklinisch ziekenhuis. Door de ambitie van specialisten en medewerkers is het mogelijk om zeer goede algemene ziekenhuiszorg en topklinische zorg te bieden. Het werken in het MCH is interessant en afwisselend, zeker in combinatie met de opleidingen, mogelijkheden voor klinisch wetenschappelijk onderzoek en de patiëntenpopulatie. Opleiding is onlosmakelijk verbonden aan een topklinisch ziekenhuis. Wij vinden het belangrijk dat in ieder geval de specialismen met een topklinische functie een medisch-specialistische 9

10 opleiding hebben. Een topklinisch ziekenhuis biedt het beste opleidingsklimaat voor artsen in opleiding tot specialist, coassistenten, verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten en andere zorgprofessionals. Het topklinische aspect maakt deze opleidingen aantrekkelijk. Daarnaast zijn opleidingsvisitaties een belangrijke kwaliteitsimpuls voor het MCH. Wij vinden het noodzakelijk om voor onze topklinische functies goed klinisch wetenschappelijk onderzoek te doen. Het MCH doet dit alleen, of in samenwerking met meestal - een universitair medisch centrum. 3. Aanscherping speerpunten Met speerpunten brengen wij een accent aan in de patiëntenzorg waarmee we ons onderscheiden binnen de Haags-Leidse regio en daarbuiten. De speerpunten betreffen altijd een bundeling van specialismen, die passen bij onze voorgeschiedenis en de demografie van ons verzorgingsgebied, en de expertise van onze specialisten en medewerkers. De aangescherpte speerpunten binnen de algemene ziekenhuiszorg en topklinische functies zijn: acute zorg, oncologie en infectieziekten. Acute zorg Het MCH heeft bijzondere expertise op het gebied van traumazorg (mono en polytrauma s), neurovasculaire zorg (hersenbloedingen en hersenschedelletsel) en acute heelkunde (vaatchirurgie en buikchirurgie). Deze drie vormen, met verloskunde en de medisch psychiatrische unit, het speerpunt acute zorg. De afdeling Spoedeisende Hulp (SEH) van MCH Westeinde is met bezoekers in 2012 een van de grootste van Nederland en behandelt het hoogste aantal patiënten met een polytrauma in de regio Den Haag. In 2012 ging het om 210 patiënten met een polytrauma. Ook is deze afdeling toonaangevend op het gebied van verpleegkundig en medisch wetenschappelijk onderzoek. Uit het jaarlijks onderzoek van de ambulancediensten naar de kwaliteit van de afdelingen SEH in de regio Den Haag, komt de afdeling SEH van MCH Westeinde steevast als beste uit de bus. Ook vervult de afdeling landelijk een voortrekkersrol in de aanpak van maatschappelijke problemen, zoals kindermishandeling en overmatig alcoholgebruik bij volwassenen. Het MCH wil bekend staan als het ziekenhuis dat met zijn partners de beste acute zorg levert in het verzorgingsgebied. Oncologie In 2012 begon de Coöperatie, een samenwerkingsverband met het Bronovo Ziekenhuis en het Groene Hart Ziekenhuis (GHZ), met de concentratie van operaties bij patiënten met longkanker en blaaskanker. Het voortraject vindt plaats in een van de Coöperatieziekenhuizen (dichtbij als het kan) en de operaties worden uitgevoerd door gespecialiseerde teams in MCH Antoniushove (geconcentreerd als het moet). Bovengenoemde uitgangspunten leiden tot een kwaliteitsverbetering. De Coöperatie is van plan om de komende jaren ook gespecialiseerde operatieteams in te zetten voor patiënten met borstkanker, darmkanker en gynaecologische kanker. 10

11 Het oncologisch centrum kent een samenwerking die breder is dan de Coöperatie. Zo is de samenwerking met universitair medische centra waardevol, in het bijzonder met het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Infectieziekten Door toegenomen migratie en reizen naar andere landen komen er meer en nieuwe infectieziekten, en de resistente ziekteverwekkers zijn in opmars. Het MCH heeft onder andere te maken met de infectieziekten HIV, hepatitis, TBC, SOA en in toenemende mate infecties met resistente bacteriën. De laatste jaren heeft het MCH meer medisch specialisten aangetrokken met specifieke kennis en kunde op dit gebied. Specialisten die intensief betrokken zijn bij infectieziekten zijn in ieder geval internisteninfectiologen, longartsen, maagdarmlever-specialisten, intensivisten, medisch microbiologen en ziekenhuisapothekers. 4. Concentratie en spreiding in de zorg Concentratie van zorg bij complexe en weinig voorkomende behandelingen leidt tot kwalitatief betere zorg, blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. Wetenschappelijke verenigingen stellen volumenormen op als kwaliteitsmaatstaf voor steeds meer behandelingen. Verzekeraars en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) nemen deze over en gebruiken ze om zorg selectief in te kopen. Patiënten zijn bereid om verder te reizen voor betere zorg, zeker als de behandeling ingrijpend is. Voor minder ingrijpende behandelingen willen patiënten goede zorg dichtbij huis. Dat vraagt om het opzetten van netwerken tussen topklinische ziekenhuizen en algemene ziekenhuizen, waarin het topklinisch ziekenhuis een belangrijke rol speelt. Binnen de Coöperatie speelt het MCH hierop in. 5. Inzet nieuwe functies in patiëntenzorg Ziekenhuisarts Door veranderde opleidingseisen en de nieuwe Arbeidstijdenwet, in combinatie met een wisselend aantal arts-assistenten, zijn vooral degenen in opleiding tot specialist minder inzetbaar op de verpleegafdelingen. Tot op heden werden ook assistenten die niet in opleiding zijn tot specialist hiervoor ingezet, maar dat is geen optimale situatie. Het MCH vindt het belangrijk 24 uur per dag goede medische zorg te leveren. Om die reden wordt een nieuwe beroepsgroep opgeleid: de ziekenhuisarts. Dit zijn basisartsen die een brede aanvullende driejarige opleiding krijgen. De opleiding bestaat uit een aantal stages bij de grootste specialismen en een daarop gericht onderwijsprogramma. Kwaliteit van zorg en patiëntveiligheid vormen een rode draad in de opleiding. De ziekenhuisarts werkt een langere periode op een afdeling en is vast aanspreekpunt voor patiënt en verpleging. Omdat het MCH overtuigd is van de meerwaarde van deze nieuwe arts, heeft het de resultaten van de pilot van de andere vier Nederlandse ziekenhuizen niet afgewacht. De voorbereidingen zijn in 2012 begonnen en de opleiding start in

12 Verpleegkundig specialist en physician assistant De verpleegkundig specialist en de physician assistant zijn twee andere, relatief nieuwe functies in het ziekenhuis. Het MCH wil verder onderzoeken hoe deze functies optimaal en op verantwoorde wijze tot hun recht komen. Uitgangspunt hierbij is hun inzet op een specifiek gebied, geprotocolleerd en onder verantwoordelijkheid van een medisch specialist. Inzet, taken en financiering moeten duidelijk zijn voor de start van de opleiding. 6. Samenwerking met zorgaanbieders, verwijzers en banken Om onze ambities te realiseren, is samenwerking met andere ziekenhuizen, maar ook met toeleveranciers en financiers, essentieel. We onderschrijven het belang van concentratie en spreiding van zorg. Dit organiseren we vooral binnen de Coöperatie. Sinds 2008 vormen het MCH, het Groene Hart Ziekenhuis en Bronovo Ziekenhuis de Coöperatie. Doel is aan de mensen, die wonen tussen Oudewater en het Scheveningse strand nieuwe, betere en goedkopere zorg te bieden door samenwerking met spreiding en concentratie van functies. De ziekenhuizen hebben ieder hun wortels in de lokale gemeenschap en daarin een eigen identiteit. Het adagium is patiëntenzorg waar mogelijk lokaal te bieden, en gezamenlijk waar noodzakelijk. In het verslagjaar is de coöperatie als samenwerkingsvorm tegen het licht gehouden. Er wordt nog gezocht naar een passende bestuurlijke vorm van samenwerking. In oktober 2012 is t Lange Land Ziekenhuis uit de Coöperatie gestapt. Stand van zaken projecten Oncologie Begin 2012 is samenwerking gestart op het gebied van de behandeling van patiënten met long- of blaaskanker. Chirurgen, verpleegkundigen en andere specialisten uit de ziekenhuizen hebben zich toegelegd op de behandeling van specifieke tumorsoorten en werken nauw samen in gespecialiseerde behandelteams. Het specialiseren heeft verschillende voordelen; de kwaliteit gaat omhoog, patiënten hebben na een operatie minder complicaties en kunnen eerder naar huis. Daarnaast is samenwerking nodig om te kunnen voldoen aan de normen (aantal operaties) van de IGZ en de wetenschappelijke verenigingen. De operatie is een onderdeel van het hele zorgproces. In eerste instantie wordt de patiënt met een medische klacht gezien in het eigen ziekenhuis. Daar vinden de onderzoeken en eventuele behandelingen plaats, volgens een uniform protocol, voorafgaand aan de operatie. De patiënt wordt op basis van alle gegevens besproken door het gespecialiseerde team dat vaststelt wat de juiste behandeling moet zijn. Wanneer een operatie de beste behandeling is, wordt die uitgevoerd in het oncologisch centrum van de Coöperatie, dat is gehuisvest in MCH Antoniushove in Leidschendam. De zorg na ontslag is weer in het eigen ziekenhuis. Een vast contactpersoon begeleidt de patiënt tussen de verschillende locaties gedurende het hele traject. 12

13 Acute Zorg Ideeën voor een nieuwe structuur van acute zorg zijn in 2012 verder uitgewerkt. De Coöperatieziekenhuizen willen hun adherentie behouden en op doelmatige wijze de kwaliteit van zorg verbeteren. De discussie over de invulling van acute functies binnen de ziekenhuizen van de Coöperatie zal in 2013 voortgezet worden om goed te kunnen anticiperen op de toekomst. Zorgverzekeraars en plannen van de overheid spelen hierbij een belangrijke rol. ICT Het Zorgverlenersportaal is in 2012 geïmplementeerd. Hiermee wordt de zorgsamenwerking door het Oncologiecentrum van de Coöperatie ondersteund. Tevens is een oriëntatietraject op de raakvlakken van de ZIS/EPD doorontwikkeling in MCH en GHZ uitgevoerd. De verdere invulling van de ICTvoorziening voor de Coöperatie wordt in grote mate bepaald door de samenwerking in de zorg en de bestuurlijke vorm binnen de Coöperatie. HRM Sinds eind mei 2012 werken alle coöperatieziekenhuizen met Connexys, een digitaal systeem voor het werving- en selectieproces en de administratieve ondersteuning daarvan. De komst van Connexys betekent een volgende stap in de samenwerking op HR gebied binnen de Coöperatie. In 2012 zijn enkele projecten ingebed in de lijnorganisatie zoals Inkoop en het HRM project voor het gezamenlijke systeem voor Personeels- en salarisadministratie, Profit. Inkoop Het eerste traject waarop de ziekenhuizen de samenwerking zijn gestart is het gezamenlijk inkopen van apparatuur, diensten en gebruiks- en verbruiksgoederen. Kern hierbij is dat op basis van de gezamenlijke volumina en specificaties de markt wordt benaderd. In totaal is in 2012 voor de Coöperatie via inkoopprojecten ruim 3,5 miljoen bespaard. De grootste bijdragen zijn geleverd door inkoopprojecten voor cardiologie, Microsoft/ORACLE, verbandmiddelen, drukwerk en verpleegkundige uitzendkrachten. LUMC Samenwerking van de Coöperatie met een universitair medisch centrum is nodig om hoogwaardige zorg te blijven leveren. De samenwerking met een universitair centrum is ook van belang voor onderzoek en onderwijs. Het MCH waardeert de samenwerking met het LUMC. Het LUMC en het MCH hebben al langer een samenwerking tussen diverse specialismen, waaronder traumatologie en neurochirurgie. Sinds november 2012 werken de afdelingen cardiologie van het MCH en het LUMC nauw samen. De Leidse expertise maakt het voor het MCH mogelijk zijn ambities in dit specialisme te realiseren. Voor het LUMC is de samenwerking interessant omdat een groot STZ-ziekenhuis (Samenwerkende Topklinische Opleidingsziekenhuizen) specifieke kenmerken heeft die voor het LUMC van belang zijn. 13

14 Het MCH is als opleidingsziekenhuis aangesloten bij de Onderwijs- en Opleidingsregio (OOR) van het LUMC. Het LUMC en het MCH hebben de afgelopen jaren diverse samenwerkingsovereenkomsten gesloten voor het opleiden van basisartsen tot medisch specialist. Een groot aantal specialismen verzorgt voor basisartsen een (deel van de) medisch-specialistische opleiding. De volgende specialismen hebben een opleidingserkenning voor het opleiden van medisch specialisten: anesthesiologie, chirurgie, dermatologie, gynaecologie, interne geneeskunde, keel-, neus- en oorheelkunde, maagdarmleverziekten, neurochirurgie, neurologie, oogheelkunde, orthopedie, pathologie, radiologie, radiotherapie, revalidatiegeneeskunde in samenwerking met Sophia Revalidatie, psychiatrie in samenwerking met Parnassia Bavo Groep, klinische chemie in samenwerking met het HagaZiekenhuis, SEH-arts in samenwerking met het Erasmus MC en ziekenhuisapotheker in samenwerking met de Apotheek Haagse Ziekenhuizen (AHZ). Voorts wordt voor de KNF (laborant klinische neurofysiologie)-opleiding samengewerkt met het LUMC. HagaZiekenhuis Tussen het HagaZiekenhuis en het MCH vindt afstemming plaats over topklinische zorg in de regio, met als doel overlapping in het zorgaanbod te vermijden. Het bundelen van de krachten moet leiden tot het optimaliseren van de kwaliteit van zorg. In Radiotherapiecentrum West (RC West) hebben de afdelingen radiotherapie van het MCH en het HagaZiekenhuis hun krachten gebundeld. Ook wordt er samengewerkt op het gebied van cardiochirurgie, neurochirurgie en specialistische kindergeneeskunde. Apotheek Haagse Ziekenhuizen Van oudsher heeft het MCH zijn ziekenhuisapotheek samen met de andere Haagse zorgaanbieders ondergebracht bij de Apotheek Haagse Ziekenhuizen (AHZ). De bestuurders van de ziekenhuizen vormen de Raad van Toezicht van de AHZ. Huisartsen In 2012 heeft het MCH een aantal nascholingsactiviteiten met huisartsen georganiseerd. In MCH Antoniushove vond weer een nieuwjaarsbijeenkomst plaats. Daarnaast bestaat er een samenwerkingsovereenkomst met de Werkgroep Deskundigheidsbevordering Huisartsen (WDH), een nascholingsorganisatie van de Huisartsen Kring Haaglanden (HKH). Vanuit deze samenwerking zijn de volgende succesvolle nascholingen gerealiseerd, waarbij voor het eerst twee nascholingen door een vakgroep werden georganiseerd: 1. Driedaagse MCH Studiedagen over dilemma s in de zorg, infectieziekten en sportblessures, in Gent; 2. Bruggen-bouwen borrel in samenwerking met het Netwerk Jonge Huisartsen (opgericht door de HKH ter ondersteuning van de jonge huisarts) in MCH Antoniushove. Een groep van 35 jonge huisartsen maakte hierbij kennis met jonge 14

15 specialisten en op interactieve wijze werd kennis en kunde gedeeld. Ook was er een rondleiding op de afdeling Radiologie; 3. Nascholing bevallingen en perinatale sterfte in MCH Westeinde door perinatologen van de vakgroep Gynaecologie; 4. Symposium waarbij ruim 120 doktersassistenten drie workshops volgden in zowel MCH Antoniushove als MCH Westeinde; 5. Nascholing borstkanker in MCH Antoniushove, door de vakgroep Interne Geneeskunde, over onder andere de mijlpalen in de behandeling van het mammacarcinoom, gepresenteerd door internist-oncoloog Rianne Oosterkamp, met een discussie over de rol van de huisarts in de follow-up ; 6. Filmavond met thema China en lezing van gastspreker de heer D. Engelhard om aandacht te besteden aan het grote aantal patiënten met een multiculturele achtergrond. In Den Haag zijn momenteel drie zorggroepen actief. Het MCH heeft met zorggroep ELZHA afspraken gemaakt over fundusscreenings als onderdeel van de keten-dbc diabetes van de aangesloten huisartsen. Het gaat hierbij om de Eerstelijns Zorggroep Haaglanden (ELZHA), waarvan ruim 200 huisartsen lid zijn. Daarnaast bestaan er regionale verwijsafspraken over diabeteszorg. Verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorg Het MCH werkt structureel samen met verpleeg- en verzorgingshuizen en de thuiszorg. Over de verwijzing van een aantal patiëntengroepen zijn afspraken gemaakt met zorgorganisaties. De afspraken richten zich ook op service en kwaliteit voor de patiënt. Stichting Transmurale Zorg Den Haag en omstreken Bij het samenwerkingsverband Stichting Transmurale Zorg Den Haag en omstreken is naast het MCH ook een groot deel van de belangrijkste Haagse zorgaanbieders op het gebied van care en cure betrokken, evenals de huisartsenkring in de Haagse regio. Doel is het bevorderen van samenhang in de zorg in de Haagse regio. Regionale Samenwerkings Organisatie Regionale zorgverleners, waaronder het MCH, hebben een RSO (Regionale Samenwerkings Organisatie BV) opgezet die het regionale schakelpunt exploiteert. Het schakelpunt heeft tot doel de informatie-uitwisseling tussen zorgverleners te vereenvoudigen. Het MCH heeft hierin een aandeel van 4%. In het verslagjaar is de samenwerking met de leverancier beëindigd. De reeds in dit construct ondergebrachte contracten worden gecontinueerd door de RSO. Het MCH beraadt zich samen met de deelnemende zorgaanbieders op een vervolg en houdt daarbij de landelijke ontwikkelingen omtrent het LSP scherp in de gaten. 15

16 Radiotherapiecentrum West (RCWEST) In 2012 is begonnen met voorbereidingen voor de nieuwbouw op MCH Antoniushove. In het kader van de kwalitatieve en kwantitatieve normen die beschreven zijn door de Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie (NVRO) is afgesproken dat voor RCWEST MCH de hoofdlocatie is, en het HagaZiekenhuis de nevenvestiging. Anderhalvelijnszorg Er is zorg die zowel op het terrein van de huisarts als van het ziekenhuis ligt. In het land zijn er huisartsengroepen en ziekenhuizen die deze zorg gezamenlijk opzetten. Wij willen huisartsen die initiatieven in deze richting ontwikkelen met onze expertise ondersteunen. Wij zijn van mening dat routineonderzoek ook in diagnostische centra gedaan kan worden. In het belang van de kwaliteit van zorg en maatschappelijk verantwoorde kosten kan het MCH een rol spelen door de kennis en kunde van onze specialisten in te zetten voor diagnostische centra. Banken/Waarborgfonds Het MCH is zoals alle ziekenhuizen voor een groot deel aangewezen op banken voor de financiering van moderne, kwalitatief hoogwaardige ziekenhuisvoorzieningen. In het verleden was een garantie van de overheid hiervoor voldoende. Nu investeert het MCH met hulp van banken op basis van geleverde en verwachte prestaties. Continuïteit, vertrouwen en een solide financiële positie zijn hierbij belangrijke uitgangspunten. Het MCH is deelnemer in het Waarborgfonds voor de Zorgsector dat bij financiering zo nodig aanvullende garanties kan verstrekken aan banken. Ook voor het Waarborgfonds zijn continuïteit, vertrouwen en een solide financiële positie van het MCH belangrijke uitgangspunten. 7. Samenwerking zorgverzekeraars Wij willen zelf invulling blijven geven aan de zorginhoud binnen het MCH, binnen de regio en binnen de Coöperatie. Zorgverzekeraars mogen van ons de hoogste kwaliteit van zorg verwachten voor hun verzekerden en in de gesprekken met ons wordt hier frequenter en meer op de inhoud overlegt. Tegelijkertijd moeten de kosten binnen de perken blijven. Ook zorgverzekeraars hebben te maken met een macrobudget voor de zorg. Tegen die achtergrond doen we geen concessies aan de kwaliteit van de geleverde zorg en streven we naar een zo efficiënt mogelijk patiëntenproces. 16

17 3 Leiderschap 3.1 Besturingsmodel Het besturingsmodel van het MCH is gebaseerd op integraal management, waarbij gestreefd wordt naar een minimum aantal managementlagen. De organisatie is opgebouwd uit divisies waarin het primaire proces zich afspeelt. Er zijn drie lagen: zorgmanagement, divisiemanagement en de Raad van Bestuur. Het MCH heeft een besturingsmodel waarin bevoegdheden en verantwoordelijkheden zoveel mogelijk zijn ondergebracht op het niveau waar patiëntenzorg en onderwijs plaatsvinden. Medisch specialisten participeren in het management en zijn daarmee medeverantwoordelijk voor management en organisatie. Op operationeel niveau is elke medewerker en medisch specialist verantwoordelijk voor zijn werk en voor het nemen van initiatieven voor verbeteringen. Op tactisch niveau zijn gemandateerd specialisten en zorgmanagers verantwoordelijk voor coördinatie en aansturing van de afdeling en het signaleren en uitwerken van verbetermogelijkheden. Het duaal management van de vijf patiëntenzorgdivisies bestaat uit een medisch en een organisatorisch manager. Zij zijn verantwoordelijk voor het aansturen van divisies op alle gebieden, zoals patiëntenzorg, kwaliteit, financiën en HRM. Daarnaast zijn er de ondersteunende bedrijven: HRM, Facilitair Bedrijf, Economisch Administratief Bedrijf (EAB), Landsteiner Instituut en Stafgroep Ondersteuning. 17

18 3.2 Raad van Bestuur De heer W. Geerlings is voorzitter van de Raad van Bestuur en de heer C. Evers was tot 1 oktober 2012 lid van de Raad van Bestuur. Zijn vertrek heeft plaatsgevonden conform de afspraken in de arbeidsovereenkomst, die passen bij de in 2012 vernieuwde Beloningscode voor Bestuurders in de Zorg. De werkwijze is vastgelegd in het reglement Raad van Bestuur en als bijlage bij dit reglement is een overzicht van de verdeling van aandachtsgebieden opgenomen. Het reglement en de verdeling van aandachtsgebieden zijn goedgekeurd door de Raad van Toezicht. Per 14 januari 2013 is de heer A. Sliedrecht begonnen als interim bestuurder ter vervanging van de heer C. Evers. Samenstelling Raad van Bestuur Naam Bestuursfunctie Nevenfuncties Drs. W. Geerlings Voorzitter Raad van Bestuur Zie / over MCH Drs. C.J.M.H.J. Evers RA Lid Raad van Bestuur tot 1 oktober 2012 Zie / jaarverslag 2011 Verdeling van aandachtsgebieden en nevenfuncties De Raad van Bestuur is gezamenlijk integraal verantwoordelijk voor de strategie, organisatie en bedrijfsvoering van het MCH. De leden van de Raad van Bestuur hebben de aandachtsgebieden verdeeld. In de praktijk betekent dit dat de betreffende bestuurder het primaire aanspreekpunt is voor een divisie of gremium. Afhankelijk van de aard of het belang van het onderwerp worden activiteiten gezamenlijk of door de collega-bestuurder opgepakt. De Raad van Bestuur bespreekt de nevenfuncties jaarlijks met de remuneratiecommissie, in het kader van de jaarbeoordeling. Hierbij wordt naast eventuele belangenverstrengeling ook gekeken naar benodigde tijdsinvestering. Verzoeken voor het aanvaarden van een nevenfunctie gedurende het verslagjaar, bespreken de bestuurders met elkaar en met de voorzitter van de Raad van Toezicht. Beoordeling Het functioneren van de Raad van Bestuur als geheel en van de individuele leden komt ten minste aan de orde in het jaargesprek. Ten behoeve van het gesprek met de remuneratiecommissie schrijven de leden van de Raad van Bestuur een zelfevaluatie. Daarnaast stelt de Raad van Bestuur jaarlijks prestatie-indicatoren op, gericht op financiën, kwaliteit en organisatie. Deze indicatoren worden ter goedkeuring voorgelegd aan de Raad van Toezicht. Aan het eind van het jaar doet de Raad van Bestuur schriftelijk verslag over de bereikte resultaten. De remuneratiecommissie van de Raad van Toezicht heeft in het kader van de bestuursbeoordeling een gesprek met de voorzitter van de medische staf, de voorzitter van de Ondernemingsraad, de voorzitter van de Patiëntenadviesraad en een lid van het management. Er wordt een schriftelijk verslag gemaakt van het jaargesprek. 18

19 Bezoldiging Als uitgangspunten voor de bezoldiging van de Raad van Bestuur zijn gehanteerd: de aard van de functie, de gewenste kwaliteit van de bestuurders, de omvang van de Raad van Bestuur en de werkdruk, de ontwikkeling naar marktwerking en marktconformiteit. Vanaf 2012 is er geen sprake meer van een variabele beloning voor de Raad van Bestuur. De gegevens over de bezoldiging van Raad van Bestuur en Raad van Toezicht zijn opgenomen in het jaarrekeningdeel van dit verslag. Beloningscode voor Bestuurders in de Zorg Per 1 september 2009 is de Beloningscode voor Bestuurders in de Zorg van kracht (BBZ). De remuneratiecommissie heeft in 2009 overleg gevoerd met de Raad van Bestuur over de BBZ. Vervolgens is uitgewerkt hoe de honorering van de Raad van Bestuur eruit zou zien op basis van de BBZ. Geconstateerd is dat voor de salarisschaal van de Raad van Bestuur categorie I van toepassing is met een opslagpercentage van 30%. De Raad van Toezicht heeft geconcludeerd dat de honorering van de Raad van Bestuur past binnen de uitgangspunten van de Beloningscode voor Bestuurders in de Zorg. De Raad van Toezicht heeft na overleg met de Raad van Bestuur besloten om de bestaande arbeidsvoorwaarden te respecteren en te continueren. In de salarisschalen van de Beloningscode zijn de werkgeversbijdrage pensioen, de werkgeversbijdrage sociale lasten en de onkostenvergoeding niet opgenomen. In de jaarrekening zijn deze bedragen wel opgenomen, in de paragraaf bezoldiging bestuurders en toezichthouders. Per 1 januari 2013 is de Wet Normering Topinkomens (WNT) van kracht. De WNT voorziet in een overgangsregeling, waarin bestaande salarisafspraken gedurende vier jaar na 7 december 2011 (toen de WNT de Eerste Kamer passeerde) worden gerespecteerd en vervolgens in drie jaar worden afgebouwd tot de voor de sector gestelde norm. De remuneratiecommissie heeft besloten om de huidige honoreringsafspraken van de voorzitter Raad van Bestuur te handhaven conform de overgangsregeling. 3.3 Raad van Toezicht De Raad van Toezicht houdt integraal toezicht op het beleid van de Raad van Bestuur en toetst of er in beleid en uitvoering evenwicht bestaat tussen het organisatiebelang en de maatschappelijke functie van de zorginstelling. Samenstelling De Raad van Toezicht bestaat per 31 december 2012 uit zeven leden. 19

20 Taken en werkwijze; reglement Raad van Toezicht en reglement Raad van Bestuur De taken en bevoegdheden van de Raad van Toezicht zijn vastgelegd in de statuten van het MCH. De statuten zijn in het verslagjaar niet gewijzigd. De werkwijze is nader uitgewerkt in het Reglement Raad van Toezicht. Het reglement omschrijft de toezichthoudende rol van de Raad en de wijze waarop hij verantwoording aflegt. Het reglement bevat verder het profiel van de leden van de Raad van Toezicht, de overlegstructuur, benoemingsprocedures en zittingstermijnen, informatievoorziening, onafhankelijkheid, vergoedingen en de verhouding met de Raad van Bestuur. Verder evalueert de Raad van Toezicht jaarlijks zijn functioneren. Daarnaast heeft de Raad van Toezicht een reglement Raad van Bestuur vastgesteld. Als bijlagen bij het reglement zijn de jaarprocedure voor de beoordeling van de Raad van Bestuur en de verdeling van aandachtsgebieden opgenomen. De statuten, reglementen, het rooster van aftreden en de jaarprocedure zijn gepubliceerd op de website van het MCH. Commissies Raad van Toezicht Om het werk en de besluitvorming voor te bereiden, zijn uit het midden van de Raad van Toezicht de volgende commissies ingesteld: Audit committee Het audit committee bespreekt in het najaar de begroting en in het voorjaar de jaarrekening met de Raad van Bestuur en doet in dit kader voorbereidend werk voor de Raad van Toezicht. Daarnaast worden er de managementrapportages van de accountant besproken. De accountant is aanwezig bij de vergaderingen van het audit committee en bij de bespreking van de jaarrekening in de vergadering van de Raad van Toezicht. Governance commissie De governance commissie komt desgewenst bijeen om mede in het licht van landelijke ontwikkelingen en wet- en regelgeving te bezien of aanpassing van de statuten, reglementen en werkwijze van de Raad van Toezicht noodzakelijk is. Remuneratiecommissie De remuneratiecommissie doet voorstellen aan de Raad van Toezicht voor het bezoldigingsbeleid van de Raad van Bestuur. Daarnaast heeft de remuneratiecommissie een belangrijke rol in de jaarlijkse beoordeling van het functioneren van de Raad van Bestuur. De werkwijze is vastgelegd in een door de Raad van Toezicht vastgestelde jaarprocedure. Commissie kwaliteit De commissie kwaliteit is in het bijzonder betrokken bij de Patiëntenadviesraad (PAR) en bij de klachtenbehandeling en juridische vraagstukken. De betreffende leden overleggen eenmaal per jaar met de Patiëntenadviesraad en met de medewerkers van de afdeling Klachten en Gezondheidsrecht. Tevens wordt met de Raad van Bestuur het verslag van de MIP-commissie besproken. De commissie rapporteert in de vergadering van de Raad van 20

21 Toezicht. Daarnaast spreekt de commissie eenmaal per jaar met de Raad van Bestuur over de stand van zaken op het gebied van kwaliteit en veiligheid. Bij dit overleg zijn ook de medewerkers van de afdeling Kwaliteit en Veiligheid, de medisch manager Kwaliteit en Veiligheid en, afhankelijk van de agenda, de voorzitter van de Verpleegkundige AdviesRaad (VAR) aanwezig. Vergaderingen Raad van Toezicht In het verslagjaar kwam de Raad van Toezicht zeven maal bijeen. Alle overleggen van de Raad van Toezicht hebben plaatsgevonden in aanwezigheid van de Raad van Bestuur. Aansluitend aan de vergaderingen van de Raad van Toezicht van juni en november heeft een besloten overleg van de Raad van Toezicht plaatsgevonden. Voorafgaand aan het overleg van de Raad van Toezicht vond overleg plaats tussen de voorzitters van de Raad van Bestuur en de Raad van Toezicht over de agenda. Bespreekpunten in Raad van Toezicht Voor elke vergadering worden standaard de onderwerpen financiën, samenwerking met het HagaZiekenhuis en binnen de Coöperatie en schriftelijke mededelingen van de Raad van Bestuur geagendeerd. In de schriftelijke mededelingen staan de actuele ontwikkelingen van het MCH op het gebied van organisatie, medische en verpleegkundige aspecten, kwaliteit en algemene onderwerpen, zoals aanname medisch specialisten en het MCH in het nieuws. Over belangrijke zaken wordt de voorzitter en/of de voltallige Raad van Toezicht tussentijds geïnformeerd. Tijdens de reguliere vergaderingen van de Raad van Toezicht kwamen onder meer de volgende onderwerpen aan de orde: Samenwerking met Haga Ziekenhuis op het gebied van topklinische functies; Samenwerking binnen de Coöperatie; Beleid en activiteiten op het gebied van kwaliteit en veiligheid; Functioneren medisch specialismen/specialisten; Strategie Zorg met Passie III; Managementrapportage; Risicomanagement; Goedkeuring van de begroting; Goedkeuring van de jaarrekening; Nieuwbouw beddenhuis MCH Antoniushove inclusief financiering; Nieuwbouw afdeling Radiotherapie inclusief financiering; Evaluatie Lab West BV en achtergestelde lening Lab West BV; RSO; Vaststellen prestatie-indicatoren van de Raad van Bestuur; Vacature lid Raad van Bestuur en benoeming interim-lid Raad van Bestuur; 21

22 Herbenoemingen en vacature in de Raad van Toezicht; Evaluatie Raad van Toezicht. In de themabijeenkomst van de Raad van Toezicht is gesproken over bouw en over medisch specialisten (wijze aanstelling, kengetallen, erkende specialismen en niet-erkende specialismen etc.). Overleg met Stafbestuur Het overleg met het Stafbestuur heeft in het verslagjaar conform rooster eenmaal plaatsgevonden, voorafgaand aan een reguliere vergadering van de Raad van Toezicht. In dit overleg is aan de orde geweest: kwaliteit en veiligheid, samenwerking met het HagaZiekenhuis en de Coöperatie. Overleg met Ondernemingsraad Een vertegenwoordiging van de Raad van Toezicht heeft in het verslagjaar de vergadering van een van de bestuurders met de Ondernemingsraad bijgewoond. Naast de algemene agendapunten is in deze vergadering wat uitgebreider met de Raad van Toezicht gesproken over de strategie Zorg met Passie III en de Coöperatie. Kwaliteitscommissie De kwaliteitscommissie van de Raad van Toezicht heeft een overleg gehad met de Patiëntenadviesraad (PAR) en de voorzitter Raad van Bestuur op basis van het jaarverslag van de PAR. Daarnaast heeft de kwaliteitscommissie met de Raad van Bestuur en de medewerkers van de afdeling Klachten en Gezondheidsrecht gesproken op basis van het jaarverslag van deze afdeling. In dit overleg is voorts met de voorzitter en secretaris van de MIP-commissie gesproken over het jaarverslag van de commissie Melding Incidenten Patiëntenzorg. In een aparte bijeenkomst zijn de ontwikkelingen en activiteiten op het gebied van kwaliteit en veiligheid bediscussieerd met de Raad van Bestuur, de medewerkers van de afdeling Kwaliteit en Veiligheid en de medisch manager Kwaliteit en Veiligheid. Remuneratiecommissie De remuneratiecommissie heeft in het verslagjaar overleg gevoerd met de voorzitter van de medische staf, de voorzitter en adjunct van de Ondernemingsraad, de voorzitter en een lid van de Patiëntenadviesraad en een manager in het kader van de beoordeling van de bestuurders. In vervolg hierop heeft de remuneratiecommissie individuele gesprekken gevoerd met de onderscheiden bestuurders. Zie ook de informatie onder beoordeling/bezoldiging. Governancecommissie De governancecommissie heeft in het verslagjaar geen apart overleg gevoerd. Ontwikkelingen op het gebied van wet- en regelgeving zijn in de plenaire vergadering van de Raad van Toezicht besproken. 22

23 Functioneren van de Raad van Toezicht De Raad van Toezicht streeft naar een optimaal functioneren van de Raad. De Raad is zo samengesteld dat de leden onafhankelijk en kritisch kunnen opereren, zowel onderling als ten opzichte van de Raad van Bestuur. De Raad van Toezicht heeft de volgende aandachtsgebieden benoemd, waarbij elk aandachtsgebied door tenminste één lid van de Raad van Toezicht behartigd wordt: 1. Financiering, accountancy en economie; 2. ICT en huisvesting; 3. Personeel en organisatie, sociale verhoudingen en multiculturaliteit; 4. Marktwerking en ondernemerschap; 5. Gezondheidszorg en medische zaken; 6. Toezicht; 7. Juridische zaken; 8. Politiek en openbaar bestuur; 9. PAR / specifieke belangen van de patiënt; 10. Ethiek. Van de leden van de Raad van Toezicht wordt verwacht dat ze zich blijven verdiepen in de ontwikkelingen in en rond de organisatie en dat ze maatschappelijk actief zijn. De Raad van Toezicht is lid van de NVTZ en de leden nemen deel aan inhoudelijke bijeenkomsten van de NVTZ. Samenstelling Raad van Toezicht Naam Aandachtsgebied Hoofd- en nevenfuncties mevr. N. Albayrak-Temur, lid Commissie kwaliteit Zie bijlage M.L.M. Brabers RA, tot 1 april 2012 Audit committee drs. J.W. Holtslag, voorzitter Remuneratiecommissie Governancecommissie Zie bijlage Audit committee mr. E. Kist, vice-voorzitter Remuneratiecommissie Governancecommissie Zie bijlage drs. G.A. Maranus RA, per 1 april 2012 Audit committee Zie bijlage mevr. prof. dr. C.C.E. Koning, lid Commissie kwaliteit Zie bijlage mevr. dr. ir. C.A. Vietsch, lid Audit committee Governancecommissie Zie bijlage mevr. prof. mr. S.F.M. Wortmann, lid Commissie kwaliteit Zie bijlage

24 Evaluatie Raad van Toezicht In maart 2012 heeft de Raad van Toezicht zijn functioneren geëvalueerd, aan de hand van een aantal vooraf vastgestelde onderwerpen. De leden van de Raad van Toezicht en de Raad van Bestuur geven schriftelijk input voor de evaluatie, waarna de reacties in onderling overleg besproken worden. Naar aanleiding van de evaluatie is in de themabijeenkomst van de Raad van Toezicht uitvoerig gesproken over de strategie in relatie tot de Coöperatie. De Raad van Toezicht heeft besloten om de honorering van de Raad niet aan te passen, omdat deze past binnen de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT). Rooster van aftreden In het verslagjaar is de heer E. Kist herbenoemd als vicevoorzitter van de Raad van Toezicht. De heer M.L.M. Brabers is per 1 april 2012 afgetreden. De Raad van Toezicht heeft besloten om deze vacature in te vullen en conform de code heeft er, op basis van een vastgesteld profiel, een openbare werving plaatsgevonden. De Ondernemingsraad en het stafbestuur hebben het profiel ontvangen en zijn in de gelegenheid gesteld om een kandidaat aan te bevelen. Een commissie van de Raad van Toezicht heeft begin 2012 met drie kandidaten gesproken en op basis hiervan de heer G. Maranus benoemd volgens een voorgenomen besluit. Over de voorgenomen benoeming is advies gevraagd aan de Raad van Bestuur, Ondernemingsraad en Stafbestuur. Mevrouw C. Koning heeft begin 2012 kenbaar gemaakt, gezien haar tienjarig lidmaatschap van de Raad van Toezicht en haar pensionering, te willen aftreden. Er is een profiel opgesteld dat is voorgelegd aan het stafbestuur, de Ondernemingsraad en de Patiëntenadviesraad. Tevens zijn zij in de gelegenheid gesteld om een kandidaat aan te bevelen. Bij het opstellen van dit verslag loopt deze procedure nog. Naam Geboortedatum Datum van toetreden Datum eerstvolgende herbenoeming Datum verstrijken drie Presentielijst vergaderingen RvT termijnen c.q. datum van aftreden Albayrak /7 Holtslag /7 Kist /7 Koning /7 Maranus /5 Vietsch /7 Wortmann /7 24

25 Governancecode De Raad van Toezicht en Raad van Bestuur onderschrijven de uitgangspunten van de zorgbrede governancecode en passen deze code toe. In bijlage 12.1 treft u een gedetailleerd overzicht aan van alle punten uit de code. Ten aanzien van één aspect wijkt de Raad van Toezicht af van de governancecode, namelijk de benoemingsperiode. In de code is opgenomen dat een lid van de Raad van Toezicht maximaal twee maal voor een periode van maximaal vier jaar zitting kan hebben in de Raad van Toezicht. De Raad van Toezicht van het MCH is het eens met de strekking van de code, maar heeft een benoemingsperiode afgesproken van drie maal een periode van vier jaar. De Raad van Toezicht kiest hiervoor om de door de leden opgebouwde expertise optimaal in te kunnen zetten. 3.4 Vereniging Medische Staf (VMS) De vereniging medische staf (VMS) van het MCH bestaat uit ruim 200 medisch specialisten. De vereniging stelt zichzelf ten doel om samen met de Raad van Bestuur vorm en inhoud te geven aan medisch beleid, kwaliteit en veiligheid van zorg. Daarnaast behartigt de VMS de belangen van haar leden. De VMS vergadert maandelijks. In 2012 zijn de VMS-vergaderingen van maart en september uitgebreid met (geaccrediteerde) themabijeenkomsten, over klachtenrecht en patiëntveiligheid. Het bestuur van de VMS (stafbestuur) vergadert wekelijks over actuele onderwerpen die de medische staf aangaan. Tijdens de vergaderingen is er ruimte voor uitwisseling met (een vertegenwoordiging van) vakgroepen, maatschappen, commissies en individuele stafleden. De VMS brengt jaarlijks een eigen jaarverslag uit. De belangrijkste onderwerpen die in de VMS-vergaderingen zijn besproken: ZMP III In 2012 hebben het stafbestuur en de raad van bestuur Zorg met Passie III opgesteld. Voor het eerst in de geschiedenis van het MCH is het ziekenhuis- en medisch beleidsplan geïntegreerd. In ZMP III staat de ontwikkelrichting van het MCH voor de periode 2012 tot en met 2015 beschreven. Belangrijke pijlers hierin zijn de algemene ziekenhuiszorg, het MCH als topklinisch opleidingsziekenhuis, de speerpunten acute zorg, oncologie en infectieziekten en de samenwerking binnen de Coöperatie. Coöperatie De ontwikkelingen binnen de Coöperatie zijn regelmatig gespreksonderwerp geweest binnen de staf. De aandacht is voornamelijk uitgegaan naar mogelijke samenwerkingsvormen, de vertegenwoordiging van de medische staf hierin en de zorgactiviteiten van de verschillende locaties. Op oncologisch gebied is vanuit de Coöperatie veel voortgang geboekt; de eerste blaasoperatie en longoperatie zijn uitgevoerd in coöperatieverband. Processen zijn op elkaar afgestemd en voor blaasen longcarcinoom zijn gemeenschappelijke MDO s gerealiseerd. 25

26 IFMS In april 2012 is een eerste start gemaakt met de maatschapsbeoordelingen. Deze zijn een variant op het IFMS-programma (Individueel Functioneren Medisch Specialist) van de Orde. Zie verder paragraaf 6.1, Kwaliteit van werk, maatschapbeoordeling. Statuten en huishoudelijk reglement In de VMS-vergadering van 10 april 2012 is gestemd over de nieuwe statuten en het huishoudelijk reglement en zijn deze vastgesteld. De oude statuten dateerden uit De belangrijkste reden voor de aanpassing was het verzoek om SEH-artsen en andere specialisten in het MCH toe te kunnen laten als algemeen lid van de VMS. In de nieuwe statuten is tevens een duidelijker onderscheid gemaakt tussen gewone leden en buitengewone leden. Toelatingsovereenkomst Gegeven de fiscale positie en de gewijzigde financiering van vrijgevestigde medisch specialisten moest met de medisch specialist per 1 januari 2012 een nieuwe toelatingsovereenkomst overeengekomen worden. In januari 2013 is de nieuwe toelatingsovereenkomst voor het MCH vastgesteld. Deze is gebaseerd op de MTO die door de Orde, NVZ en het ministerie van VWS is opgesteld. Training medisch specialisten vitaal bedreigde functies In de VMS-vergadering van 10 april is geconstateerd dat de vitaal bedreigde patiënt soms te laat wordt herkend. De zorg voor deze patiënten kan worden verbeterd. Afgesproken is dat alle medisch specialisten een training gaan volgen in bedreigde vitale functies. Naar verwachting zijn alle medisch specialisten in 2013 getraind. Sollicitatieprocedure nevenfuncties De VMS heeft aangegeven dat het wenselijk is om de sollicitatieprocedure voor nevenfuncties van medisch specialisten vanuit de VMS in het ziekenhuis inzichtelijker te maken. Besloten is dat bij het vrijkomen van zo n functie een profielschets wordt gemaakt. De sollicitatieprocedure van de nieuwe voorzitter van de Beleids Adviescommissie (BAC) is volgens deze afspraak verlopen. Leergang zorgmanagement medisch specialisten In 2012 is een eerste aanzet gemaakt voor de leergang zorgmanagement voor medisch specialisten. Het doel van deze leergang is hen voor te bereiden op een management- of bestuursfunctie. Na een interessepeiling bleek er in het MCH veel animo te zijn voor deelname. Tevens zag de medische staf de meerwaarde van een bredere opzet in coöperatieverband. In samenwerking met het Landsteiner Instituut zijn de eerste voorbereidingen getroffen voor een start met de leergang in het voorjaar van

27 Bureau Medische Staf In 2012 is een ambtelijk secretaris benoemd die samen met de officemanager het Bureau Medisch Staf gaat vormgeven. De medische staf en het collectief worden daarmee niet meer alleen secretarieel ondersteund maar ook beleidsmatig. Collectief Vanaf 1 januari 2012 is de financiering van de vrijgevestigd medisch specialist veranderd. Ziekenhuizen wordt een honorariumbudget toegekend, mits er afspraken zijn met de vrijgevestigd medisch specialisten - verenigd in een collectief - over de verdeling van de honorariumomzet. Het collectief is in 2011 opgericht om voorbereid te zijn op deze nieuwe financieringswijze. In goede overeenstemming volgens de wetten' van de redelijkheid en de logica zijn verdelingsafspraken gemaakt. Het collectief heeft een eigen bestuur en brengt een eigen jaarverslag uit. De medische staf vindt het belangrijk dat er goede afstemming is tussen medische staf en collectief. Daarom is in 2012 besloten dat een lid van het stafbestuur toehoorder is bij het collectief en is het stafbestuur uitgebreid met de vice-voorzitter van het collectief. Het verslagjaar is het eerste operationele jaar van het collectief. Deelname van de vrijgevestigd medisch specialist is vastgelegd in een stafmaatschapsovereenkomst. Gedurende het jaar is jurisprudentie geschreven om te zorgen voor gelijke behandeling van alle maatschappen en het naleven van de eerder gemaakte afspraken, voor zover deze nog niet schriftelijk waren vastgelegd. In 2012 hebben alle maatschappen van het MCH zich aangesloten bij het collectief, behalve cardiologie, waar een reorganisatie plaatsvindt. 3.5 Patiëntenadviesraad (PAR) Het MCH heeft een betrokken en actieve Patiëntenadviesraad (PAR), die gevraagd en ongevraagd advies geeft over onderwerpen die te maken hebben met kwaliteit en patiëntveiligheid. Zo worden onderwerpen uit de beleidsvoornemens doorgesproken en wordt de PAR geconsulteerd bij concrete vraagstukken. De PAR heeft een eigen budget en een ambtelijk secretaris, toegekend door het MCH. De PAR is betrokken bij beleidsonderwerpen als kwaliteitsbeleid, patiëntveiligheid, begrotingen, reorganisaties, coöperatieve samenwerking, bouw en verbouw. De PAR vergadert maandelijks. Zes maal per jaar is er overleg met de Raad van Bestuur over actuele onderwerpen. In de vergaderingen waarbij de Raad van Bestuur niet aanwezig is, informeert de secretaris van de Raad van Bestuur de PAR over actuele onderwerpen. Hierbij komen ook punten aan de orde die de PAR aandraagt. Verder overlegt de PAR ten minste één keer per jaar met de Commissie Kwaliteit van de Raad van Toezicht. 27

28 De PAR heeft in 2012 onder meer geadviseerd en/of mondeling met de Raad van Bestuur overlegd over: Profiel en vacature lid Raad van Bestuur; Advies benoeming interim lid Raad van Bestuur; Profiel en voordracht lid Raad van Toezicht; Coöperatie; Lab West BV en wachttijden bij de bloedafname; Indicatoren en aspecten van kwaliteit in de patiëntenzorg; Ontwikkelingen in de Cardiologie; Ontwikkelingen en nieuwbouw RC West; Telefonische bereikbaarheid; Nieuwbouw beddenhuis MCH Antoniushove; Vervulling functies zorgmanagers; Advies verpleegkundige visie. De PAR heeft in 2012 ook overleg gevoerd met de bouwcommissie en diverse zorgmanagers. Verder werden regelmatig andere functionarissen uitgenodigd om hun visie toe te lichten. 3.6 Ondernemingsraad (OR) De Raad van Bestuur voert gestructureerd overleg met de Ondernemingsraad (OR) over het algemeen beleid en andere onderwerpen waar de OR zich nadrukkelijk op richt en waarover advies en/of instemming noodzakelijk is. In het verslagjaar is onder meer gesproken over de Coöperatie, de begroting en de jaarrekening. Over de volgende zaken is advies dan wel instemming gevraagd: Profiel en vacature lid Raad van Bestuur; Advies benoeming interim lid Raad van Bestuur; Profiel en voordracht lid Raad van Toezicht; Samenvoeging afdeling 8 en dagbehandeling MCH Antoniushove; Gewijzigd tbc-protocol; Vergoeding woon-werkverkeer; Aanvulling verzuimreglement; Privacyreglement; Maatwerkregeling Arbodienstverlening; Wijziging artikel 1 arbeidsovereenkomst; Nieuwbouw beddenhuis MCH Antoniushove; Nieuwbouw Radiotherapie; Wijziging opbouw salarisschalen; Reorganisatie EAB; 28

29 Wijziging diensttijden CSA MCH Antoniushove. Overleg tussen de OR en de Raad van Bestuur vindt iedere zes weken plaats. Daarnaast is er eenmaal in de zes weken overleg tussen het Dagelijks Bestuur van de Ondernemingsraad en de Raad van Bestuur. In april en in november heeft een vertegenwoordiging van de Raad van Toezicht de vergadering bijgewoond. 3.7 Verpleegkundige AdviesRaad (VAR) De Verpleegkundige Adviesraad (VAR) adviseert de Raad van Bestuur over verpleegkundige onderwerpen. Vier keer per jaar is er een overleg tussen de VAR en de Raad van Bestuur. De VAR heeft in 2012 adviezen aan de Raad van Bestuur uitgebracht over: Agressie in de zorg; Preventie van flebitis; Nieuwe beroep ziekenhuisarts; Beroepenstructuur V&V 2020; Strategie Zorg met Passie III. De VAR heeft zich daarnaast onder andere ingezet voor: Bewaken voortgang Verpleegkundig Kwaliteitsbeleid; Organisatie van lunchbijeenkomsten over agressie op het werk en epilepsie; Organisatie van de dag van de verpleging; Organisatie van netwerkbijeenkomst VAR en van de Coöperatie; Deelname klankbordgroep visie op zorg ; Deelname klankbordgroep Oncologisch centrum van de Coöperatie 29

30 4 Management van processen 4.1 Kwaliteit van zorg Het MCH wil veilige, kwalitatief hoogwaardige, toegankelijke en patiëntgerichte zorg bieden. Als een van de eerste ziekenhuizen heeft het MCH in juni 2012 voor de derde keer zijn ziekenhuisbrede accreditatie gerealiseerd. Bijzonder hierbij is dat het MCH óók is geaccrediteerd in het kader van de norm voor het Veiligheidsmanagementsysteem in Ziekenhuizen (NTA 8009:2007). Hiermee voldoet het MCH ruimschoots op tijd aan de landelijke doelstellingen. Het NIAZ gaf het MCH de volgende complimenten: Aangename, relaxte sfeer, patiënt- en medewerkervriendelijke multi-etnische ziekenhuisgemeenschap; Aandacht voor patiënten en medewerkers: weinig organisatorische wrijving; Continuïteit bestuur en beleid: Zorg met Passie I, II en III; Effectieve interactie binnen en tussen de diverse bestuurslagen; Betrokkenheid medische staf bij kwaliteit en patiëntveiligheid; HRM-beleid in de volle breedte op orde; Opleidingsbeleid op orde; Actieve bloedtransfusiecommissie; Spoedeisende hulp met uitstraling; Healing Environment op onder meer Radiotherapie; Goed werkende klachtenprocedure; Keuken op orde en met uitstraling. Sterke punten die in het bijzonder zijn genoemd: De filosofie achter en het brede draagvlak voor het beleid met betrekking tot de Coöperatie; Het beleid voor milieu en gevaarlijke stoffen, in het bijzonder het stickeren van ruimten met gevaarlijke stoffen. Naast het voldoen aan basisvoorwaarden voor goede en veilige patiëntenzorg, is de NIAZaccreditatiesystematiek er vooral op gericht om het continu verbeteren te stimuleren. Daarom komt het NIAZ ook met verbeterpunten, waarvan de voortgang in september 2013 zal worden gecontroleerd. Voorbeelden van verbeterpunten zijn: Betrekken van eerste en derde lijn bij de totstandkoming van beleid; Beheren van medische protocollen in het documentbeheersysteem; Vervolmaken van de systematiek voor maatschapsbeoordeling; Borgen van voorbehouden handelingen; Afstemming tussen inkoop en het primair proces bij de recall-procedure; Medicatieveiligheid; 30

31 Beheersen van (patiënten)processen; Overdracht van medische patiëntengegevens aan ketenpartners. De verbeterpunten van de voorgaande accreditatiecyclus zijn afdoende afgewikkeld. Naast de NIAZ-accreditatie beschikt het MCH over meerdere afdelingsspecifieke geaccrediteerde / gecertificeerde kwaliteitssystemen: Afdeling Kwaliteitssysteem KCL CCKL geaccrediteerd Catering & Gastenservices HACCP en ISO 22000:2005 Kinderdagverblijf HKZ/ISO 9001:2008 Dialyse HKZ/ISO 9001:2008 Pathologisch Laboratorium CCKL geaccrediteerd Medische Microbiologie CCKL geaccrediteerd Andere activiteiten die in 2012 zijn uitgevoerd om sturing te geven aan het verbeteren van de kwaliteit en (patiënt)veiligheid: Ieder kwartaal verschijnt een kwartaalrapportage Kwaliteit & Veiligheid met cijfers over incidentafwikkeling, klachtafwikkeling, medische apparatuur, dossieronderzoek, interne audits, zorginhoudelijke prestatie-indicatoren en verbeterprocessen. Deze rapportages worden besproken in het overleg tussen Raad van Bestuur en divisiemanagement. Waar nodig worden afspraken gemaakt over bijsturing of te realiseren verbeteringen. Voor oplevering van indicatoren aan externen (zoals de Basisset Prestatie Indicatoren van de IGZ of de indicatoren van Zichtbare Zorg Ziekenhuizen) worden de resultaten hiervan afgezet tegen eerdere uitkomsten en tegen interne en externe normen. Ook deze worden besproken in de diverse gremia, waarna indien nodig of gewenst bijsturing of verbetering plaatsvindt. Voor het meten van patiënttevredenheid heeft het MCH de systematiek U Maakt Ons Beter ontwikkeld. Resultaten worden op meerdere niveaus in het ziekenhuis besproken om te onderzoeken of en waar verbetering mogelijk is. Voorbeelden van indicatoren waarop sturing plaatsvindt zijn: Pijnbestrijding; Ondervoeding; Onderhoud van medische apparatuur; Melden en afwikkelen van incidenten in de patiëntenzorg. 31

32 Resultaten Het MCH is continu alert op mogelijkheden om de kwaliteit en veiligheid van de patiëntenzorg inzichtelijk te maken ten behoeve van verantwoording, sturing en verbetering. Indicatoren kunnen daaraan een waardevolle bijdrage leveren, mits zij voldoen aan een aantal basisvoorwaarden, zoals betrouwbaarheid, tijdigheid, juistheid, stuurbaarheid en vergelijkbaarheid. Het MCH investeert veel in het proces om zowel op tijdige, juiste en betrouwbare wijze aan de externe (verplichte) uitvragen te voldoen, als om de resultaten van deze uitvragen te analyseren en er waar mogelijk en nodig verbeteringen aan te koppelen. Dit resulteert in zowel interne initiatieven voor sturing en verbetering, als in kritische maar constructieve reacties naar ontwikkelaars van deze indicatoren, zoals naar de IGZ via het jaargesprek, Zichtbare Zorg, Zorgverzekeraars Nederland, de individuele zorgverzekeraars en de patiëntenbelangenorganisaties. Het MCH participeert om deze reden in de klankbordgroep van de NVZ. Naast de interne verbeteractiviteiten op basis van de indicatoren, zijn er ook initiatieven om periodieke monitoring in bijvoorbeeld dashboard- of (kwartaal)rapportages mogelijk te maken. Het MCH constateert dat het onderwerp indicatoren weerbarstig is. Indicatoren geven een aanwijzing over de stand van zaken. De kunst is ze te benutten voor verder onderzoek: wat ligt er achter de waarden en wat betekent dat voor de kwaliteit van de zorg? Er ligt een risico in het hanteren van indicatoren als een absoluut gegeven, waarbij aan kale getallen consequenties worden verbonden. Dat kan leiden tot verkeerde beslissingen, over bijvoorbeeld het toekennen van contracten, en onjuiste en onterechte informatievoorziening aan het publiek, zoals het publiceren van ranglijsten van ziekenhuizen, specifieke verrichtingen, artsen of specialismen. Het MCH staat er dan ook voor om indicatoren te gebruiken als hulpmiddel voor verdieping, voor interne sturing en externe verantwoording, als een van de bronnen om het eigen presteren tegen het licht te houden. Indicator % gescreende patiënten (op pijn na operatie) op verpleegafdeling 77,82% 81,43% 81,4% 82% % patiënten met op enig moment een pijnscore boven de 7 in de 9,22% 7,2% 6,4% 5% eerste 72 uur na de operatie % volwassen patiënten gescreend op ondervoeding 71,04% 88,87% 88,82% 80% In 2012 is het in 2009 ingezette beleid voor procesaudits voortgezet. Doel van procesaudits is met name het traceren van afdelingsoverstijgende onvolkomenheden en het verbeteren ervan. 32

33 De volgende drie procesaudits zijn in 2012 uitgevoerd: Minimaal invasieve chirurgie; Patiënt met coloncarcinoom; Patiënt met een TIA. De resultaten van de audits inclusief verbeterplannen worden besproken door management, Raad van Bestuur en Stafbestuur. Het divisiemanagement ziet erop toe dat de verbeterplannen worden gerealiseerd. Voorbeelden van verbeteringen zijn: Registratie van voorbehouden handelingen; Verder uitwerken van case-management (taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden); Uniformeren van het ontslagbeleid; Snel en juist autoriseren van medicatie; Gebruik van dezelfde medische hulpmiddelen op beide locaties. Metingen en toetsingen De kwaliteit van zorg bewaakt het MCH met verschillende metingen en toetsingen. Naast de eerder genoemde basisset Prestatie-indicatoren van de IGZ en de audits zijn dat onder meer de kwaliteitsindicatoren Zichtbare Zorg, patiënttevredenheidsmetingen en kwaliteits- en opleidingsvisitaties en audits. De indicatoren staan gepubliceerd op en Ook maakt het MCH risicoanalyses, procesanalyses, analyses van incidenten in de patiëntenzorg, analyses van incidenten met medewerkers en worden veiligheidsaudits op medische apparatuur en MediRisk audits uitgevoerd. Resultaten van metingen en toetsingen worden geëvalueerd en waar nodig vinden verbeteringen plaats. Afdelingen maken gebruik van procesbeschrijvingen die periodiek worden getoetst op naleving en gestelde eisen. De kwaliteit en veiligheid van afdelingsoverstijgende zorgprocessen en kwaliteitssystemen worden tijdens multidisciplinair overleg geanalyseerd en verbeterd. 4.2 Zorgprocessen Procesmanagement heeft tot doel de kwaliteit, veiligheid en klantgerichtheid te verhogen. Met name door een betere afstemming tussen de verschillende schakels in het patiëntproces zijn verbeteringen mogelijk. In 2012 zijn goede resultaten behaald. De benodigde kennis is in het MCH aanwezig en praktische tools zijn beschikbaar. 33

34 Procesgerichte organisatie Binnen het MCH is er een groep zorgmanagers die samen met de afdeling Procesverbetering het platform focus in proces vormt. Dit platform werkt aan de ontwikkeling van het MCH tot een meer procesgerichte organisatie. Het platform heeft hiervoor de nieuwe methode ontwikkeld. Ook is er een bijbehorende training voor zorgmanagers en senior verpleegkundigen ontwikkeld. In 2012 is deze training tweemaal gegeven aan in totaal zestien zorgmanagers en senior-verpleegkundigen. Op basis van de methode zijn in 2012 processen geanalyseerd en verbeterd op onder andere de volgende gebieden: Slaapcentrum; Colonoscopie; Adenoid & tonsillen; Liesbreuk. Op basis van de behaalde resultaten is besloten om in 2013 per specialisme één proces met behulp van deze methode te verbeteren. Dagbehandeling Voor het opzetten van de dagbehandeling in MCH Westeinde is er een analyse gemaakt van het patiëntproces. Door met de verschillende afdelingen samen (POS, OK, bureau opname, dagbehandeling) naar het patiëntenproces te kijken zijn er duidelijke verbeteringen gerealiseerd. Deze liggen hoofdzakelijk op het vlak van betere afstemming tussen deze afdelingen. Ontslagproces De divisie beweging heeft in 2012 het project Duidelijk en tevreden naar huis uitgevoerd. De doelstelling van dit project is ervoor te zorgen dat patiënten niet langer dan medisch noodzakelijk is in het ziekenhuis verblijven en het verbeteren van de informatievoorziening voor patiënten en naasten. Onderdelen van het project zijn: Het bepalen en communiceren van de verwachte medische ontslagdatum; Een ontslaggesprek volgens een vast format; Het vaststellen en communiceren van de ontslagbepalende taken; Een telefonisch nazorggesprek volgens een vast format. Oncologische zorgprocessen Oncologie is binnen het MCH koploper als het gaat om procesmanagement. Voor de verschillende oncologische zorgprocessen zijn in 2011 patiëntprocessen beschreven en verbeterd. Voor de concentratie van de behandeling van patiënten met blaas- en longkanker in MCH Antoniushove zijn deze processen in 2012 geïntegreerd in en afgestemd met de zorgprocessen van de Coöperatieziekenhuizen. 34

35 Registratie pijnscore Voor de afdeling Orthopedie is een analyse en verbeterplan gemaakt voor de verpleegkundige registratie van de pijnscore. Ziekenhuisbrede no-show aanpak Door het actieve beleid van de poli's (no-show registratie, facturatie en disputenverwerking) en de sms-herinneringservice, is de afgelopen drie jaar het ziekenhuisbrede no-show percentage met 3% gedaald (van 7% tot 4%). De totale aanpak heeft tot dusverre als resultaat dat de kosten van no-show met circa 3 miljoen euro per jaar zijn verlaagd. Demissionair minister Edith Schippers van Volksgezondheid heeft het MCH als voorbeeldziekenhuis aangemerkt voor de aanpak van no-show. 4.3 Patiëntveiligheid In 2012 is een aantal resultaten geboekt voor wat betreft het veiligheidsmanagementsysteem, dat hierna wordt toegelicht. Het belangrijkste eindresultaat is het gecertificeerd patiëntveiligheidssysteem conform NTA 8009:2007, waarover het MCH via haar NIAZ-accreditatie beschikt, en het afdoende implementeren van de tien veiligheidsthema s. Het MCH voldoet hiermee aan de landelijke afspraken die in de sector voor deze punten zijn gemaakt. Het veiligheidsmanagementsysteem bestaat uit: 1. Het beschikken over een patiëntveiligheidsbeleid om onnodige schade te voorkomen; 2. Het opleiden van medewerkers in patiëntveiligheid en veilig werken en het bevorderen van de veiligheidscultuur; 3. Het systematisch analyseren van incidenten in de patiëntenzorg; 4. Het systematisch doorlichten van risicovolle (patiënten)processen op de risico s voor de patiëntveiligheid; 5. Het analyseren van gegevens (dossieranalyse, indicatoren, auditgegevens e.d.) met als doel verbetermogelijkheden op te sporen; 6. Het doorvoeren van verbeteringen waar gewenst op basis van voornoemde analyses; 7. Het betrekken van patiënten bij patiëntveiligheid. Het MCH werkt in een regionaal netwerk van ziekenhuizen (samen met het LUMC, het Bronovo ziekenhuis, het LangeLand Ziekenhuis, het Groene Hart Ziekenhuis, het Diaconessenhuis Leiden en het Rijnland Ziekenhuis) aan het opzetten van patiëntveiligheidsprojecten. Necrologiecommissie en dossieronderzoek Een belangrijke informatiebron voor het opsporen van mogelijkheden om de patiëntveiligheid te verbeteren is het patiëntendossier. Vanaf oktober 2012 wordt 100% van de dossiers gescreend op mogelijkheden voor verbetering. De gehanteerde methode is ontwikkeld door het EMGO/NIVEL, waardoor ook landelijke vergelijkingen mogelijk zijn. 35

36 De Necrologiecommissie zorgt ervoor dat uitkomsten van dossierscreening worden besproken met de betreffende specialismen en/of maatschappen, zodat waar nodig maatregelen kunnen worden genomen die de veiligheid van de patiënt verhogen. Hiermee is de informatie die de op deze manier beschikbaar komt, relevanter dan het mortaliteitscijfer. Met betrekking tot de landelijk voorgeschreven tien veiligheidsthema s is het volgende bereikt: (Hygiëne)maatregelen voor het voorkomen van postoperatieve wondinfecties zijn verder ingevoerd; Er zijn werkwijzen ingevoerd die sepsis voorkomen en, indien er toch sprake is van sepsis, leiden tot snellere opsporing en betere behandeling; Alle verpleegkundigen en arts-assistenten zijn opgeleid om patiënten met bedreigde vitale functies tijdig te herkennen en adequaat te (be)handelen. De opleiding bestaat uit een ééndaagse training en eindtoets die met een voldoende moet worden gemaakt; Op de SEH en bij opname is medicatieverificatie ingevoerd. Medicatieverificatie bij ontslag is deels ingevoerd; Er is een gestandaardiseerde methode ingevoerd om de risico s bij de kwetsbare oudere patiënt tijdig in te schatten om daarmee ook tijdig maatregelen te kunnen treffen voor de behandeling. Zo wordt onnodige schade (als gevolg van bijvoorbeeld delier, medicatie, doorliggen of ondervoeding) voorkomen; De cardiologen hebben een methode ingevoerd om patiënten met een acuut coronair syndroom (ACS) snel, veilig en goed te kunnen behandelen; Er is een gestandaardiseerde manier voor het frequent meten van pijn ingevoerd. Patiënten lijden daardoor minder (onnodige) pijn; De apotheek neemt een voortrekkersrol in het veilig bereiden en toedienen van (risicovolle) medicatie, onder meer via een veelheid aan kleine en grote projecten; Het MCH werkt met de Time-Out procedure, een last minute check in het chirurgisch proces op vitale patiënt- en operatiegegevens voordat de ingreep start. Deze procedure wordt ook overgenomen bij andere ingrepen, zoals bijvoorbeeld bij de endoscopische zorg; Er zijn protocollen ingevoerd om nierschade als gevolg van het gebruik van contrastvloeistoffen te voorkomen. Om veilig werken te bevorderen en zo onnodige schade te voorkomen is het opleiden en trainen van professionals (medisch, verpleegkundig en ondersteunend personeel) essentieel. Voor hen zijn specifieke trainingen ontwikkeld: Alle nieuwe medewerkers worden geïntroduceerd in patiëntveilig werken in het MCH; In de opleidingen van senior-verpleegkundigen en zorgmanagers is patiëntveiligheid een standaard module; Alle nieuwe arts-assistenten en specialisten van de onderwijs-en opleidingsregio Leiden doen mee aan een tweedaagse training patiëntveiligheid; 36

37 Adviseurs, stafmedewerkers en zorgmanagers worden getraind in het uitvoeren van prospectieve risicoanalyses op patiëntveiligheid; Patiëntveiligheidsteams op afdelingen worden getraind in oorzaakanalyses van incidenten (PRISMA-analyse) en in het veiliger maken van zorgprocessen; Teams volgen een gezamenlijke training over het verbeteren van patiëntveiligheid door effectief samen te werken (team resource management training). Inmiddels hebben meer dan medewerkers een opleiding of training gehad over het onderwerp en over hun rol en verantwoordelijkheid. Veiligheidsthema s 2013 en verder Met het realiseren van het veiligheidsmanagementsysteem en de implementatie van de genoemde tien thema s is het tijd voor de volgende fase in de ontwikkeling van patiëntveiligheid in het MCH. In 2012 zijn mogelijke nieuwe patiëntveiligheidsthema s uitgebreid geïnventariseerd. Als bronnen daarvoor zijn de geregistreerde klachten, incidenten en calamiteiten en resultaten uit dossieronderzoek gebruikt. Daarnaast zijn het management van de divisies, de medische staf en de Centrale OpleidingsCommissie gevraagd met ideeën te komen voor nieuwe veiligheidsthema s. Een kerngroep met vertegenwoordigers uit het management, de verpleging, de specialisten en de Raad van Bestuur, heeft op basis van deze informatie de volgende mogelijke nieuwe thema s benoemd voor 2013 en verder: Hoofdbehandelaarschap; De overdracht tussen professionals; Dossiervoering; Kennis en kunde van verpleging en artsen; Medische protocollen; Hygiëne en infectiepreventie op de werkvloer; Veiligheid van medische apparatuur; Medicatieveiligheid; Patiëntenparticipatie. Jaargesprek IGZ Zoals elk jaar had het MCH ook in 2012 een gesprek met de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ), onder andere over de ontwikkelingen in het ziekenhuislandschap, acute zorg, kwetsbare ouderen en het functioneren van beroepsbeoefenaren en vakgroepen. Zoals in haar afhandelingsbrief van 6 december 2012 te lezen valt, heeft de IGZ geen knelpunten geconstateerd en zijn geen speciale maatregelen voor het MCH naar voren gekomen. De brief van de IGZ is in te zien via de website van het MCH. 37

38 Week van de Patiëntveiligheid In de week van de patiëntveiligheid (12-16 november 2012) hebben medewerkers van de afdeling Kwaliteit en Veiligheid een bezoek gebracht aan 21 verschillende afdelingen van MCH Westeinde en MCH Antoniushove om een beeld te krijgen van de mate van implementatie van het veiligheidsprogramma en de daaraan gekoppelde tien thema s. De resultaten van deze thematoets zijn in een rapport beschreven, dat in december 2012 naar alle leidinggevenden en managers is verstuurd. Enkele resultaten: De meeste thema s zijn voldoende tot goed geïmplementeerd, zoals: acuut coronair syndroom, postoperatieve wondinfecties (POWI), medicatieverificatie, high risk medicatie, nierinsufficiëntie, sepsis en lijnsepsis, pijn en verwisseling. Ook zijn er punten die nog aangescherpt kunnen worden, zoals op het gebied van hygiëneafspraken; Twee thema s die verder worden ontwikkeld hebben betrekking op de vitaal bedreigde patiënt en de kwetsbare ouderen. Vrijwel alle afdelingen lieten tijdens de bezoeken vol trots de geboekte resultaten zien en brachten met hun uitwerking van de veiligheidsthema s andere afdelingen op goede ideeën. Enkele voorbeelden hiervan zijn: Het protocol gazentellen van afdeling C11; Op de afdelingen Neurologie en Stroke is elke dag om uur een kort verpleegkundig voortgangsoverleg; Op de kraamafdeling wordt minstens één keer per week multidisciplinair een situatie geoefend. Dit gebeurt ook samen met bijvoorbeeld de geboortekliniek en de OK; Time Out-procedure op de afdeling endoscopie. 4.4 Risicomanagement Risicomanagement heeft in het MCH volop aandacht. Inzicht in risico s draagt bij aan het nemen van verantwoorde besluiten om de lange-termijndoelen van het MCH te realiseren. In 2009 is begonnen met de invoering van een integraal systeem voor risicomanagement dat is ingebed in de planning en control cyclus. Sinds 2010 is deze aanpak van kracht, die zich als volgt laat karakteriseren: Er zijn twaalf risicoclusters benoemd; Jaarlijks worden de risico s in ieder risicocluster benoemd en beoordeeld; De risico s zijn vastgelegd in een risicoregister; Er is een top zes van de belangrijkste risico s vastgesteld. Deze risico s kunnen - indien ze zich voordoen - voor een aanzienlijke instabiliteit zorgen met grote consequenties voor het ziekenhuis. Voor elk is een plan van aanpak opgesteld waarop wordt gestuurd. 1. Risico van bedrijfsonderbreking Brand, maar ook storingen in bijvoorbeeld water- of energietoevoer of in technische 38

39 en informatiesystemen, kan een wezenlijk effect hebben op de continuïteit van de bedrijfsvoering; 2. Risico van verminderde vraag Door initiatieven die ontstaan als gevolg van marktwerking bestaat het risico dat de vraag vermindert; 3. Risico s die samenhangen met wet- en regelgeving en financiële tekorten De huidige politieke situatie in combinatie met de economische situatie levert onzekerheden op voor de strategie en bedrijfsvoering van het MCH. Recent zijn grote wijzigingen in de systematiek ingevoerd, namelijk prestatiebekostiging (uitbreiding B- segment), invoering DOT en een nieuw bekostigingsmodel voor honoraria van specialisten. De vraag is in hoeverre de zorg zich verder ontwikkelt naar gereguleerde marktwerking. Het is onzeker hoe de forse bezuinigingen de zorg zullen treffen. Dit kan productie- en/of financiële gevolgen voor het MCH hebben; 4. Risico s van onvoldoende kwaliteit zorgverlening Als de medische en/of verpleegkundige kwaliteit onvoldoende is, bestaat de kans op suboptimale zorg en verlies van aantrekkelijkheid als opleidingsziekenhuis; 5. Risico s van bestuur en leiderschap Als bestuurders en management niet optimaal functioneren, levert dat risico s op voor de kwaliteit en snelheid van besluitvorming en het behalen van doelstellingen; 6. Financiële risico s Als financiële systemen, administratieve organisatie en interne controle niet optimaal werken, kan dat leiden tot onjuistheid en/of onvolledigheid van registratie. Daarnaast bestaat door het leveren van zorg aan niet-verzekerde patiënten het risico op oninbare vorderingen. Er is een plan van aanpak vastgesteld om de belangrijkste risico s te beheersen; De bewaking van de realisatie van het plan van aanpak en het herijken van het risicoregister is geborgd in de planning en control cyclus. 39

40 5. Management van middelen 5.1 Salesbeleid Verkoopbeleid In 2012 is een meerjarige verkoopstrategie ontwikkeld. Hiermee bereidt het MCH zich voor op de grote veranderingen in het zorgstelsel in de komende jaren en de daarmee gepaard gaande onzekerheden. De verkoopstrategie is gebaseerd op ontwikkelingen in de markt en een analyse van onze eigen sterkten en zwaktes, en geeft richting aan zowel het onderhandelingsproces met zorgverzekeraars als het relatiebeheer. De jaarlijks vast te stellen verkoopdoelen vormen een afgeleide van de verkoopstrategie. Een ander onderdeel is de getrapte verkoopstructuur, waardoor de informatieoverdracht, afstemming en escalatiemomenten verankerd zijn. Onderhandelingen zorgverzekeraars 2012 Op 1 januari 2012 is landelijk de overstap gemaakt naar vraaggestuurde zorg; de zogenaamde prestatiebekostiging. Overwegingen van de minister hierbij zijn het stimuleren van innovatie, kosteneffectiviteit en tegelijkertijd het verbeteren van kwaliteit. Prestatiebekostiging moet zorgen voor het in de hand houden van de macro-kostenontwikkeling, het voorkomen van wachtlijsten en het voorkomen van uitsluiting van patiënten voor bepaalde typen zorg. Vanaf oktober 2011 zijn twee parallelle onderhandelingstrajecten van kracht. Allereerst is er het lokale onderhandelingstraject met de marktleiders, te weten CZ en Menzis, aangevuld met een vertegenwoordiger van de DSW. Dit onderhandelingstraject heeft betrekking op het zogenaamde schaduwbudget, vergelijkbaar met het oude A-segment in Het andere onderhandelingstraject heeft betrekking op de vijf individuele zorgverzekeraars en is gericht op het - veelal binnen een afgesproken maximaal schadebedrag - maken van prijs- en volumeafspraken voor de nieuwe zorgproducten. Met de marktleiders is vanaf november 2011 gesproken over het invullen en materieel maken van het schaduwbudget. In 2011 heeft het MCH een grote groei doorgemaakt, die niet past binnen het financiële kader dat door Zorgverzekeraars Nederland is verspreid. Het MCH claimde een hogere volumegroei dan het door zorgverzekeraars beschikbaar gestelde kader. Rond de zomer van 2012 is overeenstemming bereikt over het schaduwbudget. Naast de gesprekken over het schaduwbudget met de marktleiders zijn onderhandelingen gevoerd met de individuele inkoopcombinaties van zorgverzekeraars. Met de invoering van de prestatiebekostiging heeft de minister besloten om ook de risico s voor zorgverzekeraars te vergroten. Deze wijziging in de regelgeving heeft als consequentie dat zorgverzekeraars zich in hun contractering meer richten op het totale door hen te betalen schadebedrag. De onderhandelingen met de individuele zorgverzekeraars zijn in het vierde kwartaal van 2012 afgerond, waardoor de facturatie pas laat op gang kwam. 40

41 Met drie van de vijf zorgverzekeraars is een aanneemsom afgesproken waarmee zij bereid zijn het afgesproken bedrag zonder meer te betalen. Dat dekt het omzetrisico van het ziekenhuis en de specialisten grotendeels af. Het ziekenhuis wordt daarbij verplicht om binnen redelijke grenzen zorg te leveren. Met de overige twee verzekeraars is een plafondbedrag afgesproken. Bij overschrijding ervan is sprake van een doorleverplicht binnen redelijke grenzen. 5.2 ICT en informatievoorziening In het verslagjaar waren er de volgende ontwikkelingen op het gebied van ICT: Coöperatie In 2012 is uitvoering gegeven aan de roadmap ICT, door besluitvorming voor te bereiden over een gezamenlijke implementatie van een ZIS/EPD met het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda. Daarnaast is besloten om vooruitlopend daarop de projecten voor het Elektronisch Verpleegkundig Dossier en Patiënt Data Management Systeem (PDMS), centrale monitoring van kritieke patiënten, te starten in Voor de concentratie van oncologische zorg is een zorgverlenersportaal tot stand gebracht. Betrokken zorgverleners kunnen hierin na toestemming van de patiënt informatie inzien. Ook radiologiebeelden worden op deze wijze gedeeld. Regionale ICT-architectuur Het project voor de realisatie van een brede regionale ICT-architectuur, om informatie-uitwisseling door zorgaanbieders in de regio mogelijk te maken, is (nog) niet haalbaar gebleken. Ook de landelijke discussie over het EPD, en dan in het bijzonder de manier waarop de patiënt toestemming zou moeten geven, speelde daarbij een rol. Het MCH is voortrekker geweest in een pilot voor E-recept. Momenteel wordt onderzocht hoe dit deelproject kan worden gecontinueerd. Digitale dossiers In 2012 zijn - in navolging van het project verbetering oncologische zorg - nog enkele specialismen op digitale dossiers overgegaan. Het betreft de specialismen cardiologie (klinisch deel), sportgeneeskunde, KNO (oncologie), fysiotherapie en het wervelkolomcentrum. Daarnaast zijn vorderingen te melden op het gebied van digitale ordening, zo zijn orders gerealiseerd voor de poliklinische order KCL, het intercollegiale consult, de klinische order MMB en het digitaal aanvragen door pathologie. Status compliance met NEN7510 Het MCH voldoet aan de belangrijkste maatregelen uit de NEN7510. Onder leiding van de medewerker informatiebeveiliging van de Coöperatie wordt continu gewerkt aan de complete set van maatregelen. In 2012 is samen met de Coöperatiepartners een database geïmplementeerd om de voortgang te kunnen monitoren. 41

42 Changemanagement De reikwijdte van de changemanagement-procedure is in 2012 uitgebreid naar functionele wijzigingen. Hiermee wordt het risico op verstoringen als gevolg van het doorvoeren van functionele wijzigingen tot een minimum teruggebracht. Autorisatie/de-autorisatie Eind 2012 is het project opgeleverd waarmee een deel van de autorisatieprocedure is geautomatiseerd. Dit betekent dat er een gesloten koppeling is gemaakt tussen de bestanden van HRM (in- en uitdiensttreding). 5.3 Bouw en renovatie Nieuwbouw beddenhuis MCH Antoniushove In 2012 is de nieuwbouw van de verpleegafdelingen in MCH Antoniushove verder voorbereid. Het ontwerp is afgerond en de vergunningen zijn aangevraagd bij de gemeente. Naast het huidige gebouw komt een nieuw gebouw, met op de begane grond een nieuwe hoofdentree, centrale hal, bloedafname, apotheek, huisartsenpraktijk en restaurant. Op de eerste en tweede verdieping komen de verpleegafdelingen, met op de eerste verdieping ook een binnentuin. In de kelder en deels op de begane grond wordt een parkeergarage gerealiseerd. De nieuwbouw start in 2013 en wordt in 2015 afgerond. Nieuwbouw RC WEST De plannen voor de nieuwbouw van Radiotherapiecentrum West zijn verder uitgewerkt in MCH Antoniushove. Het ontwerpteam is na een verkennende fase begonnen met het vertalen van het programma van eisen naar een voorlopig ontwerp. In het nieuwe centrum is ruimte voor een polikliniek, vier versnellers, een CT-scanner, een brachytoestel en één toestel op de OK voor intraoperatieve radiotherapie. Er is rekening gehouden met het eventueel bijplaatsen van nog twee versnellers in de toekomst. Renovatie begane grond De poli KNO op de begane grond is in het voorjaar van 2012 gerenoveerd. De wachtruimte is voorzien van een nieuwe balie en het plafond is verhoogd. Door vervanging van de vloer- en wandafwerking en het schilderwerk heeft de poli een lichte en frisse uitstraling gekregen. In de lifhal aan de B-zijde is het marmer uit de centrale hal doorgetrokken en zijn de wandpanelen vervangen. Herinrichting eerste verdieping MCH Westeinde De medische bibliotheek en de poli Kaakchirurgie hebben op de eerste verdieping een nieuwe locatie gekregen. De medische bibliotheek is verhuisd naar het balkon van de centrale ontvangsthal. Op de locatie van de oude afdeling Endoscopie is een nieuwe poli Kaakchirurgie gerealiseerd met verschillende behandelruimtes, een fotoruimte en een kleine werkplaats voor het maken van 42

43 protheses. Hierdoor is er ruimte ontstaan voor uitbreiding van de poli s Kindergeneeskunde, Verloskunde en Gynaecologie. Ook de verloskundigenpraktijk Femme krijgt hier een plek. Vrouwen kunnen daardoor voor eerstelijns-, tweedelijnslijnsverloskunde en gynaecologische zorg terecht bij één loket binnen het MCH. De aanpassingen zijn onderdeel van de ontwikkeling van een centrum voor zwangerschap en geboorte in het MCH. Dit op te richten centrum biedt naast tweedelijnszorg ook eerstelijnszorg, dankzij de samenwerking met verloskundepraktijken. Het is daarmee een plek waar alle zorg voor de zwangere vrouw samenkomt. 5.4 Middelen en materialen Bewassingsruimte MCH Westeinde In december 2012 is een nieuwe bewassingruimte in gebruik genomen. Hier kunnen nabestaanden van in het MCH overleden hindoe- en moslimpatiënten op rituele wijze afscheid nemen van hun dierbare. Zo is ervoor gezorgd dat de bewassingtafel in de bewassingruimte richting Mekka wijst. Naast de speciale, reine bewassingruimte is een ruimte waar nabestaanden zich kunnen reinigen voor de aanvang van de rituelen. Ook is er een familieruimte waar naasten van de overledene bij elkaar kunnen zijn en in gebed kunnen gaan. Vervanging bedden Na ruim 15 jaar gebruik waren de bedden aan vervanging toe. Door mankementen aan onderdelen van de bedden was met grote regelmaat onderhoud nodig, wat zowel technisch als economisch niet meer rendabel was. In 2012 is een begin gemaakt met het vervangen van de bedden. 5.5 Veiligheid van gebouwen en systemen Veiligheid van gebouwen, installaties en apparatuur Het MCH heeft een systeem voor zowel planmatig onderhoud aan gebouwen, apparatuur en installaties als voor storingsafwikkeling en reparaties. Het maakt deel uit van de standaarden van het NIAZ. Daarmee voldoet het MCH aan wettelijke regels, normen en voorschriften, waaronder NEN 1010, NEN 3141 NTA 8009:2011 en NEN 3140, en de algemene veiligheidsaspecten van installaties en apparaten. Ook is in 2010 is een veiligheidssysteem ingevoerd voor de integrale beheersing van medische apparatuur. Hieronder valt het opzetten van procedures voor inkoop, ingebruikname en onderhoud, met de bijbehorende training en opleiding. Ook worden er risico-inventarisaties uitgevoerd voor medische apparatuur om preventieve onderhoudsschema s vast te kunnen stellen. In 2012 is het convenant Veilige toepassing van medische technologie in het ziekenhuis geïmplementeerd. De IGZ past dit convenant toe als veldnorm bij haar toezicht op de werking van het veiligheidssysteem. 43

44 Brandveiligheid Het MCH werkt nauw samen met de brandweer. De belangrijkste thema s zijn maatregelen voor brandpreventieve en de nieuwe brandmeldcentrale. Brandpreventie bestaat vooral uit het verbeteren van de brandwerendheid van wanden en deuren en het plaatsen of vervangen van brandkleppen in luchtkanalen. Deze maatregelen moeten de verspreiding van een eventuele brand zoveel mogelijk voorkomen, zodat medewerkers, de BHV en andere dienstverlenende instanties bij een incident voldoende tijd hebben om passende maatregelen te nemen. De nieuwe brandmeldinstallatie in MCH Westeinde regelt sturingen op deuren, liften en ventilatie, zorgt voor signalering op panelen en piepers en verschaft bij brand de juiste informatie aan alle dienstverlenende instanties. Hierdoor is in 2012 het aantal onjuiste brandmeldingen gedaald ten opzichte van voorgaande jaren. Veiligheid van kritieke voorzieningen Voor de kwaliteit en continuïteit van kritieke voorzieningen, zoals elektriciteit, water, liften, ICT en risicovolle materialen, zijn beheersmaatregelen opgesteld. Ook in 2012 zijn periodieke testen en keuringen uitgevoerd, die uitwijzen of de voorzieningen voldoen aan de gestelde eisen. Waar nodig is actie ondernomen. In geval van storing of uitval zijn noodvoorzieningen aanwezig. Calamiteiten en bedrijfshulpverlening Het MCH beschikt over een RampenOpvangPlan om snel en effectief te kunnen reageren op een groot aanbod van slachtoffers in geval van een ramp. Het RampenOpvangPlan, of onderdelen daarvan, wordt periodiek getest en er vinden rampoefeningen plaats. Voor interne calamiteiten is een bedrijfshulpverleningsorganisatie ingericht. De bedrijfshulpverleners oefenen tien keer per jaar in MCH Westeinde en MCH Antoniushove. Tien afdelingen per jaar oefenen daarnaast op beide locaties. Ten slotte oefenen ook alle externe hulpverleners een keer per jaar op iedere locatie. Iedere afdeling heeft een eigen ontruimingsplan en ontruimingscoördinator. Gevaarlijke Stoffen Er is een systeem voor het markeren en gebruiken van gevaarlijke stoffen en de logistieke afwikkeling ervan. Sinds de invoering is het systeem volledig in werking en toereikend. In december 2012 was er een melding van een lekkage van mogelijk radioactieve vloeistof, waarbij de brandweer met groot materieel is uitgerukt. Het betrof een plasje vloeistof bij een vervaltank, gekoppeld aan de kamers waar patiënten radioactief jodium 121 krijgen toegediend. Bij metingen bleek er geen sprake te zijn van radioactiviteit. Dit incident is gemeld bij relevante instanties, die hebben aangegeven dat het MCH juist gehandeld heeft. 44

45 6. Management van medewerkers 6.1 Personeelsbeleid e-hrm Per 1 april 2012 is het MCH overgestapt naar Insite, een nieuwe versie van het personeelsinformatiesysteem. Hiermee kunnen medewerkers zelf wijzigingen doorvoeren in hun persoonsgegevens en hun salarisstrook bekijken. Jaargesprekken Het MCH kent een systematiek van jaargesprekken. In 2012 is een breed trainingsaanbod ontwikkeld om de gespreksvaardigheden van het management te verbeteren. Inmiddels hebben 60% van alle managers met een positieve toets de basismodule jaargesprekken afgerond. 50 managers hebben de e-learning module verslaglegging gevolgd en 90 managers hebben een vervolgtraining op het gebied van gespreksvaardigheid gevolgd. In 2012 zijn alle functieprofielen en de daarbij behorende competentieprofielen centraal en digitaal beschikbaar gekomen. Mobiliteitsteam Gedurende de eerste drie à vier maanden van 2012 is het mobiliteitsteam van de Coöperatie regelmatig bijeengekomen. Dit was het gevolg van het ontstaan van boventallige medewerkers bij het LangeLand Ziekenhuis. Het MCH heeft twee boventallige medewerkers van het LangeLand Ziekenhuis geplaatst. Hierover zijn afspraken gemaakt in het in 2011 afgesloten Sociaal Plan voor de Coöperatieziekenhuizen. Sinds het najaar van 2012 maakt het LangeLand Ziekenhuis geen deel meer uit van de Coöperatie. Vertrouwenspersoon en klachtencommissie voor medewerkers In 2012 zijn door de vertrouwenspersonen ongewenst gedrag zeven incidenten geregistreerd en door de vertrouwenspersoon klokkenluider geen. In drie gevallen was er sprake van werkgerelateerde problemen, in drie gevallen was sprake van onheuse bejegening (pesten, seksuele intimidatie) en in één geval werd de vertrouwenspersoon benaderd voor advies. In geen van de gevallen heeft de melding en daaropvolgende interventie van de vertrouwenspersoon geleid tot een klacht. De vertrouwenspersonen hebben in hun jaarrapportage aangegeven dat hun bemiddeling, hulp en advies in alle gevallen heeft geleid tot een verbetering of oplossing van de situatie. Ook hebben zij kunnen bijdragen aan de mogelijkheid van de medewerker om in het vervolg de situatie weer zelf ter hand te nemen. De klachtencommissie heeft één klacht ontvangen. Deze klacht is niet in behandeling genomen. De medewerker was op het moment van indienen nog in overleg met zijn leidinggevende en HRM. Dit proces moest eerst worden afgerond. 45

46 Duurzame inzetbaarheid In 2012 is een start gemaakt met het project duurzame inzetbaarheid, met als doel te onderzoeken wat het MCH al doet op het gebied van duurzame inzetbaarheid en welke behoeften medewerkers hebben. In een tweede project uitgevoerd met ESF-subsidie - is onderzocht hoe duurzame inzetbaarheid binnen het MCH vormgegeven en gecommuniceerd kan worden. In 2013 zet het MCH de koers verder uit, op basis van de resultaten van beide projecten. Wegvallen aanloopschalen als gevolg van wijziging CAO Het wegvallen van de aanloopschalen uit de CAO per 1 januari 2013, maakte de ontwikkeling van nieuw beleid noodzakelijk. Samen met de Coöperatiepartners is dat vastgesteld en de implementatie ervan voorbereid. Stuwmeren verlof Er is geïnventariseerd op welke plekken in de organisatie sprake was van een groot tegoed aan verlofuren van medewerkers. Het probleem bleek zich te concentreren op een aantal afdelingen. In samenspraak met management en medewerkers zijn maatregelen genomen om de stuwmeren van verlof terug te dringen. Kwaliteit van het werk Maatschapsbeoordeling Het MCH heeft een eigen variant op de IFMS (Individueel Functioneren Medisch Specialisten) ontwikkeld, waarin maatschappen en/of vakgroepen als geheel beoordeeld worden. Het doel van de maatschapsbeoordeling is het verbeteren van de kwaliteit van de maatschap en van de individuele kwaliteit. De beoordeling wordt uitgevoerd door een commissie van drie personen: één lid vanuit het stafbestuur, één lid vanuit de Raad van Bestuur en een medisch specialist (voorzitter van het team). Voorafgaand aan het beoordelingsgesprek vullen de specialisten van de betreffende maatschap/vakgroep en van drie aanpalende specialismen een vragenlijst in over het functioneren van de maatschap. In het beoordelingsgesprek komt ook aan de orde wat nodig is voor verbetering van de kwaliteit. In 2012 zijn met vijf maatschappen en/of vakgroepen dergelijke beoordelingsgesprekken gevoerd. Daarnaast heeft de Raad van Bestuur met alle specialisten in dienstverband een individueel functioneringsgesprek gevoerd. 46

47 Managementdevelopment Naast de eerder genoemde trainingen voor het voeren van jaargesprekken door het management, is in 2012 een format ontwikkeld voor het vanaf 2013 jaarlijks vormgeven van een programma voor het middenkader. Door een vaste groep wordt steeds halverwege het jaar het programma voor het daarop volgende jaar bepaald. De uitvoering ligt vervolgens bij het Landsteiner Instituut en bij HRM. Medewerkersonderzoek Het laatste medewerkersonderzoek is geëvalueerd. Daaruit bleek dat management en medewerkers een vorm van medewerkersonderzoek belangrijk vinden, maar dat de huidige grootschalige en kwalitatieve opzet niet optimaal is. In 2012 is een projectgroep met de resultaten aan de slag gegaan om te komen tot een andere opzet. Begin 2013 start een pilot voor de geheel nieuwe aanpak op basis van gerichte vragen, een aantal keer per jaar. Opvang na traumatische gebeurtenis In 2012 zijn binnen twee teams in het MCH medewerkers opgeleid om een rol te vervullen in de opvang na een traumatische gebeurtenis. Medewerkersnet In 2012 is alle HRM-informatie beschikbaar gesteld op het Medewerkersnet, een onderdeel van intranet. Gestart is met alle bestaande beleidsdocumenten. Daaraan zijn samenvattende teksten toegevoegd, zodat de informatie beter toegankelijk is voor alle medewerkers. Ook is informatie voor nieuwe medewerkers en specifieke informatie voor leidinggevenden opgenomen. Een voorbeeld hiervan is een uitgebreid document op het gebied van disciplinaire maatregelen. De komende jaren zal Medewerkersnet zich verder uitbreiden. 6.2 Veiligheid van medewerkers/arbo Het arbobeleid van het MCH kent drie pijlers: Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E); Voorlichting en instructie; Het netwerk van arbocontactpersonen. De RI&E vormt de basis van het arbobeleid. Ieder kwartaal wordt aan het divisiemanagement en de Raad van Bestuur gerapporteerd hoe het staat met de uitvoering van verbeterpunten. In 2012 is de e-learningmodule over fysieke belasting beeldschermwerk ontwikkeld. De module over fysieke belasting patiëntgebonden handelingen is in 2012 geëvalueerd en bijgesteld. 47

48 Het MCH beschikt over zo n 70 arbocontactpersonen. Zij ondersteunen bij de uitvoering van het arbobeleid op de afdeling. In 2012 is met deze contactpersonen aandacht besteed aan onder meer agressie, ongevallen, veilige naalden, nazorg voor medewerkers die zijn geconfronteerd met traumatische gebeurtenissen, vertrouwenspersonen en duurzame inzetbaarheid. 6.3 Fraudebeleid en klokkenluidersregeling In 2012 is een specifieke vertrouwenspersoon voor de klokkenluidersregeling benoemd, voor medewerkers die menen dat sprake is van een misstand of fraude. In 2012 zijn geen meldingen gedaan in het kader van deze klokkenluidersregeling. 6.4 Kick Het MCH heeft meer dan 3000 medewerkers, in diverse functies. Hoe verschillend ook, een paar kernwaarden verwachten we van iedereen. Dat zijn: Klantgerichtheid, Initiatief, Creativiteit en Kwaliteitsgerichtheid. De eerste letters vormen samen het woord KICK, de naam van ons personeelsblad. In 2.2 leggen wij uit wat wij onder deze begrippen verstaan. Deze competenties zijn in alle functiebeschrijvingen opgenomen. 48

49 7 Klanten en partners 7.1 Klachten Klachtenfunctionarissen Het MCH heeft per locatie een klachtenfunctionaris. Zij komen regelmatig op de afdelingen. Patiënten kunnen bij deze medewerker een klacht indienen, waarna een gesprek met de patiënt, de betrokken zorgverlener en de klachtenfunctionaris plaatsvindt, als patiënten daar behoefte aan hebben. Aantal deelklachten per categorie bij klachtenfunctionarissen Aantal % Aantal % Aantal % Aantal klagers Aantal deelklachten, waarvan: Professioneel handelen Informatieverstrekking Relationeel Coördinatie/organisatie Financiën Anders Tevredenheid over de klachtafhandeling Aan het eind van de bemiddeling wordt aan de klager gevraagd hoe ze de bemiddeling hebben ervaren. In MCH Antoniushove zijn 226 deelklachten* onderzocht. Over 210 deelklachten hiervan heeft klager het volgende gezegd 1. Ik voelde me serieus genomen door de klachtenfunctionaris/-procedure: Tevreden : 210 deelklachten (93%) Niet tevreden : 0 deelklachten (0%) 49

50 Over 178 deelklachten hiervan heeft klager het volgende gezegd 2. Ik ben tevreden over het resultaat van de behandeling van de klacht Tevreden : 160 deelklachten (71%) Niet tevreden : 18 deelklachten (8%) In MCH Westeinde zijn 360 deelklachten* onderzocht.. Over 336 deelklachten hiervan heeft klager het volgende gezegd 1. Ik voelde me serieus genomen door de klachtenfunctionaris/-procedure Tevreden : 331 deelklachten (92%) Niet tevreden : 5 deelklachten (1%) Over 297 deelklachten hiervan heeft klager het volgende gezegd 2. Ik ben tevreden over het resultaat van de behandeling van de klacht Tevreden : 270 deelklachten (75%) Niet tevreden : 27 deelklachten (8%) * Het verschil tussen het cijfer van het aantal onderzochte deelklachten en de cijfers over tevredenheid/niet-tevredenheid zijn cijfers welke te maken hebben met onderwerpen als 'geen reactie ontvangen', 'niet-gemeten' en 'geen uitspraak'. Van Klacht Naar Kwaliteit Na afwikkeling van de klacht door de klachtenfunctionaris, dat wil zeggen dat de klacht tussen klager en zorgverlener is afgewikkeld, geeft de manager van de betreffende afdeling aan welke verbetermaatregelen zullen worden doorgevoerd. Dit traject heet Van Klacht Naar Kwaliteit. In vergelijking met 2011 zijn in 2012 bijna 30% meer formulieren Van Klacht Naar Kwaliteit geretourneerd. In totaal is circa 90% van de formulieren geretourneerd. Er participeren bovendien meer maatschappen en vakgroepen in dit verbetertraject. Patiënten Klachtencommissie Patiënten die behoefte hebben aan een onafhankelijk schriftelijk oordeel over de gegrondheid van hun klacht, kunnen de Patiënten Klachtencommissie (PKC) inschakelen. Deze commissie is onafhankelijk en beoordeelt of de (deel)klacht gegrond is. De commissie rapporteert daarover schriftelijk aan de klager, aan alle betrokkenen bij de klacht en aan de Raad van Bestuur. De Raad van bestuur laat de klager vervolgens weten of de uitspraak van de PKC aanleiding is tot het nemen van maatregelen en zo ja, welke. 50

51 Aantal deelklachten per categorie en oordeel PKC Aantal 2010 Aantal 2011 Aantal 2012 Aantal klachten ingediend Aantal klachten afgehandeld (incl. klachten voorgaande jaar) Aantal deelklachten ingediend NVT NVT NVT Aantal deelklachten afgehandeld (incl. deelklachten voorgaande jaar) Waarvan: - Gegrond Deels gegrond Ongegrond Geen uitspraak 3 Deelklachten per categorie % Aantal % % Aantal % Professioneel handelen ,2 Informatie ,8 Relationeel Organisatie Financiën Overig Totaal

52 7.2 Melden van (bijna-)incidenten in de patiëntenzorg In het MCH werkt men met het Veilig Incident Melden, wat inhoudt dat op afdelingsniveau (bijna)incidenten veilig gemeld kunnen worden en geanalyseerd. De eventuele oorzaken worden dichtbij het werkproces in kaart gebracht. Complexere incidenten en incidenten waarbij meerdere afdelingen betrokken zijn, worden centraal (in de MIP-commissie) besproken en afgewikkeld. De meldingen vinden plaats in het programma MIP-expert. Aantallen (bijna-) incidenten die in 2012 zijn gemeld en afgehandeld MIP-meldingen Aantal Aantal Aantal Totaal aantal centrale (bij MIPcommissie gedane) meldingen (m.b.v MIP-expert) Percentage van de centrale (bij MIPcommissie gedane) meldingen dat heeft geleid tot het formuleren van verbeteradviezen (in MIP-expert) 20% 9% 25% Totaal aantal decentrale (bij VIMcommissie gedane) meldingen (m.b.v. MIP-expert) Percentage decentrale (bij VIMcommissie gedane) meldingen dat heeft geleid tot het formuleren van verbeteradviezen (in MIP-expert) 15% 12% 10% 7.3 Calamiteiten Het MCH heeft een specifieke procedure voor het melden en omgaan met calamiteiten in de patiëntenzorg. Hierbij geldt de definitie die IGZ ook gebruikt. Een calamiteit is een niet beoogde of onverwachte gebeurtenis, die betrekking heeft op de kwaliteit van zorg en die tot de dood van of een ernstig schadelijk gevolg voor een patiënt heeft geleid. De procedure stelt zeker dat: De gebeurtenis die mogelijk als calamiteit kan worden gekenmerkt wordt door de zorgverlener binnen 24 uur wordt gemeld aan de Raad van Bestuur; 52

53 De Raad van Bestuur beslist of er sprake is van een mogelijke calamiteit en daarmee over de noodzaak tot informeren van IGZ. Bij twijfel neemt de Raad van Bestuur contact op met IGZ voor overleg of melding gewenst is. Indien de Raad van Bestuur besluit dat er geen sprake is van een calamiteit, maar wel van een incident wordt de melding uitgezocht door de MIP-Commissie; De Raad van Bestuur formeert een onderzoeksteam, bestaande uit onder meer twee artsen van een ander specialisme en een afgevaardigde van de MIP-commissie, die een analyse uitvoert naar de oorzaken van het incident. Voor een zorgvuldige en systematische uitvoering van deze analyse wordt de PRISMA-methodiek gebruikt (Prevention And Recovery Information System for Monitoring and Analyses); De Raad van Bestuur ziet erop toe dat de patiënt, zonodig zijn familie en de huisarts, op de juiste wijze wordt geïnformeerd over het incident en de afwikkeling ervan; Op basis van de resultaten van de oorzaakanalyse stelt de Raad van Bestuur de eventuele verbetermaatregelen vast die als doel hebben herhaling te voorkomen; De Raad van Bestuur informeert binnen de daarvoor door IGZ gestelde termijnen over de resultaten van de analyse en de door te voeren verbetermaatregelen Aantal meldingen bij de IGZ door de Raad van Bestuur Aantal gekenmerkt als zijnde calamiteit Voorbeelden van verbetermaatregelen: in de protocollen van de hartkatheterisatiekamer staat dat er altijd een 'time-out' moment moet zijn; de wijze van inwerken van nieuwe medewerkers op de hartkatheterisatiekamer is aangepast; er is een protocol opgesteld waarin staat hoe om te gaan met medicatiepleisters (werkwijze, verpakking, weggooien); bouwkundige aanpassingen van de geboortekliniek : alles op één verdieping; zorgen voor afgestemde eenduidige werkwijzen tussen de maatschappen gynaecologie, kindergeneeskunde en de geboortekliniek; frequenter gezamenlijk oefenen van acute situaties tussen geboortekliniek (samenwerkingspartner) en medewerkers van gynaecologie / verloskunde. 7.4 Instrumenten patiënttevredenheid In 2012 is de toegevoegde waarde geëvalueerd van de vaste instrumenten waarmee het MCH patiënttevredenheid meet. Met de jaarlijkse ziekenhuisbrede patiënttevredenheidsmeting werd op een globaal niveau de tevredenheid gemeten. Dat leverde inzicht op in afdelingen die het goed en het minder goed deden, maar gaf weinig richting voor verbeteringen. Het jaarlijkse ziekenhuisbrede patiënttevredenheidsonderzoek is in 2012 stopgezet. 53

54 De korte 'U maakt ons beter'-vragenlijsten leverden daarentegen veel concrete verbeterpunten op. Daarnaast blijkt uit genoemde vragenlijsten dat mensen geregeld het rapportcijfer acht geven, maar toch diverse punten aangeven waar ze niet zo tevreden over zijn. Daarom is besloten U maakt ons beter door te ontwikkelen tot een online continu verbeterinstrument, waarmee alle afdelingen in het MCH dagelijks feedback kunnen ontvangen van patiënten. De feedback varieert van complimenten tot verbeterpunten of klachten. De resultaten moeten eenvoudig voor iedereen in te zien zijn, zodat er continu verbeteringen kunnen worden doorgevoerd. In 2012 is de papieren versie intensiever gebruikt. In 2013 komt de online versie van U maakt ons beter naar verwachting beschikbaar. Daarnaast zijn er enkele afdelingsspecifieke onderzoeken uitgevoerd. Voorbeeld van een compliment Zeer toegewijde professionele verpleegkundigen die verder denken in het belang van de patiënt en het herstel bevorderen. De artsen hebben een professionele houding en geven deskundige uitleg. Daarnaast beschikken ze over empathisch vermogen, waarmee ze de patiënt kunnen geruststellen. Voorbeeld van een verbeterpunt De onmogelijkheid een afspraak in overleg vast te stellen is niet klantvriendelijk. Antwoord aan de balie: zo werken we nu eenmaal. Graag een flexibele afsprakenorganisatie waardoor overleg mogelijk wordt. 54

55 8 Medewerkers 8.1 Verloop, verzuim en ondersteuning Verloop personeel en vacatures In 2012 lag het verloop van medewerkers in het MCH op ongeveer 13%. Dat is een daling van 2% ten opzichte van Dit cijfer is exclusief stagiaires en vakantiekrachten en inclusief alle tijdelijke contracten, waaronder ook AIOS en ANIOS. Met uitzondering van het OK-personeel waren alle vacatures in 2012 goed vervulbaar. Ook het invullen van de opleidingsplaatsen voor (specialistisch)verpleegkundigen leverde geen problemen op. De gebruikelijke jaarlijkse open dag in februari, leverde 140 geïnteresseerden op. Gezien het verbeterde aanbod op de arbeidsmarkt voor specialistische functies, is in 2012 gestart met het afbouwen van de arbeidsmarkttoeslagen voor diverse functies. Het proces voor de werving en benoeming van medisch specialisten is in 2012 geoptimaliseerd en de verantwoordelijkheid voor dit proces is bij de afdeling HRM belegd. Ziekteverzuim Voor het vaststellen van de verzuimnorm is net als het jaar ervoor gewerkt met de Verbaannorm. De divisies hebben op basis van deze norm en het ziekteverzuimpercentage in het verleden, een eigen norm per divisie vastgesteld. Op basis hiervan is de MCH-brede norm berekend. Voor 2012 is deze vastgesteld op 4,1%. In 2012 is een verzuimpercentage van 4,1% gerealiseerd. Dit resultaat is gelijk aan Ook de meldingsfrequentie is nagenoeg gelijk, met 1,17% in 2012 ten opzicht van 1,16% in In 2012 heeft binnen een aantal afdelingen een proef met thuisbezoeken aan frequentverzuimers plaatsgevonden. Het resultaat gaf geen aanleiding thuisbezoeken structureel in het verzuimbeleid op te nemen. De verzekering voor het eigenrisicodragerschap is tussentijds opengebroken en onder goede voorwaarden met een jaar verlengd. Daarnaast heeft een onderzoek plaatsgevonden naar de consequenties van de wijzigingen in de Ziektewet per 1 januari Klinisch wetenschappelijk onderzoek In het MCH komen jaarlijks veel aanvragen binnen voor ondersteuning bij de uitvoering van fase III- en IV-onderzoeken. De researchverpleegkundigen van het trialbureau hebben diverse wetenschappelijke onderzoeken ondersteund in 2012: Negen studies voor de oncologen (interne geneeskunde), waarvan één studie in 2012 werd gestart; Drie studies voor de haematologen; Eén studie voor de MDL-artsen die in 2012 afgesloten is; Twee studies voor de nefrologen, waarbij het ging om datamanagement; 55

56 Drie studies voor de endocrinologen, waarvan er twee in 2011 werden opgestart en één afgesloten in 2012; Eén studie voor de urologen; Twee studies voor de heelkunde, waarvan er één een multi-center onderzoek is dat opgestart is vanuit het MCH; Eén studie voor de revalidatie, deze werd gestart in 2012; Eén studie voor de anesthesie, deze werd gestart in

57 9 Maatschappij 9.1 Beoordeling door externe deskundigen Drie waarderingen op een rij In 2012 ontving het MCH voor de derde keer de accreditatie van het Nederlands Instituut voor Accreditatie in de Zorg (NIAZ). Het NIAZ oordeelde dat de kwaliteit van de zorg in het MCH goed is (zie paragraaf 4.1 Kwaliteit van zorg). De tweede belangrijke waardering van een externe partij, is die van de visitatiecommissie van het IKNL (Integraal Kankercentrum Nederland). De visitatiecommissie van het IKNL onderzocht de organisatie van de oncologische zorg in het MCH en is erg onder de indruk van de voortvarende samenwerking met de drie andere Coöperatieziekenhuizen, gericht op het concentreren van regionaal oncologische zorg. Met name waardeert het IKNL de manier waarop de ICT geregeld is, speciaal voor patiënten met kanker. Tot slot kreeg het MCH voor de tweede keer van de Stichting Topklinische opleidingsziekenhuizen (STZ) het stempel topklinisch ziekenhuis. Dat betekent dat alle topklinische functies patiëntenzorg, opleiding en wetenschappelijk onderzoek goed verankerd zijn in het MCH. In opdracht van de STZ bracht de vakgroep Epidemiologie van het LUMC de wetenschappelijke betekenis van alle specialismen van STZ-ziekenhuizen in kaart. Hierbij werd onder meer gekeken naar het aantal publicaties per specialisme, het betreffende tijdschrift het ene staat in hoger aanzien en heeft daarmee meer impact dan het andere en het aantal keer dat een publicatie geciteerd werd. In het MCH bleek Neurologie de ranglijst aan te voeren; de afdeling is goed voor 16% van de wetenschappelijke publicaties in het MCH. Deze positie vind je ook terug als je naar de regionale positie van het specialisme kijkt. Neurologie zorgt voor 43% van de patiënten in de regio, terwijl dat voor het MCH totaal 30% is. 9.2 Wetenschap In het verslagjaar promoveerden zeven specialisten. Het aantal publicaties was 92, zie bijlage Landsteiner instituut Het Landsteiner Instituut heeft als doel het stimuleren en ondersteunen van wetenschappelijk onderzoek, het uitbreiden van onderzoekscapaciteit en het bevorderen van de toepassing van wetenschappelijke onderzoeksresultaten in de patiëntenzorg. Wetenschappelijk onderzoek dat plaats gaat vinden in het MCH wordt aangemeld bij het wetenschapsbureau. Dit geldt zowel voor WMO-plichtig als niet WMO-plichtig onderzoek. In 2012 zijn 77 studies ter goedkeuring voorgelegd aan de Wetenschapscommissie. 57 onderzoeksvoorstellen zijn goedgekeurd, na beoordeling van de onderzoeksbegroting door een financial controller, de kwaliteit van het onderzoek en de onderzoeker - zoals voorgesteld door STZ, IGZ en VWS - door de Wetenschapscommissie, en eventueel het sponsorcontract door een jurist. De overige studies liggen 57

58 (nog) ter beoordeling bij de Wetenschapscommissie. Voor 18 (investigator-initiated) studies is geld toegekend uit het Wetenschapsfonds, met een totaalbedrag van Het wetenschapsbureau heeft twee ICH-GCP trainingen georganiseerd voor in totaal 46 onderzoekers (specialisten, wel of niet in opleiding, verpleegkundigen en coassistenten). Alle deelnemers hebben het GCP-certificaat behaald. Wetenschapsmiddag Op 23 november is de MCH Wetenschapsmiddag georganiseerd. Specialisten (in opleiding) en verpleegkundigen kregen daar de gelegenheid hun wetenschappelijk onderzoek te presenteren aan collega s. In totaal zijn 26 abstracts ingestuurd, waaruit de jury acht onderzoekers heeft geselecteerd en uitgenodigd om een presentatie te komen geven. De overige onderzoekers hadden een poster gemaakt over hun onderzoek, die tijdens de middag bekeken kon worden. Medische bibliotheek Medewerkers van het ziekenhuis kunnen in de Medische Bibliotheek terecht voor het gebruiken van de boeken- en tijdschriftencollectie, ondersteuning bij het zoeken naar literatuur of informatie en voor diverse cursussen, zoals de opfriscursus PubMed, Reference Manager, informatie zoeken voor HBO-V'ers. In 2012 is 98 keer ondersteuning gegeven bij een literatuurzoekactie: 20 keer voor een klinische vraag; 7 keer ter voorbereiding van een presentatie; 16 keer bij het uitvoeren van een wetenschappelijk onderzoek; 35 keer bij het voorbereiden van een Critical Appraisal of a Topic (door arts-assistenten); 20 keer voor een opdracht in verband met een opleiding van een verpleegkundige of andere medewerker. In 2012 zijn ruim 1100 tijdschriftartikelen besteld via de Medische Bibliotheek. Ook houden de medewerkers bij welke wetenschappelijke publicaties er binnen het MCH gemaakt worden. De Medische Bibliotheek van het Landsteiner Instituut werkt op diverse manieren samen met de Walaeus Bibliotheek van het LUMC en de andere medische bibliotheken in de regio. Neuro-oncoloog C. Vecht benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau Neuro-oncoloog dr. C.J. Vecht kreeg bij zijn afscheid van het MCH de Koninklijke Onderscheiding Ridder in de Orde van Oranje-Nassau opgespeld door de locoburgemeester van Den Haag, Rabin Baldewsingh. Vecht, die de pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt, kreeg de onderscheiding vanwege de grote betekenis van zijn pionierswerk voor de multidisciplinaire behandeling van hersentumoren in Nederland. 58

59 Baldewsingh roemde de geweldige betekenis van het werk van Vecht voor de neuro-oncologie. Vecht wordt gezien als de grondlegger van de moderne neuro-oncologie in Nederland, aldus Baldewsingh. Vecht speelde ook een belangrijke rol in de samenwerking met Amerikaanse centra die zich op hersentumoren richten. Zo ontstond een mondiaal netwerk waarin deskundigheid kan worden gedeeld. Ook stond Vecht aan de wieg van de Landelijke Werkgroep Neuro-Oncologie, de LWNO, die in Nederland zorgt voor kennisdeling over neuro-oncologie en het opzetten van landelijke trials. In 2000 startte Vecht in het MCH, om er de Neuro-Oncologie-afdeling voor de regio Den Haag en Leiden op te zetten. Inmiddels vormt de neuro-oncologie een van de speerpunten van het MCH. De neuro-oncologiegroep van het MCH wordt in Nederland, maar ook internationaal, gezien als een belangrijke partner. Leerstoel voor gynaecoloog J. Dörr Met ingang van 1 mei 2012 is J. Dörr benoemd tot hoogleraar medische vervolgopleidingen in het LUMC. Officiële naam van de leerstoel is medische vervolgopleidingen, in het bijzonder de opleiding van medisch specialisten. Doel van de leerstoel is vooral het stimuleren en ondersteunen van de modernisering van specialistenopleidingen in de onderwijs- en opleidingsregio Leiden. Dat gebeurt onder meer door de organisatie van specialisme-overstijgend onderwijs voor artsen in opleiding tot specialist, verdere professionalisering van docenten, zoals opleiders en overige leden van vakgroepen en maatschappen, en wetenschappelijk onderzoek. Dörr is twee dagen per week werkzaam in Leiden en blijft als gynaecoloog verbonden aan het MCH. MCH-beurs Wetenschapsfonds voor het eerst toegekend Wietske Hermes is de eerste onderzoeker die gebruik kan maken van het MCH-stipendium, een subsidie toegekend door de Wetenschapscommissie, speciaal voor artsen in opleiding tot medisch specialist. Per 1 april werd de aanstaande gynaecoloog een jaar lang vrijgesteld van opleiding om zich te wijden aan onderzoek naar het risico dat zwangere vrouwen met zwangerschapsvergiftiging of een hoge bloeddruk lopen om later in het leven hart- en vaatziekten te krijgen. Voor de beurs zijn zeven onderzoeksvoorstellen ingediend, waarvan het voorstel van Hermes als beste is beoordeeld. Het is een vervolgonderzoek, dat kijkt naar vrouwen die tijdens de zwangerschap last hadden van hoge bloeddruk of zwangerschapsvergiftiging. Tweeënhalf jaar na de bevalling worden bloedwaarden gemeten als het cholesterolgehalte, vetgehalte, glucose en insuline. Dit zijn de voorspellers van hart- en vaatziekten. MCH en LUMC ontdekken nieuwe variant van hemoglobine Onderzoekers van het MCH en het LUMC beschrijven een nieuwe variant van hemoglobine in het vakblad International Journal of Laboratory Hematology. Hoewel deze sterk lijkt op de variant die zorgt voor sikkelcelziekte, is deze nieuw ontdekte variant waarschijnlijk onschadelijk. 59

60 Er zijn inmiddels honderden varianten bekend van hemoglobine, het eiwit dat zorgt voor het transport van zuurstof in ons bloed. Slechts af en toe wordt er nog een nieuwe variant ontdekt. De nu ontdekte vorm, Hemoglobine Haaglanden, is genoemd naar het MCH, dat de ontdekking samen met het LUMC deed. 9.3 MVO Het MCH kent diverse voorbeelden van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO), daar waar ze relevant zijn voor de zorg aan onze patiëntenpopulatie. Onderzoek weglopers op de Spoedeisende Hulp (SEH) Het project weglopers op de SEH is in 2012 uitgebreid. Naast de telefonische nazorg aan patiënten die voor de behandeling vertrekken van de SEH-afdeling van beide locaties (dus vanuit de wachtkamer, vlak voor of na triage), worden nu ook patiënten die tegen medisch advies in vertrekken nagebeld. Tijdens de telefonische nazorg worden eventuele vervolgafspraken besproken (bij de huisarts, de verloskundige, de tandarts, op de polikliniek of op de SEH) en/of zelfzorgadvies gegeven. Protocol signalering kindermishandeling In 2007 is er in het MCH een protocol ontwikkeld, waarmee kindermishandeling gesignaleerd wordt op basis van ouderkenmerken. Patiënten die op de SEH komen met klachten als gevolg van een overdosis drugs of alcohol, na een suïcidepoging dan wel automutilatie of die slachtoffer zijn van huiselijk geweld, wordt standaard gevraagd of zij verantwoordelijk zijn voor minderjarige kinderen. Als dit het geval is wordt een melding gedaan bij het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK), aangezien het op de SEH moeilijk is om zelf een inschatting te maken van de thuissituatie en hulp in te schakelen. Het AMK Haaglanden heeft een SEH-poli geopend waar de meeste ouders en kinderen die naar aanleiding van het protocol gemeld zijn, worden uitgenodigd. Bij meer dan 90% van de kinderen die via deze 'oudermeldingen' gesignaleerd worden, blijken de zorgen terecht te zijn. De resultaten van wetenschappelijk onderzoek naar het protocol worden in 2013 gepresenteerd. 60

61 Screening op bovenmatig alcoholgebruik Sinds 1 september 2010 worden alle volwassen patiënten die zich melden op de SEH met behulp van een vragenlijst gescreend op bovenmatig alcoholgebruik. Tot dusverre vond geen screening plaats op mogelijk aanwezige alcoholproblematiek, tenzij de reden van de komst naar de SEH een duidelijke relatie had met alcoholgebruik. Vroegtijdige herkenning en diagnostiek van alcoholmisbruik en - afhankelijkheid is van belang, omdat behandeling in een vroeg stadium de beste kansen heeft. Een bezoek aan de SEH is een leermoment wanneer de reden voor dit bezoek alcoholgerelateerd is en biedt daarmee een goede mogelijkheid tot een interventie. De effectiviteit van een kortdurende interventie in een SEH setting is aangetoond bij adolescenten en volwassenen. In Nederland is dit echter nog geen gangbare werkwijze. Bij een positieve score op het screeningsinstrument, wijzend op bovenmatig alcoholgebruik, zal de SEH-arts of de verpleegkundig specialist van de SEH een korte interventie aanbieden die gericht is op het motiveren van de patiënt om het drinkgedrag te reduceren. Daarbij zullen patiënten met een (vermoeden op) problematisch alcoholgebruik gericht worden doorverwezen naar de klinische psychiatrische dienst (intern), de huisarts en/of de verslavingszorg (extern). Ook naar de effecten van dit protocol wordt onderzoek gedaan. Samenleving en milieu Milieu Onder de relevante wet- en regelgeving voor milieu en specifiek voor de ziekenhuisbranche vallen onder andere de Wet milieubeheer, Wet verontreiniging oppervlakte water en de Kernenergiewet. Maar uiteraard kunnen we meer doen dan dat. In het ziekenhuis werken wij bijvoorbeeld met strikt gescheiden afvalstromen, waarbij ook het kantoorafval (toner, papier, karton, polipropyleen, folies en dergelijke) zoveel mogelijk voor hergebruik wordt ingezameld en voor verwerking wordt aangeboden. Doelen Zorg voor het milieu is in onze organisatie een continu gegeven. Maar daarnaast voelen wij ons betrokken bij de maatschappij in de volle breedte, vanuit de overtuiging dat wij kunnen bijdragen aan het welzijn van anderen. Meer concreet onderscheiden wij de volgende doelen op het gebied van milieu, waar het gaat om maatschappelijk verantwoord ondernemen: Energiebeheer: Het MCH probeert het energiegebruik te beperken door middel van de onderstaande maatregelen: o Gebruik van energiezuinige verlichting; o Bij aanschaf van apparatuur letten op warmte- en koellast; o Het voorkomen van het lekken van warmte door goede isolatie; o Binnen verbouw- en nieuwbouwprojecten kiezen voor oplossingen die het energieverbruik verminderen; 61

62 o Aandacht voor meet- en regelonderhoud, koel- en warmteprocessen, opheffen van elkaar tegenwerkende processen. Hergebruik goederen: Het MCH streeft ernaar zoveel mogelijk goederen te hergebruiken, om het beslag op natuurlijke bronnen te beperken. Uitgangspunten in de milieuzorg van het MCH zijn het voldoen aan de wettelijke eisen die hiervoor gelden en de zorg voor een milieuvriendelijke omgeving; Structureel worden interne controles en evaluaties op het gebied van de inzameling van reststoffen opgenomen in de periodieke interne audits; Het reststoffenprogramma is in 2012 met onverminderde inzet voortgezet. Het reststoffenprogramma is een uitgewerkt programma waarbij wordt ingegaan op het opslaan, inzamelen en verwerken van reststoffen die binnen het ziekenhuis vrijkomen. Resultaten In 2011 heeft het MCH een besparing gerealiseerd in de energiekosten ten opzichte van 2010 door een lager verbruik. In 2012 is het gelukt het energieverbruik op hetzelfde niveau te houden als in De energiekosten zijn echter wel gestegen, door een tariefstijging van de stadsverwarming; De totale hoeveelheid afval die het MCH in 2012 heeft geproduceerd, is nagenoeg gelijk gebleven aan de afvalproductie in 2011; Voor MCH Antoniushove is geïnvesteerd in een zuinige gasbrander, waardoor het gasverbruik omlaag is gegaan. 9.4 Scores op speerpunten Acute zorg Ambulancemedewerkers waarderen SEH van MCH Westeinde met 8,1 Voor het derde achtereenvolgende jaar evalueerden de medewerkers van RAV Haaglanden (de ambulancediensten uit Delft, Zoetermeer en Den Haag) de samenwerking met de verschillende ziekenhuizen. De SEH van MCH Westeinde kreeg opnieuw een goed cijfer: een 8,1. Uit de enquête blijkt verder dat 89% van de ambulancemedewerkers de samenwerking als prettig ervaart. 97% vindt dat de SEH van MCH Westeinde voldoende en adequaat reageert bij een voorwaarschuwing als een patiënt instabiel is, 89% vindt de opvang goed geregeld en 92% brengt patiënten graag naar deze SEH. Het MCH ziet deze uitkomst als een erkenning van de zaken die het MCH belangrijk vindt: goede verpleegkundige én medische zorg, een prettige bejegening van patiënten en snelle doorlooptijden op de SEH. MCH Westeinde is het grootste traumacentrum van Den Haag: in 2012 werden hier 210 polytraumapatiënten behandeld. Met name voor hen is het belangrijk dat razendsnel de juiste hulp wordt verleend, want dan zijn de overlevingskansen het grootste. Om snel en goed te kunnen handelen, beschikt de SEH van MCH Westeinde daarom over een CT-scan 'bij de voordeur' en twee moderne traumakamers. 62

63 Succesvol Neurovasculair Centrum viert eerste lustrum met symposium Een volle aula, diverse neurovasculair deskundigen over ontwikkelingen in hun vak, een lezing van Max Pam, een interessante paneldiscussie en een afsluitend Indisch buffet; de ingrediënten van het symposium Time is brain op 4 oktober 2012, waarmee het Neurovasculair Centrum (NVC) van het MCH zijn eerste lustrum vierde. Dagvoorzitter was prof. Martin Taphoorn. Jelis Boiten, neuroloog en drijvende kracht achter het symposium, benoemde de onderdelen van het NVC: de acute hersenhulp met CT-scanner op de SEH, de stroke care unit, de endovasculaire interventies, de neurochirurgische interventies en de TIA spoedservice. Samen fungeren ze als een goed geoliede machine, die in patiënten (met een CVA of een TIA) snel de juiste behandeling gaf. Een verdubbeling, vergeleken met het aantal patiënten dat we bij de oprichting van het NVC behandelden. Zeventig procent van deze patiënten heeft een herseninfarct (een bloedprop die de doorbloeding in een bloedvat verhindert). De overige patiënten hebben een hersenbloeding of een bloeding tussen de hersenvliezen, meestal veroorzaakt door een aneurysma (zwakke plek in de wand van de hersenslagader). Bij een herseninfarct wordt het stolsel verwijderd. Vervolgens kan de zwakke plek in de hersenslagader op twee manieren worden behandeld: operatief door de plaatsing van een clip op de zwakke plek ( clippen ) door de neurochirurg, of via de liesslagader, waarbij de interventie-radioloog een spiraaltje opschuift naar de zwakke plek, die deze opvult ( coilen ). Samen met collega s van het Neurovasculair Netwerk Noordzee (NNN, waarin ook het LUMC en het Erasmus MC deelnemen) garandeert het MCH deze laatste acute behandeling 24 per dag 7 dagen per week. Goed alternatief voor operatie polsbreuken: zes weken gips Bij de meest voorkomende polsbreuk is een operatie vaak onnodig. Dat ontdekte traumachirurg Steven Rhemrev tijdens zijn onderzoek in het MCH, waarop hij in mei in het LUMC promoveerde. Een botscan blijkt bovendien de beste methode om een dergelijke breuk vast te stellen. De meeste breuken in de pols vinden plaats in het scafoïd, het scheepsvormig botje in de pols waar vijf handwortelbeentjes mee verbonden zijn. Rhemrev wilde weten hoe zo n breuk het best is vast te stellen, omdat er nu verschillende diagnostische methoden gebruikt worden. Bij zijn onderzoek liet de traumachirurg polsbreuken waarbij de gebroken botdelen elkaar niet meer raken buiten beschouwing. Zulke gedisloceerde fracturen zijn gemakkelijk vast te stellen met röntgenfoto s, en het beste te behandelen met een operatie. Het opsporen van niet - of minimaal gedisloceerde fracturen, waarbij de gebroken botdelen elkaar nog wel raken, is een stuk lastiger. In het onderzoek vergelijkt de promovendus de uitkomsten van een MRI-scan, een CT-scan en een botscan, waarbij een licht radioactieve stof wordt gebruikt. Hij concludeert dat de botscan de breuk het beste aantoont. Een breuk in het scafoïd geneest moeilijk doordat er weinig ruimte is voor bloedvaten. Het is in Nederland gebruikelijk om het polsgewricht elf weken lang onbeweeglijk te houden met gips totdat het bot weer is vastgegroeid. Dat zorgt echter voor langdurige klachten. Steeds meer Nederlandse klinieken behandelen de niet-gedisloceerde scafoïdfractuur daarom met een operatie. Bij 80 procent van de patiënten uit het onderzoek van Rhemrev bleek de scafoïdbreuk echter na zes weken gips al geheeld. Dit levert geen langdurige klachten op en is dus een goed alternatief voor de operatie. 63

64 Nieuw in de regio: Medisch Psychiatrische Unit (MPU) In augustus opende het MCH een speciale afdeling voor patiënten met acute lichamelijke en ernstige psychiatrische klachten, de Medisch Psychiatrische Unit (MPU), met zes bedden. Bijzonder is dat zij behandeld worden door een medisch specialist en een psychiater, en verpleegkundigen met expertise op het gebied van lichamelijke en psychiatrische ziekten. Patiënten zijn hiermee gegarandeerd van de beste zorg. De MPU heeft een regionale functie. In de regio Haaglanden ontbrak deze tot dusver. Op de afdeling SEH komen regelmatig patiënten die acuut lichamelijk en ernstig psychiatrisch ziek zijn. Zij hebben speciale zorg nodig en op een gewone verpleegafdeling in het ziekenhuis ontbreekt het daar vaak aan, omdat de zorg gericht is op patiënten met een lichamelijke ziekte. In het psychiatrisch ziekenhuis gaat het juist om de behandeling van de psychiatrische ziekte. De MPU bundelt deze zorg zolang opname noodzakelijk is. Oncologie Hartsparende bestraling bij borstkanker werkt uitstekend De adem inhouden tijdens het bestralen van de linkerborst verkleint de hartdosis en daarmee de kans op hartschade op de langere termijn. 99% van de patiënten die bestraald wordt met de Active Breathing Control (ABC) methode is in staat de ademinstructies tijdens de behandeling op te volgen. Dat toonde RCWEST aan in het verslagjaar. RCWEST introduceerde de ABC-methode bij een geselecteerde groep patiënten in 2008, om door middel van een lagere dosis straling het risico op schade aan het spierweefsel van het hart en de bloedvaten van het hart op langere termijn te verminderen. Sinds januari 2010 wordt deze methode aangeboden aan alle patiënten met linkszijdige borstkanker. Tijdens de diepe inademing is de afstand tussen het hart met de hartvaten, en het te bestralen deel van de borst, het grootst. RCWEST bestraalt de linkerborst bij 75% van de maximale inademingscapaciteit. Hierdoor bereikt veel minder straling het hart en de hartvaten, waardoor minder schade op lange termijn optreedt. Patiënten die voor deze behandeling in aanmerking komen, krijgen vooraf en tijdens de bestraling uitgebreide instructie. De meesten van hen zijn prima in staat om hun adem op de momenten van bestraling in te houden, hetgeen gemiddeld 26 seconden duurt. Dit is gemiddeld vijf keer nodig tijdens een bestralingssessie. Voor het eerst is in Nederland aangetoond dat deze ABC-methode goed uitvoerbaar is voor patiënten. Het artikel is onlangs gepubliceerd in het Nederlands Tijdschrift voor Oncologie. In het buitenland wordt deze behandeling ook toegepast. 9.5 Keurmerken Keurmerken van zorgverzekeraars en patiëntenverenigingen schieten als paddenstoelen uit de grond. Het MCH heeft niet als doel zoveel mogelijk van deze predicaten in de wacht te slepen, maar bekijkt per geval of de criteria overeenkomen met die van wetenschappelijke verenigingen, IGZ of andere, erkende zoals de Dutch Institute fot Clinical Auditing (DICLA). 64

65 De volgende keurmerken zijn in het verslagjaar behaald: * kwaliteitsziekenhuis Achmea voor behandeling darmkanker * Menzis TopZorgpredicaat darmkanker * keurmerk stomazorg van Nederlandse Stomavereniging * borstkankerzorg in beste categorie van CZ 10 Financiën 10.1 Productie Klinische productie Het aantal opnamen stijgt in 2012 met 495 opnamen (1,6%). Deze stijging wordt veroorzaakt door gynaecologie en longgeneeskunde. Bij cardiologie was een daling van de opnamen waar te nemen. De verwachting bestaat dat dit een tijdelijke daling is en dit in 2013 weer zal worden omgebogen. De dagopnamen zijn in 2012 gedaald met dagopnamen. Een wijziging in de registratieregels voor het slaapcentrum en de gynaecologie veroorzaakt het grootste deel van deze daling. Verloop gemiddelde verpleegduur en bezetting jaar opnamen dagopnamen verpleegdagen gem.verpleegduur , , , , , , , , , ,8 Poliklinische productie Het aantal eerste polikliniekbezoeken is met 1% afgenomen. De daling doet zich met name voor bij orthopedie, cardiologie en heelkunde. Tegelijk met deze daling stijgt het aantal eerste polikliniekbezoeken bij longgeneeskunde en urologie. Het aantal haemodialyses is verder toegenomen, het aantal CAPD/CCPD-behandelingen is gedaald. 65

66 Ontwikkeling overige productieparameters jaar 1 ste polibezoeken haemodialyse capd / ccpd Spoedeisende Hulp Het aantal bezoekers aan de Spoedeisende Hulp in MCH Westeinde en MCH Antoniushove is in 2012 gedaald met 1,3%. De daling heeft zich met name in de tweede helft van het jaar voorgedaan. Het MCH had 210 polytraumapatiënten in Kerncijfers afdeling Spoedeisende Hulp MCH MCH Totaal MCH MCH Totaal Westeinde Antoniushove Westeinde Antoniushove Aantal bezoekers Eerste traumatologische consulten Eerste polikliniekbezoeken Eerste consulten

67 De eerstelijnsproductie Het aantal onderzoeken voor de eerste lijn is in 2012 nagenoeg gelijk gebleven aan dat van e Lijnsproductie Uitgedrukt in geld centrale afnames analyse kosten opbrengst röntgenonderzoek aantal poliklinische bevallingen opbrengst hartfunctie opbrengst gastro-scopieën opbrengst functieonderzoeken opbrengst poliklinische fysiotherapie opbrengst poliklinische logopaedie opbrengst pathologisch anat.lab opbrengst onderzoek m.b.t. isotopen Opbrengsten bijzondere functies De afdeling Radiotherapie MCH als onderdeel van Radiotherapiecentrum West (RC West) laat een verdere toename van het aantal behandelingen zien in gewogen B2 behandelingen. Het aantal IORT-behandelingen voor patiënten met een mammacarcinoom is toegenomen waardoor het aantal gewogen T2 behandelingen afneemt en het aantal gewogen B2 behandelingen toeneemt. Ontwikkeling Radiotherapie teletherapie, T teletherapie, T teletherapie, T teletherapie, T brachytherapie, B brachytherapie, B brachytherapie, B brachytherapie, B brachytherapie, B gewogen T gewogen B

68 10.2 Financieel beleid en resultaten Onderstaand treft u een toelichting aan van de geconsolideerde cijfers van het MCH en de deelnemingen waarover zij overheersende zeggenschap heeft. Voor 2012 zijn dit: Express-so BV, Stichting Diabetes Zorg Haaglanden, West End Facility BV, Apotheek MCH Lijnbaan BV en Lab West BV Uitgangspunten Gelet op de macro economische vooruitzichten was de begroting 2012 zeer voorzichtig opgesteld. In de begroting was rekening gehouden met een korting van 4 mln. vanwege macro-overschrijdingen in Daarnaast was ingezet op een zeer beperkte groei in productie. Per saldo impliceerde dit dat in de begroting is uitgegaan van een daling van de omzet met zo n 1%. De groei was selectief toegestaan in speerpunten, in andere vakken was krimp tot geen groei begroot Totale bedrijfsopbrengsten Het jaar 2012 kenmerkt zich door een overstap naar prestatiebekostiging en facturatie van DOTzorgproducten. Om de effecten van deze overstap te mitigeren heeft de NZa een overgangsmodel gemaakt dat ziekenhuizen moest beschermen tegen de effecten van onverwachts terugvallende omzet als gevolg van systeemfouten. De onderhandelingen met de verzekeraars over de nieuwe DOT-zorgproducten leverden contractvormen op die aansloten bij het model van de NZa die de ziekenhuizen moesten beschermen tegen grote wijzigingen in de omzet. De consequentie van deze verschillen, cumulerend met wijzigingen in definities, heeft er toe geleid dat er lange tijd onzekerheid is blijven bestaan over de manier waarop de omzet bepaald moest worden. Pas medio februari 2013 is door de NZa een handreiking overgenomen, die is opgesteld door de NVZ in samenwerking met de NFU en de accountants. Hierin werd de wijze vastgesteld waarop de omzet berekend moest worden. De omzetcijfers 2012 zijn op basis van de handreiking voor ziekenhuis en medische staf bepaald. De basis voor de omzet zijn de gefactureerde DOT-producten en de mutatie in het onderhanden werk. Deze omzet is vervolgens aangepast voor: onzekerheid voor de controles die zorgverzekeraars nog uitvoeren op de declaraties (2,7%); de contracten die met zorgverzekeraars zijn gesloten; de overschrijding van de afspraken gemaakt voor het schaduwbudget, resulterend in een te verrekenen transitiebedrag. De NZa Transitie regelgeving resulteert erin dat wanneer de opbrengsten van het ziekenhuis in het A- segment hoger uitvallen dan de opbrengsten op basis van de functiegerichte budgettering die tot en 68

69 met 2011 gold, het zogenaamde schaduwbudget, 95% van het verschil tussen deze opbrengsten moet worden terugbetaald. Het op basis van 2012 berekende verschil is ook van toepassing in 2013 en wel voor 70%. Er is dus sprake van een eenmalige vaststelling. De NZa zal dit bedrag in 2014 definitief vaststellen. Het MCH heeft in 2012 meer omzet gerealiseerd dan het op basis van het vastgestelde schaduwbudget mag ontvangen. Dit leidt tot een correctie op de omzet uit hoofde van de transitie regeling van 8,9 mln. De totale bedrijfsopbrengsten zijn in mln. hoger dan in Deze stijging wordt behaald uit de stijging van de omzet door prijsindexatie voor loon en materiaalkosten, een stijging van de overige opbrengsten en een toename van de subsidie opbrengsten Bedrijfslasten De totale bedrijfslasten bedroegen in mln. tegen 260 mln. in De stijging wordt voor 5,2 mln. verklaard door toegenomen personele kosten en voor 6,8 mln. door een stijging van de materiële kosten. De bijzondere afwaardering van de radiotherapie was eenmalig in 2011 en verklaart het resterende verschil. Personele kosten De personele kosten zijn met 5,2 mln. gestegen. De CAO veroorzaakt een stijging van de loonkosten per 1 juli 2012 met 1,5% en een doorwerking van de stijging van Daarnaast is de eindejaarsuitkering verhoogd en is de reiskostenvergoeding aangepast hetgeen kostenverhogend heeft gewerkt. De dotatie aan de voorziening vakantiedagen en PLB is lager dan in De kosten voor ingehuurd personeel zijn gestegen door extra inhuur van personeel voor de OK en de IC. Overige bedrijfskosten Per 1 januari 2012 zijn de TNF alfa remmers die tot 2012 werden verstrekt door de openbare apotheek overgeheveld naar het MCH, voor zover het voorschrijven door een MCH specialist is gedaan. Omdat er geen goed zicht was in de omvang van de kosten is de vergoeding die zorgverzekeraars hiervoor verstrekken op basis van nacalculatie gedaan. Als gevolg van deze overheveling zijn de kosten met 6 mln. toegenomen. De stijging van de gehele patiëntgebonden kosten valt lager uit doordat de kosten voor de cardiologische middelen door een lagere prijs en door lager verbruik meer dan 2 mln. lager zijn. Ten laste van het resultaat is een dotatie gedaan aan de reserve groot onderhoud van 6,7mln. In 2011 bedroeg deze dotatie 5,3 mln. 69

70 Financiële baten en lasten De afnemende restschuld en de lagere rentekosten door het oversluiten van drie leningen zorgen voor een daling van de rentelasten met Door een hoger creditsaldo dan in 2011 door de goede bevoorschotting in 2012 zijn de rentebaten gestegen met , waardoor per saldo de financiële baten en lasten lager zijn Resultaat Per saldo is het jaar 2012 afgesloten met een positief resultaat van Dit resultaat is als volgt verwerkt in de jaarrekening; Toevoeging aan het collectieve vermogen Toevoeging aan het niet-collectieve vermogen Financiële risico s 2013 Het jaar 2013 staat net als 2012 nog in het teken van de overgang naar het nieuwe stelsel. Deze overgang brengt onzekerheden met zich mee omdat de kennis over de opbouw van de nieuwe zorgproducten en de casemix per zorgproduct onzeker is en daarmee bevat de prijsstelling een bepaalde onzekerheid. Een tweede belangrijk risico vormt het proces van contractering. De verwachting is dat in 2013 een inhaalslag zal worden gemaakt. De contracten 2013 zullen voornamelijk een voortzetting van 2012 zijn. Echter de contracten van 2014 zullen meer op basis van de zorgproducten en volumina gemaakt worden en komt vanuit een meer beleidsmatige contractering op gang met tegelijk het streven om voor half november 2013 klaar te zijn met de contractering. Een derde risico vormt de macro economische ontwikkeling die druk zet op de besteedbare inkomens van patiënten maar ook de beschikbare ruimte voor de zorgkosten verder beperkt. Een verdere rem op de volumina of mogelijk krimp van zorgomzet kan hiervan de resultante zijn Regeling AO/IC De maximale foutfractie voor 2012 is vastgesteld op 3%. De door de accountant geaccordeerde steekproef bedroeg 505 dossiers. De vastgestelde fouten zijn intern geëvalueerd en daar waar het fouten in de DOT-registratie betrof zijn verbeteracties uitgezet. De geconstateerde fouten in het DBCsysteem hebben niet geleid tot verbeteracties omdat het systeem per 1 januari 2012 vervangen is door DOT. Met een foutfractie van 2,69% voldoet MCH aan de toegestane bovengrens. 70

71 Uit de steekproefevaluatie valt op te maken dat de hoeveelheid fouten in de DOT sterk teruggelopen zijn ten opzichte van de DBC. Voorzichtige conclusie hieruit zou kunnen zijn dat het systeem van DOT meer solide en minder foutgevoelig is Ratio s Het resultaat als percentage van de omzet laat een verbetering zien. De liquiditeitsratio is iets verbeterd, de late facturatie en de transitie naar DOT speelt hierbij een belangrijke rol. De solvabiliteit op balanstotaal en opbrengsten stijgt verder hetgeen in lijn ligt met de planning. Ratio's resultaat 1,7% 2,3% liquiditeit (vlottende activa / kort vreemd vermogen) 1,21 1,26 solvabiliteit (balanstotaal) 21,5% 21,9% solvabiliteit (opbrengsten) 19,5% 20,7% Kasstroom De kasstroom is in 2012 net als 2011 positief. Met name de kasstroom uit operationele activiteiten is toegenomen. Kasstroom x kasstroom uit operationele activiteiten kasstroom uit investerings- en financieringsactiviteiten mutatie Resultaten dochters Stichting Diabetes Zorg Haaglanden (DZH) Algemene doelstelling Stichting Diabetes Zorg Haaglanden (DZH) is een behandel- en kenniscentrum voor diabetespatiënten. DZH biedt zorg op maat die aansluit bij de behoefte en wens van patiënt en huisarts. Het zorgaanbod bestaat uit interdisciplinaire en taakgerichte zorg. Organisatie Algemeen DZH is een stichting met mevrouw H.C.M. Bank als statutair directeur. Het bestuur wordt gevormd door de Raad van Bestuur van het MCH. In DZH werkten in 2012 gemiddeld 23 medewerkers (exclusief specialisten). 71

72 Ontwikkelingen in 2012 De hoofdpijlers waar DZH zich in 2012 op heeft gericht zijn de volgende: Afdeling Nieuwe taakverdeling onder de diabetesverpleegkundigen, met dagelijks één vliegende keep; Teambuilding diabetesverpleegkundigen; Wekelijks MultiDisciplinair Overleg; Organisatie van verschillende activiteiten tijdens Wereld-Diabetesdag; Groepsconsult van zwangeren bij diëtist in geval van diabetes gravidarum; Deelname als een van de drie ziekenhuizen aan pilot screening depressie; Onderzoeksgrant 2012 en nominatie EADV award 2013 voor onderzoek naar de invloed van een continue bloedglucosesensor op het verloop van de zwangerschap bij vrouwen met type 1 diabetes. Coöperatie Coöperatiebijeenkomst diabetesteams om vorm en inhoud te geven aan een gezamenlijk netwerk en kenniscentrum voor alle diabetesteams van de Coöperatie. Verwijzers Zorgmodellen in een boekje, om de diabeteszorg transparant te maken voor verwijzers, een eenduidige werkwijze te hanteren en het vereiste kennisniveau van de behandelaar vast te stellen; Vliegende keep is tijdens werkdagen bereikbaar voor vragen van de Praktijk Ondersteuner Huisartsenzorg over instellen of ophogen insuline; Interactieve POH- en huisartsenbijscholing over de ontwikkeling van de (regionale) diabeteszorg in de komende jaren en praktische onderwerpen. Samenwerkingsverbanden DZH heeft met diverse partijen samenwerkingsverbanden ter bevordering van hoogwaardige zorg, zoals met het MCH, Bronovo, Groene Hart Ziekenhuis, Bosman, DVN, EADV, Huisartsen en POH-ers van huisartsenpraktijken. HRM-beleid In het afgelopen jaar is er een traject doorlopen om voor diabetesverpleegkundigen vast te stellen wie welke zorgmodellen kan uitoefenen. Diverse bijscholing is gevolgd en aangeboden. Het ziekteverzuim van 11,8 % exclusief zwangerschapsverlof, werd mede bepaald door drie langdurig zieke medewerkers, waarvan voor twee inmiddels de arbeidsovereenkomst ontbonden is. 72

73 Klachten De onafhankelijke klachtencommissie van DZH is ook werkzaam voor het MCH. De klachtenprocedure kent twee fasen. Eerst geeft DZH zelf gehoor aan de klacht, met afhandeling door de hoofdbehandelaar of een leidinggevende in overleg met de patiënt. Is dit niet afdoende voor de patiënt, dan wordt de klacht verder behandeld door de klachtenfunctionaris. In het jaar 2012 is één klacht binnengekomen bij de klachtenfunctionaris en volgens de procedure opgelost en afgehandeld. Onderzoeken en publicaties Publicaties Prescribing of rosiglitazone and pioglitazone following safety signals: analysis of trends in dispensing patterns in the Netherlands from 1998 to Ruiter R, Visser LE, van Herk-Sukel MP, Geelhoed-Duijvestijn PH, de Bie S, Straus SM, Mol PG, Romio SA, Herings RM, Stricker BH. Drug Saf Jun 1;35(6): doi: / PMID: [PubMed - indexed for MEDLINE]; Family communication as strategy in diabetes prevention: An observational study in families with Dutch and Surinamese South-Asian ancestry. van Esch SC, Cornel MC, Geelhoed-Duijvestijn PH, Snoek FJ. Patient Educ Couns Apr;87(1):23-9. Epub 2011 Sep 14. PMID: [PubMed - in process]; Lower risk of cancer in patients on metformin in comparison with those on sulfonylurea derivatives: results from a large population-based follow-up study.ruiter R, Visser LE, van Herk-Sukel MP, Coebergh JW, Haak HR, Geelhoed- Duijvestijn PH, Straus SM, Herings RM, Stricker BH. Diabetes Care Jan;35(1): Onderzoek Poster presentatie (gebruik RT-CGM in de praktijk) op congres ATTD in Barcelona door Nel Geelhoed en Judith van Niel (januari 2012); Freestyle Insulinx gebruikersonderzoek; Stichting Bidon => doet o.a. groot landelijk onderzoek naar RT-CGM, DZH participeert in dit onderzoek; Het effect van RT-CGM gebruik voor tijdens en na de zwangerschap (loopt tot eind 2013); Tweejarige registratie van patiëntgegevens GLP1 met insuline; Nationaal onderzoek naar hypo s; Onderzoek naar een medicijn voor vermindering albuminarie; 73

74 Onderzoek cardiale screening bij vnl. Hindoestaanse patiënten. Speerpunten voor 2013 Opzet Expertisecentrum Coöperatie (intensieve samenwerking met Bronovo en Groene Hart Ziekenhuis) Ontwikkeling verplichte E-learning voor verpleegkundigen op verpleegafdelingen Procesaudit en spiegelbijeenkomst E-health (face-to-face) consulten Vernieuwing website Starten met Social Media Financieel verslag De omzet van DZH in het verslagjaar bedroeg en het resultaat was Apotheek MCH Lijnbaan BV Apotheek MCH Lijnbaan BV is een (poliklinische) openbare apotheek, gevestigd in de centrale hal van MCH Westeinde. Kwaliteit Het kwaliteitsbeleid van Apotheek MCH Lijnbaan BV is gericht op het leveren en garanderen van verantwoorde farmaceutische zorg, zoals omschreven in de kwaliteitswet Zorginstellingen. Het gaat om zorg van goed niveau, doeltreffend, doelmatig en patiëntgericht, die voorziet in de reële behoefte van de patiënt. De verleende zorg is in overeenstemming met wettelijke regelingen en met de bepalingen van de Nederlandse Apotheek Norm, de Modelregeling apotheker-patiënt en de met zorgverzekeraars overeengekomen contracten. Apotheek MCH Lijnbaan BV is gecertificeerd volgens het HKZ-certificatieschema openbare apotheken conform ISO 9001: Het certificaat is herbehaald volgens de nieuwe HKZ norm op 6 januari De doelgroepen van de apotheek zijn: alle poliklinische patiënten van MCH Westeinde, patiënten die ontslagen worden uit MCH Westeinde, personeel dat werkzaam is in het MCH, patiënten die vlakbij het ziekenhuis wonen en passanten. Medicijngebruik In apotheek MCH Lijnbaan BV wordt het geven van voorlichting en advies over geneesmiddelen en het correcte en veilige gebruik van deze middelen beschouwd als een kerntaak. Uitgangspunt hierbij is dat de cliënt uiteindelijk zelf verantwoordelijk is, maar dat door de medewerkers van apotheek MCH Lijnbaan BV alles in het werk wordt gesteld om de cliënt te helpen bij het nemen van goede 74

75 beslissingen over geneesmiddelgebruik. Om de therapietrouw te bevorderen zijn weekleveringen, de herhaalreceptservice en de thuisbezoekservice een nog belangrijkere plaats gaan innemen in de dienstverlening aan de patiënten. Dit geldt zowel voor geneesmiddelen op recept als voor zelfzorg, en behalve voor geneesmiddelen ook voor alle andere artikelen die de apotheek levert. Apotheek MCH Lijnbaan BV wil patiënten laten zien dat een goede begeleiding bij en informatie over de geleverde medicijnen bijdraagt aan een betere kwaliteit van leven, bij ziekte of ongemak. Het kunnen voorzien in de behoefte aan verantwoorde farmaceutische zorg wordt door de apothekers en alle medewerkers van de apotheek beschouwd als essentieel voor alle betrokkenen, dat wil zeggen voor de patiënten van de apotheek, de zorgverzekeraars, voor andere zorgaanbieders en daardoor ook voor de continuïteit van de apotheek zelf. Apotheek MCH Lijnbaan BV participeert in de regionale nachtdienstapotheek organisatie SASA met de vestigingen in de ziekenhuizen Bronovo en Leyenburg te Den Haag. De beherend apotheker is drs. P.S.A. van Rooijen. De tweede apothekers zijn mw. drs. W.J. Berger en mw. drs. S. Li. De apothekers vormen samen met acht apothekersassistenten en twee bezorgers het apotheekteam (10 FTE). Financieel resultaat Het resultaat bedroeg bij een omzet van West End Facility BV West End Facility BV (WEF) levert schoonmaakdiensten in MCH Westeinde en MCH Antoniushove. WEF meet de kwaliteit van het werk op basis van het Dagelijks Kwaliteit Systeem (DKS) en werkt conform de WIP-richtlijnen. De werkzaamheden worden onder andere uitgevoerd in het OK-complex, de afdelingen CSA en radiotherapie, de poli s, kantoren en trappenhuizen. Schoon te maken oppervlaktes: m2 in MCH Westeinde; m2 in MCH Antoniushove. Op 31 december 2012 had WEF 89 medewerkers in dienst (40 FTE). Financieel resultaat De omzet over 2012 bedroeg met een resultaat van

76 Express-so BV Express-so BV is de restauratieve voorziening met ziekenhuiswinkel voor patiënten, bezoekers en personeel van het MCH. Express-so BV is gevestigd in zowel MCH Westeinde als MCH Antoniushove. Aantal gasten per week: Circa in MCH Westeinde Circa in het bezoekersrestaurant en 700 in het personeelsrestaurant in MCH Antoniushove. Express-so BV had op 31 december medewerkers in dienst (18 FTE). Financieel resultaat De omzet is in 2012 gedaald tot De stijgende inkoopwaarde en investeringen in meubilair, dienstkleding en opleiding hebben het resultaat negatief beïnvloed. Er is een resultaatdaling per saldo van positief in 2011 naar negatief in Lab West BV Inleiding Het HagaZiekenhuis, het MCH en Stichting Trombosedienst s Gravenhage en omstreken hebben hun krachten op 1 juli 2011 gebundeld in laboratoriumorganisatie Lab(oratorium) West BV, waarvan het MCH en het HagaZiekenhuis ieder voor 50% aandeelhouders zijn. Het klinisch chemisch en hematologisch laboratorium van het HagaZiekenhuis, het klinisch chemisch laboratorium van het MCH en de gehele trombosedienst zijn in de nieuwe organisatie opgegaan. De bijna 300 medewerkers van Lab West verrichten jaarlijks meer dan 1 miljoen bloedafnames. Met de afgenomen materialen worden door hen meer dan 8 miljoen tests uitgevoerd. De uitslagen van deze analyses helpen verschillende soorten zorgprofessionals bij het stellen van de juiste diagnose of bij het vervolgen van een behandelproces. Transitie Vanaf oprichtingsdatum is gestart met de transitiefase. Een periode die ongeveer twee jaar in beslag zal nemen. Tijdens deze transitie zal Lab West worden omgevormd volgens de contouren in de business case. Dit betekent dat er lokale en centrale laboratoria gerealiseerd worden. Op locatie worden de klinische orders en andere spoedaanvragen verwerkt. De centrale laboratoria handelen de aanvragen van de poliklinieken, de eerste lijn en de overige niet-spoedeisende bepalingen af. Doelstelling 76

77 De doelstelling van Lab West bestaat uit de volgende onderdelen: Goede kwaliteit voor een lage prijs: Lab West wil zich in een sterk versnipperde markt onderscheiden met het aanbieden van kwalitatief hoogwaardige laboratoriumdiagnostiek tegen een zeer scherp tarief. Het bijzondere hierbij is dat zowel de spoedeisende diagnostiek, het bloedtransfusieonderzoek, de trombosezorg alsmede de niet-spoedeisende diagnostiek binnen één organisatie wordt afgehandeld. Lab West bedient dus zowel de eerste als de tweede lijn. Versterken van de consultfunctie: door de schaalvergroting die heeft plaatsgevonden met de vorming van Lab West, is het voor de klinisch chemici mogelijk geworden om zich te specialiseren op één of enkele aandachtsgebieden. Hierdoor wordt de adviserende rol richting aanvragers en patiënten aanmerkelijk belangrijker. Onderwijs en innovatie: Lab West is nauw betrokken bij het onderwijs en de opleidingen voor analisten en medewerkers bloedafname. Samen met de opleidingsinstituten werkt Lab West eraan om de laboratoriumdiagnostiek ook in de toekomst te kunnen bemensen met gemotiveerde en adequaat geschoolde studenten. Innovaties op analytisch gebied en onderzoek in brede zin worden door Lab West aangemoedigd en ondersteund. Kwaliteit, ARBO en Milieu (KAM-zorg) Lab West kent een KAM-zorg systeem, dat deel uitmaakt van het kwaliteitssysteem. Dit systeem ondergaat iedere twee jaar een audit van de Raad voor Accreditatie (CCKL). Tijdens de audits wordt onderzocht of aan de strikte normen zoals deze zijn gesteld in de praktijkrichtlijn wordt voldaan. Voorheen hadden de drie deelnemende partijen in Lab West een eigen kwaliteitssysteem. Gedurende de transitiefase wordt toegewerkt naar een gezamenlijk systeem. Onderzoek en ontwikkeling Van Lab West maakt een internationaal referentielab voor de enzymen deel uit. Hierin worden, in samenwerking met enkele andere gerenommeerde labs wereldwijd, de standaarden bepaald waarop de enzymbepalingen worden geijkt. Lab West verricht onder andere onderzoek op het gebied van erfelijke membraanafwijkingen van de rode bloedcellen. In nationaal opzicht is dit een expertisecentrum. Personeel Op 31 december 2012 had Lab West 328 medewerkers in dienst (268 FTE). Financieel resultaat De totale omzet in 2012 bedroeg , het resultaat bedroeg negatief. Dit verlies wordt nog grotendeels veroorzaakt door de aanloopkosten hetgeen in de business case van de opzet van Lab West reeds was verwacht. 77

78 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden Jaarrekening 2012 Medisch Centrum Haaglanden 78

79 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden INHOUDSOPGAVE Pagina 11.1 Jaarrekening Geconsolideerde balans per 31 december Geconsolideerde resultatenrekening over Geconsolideerd kasstroomoverzicht over Grondslagen van waardering en resultaatbepaling Toelichting op de geconsolideerde balans per 31 december Mutatieoverzicht materiële vaste activa/financiële vaste activa Specificatie onderhanden projecten en gereedgekomen projecten Overzicht langlopende schulden ultimo Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening over Enkelvoudige balans per 31 december Enkelvoudige resultatenrekening over Grondslagen van waardering en resultaatbepaling Toelichting op de enkelvoudige balans per 31 december Mutatieoverzicht materiële vaste activa/financiële vaste activa Specificatie onderhanden projecten en gereedgekomen projecten Overzicht langlopende schulden ultimo Toelichting op de enkelvoudige resultatenrekening over Overige gegevens Vaststelling en goedkeuring jaarrekening Resultaatbestemming Gebeurtenissen na balansdatum Controleverklaring

80 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden 11.1 GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 80

81 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden 11.1 GECONSOLIDEERDE JAARREKENING GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 (na resultaatbestemming) Ref. 31-dec dec ACTIVA Vaste activa Immateriële vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa Totaal vaste activa Vlottende activa Voorraden Onderhanden projecten uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten Vorderingen uit hoofde van financieringstekort Vorderingen uit hoofde van transitieregeling Overige vorderingen Effecten Liquide middelen Totaal vlottende activa Totaal activa Ref. 31-dec dec-11 PASSIVA Eigen vermogen 11 Kapitaal 0 0 Collectief gefinancierd gebonden vermogen Niet-collectief gefinancierd vrij vermogen Totaal eigen vermogen Aandeel derden Voorzieningen 12 Voorzieningen uit hoofde van macrobeheersinstrument 0 0 Overige voorzieningen Langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) Kortlopende schulden (ten hoogste 1 jaar) Schulden uit hoofde van financieringsoverschot Schulden uit hoofde van transitieregeling Schulden uit hoofde van honorariumplafond Schulden uit hoofde van macrobeheersinstrument Overige kortlopende schulden Totaal passiva

82 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2012 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Ref Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Zvw-zorg Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten AWBZ (exclusief subsidies) Beschikbaarheidsbijdragen medisch specialistische zorg vaste segment Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / DBC-zorgproducten A- en B-segment) Omzet DBC's / DBC-zorgproducten B-segment Omzet DBC's / DBC-zorgproducten A-segment Opbrengsten uit hoofde van te verrekenen transitiebedrag medisch specialistische zorg Honorariumopbrengsten vrijgevestigd medisch specialisten die aan de instelling voor medisch specialistische zorg declareren Subsidies Overige bedrijfsopbrengsten Som der bedrijfsopbrengsten BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten Honorariumkosten vrijgevestigd medisch specialisten die aan de instelling voor medisch specialistische zorg declareren Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa Overige bedrijfskosten Som der bedrijfslasten BEDRIJFSRESULTAAT Financiële baten en lasten Resultaat aandeel derden RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSUITOEFENING Buitengewone baten Buitengewone lasten Buitengewoon resultaat 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR VOOR BELASTINGEN Belastingen RESULTAAT BOEKJAAR NA BELASTINGEN RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: Toevoeging: Reserve aanvaardbare kosten Niet collectief gefinancieerd vrij vermogen

83 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GECONSOLIDEERD KASSTROOMOVERZICHT OVER 2012 Kasstroom uit operationele activiteiten Ref Bedrijfsresultaat Aanpassingen voor: - afschrijvingen aandeel derden overige reserves bijzondere waardevermindering mutaties voorzieningen Veranderingen in vlottende middelen: - voorraden mutatie onderhanden projecten uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten - vorderingen vorderingen/schulden uit hoofde van financieringstekort respectievelijk -overschot kortlopende schulden (excl. schulden aan 7,14, banken) Kasstroom uit bedrijfsoperaties Ontvangen interest Betaalde interest Resultaat aandeel derden Belastingen Buitengewoon resultaat Totaal kasstroom uit operationele activiteiten Kasstroom uit investeringsactiviteiten Investeringen materiële vaste activa Desinvesteringen materiële vaste activa Investeringen immateriële vaste activa 0 0 Desinvesteringen immateriële vaste activa 0 0 Investeringen deelnemingen en/of samenwerkingsverbanden Mutatie leningen u/g Overige investeringen in financiële vaste activa Totaal kasstroom uit investeringsactiviteiten Kasstroom uit financieringsactiviteiten Nieuw opgenomen leningen Aflossing langlopende schulden Totaal kasstroom uit financieringsactiviteiten Mutatie geldmiddelen Toelichting: In de post 'kortlopende schulden' is een afrondingsverschil verwerkt van ca welke in 2011 onjuist is verwerkt. Er is gebruik gemaakt van de indirecte methode. 83

84 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Algemeen Grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de Regeling verslaggeving WTZi, de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving, in het bijzonder RJ 655 inzake de jaarverslaggeving door zorginstellingen, en Titel 9 Boek 2 BW. Continuïteitsveronderstelling Deze jaarrekening is opgesteld uitgaande van de continuïteitsveronderstelling. Vergelijking met voorgaand jaar De grondslagen van waardering en van resultaatbepaling zijn ongewijzigd ten opzichte van voorgaand jaar. Dit met uitzondering van de vennootschap Lab West BV. Lab West BV wordt in de consolidatie voor 50% betrokken. De vergelijkende cijfers van 2011 zijn hierop aangepast. Consolidatie In de consolidatie worden de financiële gegevens van MCH opgenomen, samen met haar groepsmaatschappijen en andere rechtpersonen waarop zij een overheersende zeggenschap kan uitoefenen of waarover zij de centrale leiding heeft. Groepsmaatschappijen zijn rechtspersonen waarin MCH direct of indirect overheersende zeggenschap kan uitoefenen doordat zij beschikt over de meerderheid van de stemrechten of op enige andere wijze de financiële en operationele activiteiten kan beheersen. Hierbij wordt tevens rekening gehouden met potentiële stemrechten die direct kunnen worden uitgeoefend op balansdatum. De groepsmaatschappijen en andere rechtspersonen waarop zij een overheersende zeggenschap kan uitoefenen of waarover zij de centrale leiding heeft, worden voor 100% in de consolidatie betrokken. Intercompany-transacties, intercompany-winsten en onderlinge vorderingen en schulden tussen groepsmaatschappijen en andere in de consolidatie opgenomen rechtspersonen worden geëlimineerd, voor zover de resultaten niet door transacties met derden buiten de groep zijn gerealiseerd. Ongerealiseerde verliezen op intercompany-transacties worden ook geëlimineerd tenzij er sprake is van een bijzondere waardevermindering. Waarderingsgrondslagen van groepsmaatschappijen en andere in de consolidatie opgenomen rechtpersonen zijn waar nodig gewijzigd om aansluiting te krijgen bij de geldende waarderingsgrondslagen voor de Groep. In de consolidatie zijn de volgende vennootschappen begrepen: Stichting Diabetes Zorg Haaglanden; De Stichting exploiteert een zelfstandig behandelcentrum in Den Haag voor het verlenen van zorg aan mensen met diabetes mellitus. Het MCH heeft 100% zeggenschap. Express-so BV; De exploitatie van de restauratieve voorzieningen in de Centale Hal van het MCH Westeinde en MCH Antoniushove wordt door Express-so verzorgt. Het MCH heeft 100% zeggenschap. West End Facility BV; In West End Facility zijn schoonmaakwerkzaamheden en -diensten, afvalverwerking, interne verhuizingen en gebouw en terreingebonden werkzaamheden ondergebracht. Het MCH heeft 100% zeggenschap. Apotheek MCH Lijnbaan BV; De activiteiten bestaan uit het exploiteren van een openbare apotheek in MCH Westeinde. Het MCH bezit 51% van de aandelen. Lab West BV. De BV exploiteert het Klinisch Chemisch Laboratorium van het Hagaziekenhuis en MCH. De aandelen van de vennootschap zijn voor 50% in handen van het Hagaziekenhuis en MCH bezit de andere 50% van de aandelen. Verbonden rechtspersonen Als verbonden partijen worden aangemerkt alle rechtspersonen waarover overheersende zeggenschap, gezamenlijke zeggenschap of invloed van betekenis kan worden uitgeoefend. Ook rechtspersonen die overwegende zeggenschap kunnen uitoefenen worden aangemerkt als verbonden partij. Ook de statutaire directieleden, andere sleutelfunctionarissen in het management van MCH en nauwe verwanten zijn verbonden partijen. Transacties van betekenis met verbonden partijen worden toegelicht voor zover deze niet onder normale marktvoorwaarden zijn aangegaan. Hiervan wordt toegelicht de aard en de omvang van de transacties en andere informatie die nodig is voor het verschaffen van het inzicht. Schattingen Om de grondslagen en regels voor het opstellen van de jaarrekening te kunnen toepassen, is het nodig dat de Raad van Bestuur van MCH zich over verschillende zaken een oordeel vormt, en dat de Raad van Bestuur schattingen maakt die essentieel kunnen zijn voor de in de jaarrekening opgenomen bedragen. Indien het voor het geven van het in art. 2:362 lid 1 BW vereiste inzicht noodzakelijk is, is de aard van deze oordelen en schattingen inclusief de bijbehorende veronderstellingen opgenomen bij de toelichting op de betreffende jaarrekeningposten. 84

85 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Kasstroomoverzicht Het kasstroomoverzicht is opgesteld op basis van de indirecte methode Grondslagen van waardering van activa en passiva Activa en passiva Voor zover niet anders is vermeld zijn de activa en passiva gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs. Toelichtingen op posten in de balans, resultatenrekening en kasstroomoverzicht zijn in de jaarrekening genummerd. Immateriële en materiële vaste activa De immateriële en materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs onder aftrek van cumulatieve afschrijvingen en cumulatieve bijzondere waardeverminderingen. De vaste activa worden lineair afgeschreven met een restwaarde van 0. De afschrijvingstermijnen zijn gebaseerd op de geschatte levensduur die per categorie als volgt zijn bepaald: Terreinvoorzieningen Gebouwen Verbouwingen en installaties Inventarissen en ICT Trekkingsrechten Instandhouding / kleine verbouwingen 20 jaar 50 jaar 20 jaar 5 tot 10 jaar 20 jaar 10 jaar Op de grondwaarde vindt geen afschrijving plaats. Als gevolg van de wijzigende bekostiging in de ziekenhuiszorg (waarbij prestatiebekostiging definitief is ingevoerd per 1 januari 2012 en overgangsregels zijn vastgesteld) en als gevolg van de vigerende verslaggevingsregels heeft MCH een nieuwe inschatting gemaakt van de verwachte gebruiksduur en restwaarde van de panden, installaties en inventarissen. Hieruit volgt dat de afschrijvingstermijn naar de mening van de Raad van Bestuur van MCH geen aanpassing behoeven. De Minister van VWS heeft een overgangsregime kapitaallasten bewerkstelligd. Dit overgangsregime geeft, aflopend in de tijd, gedeeltelijke zekerheid voor oudbouw- en nieuwbouwproblematiek van het vastgoed en zekerheid voor de afwikkeling van de voormalige Immateriële Vaste Activa (door versnelde afschrijving en vergoeding in de budgetten). Dit overgangsregime is uitgewerkt in beleidsregels van de NZa maar is voor 2012 niet van toepassing bij MCH. Bijzondere Waardevermindering Het vervallen van het stelsel van bekostiging waarbij een integrale vergoeding voor de werkelijke afschrijvingskosten van vaste activa was opgenomen, kan ook gevolgen hebben voor de waardering van de materiële vaste activa. Het vervallen van het stelsel van bekostiging kan worden aangemerkt als een aanwijzing voor de aanwezigheid van een bijzondere waardevermindering overeenkomstig RJ hoofdstuk 121 Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa. Vaste activa met een lange levensduur worden beoordeeld op bijzondere waardeverminderingen wanneer wijzigingen of omstandigheden zich voordoen die doen vermoeden dat de boekwaarde van een actief niet terugverdiend zal worden. De terugverdienmogelijkheid van activa die in gebruik zijn, wordt bepaald door de boekwaarde van een actief te vergelijken met de geschatte contante waarde van de toekomstige nettokasstromen die het actief naar verwachting zal genereren. Wanneer de boekwaarde van een actief hoger is dan de geschatte contante waarde van de toekomstige kasstromen, worden bijzondere waardeverminderingen verantwoord voor het verschil tussen de boekwaarde en de realiseerbare waarde. MCH heeft voor het ziekenhuis een bedrijfswaardeberekening opgesteld om te beoordelen of er sprake is van een bijzondere waardevermindering. De uitkomsten van de bedrijfswaardeberekening zijn sterk afhankelijk van veronderstellingen over de tarieven in de toekomstige afspraken met Zorgverzekeraars, groei van de productie en disconteringsvoeten die mede afhankelijk zijn van de toekomstige marktontwikkelingen, financiering en bekostiging. De bedrijfswaardeberekening geeft aan dat de bandbreedte van de uitkomst zeer groot kan zijn. De uitgangspunten die het ziekenhuis hanteert zijn de volgende: Jaarlijkse groei: volume 1% en prijs 1,5% Discontovoet bedraagt 5% De ingeschatte opbrengstwaarde is hoger dan de boekwaarde eind Er is dan ook geen sprake van een bijzondere waardevermindering. 85

86 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Immateriële en materiële vaste activa Een eventuele afwijking van de verwachtingen kan mogelijk een substantiële impact hebben op de vermogenspositie van MCH in de toekomst, zowel voor het beeld van resultaat en vermogen in de onderhavige jaarrekening als in toekomstige jaren. Een dergelijke afwijking zal, voorzover aan de orde, worden verwerkt in het jaar dat deze voldoende betrouwbaar kan worden bepaald. Voor het gebouw op Antoniushove, dat wordt verhuurd aan de HOED, hebben wij de afschrijvingstermijn in 2011 teruggebracht tot 2014 vanwege de nieuwbouw op Antoniushove en de daarmee noodzakelijke sloop van dit gebouw. Overeenkomstig de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving (RJ 145) worden de hieruit voortvloeiende effecten voor de afschrijvingen verwerkt in de verwachte resterende gebruiksperiode van het gebouw. Als gevolg hiervan zijn de afschrijvingskosten in 2011 met toegenomen ten opzichte van de kosten bij ongewijzigde uitgangspunten. Dit effect werkt door in 2012, 2013 en een deel van Financiële vaste activa Deelnemingen in groepsmaatschappijen en overige deelnemingen waarin invloed van betekenis kan worden uitgeoefend, worden gewaardeerd volgens de nettovermogenswaardemethode. Invloed van betekenis wordt in ieder geval verondersteld aanwezig te zijn bij het kunnen uitbrengen van 20% of meer van de stemrechten. De nettovermogenswaarde wordt berekend volgens de grondslagen die gelden voor deze jaarrekening; voor deelnemingen waarvan onvoldoende gegevens beschikbaar zijn voor aanpassing aan deze grondslagen, wordt uitgegaan van de waarderingsgrondslagen van de desbetreffende deelneming. Indien de waardering van een deelneming volgens de nettovermogenswaarde negatief is, wordt deze op nihil gewaardeerd. Deelnemingen waarop geen invloed van betekenis kan worden uitgeoefend, worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs. Indien sprake is van een duurzame waardevermindering vindt waardering plaats tegen deze lagere waarde; afwaardering vindt plaats ten laste van de resultatenrekening. De leningen aan niet-geconsolideerde deelnemingen worden opgenomen tegen geamortiseerde kostprijs op basis van de effectieve rentemethode, verminderd met bijzondere waardeverminderingsverliezen. De grondslagen voor overige financiële vaste activa zijn opgenomen onder het kopje Financiële Instrumenten. Dividenden worden verantwoord in de periode waarin zij betaalbaar worden gesteld. Rentebaten worden verantwoord in de periode waartoe zij behoren, rekening houdend met de effectieve rentevoet van de desbetreffende post. Eventuele winsten of verliezen worden verantwoord onder de financiële baten en lasten. MCH kent, naast de in de consolidatie betrokken vennootschappen, de volgende deelnemingen: Nederlands Centrum voor Plastische Chirurgie BV te Den Haag De vennootschap exploiteert een een kliniek voor plastische chirurgie. Het MCH is voor 10% aandeelhouder. De deelneming is op verkrijgingsprijs (ad ) gewaardeerd. Regionaal Samenwerkings Organisatie (RSO BV) In de vennootschap exploiteren de regionale zorgverleners een regionaal schakelpunt voor informatie uitwisseling tussen zorgverleners. Het MCH heeft een aandeel van 4%. Vervreemding van vaste activa Voor verkoop beschikbare activa worden gewaardeerd tegen boekwaarde of lagere opbrengstwaarde. Voorraden De voorraden zijn gewaardeerd tegen historische inkoopprijzen onder aftrek van een voorziening voor incourantheid, voorzover daartoe aanleiding bestaat. Financiële instrumenten Financiële instrumenten omvatten handels- en overige vorderingen, geldmiddelen, leningen en overige financieringsverplichtingen, handelsschulden en overige te betalen posten. Financiële instrumenten omvatten tevens in contracten besloten afgeleide financiële instrumenten (derivaten). Financiële instrumenten worden bij de eerste opname verwerkt tegen reële waarde, waarbij (dis)agio en de direct toerekenbare transactiekosten niet in de eerste opname worden meegenomen. Indien instrumenten niet zijn gewaardeerd tegen reële waarde met verwerking van waardeveranderingen in de resultatenrekening, maken eventuele direct toerekenbare transactiekosten geen deel uit van de eerste waardering. In contracten besloten financiële instrumenten die niet worden gescheiden van het basiscontract, worden verwerkt in overeenstemming met het basiscontract. Na de eerste opname worden financiële instrumenten op de hierna beschreven manier gewaardeerd. Verstrekte leningen en overige vorderingen Verstrekte leningen en overige vorderingen worden gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs op basis van de effectieverentemethode, verminderd met bijzondere waardeverminderingsverliezen. Overige financiële verplichtingen Financiële verplichtingen die geen deel uitmaken van een handelsportefeuille worden tegen geamortiseerde kostprijs gewaardeerd op basis van de effectieverentemethode. 86

87 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Afgeleide financiële instrumenten Afgeleide financiële instrumenten worden gewaardeerd tegen kostprijs of lagere martktwaarde. MCH past hedge accounting onder het kostprijs hedge model toe. Eerste waardering vindt plaats tegen reële waarde. Zolang het afgeleide instrument betrekking heeft op afdekking van het specifieke risico van een toekomstige transactie die naar verwachting zal plaatsvinden, vindt geen herwaardering van dit instrument plaats. Zodra de verwachte toekomstige transactie leidt tot verantwoording in de winst- en verliesrekening, wordt de met het afgeleide instrument samenhangende winst of het met het afgeleide instrument samenhangende verlies in de resultatenrekening verwerkt. Indien afgeleide instrumenten aflopen of worden verkocht, worden de afdekkingsrelaties beëindigd. De cumulatieve winst die of het cumulatieve verlies dat tot dat moment nog niet in de resultatenrekening was verwerkt, wordt als overlopende post in de balans opgenomen totdat de afgedekte transacties plaatsvinden. Indien de transacties naar verwachting niet meer plaatsvinden, wordt de cumulatieve winst of het cumulatieve verlies overgeboekt naar de winst-en-verliesrekening. MCH documenteert de hedgerelaties in generieke hedgedocumentatie en toetst periodiek de effectiviteit van de hedgerelaties door vast te stellen dat geen sprake is van overhedges. Indien afgeleide instrumenten niet langer voldoen aan de voorwaarden voor hedge accounting, aflopen of worden verkocht of wanneer de instelling niet langer kiest voor hedge accounting wordt hedge accounting beëindigd. De tot dat moment in het vermogen verantwoorde resultaten blijven in het eigen vermogen uitgesteld tot het moment dat de toekomstige transactie plaatsvindt. Indien de transactie naar verwachting niet meer plaatsvindt, worden de in het eigen vermogen uitgestelde cumulatieve hedgeresultaten naar de resultatenrekening gebracht. Onderhanden projecten uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten De onderhanden projecten uit hoofde van DBC's worden gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs, zijnde de kostprijs van de reeds bestede verrichtingen, of tegen de opbrengstwaarde van de DBC indien deze lager is. De productie van de onderhanden projecten is bepaald door de openstaande verrichtingen te koppelen aan de DBC's die ultimo boekjaar openstonden. Op de onderhanden projecten worden de voorschotten die ontvangen zijn van verzekeraars in mindering gebracht. Vorderingen Vorderingen worden bij eerste verwerking gewaardeerd tegen de reële waarde van de tegenprestatie. Handelsvorderingen worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs. Als de ontvangst van de vordering is uitgesteld op grond van een verlengde overeengekomen betalingstermijn wordt de reële waarde bepaald aan de hand van de contante waarde van de verwachte ontvangsten en worden er op basis van de effectieve rente rente-inkomsten ten gunste van de winst- en verliesrekening gebracht. Voorzieningen wegens oninbaarheid worden in mindering gebracht op de boekwaarde van de vordering, evenals voorschotten in het kader van de transitie naar Zorgproducten. Liquide middelen Liquide middelen bestaan uit kas, banktegoeden en deposito s met een looptijd korter dan twaalf maanden. Rekening-courantschulden bij banken zijn opgenomen onder schulden aan kredietinstellingen onder kortlopende schulden. Liquide middelen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Operationele leasing Bij de stichting kunnen er leasecontracten bestaan waarbij een groot deel van de voor- en nadelen die aan het eigendom verbonden zijn, niet bij de vennootschap ligt. Deze leasecontracten worden verantwoord als operationele leasing. Verplichtingen uit hoofde van operationele leasing worden, rekening houdend met ontvangen vergoedingen van de lessor, op lineaire basis verwerkt in de winst- en verliesrekening over de looptijd van het contract. Voorzieningen (algemeen) Voorzieningen worden gevormd voor in rechte afdwingbare of feitelijke verplichtingen die op de balansdatum bestaan waarbij het waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen noodzakelijk is en waarvan de omvang op betrouwbare wijze is te schatten.de voorzieningen worden gewaardeerd tegen de beste schatting van de bedragen die noodzakelijk zijn om de verplichtingen per balansdatum af te wikkelen. De voorzieningen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde van de uitgaven die naar verwachting noodzakelijk zijn om de verplichtingen af te wikkelen, tenzij anders vermeld. Wanneer verplichtingen naar verwachting door een derde zullen worden vergoed, wordt deze vergoeding als een actief in de balans opgenomen indien het waarschijnlijk is dat deze vergoeding zal worden ontvangen bij de afwikkeling van de verplichting. Voorziening groot onderhoud De voorziening groot onderhoud wordt gevormd voor verwachte kosten inzake periodiek onderhoud van panden, installaties, e.d., gebaseerd op een meerjaren onderhoudsplan. De voorziening is gebaseerd op nominale waarde. 87

88 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Voorziening persoonlijk budget levensfase (toerekening aan jaren) De voorziening persoonlijk budget levensfase (PBL) betreft een voorziening uit hoofde van een CAO verplichting in het kader van de overgangsregeling 45+. Het persoonlijk budget levensfase kwalificeert als een beloning met opbouw van rechten. De voorziening betreft de contante waarde van de in de toekomst eenmalig uit te keren PBL-uren. De berekening is gebaseerd op de CAO-bepalingen, blijfkans, leeftijd en resterende dienstjaren tot het bereiken van de 55-jarige leeftijd. Voorziening jubileumverplichtingen De jubileumvoorziening betreft een voorziening voor toekomstige jubileumuitkeringen. De voorziening betreft de contante waarde van de in de toekomst uit te keren jubileumuitkeringen. De berekening is gebaseerd op gedane toezeggingen, blijfkans en leeftijd. Voorziening goodwill specialisten antoniushove Om te komen tot integratie van de medische staven is het nodig om de toelatingsvoorwaarden te harmoniseren. De kosten van deze harmonisatie, zijnde de te betalen goodwill aan de uittredende specialist van de locatie, zijn hiervoor voorzien. Reorganisatievoorziening De reorganisatievoorziening wordt gevormd voor de verwachte kosten inzake de oprichting van Lab West BV. Eventuele reorganisatiekosten na oprichting, zullen derhalve op deze post verantwoord worden. Reserve aanvaardbare kosten De mutatie in de reserve aanvaardbare kosten over het boekjaar wordt bepaald aan de hand van een zo juist mogelijke becijfering van de omzet in het A- en B-segment, rekening houdend met de werkelijk nacalculeerbare kosten, alsmede door de NZa uitgebrachte en als definitief te beschouwen richtlijnen. Schulden Langlopende schulden Langlopende schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde. Transactiekosten die direct zijn toe te rekenen aan de verwerving van de schulden worden in de waardering bij de eerste verwerking opgenomen. Schulden worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, zijnde het ontvangen bedrag rekening houdend met agio of disagio en onder aftrek van transactiekosten. Het verschil tussen de bepaalde boekwaarde en de uiteindelijke aflossingswaarde wordt op basis van de effectieve rente gedurende de looptijd van de schulden in de winst- en verliesrekening als interestlast verwerkt. Verzekeringen Medisch Centrum Haaglanden heeft als beleid om claims, voor zover deze het verzekerde bedrag overstijgen, te voorzien. 88

89 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Grondslagen van resultaatbepaling Algemeen Het resultaat wordt bepaald als het verschil tussen de baten en de lasten over het verslagjaar, met inachtneming van de hiervoor reeds vermelde waarderingsgrondslagen. De baten en lasten worden toegerekend aan de periode waarop deze betrekking hebben, uitgaande van historische kosten. Verliezen worden verantwoord als deze voorzienbaar zijn; baten worden verantwoord als deze gerealiseerd zijn. Baten (waaronder nagekomen budgetaanpassingen) en lasten uit voorgaande jaren die in dit boekjaar zijn geconstateerd, worden aan dit boekjaar toegerekend. Pensioenen MCH heeft voor haar werknemers een toegezegd-pensioenregeling. Hiervoor in aanmerking komende werknemers hebben op de pensioengerechtigde leeftijd recht op een pensioen welke afhankelijk is van leeftijd, salaris en dienstjaren. De regeling is ondergebracht bij het Pensioenfonds Zorg en Welzijn. MCH heeft geen verplichting tot het voldoen van aanvullende bijdragen in geval van een tekort bij Pensioenfonds Zorg en Welzijn, anders dan het effect van hogere toekomstige premies. MCH heeft daarom de pensioenregeling verwerkt als een toegezegde-bijdrage-regeling en heeft alleen de verschuldigde premies tot en met het einde van het boekjaar in de jaarrekening verantwoord Grondslagen van segmentering Gezien de activiteiten van de gelieerde vennootschappen en de ondersteuning aan de processen van MCH is afgezien van segmentering van deze activiteiten anders dan het opstellen van een geconsolideerde en enkelvoudige jaarrekening. 89

90 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 ACTIVA 2. Materiële vaste activa De specificatie is als volgt: 31-dec dec Bedrijfsgebouwen en terreinen Machines en installaties Andere vaste bedrijfsmiddelen, technische en administratieve uitrusting Materiële vaste bedrijfsactiva in uitvoering en vooruitbetalingen op materiële vaste activa Niet aan het bedrijfsproces dienstbare materiële activa 0 0 Totaal materiële vaste activa Het verloop van de materiële activa in het verslagjaar is als volgt weer te geven: Boekwaarde per 1 januari Bij: investeringen Bij: herwaarderingen 0 0 Af: afschrijvingen Af: bijzondere waardeverminderingen Af: terugname geheel afgeschreven activa 0 0 Af: desinvesteringen Boekwaarde per 31 december Aanschafwaarde Cumulatieve herwaarderingen Cumulatieve afschrijvingen Toelichting: Voor een nadere specificatie van het verloop van de WTZi-vergunningplichtige vaste activa, de WTZi-meldingsplichtige vaste activa, de WMGgefinancierde vaste activa en de niet WTZi-gefinancierde vaste activa per activagroep wordt verwezen naar het mutatieoverzicht onder In toelichting zijn overzichten opgenomen voor de onderhanden en gereedgekomen projecten. 90

91 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 ACTIVA 3. Financiële vaste activa De specificatie is als volgt: 31-dec dec Deelnemingen Resultaat deelnemingen 0 0 Aandeel derden 0 0 Overige vorderingen financiele vaste activa 3 0 Leningen Totaal financiële vaste activa Het verloop van de financiële vaste activa is als volgt: Specificatie deelnemingen: x Mutatie MediRisk MediRisk (Lab West BV) Nederlands Centrum voor Plastische Chirurgie BV 2 2 Regionale Samenwerkings Organisatie Haaglanden BV 1 1 Totaal Toelichting deelnemingen Om aan de eisen van de DNB te voldoen moet MediRisk haar vermogen versterken. Deze versterking van het vermogen vind plaats door uitgifte van aandelen aan de deelnemers. In 2012 is het aandelenkapitaal van MCH verhoogd met In 2012 is door Lab West BV aan MediRisk een kapitaal verstrekt voor een bedrag van Het MCh-aandeel betreft 50%. Specificatie overige vorderingen financiële vaste activa: x Mutatie Waarborgsom (Lab West BV) Totaal Toelichting overige vorderingen financiële vaste activa In 2012 heeft Lab West BV een waarborgsom van verstrekt. Het aandeel van MCH in deze waarborgsom bedraagt 50%, zijnde een bedrag van 3.475,50. Specificatie leningen : x Aflossing Verstrekt Lening u/g Diagnostisch Centrum Haaglanden BV Lening u/g Apotheek Haagse Ziekenhuizen Lening u/g MyownFile BV Lening u/g Regionale Samenwerkings Organisatie Haaglanden BV Lening MediRisk/MediFire Totaal Toelichting leningen Het Diagnostisch Centrum Haaglanden heeft in 2012 de laatste van 20 kwartaaltermijnen afgelost van een lening van die zij op rekening had verkregen. De kapitaalstructuur van de Apotheek Haagse Ziekenhuizen (AHZ) voorziet niet in voldoende liquiditeit om de levering van geneesmiddelen aan MCH voor te financieren. Afhankelijk van de omzet wordt middels leningen door de instelling voorzien in voldoende liquiditeit. De overheveling van TNF alfaremmers van de openbare apotheken naar de ziekenhuizen heeft voor een toename van de omzet van de AHZ gezorgd. De lening aan de AHZ is derhalve verhoogd met Ten behoeve van het project "MIJN MEDISCHE GEGEVENS" is aan MyOwnFile BV een lening verstrekt van in Voor de oprichting van het regionaal schakelpunt heeft MCH een lening verstrekt aan de RSO van Op 30 juni 2011 is Lab West BV opgericht. Het MCH heeft ter financiering van de aanloopkosten en overname van activa een lening verstrekt van In 2012 heeft er een aflossing plaatsgevonden van De totaal verstrekte lening bedraagt in In de geconsolideerde balans wordt deze lening geëlimineerd. In 1993 is een lening aan MediRisk verstrekt voor een bedrag van , de rente op deze lening bedraagt 5,18%. Aan MediFire is in 1999 een lening verstrekt van met een rentepercentage van 3,59%. 91

92 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 ACTIVA Toelichting op belangen in andere rechtspersonen of vennootschappen: Naam en rechtsvorm en woonplaats rechtspersoon Kernactiviteit Verschaft kapitaal Kapitaalbelang (in %) Eigen vermogen Resultaat Rechtstreekse kapitaalbelangen >= 20%: Express-so BV, te Den Haag zie % Stichting Diabetes Zorg Haaglanden, te Den Haag zie % West End Facility BV, te Den Haag zie % Apotheek MCH Lijnbaan BV, te Den Haag zie % Lab West BV, te Den Haag zie % Zeggenschapsbelangen: Nederlandse Centrum voor Plastische Chirurgie BV % Regionale Samenwerkings Organisatie Haaglanden BV 720 4% Toelichting: Het resultaat betreft het jaar Grondslag voor de cijfers zijn de (concept)jaarrekeningen van de deelnemingen. De Apotheek MCH Lijnbaan BV heeft in 2012 een dividend uitgekeerd van Voorraden De specificatie is als volgt: 31-dec dec Medische middelen Leenemballage Overige middelen Af: voorziening incourante voorraden Totaal voorraden Toelichting: De voorziening voor incourantheid die in aftrek op de voorraden is gebracht bedraagt Onderhanden projecten uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten De specificatie is als volgt: 31-dec dec Onderhanden projecten DBC's / DBC-zorgproducten A-segment Onderhanden projecten DBC's / DBC-zorgproducten B-segment Onderhanden projecten DBC's honoraria Af: ontvangen voorschotten Af: voorziening onderhanden projecten 0 0 Totaal onderhanden projecten

93 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 ACTIVA 6. Vorderingen uit hoofde van financieringstekort en schulden uit hoofde van financieringsoverschot t/m totaal Saldo per 1 januari Financieringsverschil boekjaar Correcties voorgaande jaren Betalingen/ontvangsten Subtotaal mutatie boekjaar Correcties voorgaande jaren Saldo per 31 december Stadium van vaststelling (per erkenning): c c c a a= interne berekening b= overeenstemming met zorgverzekeraars c= definitieve vaststelling NZa 31-dec dec Waarvan gepresenteerd als: - vorderingen uit hoofde van financieringstekort schulden uit hoofde van financieringsoverschot Specificatie financieringsverschil in het boekjaar Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Vergoedingen ter dekking van het wettelijk budget: Opbrengsten DBC A-segment inclusief toeslagen Honoraria-opbrengsten voor specialisten in loondienst Mutatie onderhanden werk honoraria voor specialisten in loondienst Overige opbrengsten Mutatie onderhanden werk DBC A-segment Afrekening overfinanciering Totaal financieringsverschil Toelichting: In het kader van de afwikkeling van de FB- bekostigingssystematiek heeft MCH nog een vordering van 1,9 mln. op de verzekeraars. Conform de beleidsregels zal de NZa nog zorgdragen voor de definitieve afwikkeling van deze post. 7. Vorderingen uit hoofde van transitieregeling en schulden uit hoofde van transitieregeling De specificatie is als volgt: Schaduwbudget (op basis van afspraken met verzekeraars) Af: A omzet (inclusief overloop) Af: B nieuw (binnen transitiemodel = B-2012) honorariumomzet loondienst met vergoeding in schaduwbudget in B nieuw Transitiebedrag dec dec Waarvan gepresenteerd als: - vorderingen uit hoofde van transitieregeling schulden uit hoofde van transitieregeling Het transitiebedrag wordt verwerkt in: x % % Toelichting: Voor het transitie jaar 2012 heeft de NZa een overgangsregeling (NR/CU-208) opgesteld. Deze transitieregeling vereist dat de gerealiseerde omzet uit de prestatiebekostiging wordt afgezet tegen de omzet uit de oude bekostigingssystematiek. Het verschil tussen beide bedragen wordt aangeduid met de term transitiebedrag. De omzet uit prestatiebekostiging is op basis van de Handreiking omzetverantwoording 2012 berekend. Vanuit deze berekening heeft MCH een schuld van ca. 8,9 mln. 93

94 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 ACTIVA 8. Overige vorderingen De specificatie is als volgt: 31-dec dec Vorderingen op debiteuren Nog te factureren omzet DBC's / DBC-zorgproducten 0 0 Overige vorderingen Vooruitbetaalde bedragen Nog te ontvangen bedragen Te vorderen uit hoofde van contracten Totaal overige vorderingen Toelichting: De voorziening dubieuze debiteuren die in aftrek op de vordering is gebracht bedraagt (2011: ) De contractonderhandelingen tussen verzekeraars en MCH hebben in 2012 zeer lang geduurd. Door verzekeraars zijn, gelet op deze lange duur, voorschotten ter overbrugging van deze transitie verstrekt. Deze zgn. transitie voorschotten ter waarde van 30,2 mln. zijn in mindering gebracht op de vordering. Over 2012 is op basis van de handreiking omzetverantwoording 2012 de omzet afgezet tegen de contractafspraken met verzekeraars. De toerekening van de omzet aan het boekjaar 2012 leidt ertoe dat op basis van de afgesproken aanneemsommen 2012 vorderingen op verzekeraars ontstaat. De vordering is opgenomen onder contractnuancering. Er is geen sprake van vorderingen met een verwachte looptijd van > 1 jaar. 10. Liquide middelen De specificatie is als volgt: 31-dec dec Bankrekeningen Kassen Totaal liquide middelen Toelichting: Liquide middelen bestaan uit kas, banktegoeden en deposito s met een looptijd korter dan twaalf maanden. De liquide middelen zijn vrij opneembaar. Rekening-courantschulden bij banken zijn opgenomen onder schulden aan kredietinstellingen onder kortlopende schulden. Ultimo 2012 heeft het MCH één deposito ( 15,0 mln.) uitstaan, welke een looptijd korter dan één jaar heeft. 94

95 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 PASSIVA 11. Eigen vermogen Het eigen vermogen bestaat uit de volgende componenten: 31-dec dec Kapitaal 0 0 Collectief gefinancierd gebonden vermogen Niet collectief gefinancierd vrij vermogen Totaal eigen vermogen Kapitaal Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2012 bestemming mutaties 31-dec Kapitaal Collectief gefinancierd gebonden vermogen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2012 bestemming mutaties 31-dec Reserve aanvaardbare kosten: Reserve aanvaardbare kosten Bestemmingsreserves: Reserve afschrijving inventarissen Reserve automatisering Reserve projecten Egalisatie afschrijvingen Reserve bond medische specialisten Totaal collectief gefinancierd gebonden vermogen Niet collectief gefinancierd vrij vermogen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2012 bestemming mutaties 31-dec Algemene reserves: Algemene reserves Totaal niet-collectief gefinancierd vrij vermogen Toelichting: Kapitaal Het kapitaal, oorspronkelijk bestaande uit behaalde resultaten uit de pre-budgetteringsperiode, is in 2000 in het kader van de nieuwe Regeling Jaarverslaggeving Zorginstellingen in zijn geheel geheralloceerd onder de post niet-collectief gefinancierd vrij vermogen. Collectief gefinancierd gebonden vermogen Reserve aanvaardbare kosten De mutatie bestaat uit een toevoeging in het kader van de resultaatbestemming ad 4,9 mln. Reserve afschrijvingen inventarissen De reserve afschrijvingen inventarissen bestaat uit het verschil tussen de afschrijvingskosten volgens de investeringsruimte zoals opgenomen in het budget en de gerealiseerde afschrijvingen. Toekomstige overschrijdingen van de normatieve afschrijvingskosten komen ten laste van deze reserve. Reserve automatisering De reserve automatisering is gevormd in verband met aanzienlijke investeringen in nieuwe ICT in de komende jaren. Reserve projecten De reserve projecten is gevormd ten behoeve van diverse projecten. Egalisatie afschrijvingen Door een wijziging in RJ 655 wordt sinds 1 januari 2008 de egalisatie reserve afschrijving gerubriceerd onder het collectief gefinancierd eigen vermogen. Onttrekking of dotatie ontstaat door een verschil tussen de werkelijke afschrijvingen en de toegekende bedragen. Reserve Bond Medisch Specialisten De Bond Medisch Specialisten heeft in 2001 haar activiteiten beëindigd. Het batige saldo heeft de bond in 2008 aan de ziekenhuizen gedoneerd. De gelden dienen te worden aangewend voor opleiding en onderzoek door medisch specialisten en arts-assistenten. Niet-collectief gefinancierd vrij vermogen Algemene reserve Conform het voorgaande jaar hebben wij berekend welke opbrengsten zijn gegenereerd door activiteiten die als niet-collectief te bestempelen zijn. Het uiteindelijke resultaat ad 1,4 mln van deze activiteiten is via de resultaatbestemming toegevoegd aan de algemene reserve. De post 'overige mutaties' is toe te schrijven aan de consolidatie van het aandeel derden. 95

96 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 PASSIVA Overzicht van het totaalresultaat van de instelling 31-dec dec Geconsolideerd netto-resultaat (na belastingen) toekomend aan de instelling Herwaardering materiële vaste activa 0 0 Cumulatief effect van stelselwijzigingen 0 0 Af: Gerealiseerde herwaardering ten laste van het eigen vermogen 0 0 Totaal van de rechtstreekse mutaties in het eigen vermogen van de instelling als onderdeel van het groepsvermogen 0 0 Totaalresultaat van de instelling Voorzieningen Saldo per Dotatie Onttrekking Vrijval Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan dec Voorzieningen uit hoofde van macrobeheersinstrument Overige voorzieningen: Egalisatie rekening groot onderhoud Goodwill specialisten Antoniushove Jubilea Reorganisatie voorziening Voorziening CAO Levensfase Totaal voorzieningen Toelichting in welke mate (het totaal van) de voorzieningen als langlopend moeten worden beschouwd: 31-dec Kortlopend deel van de voorzieningen (< 1 jr.) 0 Langlopend deel van de voorzieningen (> 1 jr.) Hiervan langlopend (> 5 jaar) 0 0 Toelichting per categorie voorziening: Egalisatierekening groot onderhoud De egalisatierekening groot onderhoud is gevormd teneinde de kosten van groot onderhoud aan gebouwen en installaties gelijkmatig over de jaren te verdelen. In 2012 is er een bedrag van ca. 6,7 mln. toegevoegd aan de voorziening, de onttrekking is 1,6 mln. Goodwill specialisten Antoniushove Om te komen tot integratie van de medische staven is het nodig om de toelatingsvoorwaarden te harmoniseren. De kosten van deze harmonisatie, zijnde de te betalen goodwill aan de uittredende specialisten van de locatie Antoniushove, zijn hier voorzien. Jubilea Conform nieuwe regelgeving per 1 januari 2005 is een voorziening gevormd voor toekomstige jubileumuitkeringen ten laste van het resultaat. Per ultimo 2012 bedraagt de voorzieining voor MCH In 2012 heeft Lab West BV een voorziening gevormd van ca (MCH-deel bedraagt 7.959). Reorganisatievoorziening In 2010 is een reorganisatievoorziening getroffen in verband met de oprichting van Lab West BV. Voorziening CAO Levensfase De voorziening persoonlijke levensfase (PLB) betreft een voorziening uit hoofde van een CAO verplichting in het kader van de overgangsregeling 45+. Het persoonljik budget levensfase kwalificeert als een beloning met opbouw van rechten. In 2012 is deze voorziening herberekend, hetgeen resulteert tot een getroffen voorziening van 1,0 mln. Waarvan 0,3 mln. betrekking heeft op Lab West BV. Pensioenverplichting MCH is aangesloten bij een bedrijfspensioenfonds, in dit geval Zorg en Welzijn. In het pensioenreglement is niets opgenomen over het voldoen van direct aanvullende bijdragen in geval van een tekort. Jaarlijks wordt de premie zodanig vastgesteld, dat eventuele overschotten of tekorten niet direct worden verrekend met de aangesloten instellingen. Op grond hiervan mag MCH de toegezegde pensioenregeling in de jaarrekening verwerken alsof sprake is van een toegezegde bijdrageregeling en hoeft geen pensioenverplichting te worden opgenomen. Voorziening deelneming Lab West BV De netto vermogenswaarde van deelneming Lab West BV is ultimo 2012 negatief, conform de waarderinggrondslagen wordt de deelneming (enkelvoudig) tot nihil gewaardeerd en is deze voorziening getroffen. In de geconsolideerde balans is er geen sprake van deze voorziening. 96

97 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 PASSIVA 13. Langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) De specificatie is als volgt: 31-dec dec Schulden aan banken Overige langlopende schulden Totaal langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) Het verloop is als volgt weer te geven: Stand per 1 januari Bij: nieuwe leningen 0 0 Af: aflossingen Stand per 31 december Af: aflossingsverplichting komend boekjaar Stand langlopende schulden per 31 december Toelichting in welke mate (het totaal van) de langlopende schulden als langlopend moeten worden beschouwd: Kortlopend deel van de langlopende schulden (< 1 jr.), aflossingsverplichtingen Langlopend deel van de langlopende schulden (> 1 jr.) (balanspost) Hiervan langlopend (> 5 jaar) Toelichting: Voor een nadere toelichting op de langlopende schulden wordt verwezen naar de bijlage overzicht langlopende schulden. De aflossingsverplichtingen zijn verantwoord onder de kortlopende schulden. 14. Schulden uit hoofde van honorariumplafond In Gedeclareerd aan het Gedeclareerd via het Totaal 2012 Totaal 2011 ziekenhuis lokaal collectief Lokaal omzetplafond /- gedeclareerd /- mutatie Onderhanden projecten Saldo in balans (schuld) Toelichting: De vrijgevestigde medische specialisten hebben allen er voor gekozen om hun declaratie via het MCH collectief te laten verlopen. Op basis van het vastgestelde honorariumplafond voor het MCH collectief van MCH van 32,9 mln. moet het collectief een bedrag van 1,3 mln. terugstorten. 97

98 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 PASSIVA 16. Overige kortlopende schulden De specificatie is als volgt: 31-dec dec Schulden aan kredietinstellingen 0 0 Crediteuren Aflossingsverplichtingen langlopende leningen Aflossingsverplichtingen roll-over lening Belastingen en sociale premies Schulden terzake pensioenen Nog te betalen salarissen Vakantiedagen CAO levensfase Nog te betalen kosten: Interest leningen Overige overlopende passiva: Overige Totaal overige kortlopende schulden Toelichting: Er zijn geen kortlopende schulden met een verwachte looptijd > 1 jaar. De aflossingsverplichtingen langlopende schulden bestaat uit een MCH-deel ( ) en een Lab West BV deel ( ). Voor de financiering van het nieuwe Ziekenhuis Informatie Systeem is op 1 april 2006 een roll-over financiering aangetrokken van 8 mln. en per 1 juli 2006 is hier nog 1 mln. aan toegevoegd. Deze financiering van 9 mln. loopt vervolgens per kwartaal met terug, voor het eerst op 1 oktober De restschuld per 31 december 2012 bedraagt Op deze financiering is de 3 maands Euribor rente van toepassing plus een opslag van 0,5%. 17. Financiële instrumenten Algemeen MCH maakt in de normale bedrijfsuitoefening gebruik van uiteenlopende financiële instrumenten die de instelling blootstellen aan markt- en/of kredietrisico s. Deze betreffen financiële instrumenten die in de balans zijn opgenomen. Daarnaast maakt MCH gebruik van afgeleide financiele instrumenten om de renterisico's af te dekken. MCH handelt niet in deze financiële instrumenten en heeft procedures en gedragslijnen om de omvang van het kredietrisico bij elke tegenpartij of markt te beperken. Bij het niet nakomen door een tegenpartij van aan MCH verschuldigde betalingen blijven eventuele daaruit voortvloeiende verliezen beperkt tot de marktwaarde van de desbetreffende instrumenten. De contractwaarde of fictieve hoofdsommen van de financiële instrumenten zijn slechts een indicatie van de mate waarin van dergelijke financiële instrumenten gebruik wordt gemaakt en niet van het bedrag van de krediet- of marktrisico s. Kredietrisico De vorderingen uit hoofde van handelsdebiteuren zijn voor circa 92% geconcentreerd bij de vijf grote verzekeraars. Renterisico en kasstroomrisico MCH loopt renterisico over eventuele veranderingen in de marktwaarde van opgenomen en uitgegeven leningen. Bij enkele leningen is sprake van een vast rentepercentage over de gehele looptijd. Hierdoor is er geen sprake van een renterisico op deze leningen. Anderen leningen hebben een vast rentepercentage die tussentijds moet worden herzien. MCH hanteert als uitgangspunt om het renterisico op deze leningen te beperken door in een jaar voor maximaal 20% van deze leningen de rente opnieuw vast te moeten stellen. De leningen worden in principe aangehouden tot het einde van de looptijd. Tenslotte heeft MCH leningen met een variabel rentepercentage. Het beleid hierbij is om afgeleide financiële instrumenten te gebruiken om (tussentijdse) rentefluctuaties te beheersen. Sinds 2006 maakt MCH gebruik van rentederivaten om opwaartse renterisico s af te dekken. Ultimo 2012 heeft MCH drie renteswaps en een rentecap in portefeuille. Op 28 maart 2006 heeft het MCH een renteswap afgesloten om het opwaartse renterisico van de roll-over financiering voor het nieuwe Ziekenhuis Informatie Systeem af te dekken. De variabele 3 maands Euribor rente wordt ingeruild voor een vaste rente van 3,7425%. De ingangsdatum van de renteswap is 1 april 2006 met een onderliggende waarde van 8 mln. Op 1 juli 2006 is deze waarde verhoogd naar 9 mln. om vervolgens gedurende 10 jaar per kwartaal de onderliggende waarde met te laten afnemen, voor het eerst op 1 oktober Om het opwaartse renterisico van de 3-maands Euribor af te dekken van de Euroflex lening bij de ING uit december 2008 zijn op 11 december 2008 twee renteswaps afgesloten. De ingangsdatum van beide swaps is 15 december 2008 en zij hebben elk een onderliggende waarde van 17,5 mln. Ieder kwartaal neemt de onderliggende hoofdsom van de renteswap met af. Eén swap heeft een looptijd van 5 jaar en de ander heeft een looptijd van 10 jaar. De variabele 3 maands Euribor rente wordt ingeruild voor een vaste rente van 3,295% respectievelijk 3,665%. De rentecap is in september 2008 afgesloten om het risico van een oplopende Euribor rente op onze werkkapitaalfinanciering in het B-segment vanaf 1 januari 2009 gedeeltelijk af te dekken. De rentecap zorgt ervoor dat de te betalen Euribor rente aan een maximum wordt gebonden, terwijl wij wel profiteren van een eventueel lagere rentestand. De afgesloten rentecap garandeert tot 1 januari 2014 een maximum Euribor rente van 4,5% bij een onderliggende hoofdsom van 10 mln. De hedges zijn 100% effectief. Derhalve vindt geen verantwoording van de huidige negatieve waarde van de renteswaps van plaats via de resultatenrekening. De negatieve waarde van de derivaten wordt ondervangen via een allowance faciliteit bij de ING van 3,5 mln. Reële waarde De reële waarde van de meeste in de balans verantwoorde financiële instrumenten, waaronder vorderingen, effecten, liquide middelen en kortlopende schulden, benadert de boekwaarde ervan. 98

99 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 PASSIVA 18. Niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen Verloopoverzicht investeringsruimte trekkingsrechten Het verloop is als volgt weer te geven: Nog niet bestede investeringsruimte per 1 januari Bij: indexering niet-bestede investeringsruimte 2 9 Bij: investeringsruimte verslagjaar Af: investeringen verslagjaar Beschikbare investeringsruimte 31 december Lopende investeringsprojecten leggen het volgende beslag op de beschikbare investeringsruimte: 0 Toelichting: Het verloopoverzicht geeft zowel de investeringsruimte voor trekkingsrechten weer als de investeringsruimte voor jaarlijkse instandhouding. Overige niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen PET/CT scan De vier ziekenhuizen welke samen de coöperatie vormen, Medisch Centrum Haaglanden, Bronovo ziekenhuis, Groene Hart Ziekenhuis en het LangeLand Ziekenhuis, hebben gezamenlijk een PET/CT scan aangeschaft. Deze PET/CT scan is de tweede helft van 2010 geplaatst op de Bleulandlocatie van het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda. St Jacobusstichting MCH heeft op 23 december 2011 met de St Jacobusstichting een overeenkomst gesloten waarbij de St Jacobusstichting vanaf 2012 neurochirurgische apparatuur om niet ter beschikking stelt aan MCH voor de behandeling van intra-axiale hersentumoren. Uiterlijk 1 februari 2017 dienen jaarlijks 250 patiënten te worden behandeld door MCH. Wanneer dit aantal niet wordt behaald dient MCH de apparatuur tegen de dan geldende boekwaarde van over te nemen van de St Jacobusstichting. Huur ruimten derden MCH De volgende ruimten worden gehuurd: - Buitenpoli Monster; - Polikliniekruimte aan de Koninginnegracht in Den Haag; - Magazijnruimte Binckhorst in Den Haag; - Polikliniekruimte in het gezondsheidscentrum Wassenaar; - Kantoor- en bedrijfsruimte op de locatie Albardastraat en Monsterseweg in Parnassia Bavo Groep in Den Haag; - Kantoorruimte Hofje van Nieuwkoop aan de Warmoezierstraat in Den Haag; - Diagnostisch Centrum Haaglanden buitenpoli Neurologie in Den Haag; - Diagnostisch Centrum Voorschoten buitenpoli Neurologie in Voorschoten; - Medisch Centrum Voorburg buitenpoli Orthopedie; - Diagnostisch Centrum Haaglanden buitenpoli Orthopedie; - Saffier de Residentie Groep Orthopedie. Huur ruimten derden deelnemingen - Jacobus I, Diabetes Zorg Haaglanden De totale huursom op jaarbasis van deze ruimten bedraagt Door deelnemingen worden de volgende ruimten gehuurd van het MCH. - Begane grond in de centrale hal locatie MCH Westeinde door Express-so BV; - Begane grond in de centrale hal locatie MCH Antoniushove door Express-so BV; - Begane grond in de centrale hal locatie MCH Westeinde door Apotheek MCH Lijnbaan BV. Ten behoeve van de magazijnruimte Binckhorst in Den Haag, heeft MCH een bankgarantie verstrekt van Obligoverplichtingen Waarborgfonds In 2012 zijn geen leningen toegevoegd aan de geborgde leningen bij het Waarborgfonds. De obligoverplichting van 3% over de geborgde restschuld bedraagt ca. 1,53 mln. Zekerheden MCH heeft aan de ING Bank en het Waarborgfonds voor de Zorgsector een positieve hypotheekverklaring afgegeven. Aan de ING Bank is daarnaast eveneens een negative pledge/pari passu en cross default verklaring afgegeven. De totale kredietfaciliteit bij de ING bedraagt per 31 december ,5 milj. Per april 2013 zijn de limieten op deze faciliteit door de ING verlaagd met 59,5 milj. tot 25 milj. Macrobeheersingsinstrument Het macrobeheersingsinstrument (mbi) wordt door de Minister van VWS ingezet om overschrijdingen van het macrokader zorg terug te vorderen bij instellingen voor medisch specialistische zorg. Het mbi is uitgewerkt in de 'Aanwijzing macrobeheersmodel instellingen voor medisch specialistische zorg'. Jaarlijks wordt door de Nederlandse Zorgautoriteit (Nza) ambtshalve een mbi-omzetplafond vastgesteld. Tevens wordt door de NZa jaarlijks een omzetplafond per instelling vastgesteld, welke afhankelijk is van de realisatie van het mbi-omzetplafond van alle instellingen gezamenlijk. Deze vaststelling vindt plaats nadat door de Minister van VWS de overschrijding van het mbi-omzetplafond uiterljk vóór 1 december van het opvolgende jaar is gecommuniceerd. Voor 2012 is het mbi-omzetplafond door de NZa vastgesteld op milj. (prijsniveau 2011). Bij het opstellen van de jaarrekening 2012 bestaat nog geen inzicht in realisatie van het mbi-omzetplafond over MCH is niet in staat een betrouwbare inschatting te maken van de uit het mbi voortkomende verplichting en deze te kwantificeren. Als gevolg daarvan is deze verplichting niet tot uitdrukking gebracht in de balans van MCH per 31 december

100 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 Mogelijke toets door commissie Zorgverzekeraars Nederland Het verantwoordingskader voor de verantwoording van de omzet zoals opgenomen in de jaarrekening wordt in belangrijke mate gevormd door de NZa circulaires en beleidsregels, waaronder de NZa circulaire 'Omzetverantwoording medisch specialistische zorg 2012 (CI/13/9c)', waarin de 'Handreiking omzetverantwoording 2012' is bekrachtigd. Recent is bekend geworden dat Zorgverzekeraars Nederland een commissie heeft ingesteld die de ingediende transitiebedragen gaat toetsen. Vanwege deze commissie zijn de betrokken verzekeraars vaak niet bereid standpunten in te nemen ten aanzien van resterende vraagstukken. Door verzekeraars wordt aangegeven dat verantwoordingen in dergelijke situaties eenzijdig moeten worden ingediend en dat vervolgens na ontvangst van alle verantwoordingen de balans zal worden opgemaakt door een in te stellen controlecommissie. Als gevolg hiervan bestaat onduidelijkheid over de mogelijke gevolgen op de verantwoorde omzet naar aanleiding van de uitkomsten van de werkzaamheden van de commissie. Aangezien bij het vaststellen van de jaarrekening 2012 de commissie nog niet met zijn werkzaamheden is gestart, zijn de gevolgen voor de jaarrekening 2012 nog niet in te schatten. Derhalve worden eventuele te verwerken mutaties beschouwd als een aan het boekjaar 2013 toe te wijzen gebeurtenis en zijn deze niet in de jaarrekening 2012 verwerkt. 100

101 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GECONSOLIDEERD MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA/FINANCIELE VASTE ACTIVA op grond van art. 5a Regeling verslaggeving WTZi 1) WTZi-vergunningplichtige vaste activa NZa-FVA *1 NZa-IVA Grond Terrein- Gebouwen Semi perm. Ver- Installaties Onderhanden Subtotaal Totaal voorzieningen gebouwen bouwingen Projecten vergunning Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen herwaarderingen afschrijvingen extra afschrijvingen NZa-goedgekeurd terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 0,0% 2% en 5% 2,0% 5,0% 5,0% 0,0% 1) Naar verwachting zal in 2013 artikel 5 van de Regeling verslaggeving WTZi vervallen of drastisch worden gewijzigd. Vooruitlopend hierop mogen zorginstellingen er voor verslagjaar 2012 al voor kiezen om af te wijken van de voorgeschreven investeringsoverzichten in de jaarrekeningmodellen indien dit de transparantie en het inzicht bevordert. 101

102 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GECONSOLIDEERD MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA/FINANCIELE VASTE ACTIVA op grond van art. 5a Regeling verslaggeving WTZi WTZi-meldingsplichtige vaste activa Trekkings Onderhanden Subtotaal Instand- Onderhanden Subtotaal Subtotaal rechten Projecten houding Projecten meldingsplichtige activa Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen herwaarderingen afschrijvingen terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 5,0% 0,0% 10,0% 0,0% 102

103 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GECONSOLIDEERD MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA/FINANCIELE VASTE ACTIVA op grond van art. 5a Regeling verslaggeving WTZi WMG-gefinancierde vaste activa Inventaris Onderhanden Vervoer- Automati- Subtotaal projecten middelen sering WMG Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen herwaarderingen afschrijvingen terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 10,0% 0,0% 20,0% 20,0% 103

104 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GECONSOLIDEERD MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA/FINANCIELE VASTE ACTIVA op grond van art. 5a Regeling verslaggeving WTZi Niet - WTZi/WMG - gefinancieerde materiële vaste activa Nieuwbouw Nieuwbouw Verbouwingen/ Kleine werken/ Inventaris Automati- Onderhanden Subtotaal gebouwen installaties renovaties LTO sering projecten Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen herwaarderingen afschrijvingen terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 0,0% 0,0% 5% en 10% 0,0% 0,0% divers 5% en 10% 104

105 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden SPECIFICATIE ONDERHANDEN PROJECTEN EN GEREEDGEKOMEN PROJECTEN Specificatie onderhanden projecten Projectgegevens Investeringen Goedkeuringen Nummer Briefnummer Datum Omschrijving WTZi-type t/m gereed t/m 2012 Jaar van Nominaal bedrag WTZi Indexering WTZi Aangepaste goedkeuring oplevering 0106 MDL Antoniushove niet WTZi Gynaecologie niet WTZi Dialyse Westeinde niet WTZi Kindergeneeskunde + Kaak niet WTZi Nieuwbouw kliniek AH niet WTZi Nieuwbouw RC West niet WTZi Apotheek Antoniushove niet WTZi Balie SEH A'hove niet WTZi Priklab A'hove niet WTZi PA Laboratorium AH niet WTZi Asbest beheersing niet WTZi Inventaris gynaecologie niet WTZi Inventaris PA Lab AH niet WTZi Totaal Specificatie in het boekjaar gereedgekomen projecten Projectgegevens Investeringen Toekomstige lasten onderhanden Nummer Briefnummer Afschrij- Datum Omschrijving WTZi-type Activapost WTZi WMG Overige Totaal ving WTZi Rentekosten 0101 MDL Westeinde niet WTZi verbouwingen Brandmeldinstallatie niet WTZi verbouwingen Gynaecologie niet WTZi verbouwingen Brandpreventie niet WTZi verbouwingen Energievoorziening AH trekking instandhouding Herindeling G-gebouw niet WTZi verbouwingen Herinrichting TD niet WTZi verbouwingen Apotheek Antoniushove niet WTZi verbouwingen Balie SEH AH niet WTZi verbouwingen priklab AH niet WTZi verbouwingen PMPU niet WTZi verbouwingen M11 Jaarmelding 2011 melding instandhouding M12 Jaarmelding 2012 melding instandhouding Inventaris en ICT WMG inventaris/ict Business cases niet WTZi inventaris Totaal

106 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden OVERZICHT LANGLOPENDE SCHULDEN ULTIMO 2012 Leninggever Datum Hoofdsom Soort lening Restschuld 31 december 2011 Nieuwe leningen in 2012 Aflossing in 2012 Restschuld 31 december 2012 Restschuld over 5 jaar Resterende looptijd in jaren eind 2012 Totale looptijd Werkelijkerente Aflossingswijze Aflossing 2013 Gestelde zekerheden % Bank Nederlandse Gemeenten 30-mrt onderhands 2,200% lineair Nederlandse Waterschapsbank 30-mrt onderhands 4,320% lineair Nederlandse Waterschapsbank 30-mrt onderhands 4,270% lineair Nederlandse Waterschapsbank 15-nov onderhands 2,710% lineair Nederlandse Waterschapsbank 24-jan onderhands 2,150% lineair Nederlandse Waterschapsbank 15-aug onderhands 5,065% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 15-aug onderhands 3,640% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 13-aug onderhands 5,085% lineair Nederlandse Waterschapsbank 14-nov onderhands 4,377% lineair Nederlandse Waterschapsbank 14-nov onderhands 4,432% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 1-jun onderhands 4,025% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 21-jun onderhands 4,155% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 1-aug onderhands 4,475% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 15-sep onderhands 4,313% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 15-dec onderhands 3,910% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 2-jan onderhands 3,930% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 20-jan onderhands 3,950% lineair Nederlandse Waterschapsbank 20-jan onderhands 3,810% lineair 76 1 Bank Nederlandse Gemeenten 1-feb onderhands 3,898% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 16-feb onderhands 3,730% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 21-mei onderhands 3,620% lineair 57 1 Nederlandse Waterschapsbank 18-sep onderhands 2,990% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 18-sep onderhands 4,098% lineair ING Bank 15-dec euroflex 4,880% lineair Totaal ING Bank 1-jul roll-over 4,243% lineair Totaal Totalen Gestelde zekerheid: 1) Rijksgarantie 2) Waarborgfonds 3) Positieve / negatieve hypotheekverklaring op het onroerend goed aan de Burgemeester Banninglaan 1 in Leidschendam en aan de Lijnbaan 32 in Den Haag. Er zijn geen schulden in rang achtergesteld bij andere schulden. Voor de positieve hypotheekverklaring heeft het Waarborgfonds voor de Zorgsector een positie die gelijk in rang is. 106

107 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Zvw-zorg Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten voorgaand jaar Productieafspraken verslagjaar Overheidsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling Prijsindexatie materiële kosten Groei normatieve kapitaalslasten Uitbreiding erkenning en toelating: - loonkosten materiële kosten normatieve kapitaalslasten Beleidsmaatregelen overheid: - generieke budgetkortingen schoning ivm B-segment lokale productiegebonden component Nacalculeerbare kapitaalslasten: - rente afschrijvingen schoning i.v.m. B-segment overgangsregeling kapitaallasten overige Overige mutaties: - overige mutaties Subtotaal wettelijk budget boekjaar Correcties voorgaande jaren Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Zvwzorg Toelichting: Per 2012 is het FB budget vervangen door opbrengsten op basis van DBC Zorgproducten. De resterende opbrengst in 2012 betreft nagekomen budgetmutaties uit 2010 en 2011 als gevolg van de vaststelling van de nacalculaties. 107

108 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2012 BATEN 22. Toelichting niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / DBC-zorgproducten A- en B-segment) De specificatie is als volgt: Opbrengsten in opdracht van andere instellingen Eigen bijdragen en betalingen cliënten voor niet-verzekerde zorg en 0 0 opbrengsten uit aanvullende zorgverzekering Persoonsgebonden en -volgende budgetten 0 0 Opbrengst kraamzorg 0 0 Opbrengsten uit Wmo-prestaties op het gebied van huishoudelijke hulp (inclusief onderaanneming) 0 0 Overige niet-gebudgetteerde zorgprestaties 0 0 Totaal Toelichting: De post 'opbrengsten in opdracht van andere instellingen' is in 2012, ten opzichte van 2011, gedaald. De daling bedraagt ca De afname wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat in 2012 het Lange Land Ziekenhuis lagere volumina bij diverse laboratoria heeft afgenomen. Daarnaast is met een aantal grote klanten een ander tarief overeengekomen hetgeen de omzet heeft gedrukt. 23. Omzet DBC's / DBC-zorgproducten B-segment De specificatie is als volgt: Gefactureerde omzet DBC's / DBC-zorgproducten B-segment Mutatie onderhanden projecten DBC's / DBC-zorgproducten B-segment Onverzekerde deel Totaal Toelichting: Het B-segment is in 2012 uitgebreid met B-nieuw door de introductie van DBC Zorgproducten en betreft een overheveling van het wettelijk budget. 24. Omzet DBC's / DBC-zorgproducten A-segment De specificatie is als volgt: Gefactureerde omzet DBC's / DBC-zorgproducten A-segment Mutatie onderhanden projecten DBC's / DBC-zorgproducten A-segment Totaal Toelichting: De omzet DBC Zorgproducten A-segment betreft een overheveling van het wettelijk budget. 25. Opbrengsten uit hoofde van te verrekenen transitiebedrag medisch specialistische zorg De specificatie is als volgt: Opbrengsten uit hoofde van transitiebedrag Totaal Toelichting: MCH heeft teveel ontvangen ten opzichte van de productieafspraken die met zorgverzekeraars zijn gemaakt in het schaduw FB. Het meerdere moet worden teruggestort aan het CVZ en wordt daarom in mindering gebracht op de opbrengsten. 108

109 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2012 BATEN Toelichting onzekerheden omzetverantwoording 2012: In 2012 zijn instellingen voor medisch specialistische zorg overgegaan van het systeem van bekostiging via budgetten op volledige prestatiebekostiging. Gelijktijdig is de nieuwe productstructuur DBC s Op weg naar Transparantie (DOT) in 2012 ingevoerd. Daarbij zijn circa diagnose behandeling combinaties (DBC s) vervangen door circa DBC-zorgproducten. Sector breed is geconcludeerd dat in 2012 sprake is van een zeer complex systeem van ziekenhuisbekostiging, dat in de verschillende onderdelen onvoldoende op elkaar is afgestemd. Door de gelijktijdig doorgevoerde veranderingen in bekostiging, DOT-productstructuur en nieuwe wijze van contractering met zorgverzekeraars, ontstaan over 2012 sector breed (mogelijk) materiële onzekerheden in de jaarrekeningen en bekostigingsverantwoordingen van ziekenhuizen en UMC s. In februari 2013 is de Handreiking Omzetverantwoording beschikbaar gekomen en door de NZa in een circulaire vastgelegd. De handreiking is de basis geweest voor de omzetverantwoording 2012 van MCH zoals opgenomen in deze jaarrekening. In het eindmodel van de ziekenhuisbekostiging geldt prestatiebekostiging, waarin zorgaanbieders per geleverde prestatie betaald worden, op basis van integrale tarieven. Tot die tijd (2015) is sprake van een drietal overgangsmodellen, die leiden tot complexiteiten en gedeeltelijke risicodemping, waarvan met name de eerste zeer relevant is voor de omzetbepaling in 2012: Transitiemodel prestatiebekostiging ( ) Garantieregeling kapitaallasten ( ) Beheersmodel voor de honoraria vrijgevestigd medisch specialisten ( ) Transitiemodel Per 2012 is de budgettering in de medisch specialistische zorg afgeschaft en geldt prestatiebekostiging ook voor prestaties in het oude A-segment. Deze overgang van budgetbekostiging naar prestatiebekostiging brengt voor gebudgetteerde instellingen systeemrisico s met zich mee. Met het transitiemodel zoals dat is gedefinieerd, worden de systeemrisico s van de overgang deels ondervangen. Met het transitiemodel wordt een transitiebedrag vastgesteld per ziekenhuis op basis van het verschil tussen de omzet van het oude A segment berekend volgens het oude budgetteringsmodel (=schaduw budget) en de DOT-omzet volgens de prestatiebekostiging in Het transitiebedrag wordt in 2012 voor 95% verrekend en in 2013 voor 70% van het berekende bedrag van het basisjaar In de loop van 2013 vindt voorlopige vaststelling plaats, pas in 2014 vindt definitieve vaststelling plaats. In essentie is de doelstelling van het transitiemodel een demping van de overgang van budgetbekostiging naar prestatiebekostiging. Belangrijk is dat het schaduwbudget aangrijpt op het A-segment van Dit betekent concreet dat het deel van het oude A-segment, dat in 2012 wordt overgeheveld naar het nieuwe B-segment, ook meetelt in de berekening van het transitiebedrag. De zorg die vóór 2012 tot het oude B-segment werd gerekend blijft daarentegen buiten beschouwing bij de berekening van het transitiebedrag. Er is dus voor het oude B-segment geen sprake van een vangnet voor de wijzigingen in de productstructuur. Geïdentificeerde risico s en onzekerheden Vanuit bovenstaande veranderingen zijn diverse risico s en onzekerheden geïdentificeerd. De belangrijkste voor onze bedrijfsvoering alsmede de wijze waarop met schattingen, onzekerheden en aannames in de jaarverantwoording 2012 is omgegaan betreffen de volgende (naast de onder de niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen vermelde aspecten) : Zorgcontractering Door MCH zijn uit hoofde van de zorgcontractering 2012 met zorgverzekeraars afspraken gemaakt over de zorgverlening op schadelastjaar. Daarbij is een inschatting gemaakt van de verwachte realisatie van deze complexe contractafspraken op basis van het prognosemodel dat wij hebben gehanteerd. Met de uitkomsten van deze analyse is rekening gehouden bij de bepaling van de opbrengstverantwoording 2012 zoals opgenomen in de jaarrekening, te weten: Omzet DBC's/DBC-zorgproducten B-segment; Omzet DBC's/DBC-zorgproducten A-segment; Opbrengsten uit hoofde van te verrekenen transitiebedrag. Correctie op gefactureerde DBC / DBC-zorgproducten Bij de bepaling van de zorgproducten onder de DBC-systematiek zijn in de periode 2006 tot en met 2011 elk jaar onzekerheden geconstateerd primair vanwege bepaalde vrijheidsgraden in de normen voor het typeren en declareren van DBC s. In de jaarrekeningen over die jaren is dit betrokken vanuit een inschatting in welke mate dit kan leiden tot correcties vanuit de materiële controles door de verzekeraars. Over 2012 is een analyse opgesteld waarbij in kaart is gebracht ten aanzien van welke DBC s resp. DBC-zorgproducten en OVP s de grootste risico s worden gelopen, aangevuld met een nadere analyse en intern onderzoek naar de kwaliteit van registratie en facturatie. De impact van evt. onjuistheden op de in de jaarrekening verantwoorde omzet, het resultaat en eigen vermogen wordt beperkt door contract over- en onderschrijdingen van plafondafspraken resp. aanneemsommen met Zorgverzekeraars en de werking van het transitiemodel voor het oude A-segmentdeel. Wel kan er sprake zijn van verschuivingen bij de definitieve vaststelling tussen transitiebudget en verantwoorde omzet A segment op basis van de afwikkeling van facturatie en evt. correcties danwel toerekening van de omzet aan 2012 respectievelijk Segmentering productie Toewijzing van DBC-zorgproducten aan de segmenten A, B-oud en B-nieuw vindt plaats op basis van door de NZA vastgestelde tabellen. Ten aanzien van de toewijzing van afgesloten en gefactureerde producten aan de segmenten is de kruisjes tabel van de Nza gevolgd. 109

110 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2012 BATEN Toelichting onzekerheden omzetverantwoording 2012: (vervolg) Bepaling onderhanden werk Vanuit consistent beleid heeft MCH, net als in voorgaande jaren, het onderhanden werk in haar jaarrekening bepaald op basis van de openstaande verrichtingen maal de kostprijzen van deze verrichtingen. Ten behoeve van de inschatting of MCH de contracten met Zorgverzekeraars overschrijdt dan wel onderschrijdt, heeft het management een inschatting gemaakt van de verwachte uiteindelijke Zorgproducten in dit onderhanden werk op basis van een geregistreerde OHW grouper verwacht Zorgproduct. Dit betreft een waarde van EUR 38,3 mln. Op de omzet, en dus ook indirect op de waardering van het onderhanden werk, is een correctie in mindering gebracht uit hoofde van registratieonzekerheden (EUR 6,4 mln) en een correctie toegevoegd uit hoofde van onderschrijding van contractafspraken (EUR 8,4 mln) conform de Handreiking. Definitie FB Parameters Gedurende 2012 bestond onduidelijkheid over de wijze en het moment in 2012 (of per 1 januari 2013) waarop instellingen nieuwe definities van de NZa inzake de FB-parameters moesten toepassen, zowel wat betreft facturatie als inzake het schaduwbudget. Dit risico richt zich met name op de gewijzigde definities van de verpleegdagen. MCH heeft de effecten voor de definitiewijziging bepaald voor de bepaling van het schaduwbudget en de facturatie van DCB-zorgproducten en verpleegdagen en deze zijn meegenomen in de bepaling van de opbrengstverantwoording over Mogelijk onjuiste facturatie 2012 Gedurende 2012 hebben over 2012 nog geen materiële controles plaatsgevonden bij MCH. Het effect van de verwachte materiële controles door de verzekeraars over de in het jaar 2012 geleverde zorg is meegenomen in de bepaling van de opbrengstverantwoording in de jaarrekening en het transitiebedrag zoals hierboven toegelicht. Bepaling schaduwbudget en dekking Aanvankelijke onduidelijkheden in de normstelling voor de bepaling respectievelijk de nacalculatie van het schaduwbudget, alsmede in de goedkeuring hiervan door de NZa en de zorgverzekeraars hebben in 2012 geleid tot onzekerheid over de omzet. De zorgverzekeraars hebben zich nog niet uitgesproken over het in de jaarrekening opgenomen transitiebedrag. Zoals reeds hiervoor aangegeven bepalen schaduwbudget en gefactureerde omzet de (positieve of negatieve) compensatie in de vorm van het berekende transitiebedrag. De NZa heeft via de Handreiking omzetverantwoording 2012 geëxpliciteerd wat wel en niet mag worden meegerekend in de bepaling van het schaduwbudget. Uiteraard blijven hier vrijheidgraden en interpretatievraagstukken bestaan. MCH heeft bij de bepaling van het schaduwbudget de handreiking in acht genomen. Conclusie De Raad van Bestuur van MCH heeft naar beste weten schattingen opgesteld, maar constateert dat het risico van de omzetbepaling door de landelijke situatie inherent voor 2012 een hoger risico kent dan normaal, hetgeen kan leiden tot bijstellingen van de omzet in 2013 of 2014 met mogelijke nagekomen baten en lasten en/ of verschuivingen in omzetcategoriëen tot gevolg. Dit geldt temeer daar zorgverzekeraars en NZa niet reeds voor de vaststelling van de jaarrekening 2012 zekerheid hebben gegeven over het transitiebudget, hetgeen mede impact heeft op het transitiebedrag zoals verwerkt in deze jaarrekening. Definitieve vaststelling van de transitiebedrag zal conform de landelijke procedures eerst in 2014 plaats vinden, na een voorlopige vaststelling eind Subsidies De specificatie is als volgt: Subsidies AWBZ/Zvw-zorg 0 0 Rijksbijdrage werkplaatsfunctie en medische faculteit van UMC's 0 0 Rijkssubsidies vanwege het Ministerie van Veiligheid en Justitie 0 0 Rijkssubsidies vanwege het Ministerie van VWS (waaronder opleidingsfonds) Overige Rijkssubsidies 0 0 Subsidies vanwege Provincies en gemeenten (exclusief Wmo-huishoudelijke hulp; inclusief 0 0 overige Wmo-prestaties zoals maatschappelijke en vrouwenopvang, verslavingszorg, OGGZ) Overige subsidies, waaronder loonkostensubsidies en EU-subsidies Totaal Toelichting: In het wettelijke budget zat tot 2011 een bedrag voor de opleiding van medisch ondersteunend personeel en gespecialiseerde verpleegkundigen. In het kader van de marktwerking zijn ook deze posten overgezet naar een subsidieregeling. In 2012 zijn de subsidieopbrengsten, ten opzichte van 2011, met ca toegenomen. De hoogte van deze subsidie wordt gebaseerd op basis van de opleidingsprestaties, bovendien zijn de vergoedingen/subsidies geïndexeerd. Het aantal arts assistenten dat MCH heeft opgeleid, is in 2012 nagenoeg gelijk gebleven aan Echter de loon - en prijsindex heeft voor een hogere ontvangst gezorgd. Onder de post 'overige subsidies' zijn onder andere opgenomen: de fiscale stimuleringsregeling inzake de Wet Vermindering Afdracht loonheffing, en de vergoeding CVZ inzake oninbare kosten met betrekking tot illegalen. Vooral deze laatste post is afgenomen van in 2011 naar in 2012 deze daling wordt mede veroorzaakt door de late facturatie in

111 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2012 LASTEN 28. Toelichting overige bedrijfsopbrengsten De specificatie is als volgt: Overige dienstverlening (waaronder 2e-4e geldstroom UMC's voor onderzoek): Overige dienstverlening Overige opbrengsten (waaronder vergoeding voor uitgeleend personeel en verhuur onroerend goed): Overige opbrengsten Totaal Toelichting: De post 'overige dienstverlening' is in 2012, ten opzichte van 2011, met ca gestegen. Onder deze post worden verantwoord alle verhuur van ruimten, parkeeropbrengsten, kinderopvang, omzet voor sportgeneeskunde en personeel dat gedetacheerd wordt bij de maatschappen. Deze toename wordt vooral verklaard door een viertal posten; - de stijging van de opbrengsten van medische behandelingen als gevolg van sportletsel, ca ; - de huuropbrengsten zijn in 2012 gestegen met ca , door nieuwe en indexatie van bestaande overeenkomsten; - de opbrengsten van overige diensten en verrichtingen zijn in 2012 met ca toegenomen. Dit is hoofzakelijk toe te schrijven aan de ICT-dienstverlening van het MCH aan de DC-groep; - de opbrengsten uit poliklinische bevallingen, zijnde ca ; - de opbrengsten uit kaakchirurgie (mn. implantaten), zijnde ca Daarnaast zijn er ook enkele afnamen te vermelding in de post 'overige dienstverlening', dit zijn onder andere: - de opbrengsten uit no-show. De no-show facturatie heeft in 2012 ca minder opgebracht. In 2012 worden de klanten middels SMS-berichten herinnert aan hun ziekenhuis afspraken. - daarnaast worden de doorberekende factureringskosten van de maatschappen direct via het collectief afgerekend. Dit in tegenstelling tot voorgaande jaren. Per saldo zien we hier een afname van ca De post 'overige opbrengsten' is in 2012 toegenomen met ca Deze toename is vooral toe te schrijven aan de opbrengsten van de deelnemingen. De opbrengsten uit facilitaire dienstverlening in het MCH zijn in het boekjaar 2012 afgenomen. Hieronder vallen onder andere: kinderopvang (ca ) en parkeeropbrengsten (ca ). Dit is het gevolg van wijzigingen in het overheidsbeleid m.b.t. kinderopvang, en tijdelijke afname parkeercapaciteit in het MCH door verbouwingswerkzaamheden. Naast het bovenstaande zijn ook de salarisdoorberekeningen, per saldo ca , afgenomen. Enerzijds hebben diverse instellingen meer gebruik gemaakt van de detacheringen vanuit het MCH, en anderzijds zijn salarisdoorberekening aan de maatschappen afgenomen i.v.m. nieuwe afspraken met de RvB. 29. Personeelskosten De specificatie is als volgt: Lonen en salarissen Sociale lasten Pensioenpremies Andere personeelskosten: Andere persoonsgebonden personeelkosten Subtotaal Personeel niet in loondienst Totaal personeelskosten Specificatie aantal personeelsleden (in FTE's) per 31 december: Personeel algemene en administratieve functies Personeel hotelfuncties Personeel patiëntgebonden functies Leerl. verpleegkundig en verzorgend personeel Personeel terrein en gebouwgebonden functies Totaal personeel in loondienst MCH Personeel in loondienst deelnemingen Totaal personeel in loondienst MCH

112 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2012 LASTEN Toelichting: De stijging van de post 'lonen en salarissen' wordt met name veroorzaakt door de afspraken in het kader van de CAO Per 1 juli 2012 zijn de salarissen met 1,5% verhoogd en de eindejaarsuitkering is verder verhoogd. Door herrekening van de voorziening vakantiedagen en de voorziening CAO levensfase is er per saldo in 2012 geen bedrag gedoteerd terwijl in 2011 nog een bedrag van 2 mln. was gedoteerd. De premiedruk bij de sociale lasten stijgt nauwelijks, hetzelfde geldt ook bij de premiedruk van de pensioenpremies in De toename (ca ) van beide posten komt vrijwel geheel voor rekening van de stijging van de post 'lonen en salarissen', het opnemen van een kortlopende schuld ter dekking van de crisisheffing en hogere reiskosten door een wijziging in de CAO. De kosten van personeel niet in loondienst is in 2011 toegenomen. Ten opzichte van 2011 bedraagt deze toename ca. 1,6 mln. Deze toename is toe te rekenen aan de toename in de kosten van diensten door derden, medische specialisten. 31. Afschrijvingen vaste activa De specificatie is als volgt: Nacalculeerbare afschrijvingen: - immateriële vaste activa materiële vaste activa financiële vaste activa reeds volledig afgeschreven Overige afschrijvingen: - immateriële vaste activa materiële vaste activa Totaal afschrijvingen Aansluiting afschrijvingen resultatenrekening - vergoeding nacalculeerbare afschrijvingslasten Totaal afschrijvingslasten resultatenrekening waarvan nacalculeerbare afschrijvingen In het externe budget verwerkte vergoeding voor nacalculeerbare afschrijvingslasten: - WTZi-vergunningplichtige vaste activa WTZi-meldingsplichtige vaste activa WMG-gefinancierde vaste activa niet WTZi-gefinancierde vaste activa Totaal vergoeding nacalculeerbare afschrijvingslasten Aanschafwaarde desbetreffende vaste activa Cumulatieve afschrijvingslasten desbetreffende vaste activa Cumulatieve vergoedingen voor nacalculeerbare afschrijvingslasten desbetreffende vaste activa Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa De specificatie is als volgt: Bijzondere waardeverminderingen van: - immateriële vaste activa materiële vaste activa Totaal Toelichting: In 2012 hebben er geen bijzondere waardeverminderingen plaatsgevonden. 112

113 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2012 LASTEN 33. Overige bedrijfskosten De specificatie is als volgt: Voedingsmiddelen en hotelmatige kosten Algemene kosten Patiënt- en bewonersgebonden kosten Onderhoud en energiekosten: - Onderhoud Energiekosten gas Energiekosten stroom Energie transport en overig Subtotaal Huur en leasing Dotatie dubieuze debiteuren Overige baten en lasten Totaal overige bedrijfskosten Toelichting: De overige bedrijfskosten laten een stijging zien van 6,8 mln. Belangrijkste kostenverhoging in 2012 betrof de overheveling van de TNF alfaremmers naar de ziekenhuizen. Deze overheveling gaat gepaard met een kosten toename van 7 mln. Doordat in 2012 minder ICD's zijn gedaan, is een deel van de toegenomen kosten van de TNF overheveling teniet gedaan. Ook betere inkoopcontracten voor de cardiologische middelen en dialyse vloeistoffen hebben de kosten voor de patiëntgebonden kosten gedrukt. De overheveling van het klinisch chemisch lab halverwege 2011 naar een zelfstandige vennootschap heeft diverse verschuivingen tussen kostensoorten tot gevolg gehad. Per saldo zijn in 2012 de kosten door lagere kosten voor grond en hulpstoffen die door Lab West BV doorgegeven is aan de klant met verlaagd. Aan de voorziening groot onderhoud is 1 mln. meer gedoteerd dan in Gekeken is naar welke onderhoudsactiviteiten tot 2016 te verwachten zijn. Bovendien is een extra bedrag opgenomen voor asbestsanering in Antoniushove waarin eerder niet was voorzien. De dotatie aan de voorzieningen dubieuze debiteuren is gelet op het toegenomen risico mede bij een aantal debiteuren en door de late facturatie in 2012 verhoogd. 34. Financiële baten en lasten De specificatie is als volgt: Rentebaten Resultaat deelnemingen 0 0 Waardeveranderingen financiële vaste activa en effecten 0 0 Overige opbrengsten financiële vaste activa en effecten 0 0 Subtotaal financiële baten Rentelasten Resultaat deelnemingen 0 0 Waardeveranderingen financiële vaste activa en effecten 0 0 Overige financiële lasten 0 0 Subtotaal financiële lasten Totaal financiële baten en lasten Toelichting: Financiële baten en lasten Onder financiële baten en lasten vallen de posten langlopende rente, bankrente en overige rentekosten en rentebaten. De rentebaten stijgen door een rentevergoeding vanaf 2012 op leningen verstrekt aan de AHZ, MyOwnFile en Lab West BV en een gunstige ontwikkeling van het saldo liquide middelen. De rentelasten dalen door een afnemende restschuld en een herziening van de rente van een 3-tal leningen tegen een lager rentepercentage. De post 'resultaat deelnemingen' betreft het resultaat van de deelnemingen over het boekjaar De deelnemingen worden voor 100% geconsolideerd, het resultaat aandeel derden wordt onder punt 35 opgenomen. 113

114 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2012 LASTEN 35. Resultaat aandeel derden De specificatie is als volgt: Resultaat aandeel derden Toelichting: Het resultaat aandeel derden per 31 december 2012 betreft het resultaat aandeel derden van Apotheek MCH Lijnbaan B.V en Lab West BV. 36. Buitengewone baten en lasten De specificatie is als volgt: Buitengewone baten 0 0 Buitengewone lasten 0 0 Totaal buitengewone baten en lasten 0 0 Toelichting: Er zijn geen buitengewone baten en lasten. 37. Belastingen De specificatie is als volgt: Vennootschapsbelasting Toelichting: Deze post betreft de berekende vennootschapsbelasting van deelnemingen

115 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2012 LASTEN 38. Bezoldiging bestuurders en toezichthouders Welk bestuursmodel is van toepassing op uw organisatie? Wat is de samenstelling van het bestuur of de directie? Eindverantwoordelijke Raad van Bestuur met Raad van Toezicht Tweehoofdig met voorzitter De bezoldiging van de bestuurders en gewezen bestuurders van de zorginstelling over het jaar 2012 is als volgt: Naam W. Geerlings C.J.M.H.J. Evers 1 Vanaf welke datum is de persoon als bestuurder werkzaam in uw organisatie? Maakt de persoon op dit moment nog steeds deel uit van het bestuur? ja nee 3 Tot welke datum was de persoon als bestuurder werkzaam in uw organisatie? n.v.t Is de persoon in het verslagjaar voorzitter van het bestuur geweest? ja nee 5 Zo ja: hoeveel maanden is de persoon voorzitter geweest in het verslagjaar? Wat is de aard van de (arbeids)overeenkomst? Welke salarisregeling is toegepast? Wat is de deeltijdfactor? (percentage) Bruto-inkomen, incl. vakantiegeld, eindejaarsuitkering, salaris en andere vaste toelagen a. Waarvan: verkoop verlofuren 0 0 b. Waarvan: nabetalingen voorgaande jaren Bruto-onkostenvergoeding Werkgeversbijdrage sociale lasten Werkgeversbijdrage pensioen, VUT, FPU Ontslagvergoeding Bonussen Totaal inkomen (9 t/m 14, excl. 9a en b) Cataloguswaarde auto van de zaak Eigen bijdrage auto van de zaak n.v.t. n.v.t. Toelichting: In het inkomen van de heer Evers is een ontslagvergoeding overeengekomen. Per 01 oktober 2012 is de dienstbetrekking beëindigd. De bezoldiging van de leden van de raad van toezicht van de zorginstelling over het jaar 2012 is als volgt: Naam Functie Bezoldiging mevr. N. Albayrak-Temur lid dhr. M.L.M. Brabers lid dhr. drs. J.W. Holtslag voorzitter dhr. mr. E. Kist vice-voorzitter mevr. prof. dr. C.C.E. Koning lid mevr. dr. ir. C.A. Vietsch lid mevr. prof. mr. S.F.M. Wortmann lid dhr. drs. G.A. Maranus lid Totaal Honoraria accountant De honoraria van de accountant over 2012 zijn als volgt: 1 Controle van de jaarrekening Overige controlewerkzaamheden (w.o. Regeling AO/IC en Nacalculatie) Fiscale advisering Niet-controlediensten Totaal honoraria accountant

116 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 (na resultaatbestemming) Ref. 31-dec dec ACTIVA Vaste activa Immateriële vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa Totaal vaste activa Vlottende activa Voorraden Onderhanden projecten uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten Vorderingen uit hoofde van financieringstekort Vorderingen uit hoofde van transitieregeling Overige vorderingen Effecten Liquide middelen Totaal vlottende activa Totaal activa Ref. 31-dec dec-11 PASSIVA Eigen vermogen 11 Kapitaal 0 0 Collectief gefinancierd gebonden vermogen Niet-collectief gefinancierd vrij vermogen Totaal eigen vermogen Voorzieningen 12 Voorzieningen uit hoofde van macrobeheersinstrument 0 0 Overige voorzieningen Langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) Kortlopende schulden (ten hoogste 1 jaar) Schulden uit hoofde van financieringsoverschot Schulden uit hoofde van transitieregeling Schulden uit hoofde van honorariumplafond Schulden uit hoofde van macrobeheersinstrument Overige kortlopende schulden Totaal passiva

117 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2012 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Ref Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Zvw-zorg Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten AWBZ (exclusief subsidies) Beschikbaarheidsbijdragen medisch specialistische zorg vaste segment Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / DBC-zorgproducten A- en B-segment) Omzet DBC's / DBC-zorgproducten B-segment Omzet DBC's / DBC-zorgproducten A-segment Opbrengsten uit hoofde van te verrekenen transitiebedrag medisch specialistische zorg Honorariumopbrengsten vrijgevestigd medisch specialisten die aan de instelling voor medisch specialistische zorg declareren Subsidies Overige bedrijfsopbrengsten Som der bedrijfsopbrengsten BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten Honorariumkosten vrijgevestigd medisch specialisten die aan de instelling voor medisch specialistische zorg declareren Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa Overige bedrijfskosten Som der bedrijfslasten BEDRIJFSRESULTAAT Financiële baten en lasten RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSUITOEFENING Buitengewone baten Buitengewone lasten Buitengewoon resultaat 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: Toevoeging (geconsolideerd): Reserve aanvaardbare kosten Niet collectief gefinancieerd vrij vermogen

118 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING ENKELVOUDIGE JAARREKENING Algemeen Voor een toelichting op de specificaties van de enkelvoudige balans en resultatenrekening wordt verwezen naar de toelichtingen bij de geconsolideerde balans en resultatenrekening Afwijkingen in waarderingsgrondslagen enkelvoudige jaarrekening Er zijn geen afwijkingen van de waarderingsgrondslagen in de enkelvoudige jaarrekening ten opzichte van de geconsolideerde jaarrekening. Verwezen wordt derhalve naar de geconsolideerde jaarrekening. 118

119 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 ACTIVA 2. Materiële vaste activa De specificatie is als volgt: 31-dec dec Bedrijfsgebouwen en terreinen Machines en installaties Andere vaste bedrijfsmiddelen, technische en administratieve uitrusting Materiële vaste bedrijfsactiva in uitvoering en vooruitbetalingen op materiële vaste activa Niet aan het bedrijfsproces dienstbare materiële activa 0 0 Totaal materiële vaste activa Het verloop van de materiële activa in het verslagjaar is als volgt weer te geven: Boekwaarde per 1 januari Bij: investeringen Bij: herwaarderingen 0 0 Af: afschrijvingen Af: afrekening projecten 0 0 Af: bijzondere waardeverminderingen Af: terugname geheel afgeschreven activa 0 0 Af: desinvesteringen Boekwaarde per 31 december Aanschafwaarde Cumulatieve herwaarderingen 0 0 Cumulatieve afschrijvingen Toelichting: Voor een nadere specificatie van het verloop van de WTZi-vergunningplichtige vaste activa, de WTZi-meldingsplichtige vaste activa, de WMG-gefinancierde vaste activa en de niet WTZi-gefinancierde vaste activa per activagroep wordt verwezen naar het mutatieoverzicht onder In toelichting zijn overzichten opgenomen voor de onderhanden en gereedgekomen projecten. 3. Financiële vaste activa De specificatie is als volgt: 31-dec dec Deelnemingen Resultaat deelnemingen Aandeel derden 0 0 Overige vorderingen financiele vaste activa 0 0 Leningen Totaal financiële vaste activa

120 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 ACTIVA Het verloop van de financiële vaste activa is als volgt: Specificatie deelnemingen: x Mutatie Stichting Diabetes Zorg Haaglanden BV Apotheek MCH Lijnbaan BV Express-so BV West End Facility BV Lab West BV MediRisk Nederlandse Centrum voor Plastische Chirurgie BV Regionale Samenwerkings Organisatie Haaglanden BV Subtotaal Waardevermindering Lab West BV Totaal Specificatie resultaat: x Mutatie Aandeel derden Stichting Diabetes Zorg Haaglanden BV Apotheek MCH Lijnbaan BV Express-so BV West End Facility BV Lab West BV Subtotaal Waardevermindering Lab West BV Totaal Specificatie leningen: x Aflossing Verstrekt Lening u/g Diagnostisch Centrum Haaglanden BV Lening u/g Apotheek Haagse Ziekenhuizen Lening u/g MyownFile BV Lening u/g Regionale Samenwerkings Organisatie Haaglanden BV Lening u/g Lab West BV Lening u/g Medirisk/Medifire Totaal Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Toelichting op belangen in andere rechtspersonen of vennootschappen: Naam en rechtsvorm en woonplaats rechtspersoon Kernactiviteit Verschaft kapitaal Kapitaalbelang (in %) Eigen vermogen Resultaat Rechtstreekse kapitaalbelangen >= 20%: Express-so BV, te Den Haag zie % Stichting Diabetes Zorg Haaglanden, te Den Haag zie % West End Facility BV, te Den Haag zie % Apotheek MCH Lijnbaan BV, te Den Haag zie % Lab West BV, te Den Haag zie % Zeggenschapsbelangen: Nederlandse Centrum voor Plastische Chirurgie BV % Regionale Samenwerkings Organisatie Haaglanden BV 720 4% Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans

121 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 ACTIVA 4. Voorraden De specificatie is als volgt: 31-dec dec Medische middelen Leenemballage Af: voorziening incourante voorraden Totaal voorraden Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Onderhanden projecten uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten De specificatie is als volgt: 31-dec dec Onderhanden projecten DBC's / DBC-zorgproducten A-segment Onderhanden projecten DBC's / DBC-zorgproducten B-segment Onderhanden projecten DBC's honoraria Af: ontvangen voorschotten Af: voorziening onderhanden projecten 0 0 Totaal onderhanden projecten Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans

122 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 ACTIVA 6. Vorderingen uit hoofde van financieringstekort en schulden uit hoofde van financieringsoverschot t/m totaal Saldo per 1 januari Financieringsverschil boekjaar Correcties voorgaande jaren Betalingen/ontvangsten Subtotaal mutatie boekjaar Correcties voorgaande jaren Saldo per 31 december Stadium van vaststelling (per erkenning): c c c a a= interne berekening b= overeenstemming met zorgverzekeraars c= definitieve vaststelling NZa 31-dec dec Waarvan gepresenteerd als: - vorderingen uit hoofde van financieringstekort schulden uit hoofde van financieringsoverschot Specificatie financieringsverschil in het boekjaar Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Vergoedingen ter dekking van het wettelijk budget: Opbrengsten DBC A-segment inclusief toeslagen Honoraria-opbrengsten voor specialisten in loondienst Mutatie onderhanden werk honoraria voor specialisten in loondienst Overige opbrengsten Mutatie onderhanden werk DBC A-segment Afrekening overfinanciering Totaal financieringsverschil Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans

123 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 ACTIVA 7. Vorderingen uit hoofde van transitieregeling en schulden uit hoofde van transitieregeling De specificatie is als volgt: Schaduwbudget (op basis van afspraken met verzekeraars) Af: A omzet (inclusief overloop) Af: B nieuw (binnen transitiemodel = B-2012) honorariumomzet loondienst met vergoeding in schaduwbudget in B nieuw Transitiebedrag dec dec Waarvan gepresenteerd als: - vorderingen uit hoofde van transitieregeling schulden uit hoofde van transitieregeling Het transitiebedrag wordt verwerkt in: x % % Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Overige vorderingen De specificatie is als volgt: 31-dec dec Vorderingen op debiteuren Nog te factureren omzet DBC's / DBC-zorgproducten 0 0 Overige vorderingen Vooruitbetaalde bedragen Nog te ontvangen bedragen 0 0 Te vorderen uit hoofde van contracten Totaal overige vorderingen Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Liquide middelen De specificatie is als volgt: 31-dec dec Bankrekeningen Kassen Totaal liquide middelen Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans

124 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 PASSIVA 11. Eigen vermogen Het eigen vermogen bestaat uit de volgende componenten: 31-dec dec Kapitaal 0 0 Collectief gefinancierd gebonden vermogen Niet collectief gefinancierd vrij vermogen Totaal eigen vermogen Kapitaal Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2012 bestemming mutaties 31-dec Kapitaal Collectief gefinancierd gebonden vermogen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2012 bestemming mutaties 31-dec Reserve aanvaardbare kosten: Reserve aanvaardbare kosten Bestemmingsreserves: Reserve afschrijving inventarissen Reserve automatisering Reserve projecten Egalisatie afschrijvingen Reserve bond medische specialisten Totaal collectief gefinancierd gebonden vermogen Niet collectief gefinancierd vrij vermogen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2012 bestemming mutaties 31-dec Algemene reserves: Algemene reserves Totaal niet-collectief gefinancierd vrij vermogen Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Specificatie aansluiting geconsolideerd - enkelvoudig vermogen 31 december 2012 en resultaat over 2012 De specificatie is als volgt : Eigen vermogen Resultaat Enkelvoudig eigen vermogen en resultaat: Medisch Centrum Haaglanden Totaal geconsolideerd eigen vermogen en resultaat Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans

125 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 PASSIVA 12. Voorzieningen Saldo per Dotatie Onttrekking Vrijval Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan dec Voorzieningen uit hoofde van macrobeheersinstrument Overige voorzieningen: Egalisatie rekening groot onderhoud goodwill specialisten Antoniushove Jubilea Reorganisatie voorziening voorziening CAO Levensfase Voorziening deelneming Lab West BV Totaal voorzieningen Toelichting in welke mate (het totaal van) de voorzieningen als langlopend moeten worden beschouwd: 31-dec Kortlopend deel van de voorzieningen (< 1 jr.) 0 Langlopend deel van de voorzieningen (> 1 jr.) Hiervan langlopend (> 5 jaar) 0 Toelichting per categorie voorziening: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) De specificatie is als volgt: 31-dec dec Schulden aan banken Overige langlopende schulden 2 18 Totaal langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) Het verloop is als volgt weer te geven: Stand per 1 januari Bij: nieuwe leningen 0 0 Af: aflossingen Stand per 31 december Af: aflossingsverplichting komend boekjaar Stand langlopende schulden per 31 december Toelichting in welke mate (het totaal van) de langlopende schulden als langlopend moeten worden beschouwd: Kortlopend deel van de langlopende schulden (< 1 jr.), aflossingsverplichtingen Langlopend deel van de langlopende schulden (> 1 jr.) (balanspost) Hiervan langlopend (> 5 jaar) Toelichting: Voor een nadere toelichting op de langlopende schulden wordt verwezen naar de bijlage overzicht langlopende schulden. De aflossingsverplichtingen zijn verantwoord onder de kortlopende schulden. Zie voor toelichting op de geconsolideerde balans

126 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 PASSIVA 14. Schulden uit hoofde van honorariumplafond In Gedeclareerd aan het Gedeclareerd via het Totaal 2012 Totaal 2011 ziekenhuis lokaal collectief Lokaal omzetplafond /- gedeclareerd /- mutatie Onderhanden projecten Saldo in balans (schuld) Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Overige kortlopende schulden De specificatie is als volgt: 31-dec dec Schulden aan kredietinstellingen 0 0 Crediteuren Aflossingsverplichtingen langlopende leningen Aflossingsverplichtingen roll-over lening Belastingen en sociale premies Schulden terzake pensioenen Nog te betalen salarissen Vakantiedagen CAO levensfase Nog te betalen kosten: Interest leningen Overige overlopende passiva: Overige Totaal overige kortlopende schulden Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Financiële instrumenten Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen Verloopoverzicht investeringsruimte trekkingsrechten Het verloop is als volgt weer te geven: Nog niet bestede investeringsruimte per 1 januari Bij: indexering niet-bestede investeringsruimte 2 9 Bij: investeringsruimte verslagjaar Af: investeringen verslagjaar Beschikbare investeringsruimte 31 december Lopende investeringsprojecten leggen het volgende beslag op de beschikbare investeringsruimte: 0 Toelichting: Verloopoverzicht geeft zowel de investeringsruimte voor trekkingsrechten weer als de investeringsruimte voor jaarlijkse instandhouding. 126

127 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2012 PASSIVA Overige niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen PET/CT scan De vier ziekenhuizen welke samen de coöperatie vormen, Medisch Centrum Haaglanden, Bronovo ziekenhuis, Groene Hart Ziekenhuis en het LangeLand Ziekenhuis, hebben gezamenlijk een PET/CT scan aangeschaft. Deze PET/CT scan is de tweede helft van 2010 geplaatst op de Bleulandlocatie van het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda. St Jacobusstichting MCH heeft op 23 december 2011 met de St Jacobusstichting een overeenkomst gesloten waarbij de St Jacobusstichting vanaf 2012 neurochirurgische apparatuur om niet ter beschikking stelt aan MCH voor de behandeling van intra-axiale hersentumoren. Uiterlijk 1 februari 2017 dienen 250 patiënten te worden behandeld door MCH. Wanneer dit aantal niet wordt behaald dient MCH de apparatuur tegen de dan geldende boekwaarde van over te nemen van de St Jacobusstichting. Huur ruimten derden De volgende ruimten worden gehuurd: - Buitenpoli Monster; - Polikliniekruimte aan de Koninginnegracht in Den Haag; - Magazijnruimte Binckhorst in Den Haag; - Polikliniekruimte in het gezondsheidscentrum Wassenaar; - Kantoor- en bedrijfsruimte op de locatie Albardastraat en Monsterseweg in Parnassia Bavo Groep in Den Haag; - Kantoorruimte Hofje van Nieuwkoop aan de Warmoezierstraat in Den Haag; - Diagnostisch Centrum Haaglanden buitenpoli Neurologie in Den Haag; - Diagnostisch Centrum Voorschoten buitenpoli Neurologie in Voorschoten; - Medisch Centrum Voorburg buitenpoli Orthopedie; - Diagnostisch Centrum Haaglanden buitenpoli Orthopedie; - Saffier de Residentie Groep Orthopedie. De totale huursom op jaarbasis van deze ruimten bedraagt Ten behoeve van de magazijnruimte Binckhorst in Den Haag, heeft MCH een bankgarantie verstrekt van Obligoverplichtingen Waarborgfonds In 2012 zijn geen leningen toegevoegd aan de geborgde leningen bij het Waarborgfonds. De obligoverplichting van 3% over de geborgde restschuld bedraagt ca. 1,53 mln. Zekerheden MCH heeft aan de ING Bank en het Waarborgfonds voor de Zorgsector een positieve hypotheekverklaring afgegeven. Aan de ING Bank is daarnaast eveneens een negative pledge/pari passu en cross default verklaring afgegeven. De totale kredietfaciliteit bij de ING bedraagt per 31 december ,5 milj. Per april 2013 zijn de limieten op deze faciliteit door de ING verlaagd met 59,5 milj. tot 25 milj. Macrobeheersingsinstrument Het macrobeheersingsinstrument (mbi) wordt door de Minister van VWS ingezet om overschrijdingen van het macrokader zorg terug te vorderen bij instellingen voor medisch specialistische zorg. Het mbi is uitgewerkt in de 'Aanwijzing macrobeheersmodel instellingen voor medisch specialistische zorg'. Jaarlijks wordt door de Nederlandse Zorgautoriteit ambtshalve een mbi-omzetplafond vastgesteld. Tevens wordt door de NZa jaarlijks een omzetplafond per instelling vastgesteld, welke afhankelijk is van de realisatie van het mbi-omzetplafond van alle instellingen gezamenlijk. Deze vaststelling vindt plaats nadat door de Minister van VWS de overschrijding van het mbi-omzetplafond uiterljk vóór 1 december van het opvolgende jaar is gecommuniceerd. Voor 2012 is het mbi-omzetplafond door de NZa vastgesteld op milj. (prijsniveau 2011). Bij het opstellen van de jaarrekening 2012 bestaat nog geen inzicht in realisatie van het mbi-omzetplafond over MCH is niet in staat een betrouwbare inschatting te maken van de uit het mbi voortkomende verplichting en deze te kwantificeren. Als gevolg daarvan is deze verplichting niet tot uitdrukking gebracht in de balans van MCH per 31 december Mogelijke toets door commissie Zorgverzekeraars Nederland Het verantwoordingskader voor de verantwoording van de omzet zoals opgenomen in de jaarrekening wordt in belangrijke mate gevormd door de NZa circulaires en beleidsregels, waaronder de NZa circulaire 'Omzetverantwoording medisch specialistische zorg 2012 (CI/13/9c), waarin de 'Handreikíng omzetverantwoording 2012' is bekrachtigd. Recent is bekend geworden dat Zorgverzekeraars Nederland een commissie heeft ingesteld die de ingediende transitiebedragen gaat toetsen. Vanwege deze commissie zijn de betrokken verzekeraars vaak niet bereid standpunten in te nemen ten aanzien van resterende vraagstukken. Door verzekeraars wordt aangegeven dat verantwoordingen in dergelijke situaties eenzijdig moeten worden ingediend en dat vervolgens na ontvangst van alle verantwoordingen de balans zal worden opgemaakt door een in te stellen controlecommissie. Als gevolg hiervan bestaat onduidelijkheid over de mogelijke gevolgen op de verantwoorde omzet naar aanleiding van de uitkomsten van de werkzaamheden van de commissie. Aangezien bij het vaststellen van de jaarrekening 2012 de commissie nog niet met zijn werkzaamheden is gestart, zijn de gevolgen voor de jaarrekening 2012 nog niet in te schatten. Derhalve worden eventuele te verwerken mutaties beschouwd als een aan het boekjaar 2013 toe te wijzen gebeurtenis en zijn deze niet in de jaarrekening 2012 verwerkt. 127

128 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden ENKELVOUDIG MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA/FINANCIELE VASTE ACTIVA op grond van art. 5a Regeling verslaggeving WTZi 1) WTZi-vergunningplichtige vaste activa NZa-FVA *1 NZa-IVA Grond Terrein- Gebouwen Semi perm. Ver- Installaties Onderhanden Subtotaal Totaal voorzieningen gebouwen bouwingen Projecten vergunning Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen herwaarderingen afschrijvingen extra afschrijvingen NZa-goedgekeurd terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 0,0% 2% en 5% 2,0% 5,0% 5,0% 0,0% 1) Naar verwachting zal in 2013 artikel 5 van de Regeling verslaggeving WTZi vervallen of drastisch worden gewijzigd. Vooruitlopend hierop mogen zorginstellingen er voor verslagjaar 2012 al voor kiezen om af te wijken van de voorgeschreven investeringsoverzichten in de jaarrekeningmodellen indien dit de transparantie en het inzicht bevordert. 128

129 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden ENKELVOUDIG MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA/FINANCIELE VASTE ACTIVA op grond van art. 5a Regeling verslaggeving WTZi WTZi-meldingsplichtige vaste activa Trekkings Onderhanden Subtotaal Instand- Onderhanden Subtotaal Subtotaal rechten Projecten houding Projecten meldingsplichtige activa Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen herwaarderingen afschrijvingen terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 5,0% 0,0% 10,0% 0,0% 129

130 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden ENKELVOUDIG MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA/FINANCIELE VASTE ACTIVA op grond van art. 5a Regeling verslaggeving WTZi WMG-gefinancierde vaste activa Inventaris Onderhanden Vervoer- Automati- Subtotaal projecten middelen sering WMG Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen herwaarderingen afschrijvingen terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 10,0% 0,0% 20,0% 20,0% 130

131 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden ENKELVOUDIG MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA/FINANCIELE VASTE ACTIVA op grond van art. 5a Regeling verslaggeving WTZi Niet - WTZi/WMG - gefinancieerde materiële vaste activa Nieuwbouw Nieuwbouw Verbouwingen/ Kleine werken/ Inventaris Automati- Onderhanden Subtotaal gebouwen installaties renovaties LTO sering projecten Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen herwaarderingen afschrijvingen terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 0,0% 0,0% 5% en 10% 0,0% 0,0% divers 5% en 10% 131

132 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden SPECIFICATIE ONDERHANDEN PROJECTEN EN GEREEDGEKOMEN PROJECTEN Specificatie onderhanden projecten (enkelvoudig) Projectgegevens Investeringen Goedkeuringen Nummer Briefnummer Datum Omschrijving WTZi-type t/m gereed t/m 2012 Jaar van Nominaal bedrag WTZi Indexering WTZi Aangepaste goedkeuring oplevering 0106 MDL Antoniushove niet WTZi Gynaecologie niet WTZi Dialyse Westeinde niet WTZi Kindergeneeskunde + Kaak niet WTZi Nieuwbouw kliniek AH niet WTZi Nieuwbouw RC West niet WTZi Apotheek Antoniushove niet WTZi Balie SEH A'hove niet WTZi Priklab A'hove niet WTZi PA Laboratorium AH niet WTZi Asbest beheersing niet WTZi Inventaris gynaecologie niet WTZi Inventaris PA Lab AH niet WTZi Totaal Specificatie in het boekjaar gereedgekomen projecten (enkelvoudig) Projectgegevens Investeringen Toekomstige lasten onderhanden Nummer Briefnummer Afschrij- Datum Omschrijving WTZi-type Activapost WTZi WMG Overige Totaal ving WTZi Rentekosten 0101 MDL Westeinde niet WTZi verbouwingen Brandmeldinstallatie niet WTZi verbouwingen Gynaecologie niet WTZi verbouwingen Brandpreventie niet WTZi verbouwingen Energievoorziening AH trekking instandhouding Herindeling G-gebouw niet WTZi verbouwingen Herinrichting TD niet WTZi verbouwingen Apotheek Antoniushove niet WTZi verbouwingen Balie SEH AH niet WTZi verbouwingen priklab AH niet WTZi verbouwingen PMPU niet WTZi verbouwingen M11 Jaarmelding 2011 melding instandhouding M12 Jaarmelding 2012 melding instandhouding Inventaris en ICT WMG inventaris/ict Business cases niet WTZi inventaris Totaal

133 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden OVERZICHT LANGLOPENDE SCHULDEN ULTIMO 2012 (enkelvoudig) Leninggever Datum Hoofdsom Soort lening Restschuld 31 december 2011 Nieuwe leningen in 2012 Aflossing in 2012 Restschuld 31 december 2012 Restschuld over 5 jaar Resterende looptijd in jaren eind 2012 Totale looptijd Werkelijkerente Aflossingswijze Aflossing 2013 Gestelde zekerheden % Bank Nederlandse Gemeenten 30-mrt onderhands 2,200% lineair Nederlandse Waterschapsbank 30-mrt onderhands 4,320% lineair Nederlandse Waterschapsbank 30-mrt onderhands 4,270% lineair Nederlandse Waterschapsbank 15-nov onderhands 2,710% lineair Nederlandse Waterschapsbank 24-jan onderhands 2,150% lineair Nederlandse Waterschapsbank 15-aug onderhands 5,065% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 15-aug onderhands 3,640% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 13-aug onderhands 5,085% lineair Nederlandse Waterschapsbank 14-nov onderhands 4,377% lineair Nederlandse Waterschapsbank 14-nov onderhands 4,432% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 1-jun onderhands 4,025% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 21-jun onderhands 4,155% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 1-aug onderhands 4,475% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 15-sep onderhands 4,313% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 15-dec onderhands 3,910% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 2-jan onderhands 3,930% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 20-jan onderhands 3,950% lineair Nederlandse Waterschapsbank 20-jan onderhands 3,810% lineair 76 1 Bank Nederlandse Gemeenten 1-feb onderhands 3,898% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 16-feb onderhands 3,730% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 21-mei onderhands 3,620% lineair 57 1 Nederlandse Waterschapsbank 18-sep onderhands 2,990% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 18-sep onderhands 4,098% lineair ING Bank 15-dec euroflex 4,880% lineair Totaal ING Bank 1-jul roll-over 4,243% lineair Totaal Totalen Gestelde zekerheid: 1) Rijksgarantie 2) Waarborgfonds 3) Positieve / negatieve hypotheekverklaring op het onroerend goed aan de Burgemeester Banninglaan 1 in Leidschendam en aan de Lijnbaan 32 in Den Haag. Er zijn geen schulden in rang achtergesteld bij andere schulden. Voor de positieve hypotheekverklaring heeft het Waarborgfonds voor de Zorgsector een positie die gelijk in rang is. 133

134 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Zvw-zorg Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten voorgaand jaar Productieafspraken verslagjaar Overheidsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling Prijsindexatie materiële kosten Groei normatieve kapitaalslasten Uitbreiding erkenning en toelating: - loonkosten materiële kosten normatieve kapitaalslasten Beleidsmaatregelen overheid: - generieke budgetkortingen schoning ivm B-segment lokale productiegebonden component Nacalculeerbare kapitaalslasten: - rente afschrijvingen schoning ivm B-segment overgangsregeling kapitaalslasten overige Overige mutaties: - overige mutaties Subtotaal wettelijk budget boekjaar Correcties voorgaande jaren Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Zvwzorg Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening

135 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2012 BATEN 22. Toelichting niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / DBC-zorgproducten A- en B-segment) De specificatie is als volgt: Opbrengsten in opdracht van andere instellingen Totaal Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening Omzet DBC's / DBC-zorgproducten B-segment De specificatie is als volgt: Gefactureerde omzet DBC's / DBC-zorgproducten B-segment Mutatie onderhanden projecten DBC's / DBC-zorgproducten B-segment Onverzekerde deel Totaal Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening Omzet DBC's / DBC-zorgproducten A-segment De specificatie is als volgt: Gefactureerde omzet DBC's / DBC-zorgproducten A-segment Mutatie onderhanden projecten DBC's / DBC-zorgproducten A-segment Totaal Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening

136 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2012 BATEN 25. Opbrengsten uit hoofde van te verrekenen transitiebedrag medisch specialistische zorg De specificatie is als volgt: Opbrengsten uit hoofde van transitiebedrag Totaal Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening Subsidies De specificatie is als volgt: Rijkssubsidies vanwege het Ministerie van VWS (waaronder opleidingsfonds) Overige subsidies, waaronder loonkostensubsidies en EU-subsidies Totaal Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening Toelichting overige bedrijfsopbrengsten De specificatie is als volgt: Overige dienstverlening (waaronder 2e-4e geldstroom UMC's voor onderzoek): Overige dienstverlening Overige opbrengsten (waaronder vergoeding voor uitgeleend personeel en verhuur onroerend goed): Overige opbrengsten Totaal Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening

137 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER Personeelskosten De specificatie is als volgt: Lonen en salarissen Sociale lasten Pensioenpremies Andere personeelskosten: Andere persoonsgebonden personeelkosten Subtotaal Personeel niet in loondienst Totaal personeelskosten Specificatie aantal personeelsleden (in FTE's) per 31 december: Personeel algemene en administratieve functies Personeel hotelfuncties Personeel patiëntgebonden functies Leerl. verpleegkundig en verzorgend personeel Personeel terrein en gebouwgebonden functies Totaal personeel in loondienst MCH Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening Afschrijvingen vaste activa De specificatie is als volgt: Nacalculeerbare afschrijvingen: - immateriële vaste activa materiële vaste activa financiële vaste activa reeds volledig afgeschreven Overige afschrijvingen: - immateriële vaste activa materiële vaste activa Totaal afschrijvingen Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening

138 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2012 LASTEN Aansluiting afschrijvingen resultatenrekening - vergoeding nacalculeerbare afschrijvingslasten Totaal afschrijvingslasten resultatenrekening waarvan nacalculeerbare afschrijvingen In het externe budget verwerkte vergoeding voor nacalculeerbare afschrijvingslasten: - WTZi-vergunningplichtige vaste activa WTZi-meldingsplichtige vaste activa WMG-gefinancierde vaste activa niet WTZi-gefinancierde vaste activa Totaal vergoeding nacalculeerbare afschrijvingslasten Aanschafwaarde desbetreffende vaste activa Cumulatieve afschrijvingslasten desbetreffende vaste activa Cumulatieve vergoedingen voor nacalculeerbare afschrijvingslasten desbetreffende vaste activa Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa De specificatie is als volgt: Bijzondere waardeverminderingen van: - immateriële vaste activa materiële vaste activa Bijzondere waardevermindering Totaal Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening Overige bedrijfskosten De specificatie is als volgt: Voedingsmiddelen en hotelmatige kosten Algemene kosten Patiënt- en bewonersgebonden kosten Onderhoud en energiekosten: - Onderhoud Energiekosten gas Energiekosten stroom Energie transport en overig Subtotaal Huur en leasing Dotatie dubieuze debiteuren Overige baten en lasten Totaal overige bedrijfskosten Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening

139 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER Financiële baten en lasten De specificatie is als volgt: Rentebaten Resultaat deelnemingen Waardeveranderingen financiële vaste activa en effecten 0 0 Overige opbrengsten financiële vaste activa en effecten 0 0 Subtotaal financiële baten Rentelasten Resultaat deelnemingen 0 0 Waardeveranderingen financiële vaste activa en effecten 0 0 Overige financiële lasten 0 0 Subtotaal financiële lasten Totaal financiële baten en lasten Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening Buitengewone baten en lasten De specificatie is als volgt: Buitengewone baten 0 0 Buitengewone lasten 0 0 Totaal buitengewone baten en lasten 0 0 Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening

140 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden Ondertekening door bestuurders en toezichthouders Raad van Bestuur W.G. dhr. drs. W. Geerlings W.G. dhr. drs. A. Sliedrecht Raad van Toezicht W.G. mevr. N. Albayrak-Temur W.G. dhr. drs. J.W. Holtslag W.G. dhr. drs. G.A. Maranus W.G. mevr. prof. dr. C.C.E. Koning W.G. dhr. mr. E. Kist W.G. mevr. prof. mr. S.F.M. Wortmann W.G. mevr. dr. ir. C.A. Vietsch 140

141 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden 11.2 OVERIGE GEGEVENS 141

142 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden 11.2 OVERIGE GEGEVENS Vaststelling en goedkeuring jaarrekening De Raad van Bestuur van Stichting Medisch Centrum Haaglanden heeft de jaarrekening 2012 vastgesteld in de vergadering van 15 mei De Raad van Toezicht van de Stichting Medisch Centrum Haaglanden heeft de jaarrekening 2012 goedgekeurd in de vergadering van 28 mei Resultaatbestemming Het resultaat wordt verdeeld volgens de resultaatverdeling in de resultatenrekening Gebeurtenissen na balansdatum Er hebben zich na balansdatum geen gebeurtenissen voorgedaan die invloed hebben op deze jaarrekening Controleverklaring De controleverklaring is opgenomen op de volgende pagina. 142

143

144

145 12. Bijlagen 12.1 Zorgbrede Governancecode VERANTWOORDING Informatie aan en/of raadpleging van belanghebbenden of hun vertegenwoordiging 1. Het beleid van de zorgorganisatie voor de dialoog met belanghebbenden De zorgorganisatie heeft als maatschappelijke onderneming een beleid voor de dialoog met de samenwerkingsverbanden of organisaties die rechtstreeks bij het beleid en de maatschappelijke doelstelling van de zorgorganisatie zijn betrokken en als belanghebbenden actief zijn binnen haar verzorgingsgebied. In het kader van dat beleid stelt de Raad van Bestuur vast en keurt de Raad van Toezicht goed: wie de belanghebbenden bij de zorgorganisatie zijn; de wijze waarop vorm wordt gegeven aan het overleg met de belanghebbenden over het voorgenomen beleid en de uitvoering daarvan door de zorgorganisatie; de aard en inhoud van de informatieverschaffing aan de belanghebbenden- (vertegenwoordiging) over de gang van zaken en het gevoerde beleid van de zorgorganisatie;governancecode 2010 de betrokkenheid van de belanghebbenden(vertegenwoordiging) bij de beleidsvorming en de uitvoering van het beleid door de zorgorganisatie. De hiervoor bedoelde belanghebbenden worden door de zorgorganisatie geïnformeerd over het vaststellen en uitbrengen van het Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording en hoe zij dit document kunnen verkrijgen of inzien. 2. Informatieverstrekking aan en/of raadpleging van belanghebbenden in ten minste de volgende gevallen De belanghebbenden dan wel hun vertegenwoordiging worden door de Raad van Bestuur in elk geval geïnformeerd en/of geraadpleegd over de volgende onderwerpen: de vaststelling of wijziging van de missie, doelstelling of grondslag van de zorgorganisatie; de hoofdlijnen van het strategisch beleid van de zorgorganisatie als maatschappelijke onderneming; het overdragen van de zeggenschap over de zorgorganisatie of over een belangrijk onderdeel daarvan en over besluiten tot fusie of tot het aangaan of verbreken van een duurzame samenwerking met een (zorg-) organisatie; Ja Nee 145

146 de opheffing of een belangrijke inkrimping dan wel belangrijke uitbreiding van de werkzaamheden van de zorgorganisatie; de besluiten tot concentratie of deconcentratie van de zorgorganisatie respectievelijk structurele sluiting van afdelingen, dependances of locaties; de systematische bewaking, beheersing of verbetering van de kwaliteit van de te verlenen zorg. 3. Het recht van enquête De statuten van de zorgorganisatie wijzen ten minste één partij aan die de belangen van de patiënten of cliënten van de zorginstelling vertegenwoordigt, waaraan het recht van enquête wordt toegekend als bedoeld in titel 8 afdeling 2 van Boek 2 BW. Verantwoording aan belanghebbenden 1. De zorgorganisatie legt jaarlijks aan alle rechthebbenden en belangstellenden verantwoording af over het in het verslagjaar gevoerde beleid en over de (totale) in dat jaar geleverde prestaties door middel van het Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording. 2. De Raad van Bestuur is verantwoordelijk voor de kwaliteit, de juistheid en de volledigheid van het Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording. De Raad van Toezicht ziet er op toe dat de Raad van Bestuur deze verantwoordelijkheid vervult. 3. De zorgorganisatie draagt er zorg voor dat alle aan de zorgorganisatie verbonden vrijgevestigde (medische) professionals op geaggregeerd niveau (in ieder geval op het niveau van maatschappen en medische staven) verantwoording afleggen over de wijze en resultaten van hun handelen en behandelen. 4. De Raad van Bestuur legt in het Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording jaarlijks verantwoording af over het gevoerde beleid ten aanzien van de belanghebbenden. 5. De Raad van Toezicht legt in het Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording jaarlijks verantwoording af over zijn in het verslagjaar verrichte werkzaamheden. 6. Van elke toezichthouder wordt in het verslag van de Raad van Toezicht opgave gedaan van geslacht, leeftijd, beroep, hoofdfunctie, nevenfuncties voor zover relevant voor de vervulling van de taak als toezichthouder, tijdstip van eerste benoeming en de lopende termijn waarvoor de toezichthouder is benoemd. De externe accountant en diens relatie en communicatie met de organen van de zorgorganisatie Ja Nee 146

147 1. De externe accountant wordt benoemd en ontslagen door de Raad van Toezicht tenzij de Algemene Vergadering daartoe wettelijk bevoegd is. Indien de externe accountant door de Algemene Vergadering wordt benoemd, doet de Raad van Toezicht daartoe een voordracht. De Raad van Bestuur kan hierover advies uitbrengen aan de Raad van Toezicht. De externe accountant wordt qua persoon periodiek gewisseld. 2. De externe accountant verricht bij voorkeur geen advieswerkzaamheden voor de zorgorganisatie en maakt indien dit in het te controleren boekjaar wel is gebeurd in het verslag over de jaarrekening melding van de in dat jaar verrichte advieswerkzaamheden. 3. De externe accountant woont het van belang zijnde gedeelte van de vergaderingen van de Raad van Toezicht respectievelijk Algemene Vergadering bij waarin de jaarrekening wordt besproken en/of waarin wordt besloten over de goedkeuring of vaststelling van de jaarrekening. 4. De externe accountant rapporteert zijn bevindingen betreffende het onderzoek van de jaarrekening gelijkelijk aan de Raad van Bestuur en de Raad van Toezicht. DE RAAD VAN BESTUUR Taak en werkwijze 1. De Raad van Bestuur is eindverantwoordelijk voor en belast met het besturen van de zorgorganisatie. Dit houdt onder meer in dat hij verantwoordelijk is voor de realisatie van de statutaire en andere doelstellingen van de zorgorganisatie, de strategie en het beleid en de daaruit voortvloeiende resultatenontwikkeling en voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg. De Raad van Bestuur legt hierover verantwoording af aan de Raad van Toezicht. 2. Bij de vervulling van zijn taak richt de Raad van Bestuur zich naar het belang van de zorgorganisatie als maatschappelijke onderneming en weegt daartoe de in aanmerking komende belangen van de bij de zorgorganisatie betrokken belanghebbenden af. 3. De Raad van Bestuur is verantwoordelijk voor het beheersen van de risico s verbonden aan de activiteiten van de zorgorganisatie en voor de financiering van de zorgorganisatie. De Raad van Bestuur rapporteert hierover aan en bespreekt de interne risicobeheersings- en controlesystemen met de Raad van Toezicht. 4. De Raad van Bestuur verschaft de Raad van Toezicht tijdig alle informatie die nodig is voor een goede uitoefening van de taak van de Raad van Toezicht. Afspraken hierover worden vastgelegd in een informatieprotocol. Ja Nee 147

148 5. De Raad van Bestuur draagt ervoor zorg dat werknemers en anderen die in een contractuele relatie tot de zorgorganisatie staan, zonder gevaar voor hun rechtspositie de mogelijkheid hebben aan de voorzitter van de Raad van Bestuur of aan een door hem aangewezen functionaris te rapporteren over vermeende onregelmatigheden binnen de zorgorganisatie van algemene, operationele en/of financiële aard. Vermeende onregelmatigheden die het functioneren van leden van de Raad van Bestuur betreffen, worden gerapporteerd aan de voorzitter van de Raad van Toezicht. Deze klokkenluiders regeling wordt algemeen bekend gemaakt. Benoeming, ontslag en beloning 1. De Raad van Toezicht stelt de omvang van de Raad van Bestuur vast, tenzij deze bevoegdheid bij de Algemene Vergadering berust. 2. De Raad van Toezicht is verantwoordelijk voor benoeming, schorsing en ontslag, het verlenen van décharge, het vaststellen van een maatschappelijk passende beloning, de contractduur, de rechtspositie en de andere arbeidsvoorwaarden van de individuele leden van de Raad van Bestuur, tenzij deze bevoegdheid bij de Algemene Vergadering berust. 3. Een voormalig lid van de Raad van Toezicht van de zorgorganisatie is gedurende een periode van drie jaar na het einde van zijn toezichthoudende functie niet benoembaar tot lid van de Raad van Bestuur. 4. De jaarlijkse verantwoording van de zorgorganisatie bevat de door de wet voorgeschreven informatie over de hoogte en de structuur van de beloning van de individuele leden van de Raad van Bestuur. 5. Aan bestuurders worden geen aandelen en/of rechten op aandelen bij wijze van beloning toegekend. 6. Het eventuele aandelenbezit van een bestuurder in een zorgorganisatie waarvan hij bestuurder is, is ter belegging op de lange termijn. Toelichting: aan de bestuurders zijn geen aandelen verstrekt. 7. De zorgorganisatie verstrekt aan haar bestuurders geen persoonlijke leningen, garanties en dergelijke, tenzij in de normale uitoefening van het bedrijf en tegen de daarvoor voor het gehele personeel geldende voorwaarden en na goedkeuring van de Raad van Toezicht. Leningen worden niet kwijtgescholden. Toelichting: aan de bestuurders zijn geen persoonlijke leningen verstrekt. Belangenverstrengeling 1. De Raad van Bestuur is integer en stelt zich toetsbaar op ten aanzien van zijn eigen functioneren. Elke vorm en schijn van persoonlijke bevoordeling dan wel belangenverstrengeling tussen enig lid van de Raad van Bestuur en de zorgorganisatie wordt vermeden. Besluiten tot het aangaan van transacties waarbij tegenstrijdige belangen van bestuurders spelen die van materiële Ja Nee 148

149 betekenis zijn voor de zorgorganisatie en/of voor de betreffende bestuurders, behoeven de goedkeuring van de Raad van Toezicht. 2. Een lid van de Raad van Bestuur kan niet tegelijkertijd de functie vervullen van lid van de Raad van Toezicht van de zorgorganisatie of van een andere zorgorganisatie die binnen het verzorgingsgebied van de zorgorganisatie geheel of gedeeltelijk dezelfde werkzaamheden als de zorgorganisatie verricht, tenzij de andere zorgorganisatie als groeps- of dochtermaatschappij of anderszins nauw verbonden is met de zorgorganisatie. 3. Een lid van de Raad van Bestuur zal zonder de toestemming van de Raad van Toezicht geen betaalde of onbetaalde nevenfunctie aanvaarden of continueren als deze nevenfunctie, al dan niet in samenhang met andere betaalde of onbetaalde nevenfuncties, een meer dan minimale werkbelasting kan opleveren of anderszins strijdig kan zijn met de belangen van de zorgorganisatie. 4. De Raad van Bestuur geeft de Raad van Toezicht op eerste verzoek inzicht in de door hem uitgeoefende nevenfuncties. DE RAAD VAN TOEZICHT Taak en werkwijze 1. De Raad van Toezicht heeft tot taak toezicht te houden op het besturen door de Raad van Bestuur en op de algemene gang van zaken in de zorgorganisatie als maatschappelijke onderneming en staat de Raad van Bestuur met raad terzijde. De Raad van Toezicht vervult de werkgeversrol voor de Raad van Bestuur en zorgt ondermeer door benoeming, evaluatie en ontslag dat de zorgorganisatie is voorzien van een capabel bestuur. De Raad van Toezicht houdt toezicht op ten minste: de realisatie van de statutaire en andere doelstellingen van de zorgorganisatie; de strategie en de risico s verbonden aan de activiteiten van de zorgorganisatie; de opzet en werking van de interne risicobeheersings- en controlesystemen; de financiële verslaglegging; de kwaliteit en veiligheid van zorg; de naleving van wet- en regelgeving; de verhouding met belanghebbenden; het op passende wijze uitvoering geven aan de maatschappelijke doelstelling en verantwoordelijkheid van de zorgorganisatie. De Raad van Toezicht bespreekt in ieder geval eenmaal per jaar de strategie en de voornaamste risico s verbonden aan de zorgorganisatie, de uitkomsten van de beoordeling door de Raad van Bestuur van de opzet en werking van de interne risicobeheersings- en controlesystemen alsmede eventuele significante ijzigingen daarin. Van het houden van deze besprekingen wordt melding gemaakt in het jaarverslag van de Raad van Toezicht. Ja Nee 149

150 2. Aan de goedkeuring van de Raad van Toezicht zijn in ieder geval onderworpen de besluiten van de Raad van Bestuur omtrent: de vaststelling van de begroting, de jaarrekening en de winstbestemming, tenzij deze bevoegdheid wettelijk aan de Algemene Vergadering toekomt; de vaststelling van (strategische) beleidsplannen van de zorgorganisatie; het beleid van de zorgorganisatie voor de dialoog met belanghebbenden; het aangaan of verbreken van een duurzame samenwerking van de zorgorganisatie met andere rechtspersonen of vennootschappen indien deze samenwerking of verbreking van ingrijpende betekenis is voor de zorgorganisatie; het bestuursreglement van de Raad van Bestuur; aangifte van faillissement en aanvraag van surséance van betaling; gelijktijdige beëindiging of beëindiging binnen een kort tijdsbestek van de arbeidsovereenkomst van een aanmerkelijk aantal werknemers, of van het verbreken van een overeenkomst met een aanmerkelijk aantal personen dat als zelfstandigen of als samenwerkingsverband werkzaam is voor de zorgorganisatie; overige majeure beslissingen, vast te leggen in de statuten en/of het bestuursreglement. 3. Bij de vervulling van zijn taak richt de Raad van Toezicht zich naar het belang van de zorgorganisatie als maatschappelijke onderneming en weegt daartoe de in aanmerking komende belangen van de bij de zorgorganisatie betrokken belanghebbenden af. 4. De Raad van Toezicht voert jaarlijks met elk van de leden van de Raad van Bestuur een gesprek over diens functioneren. 5. De Raad van Toezicht is verantwoordelijk voor de kwaliteit van zijn eigen functioneren. 6. De Raad van Toezicht evalueert zijn functioneren ten minste jaarlijks buiten de aanwezigheid van de Raad van Bestuur en informeert de Raad van Bestuur over de uitkomsten hiervan. 7. De Raad van Toezicht voert ten minste jaarlijks met de Raad van Bestuur als geheel een evaluatiegesprek over het wederzijds functioneren van beide organen op zich en in relatie tot elkaar. 8. De Raad van Toezicht en de toezichthouders afzonderlijk hebben een eigen verantwoordelijkheid om van de Raad van Bestuur en de externe accountant alle informatie te verlangen die de Raad van Toezicht behoeft om zijn taak als toezichthoudend orgaan goed te kunnen uitoefenen. Indien de Raad van Toezicht dit geboden acht, kan hij informatie inwinnen van functionarissen en externe adviseurs van de zorgorganisatie. De zorgorganisatie stelt hiertoe de benodigde middelen ter beschikking. Ja Nee 150

151 Benoeming, ontslag, samenstelling en deskundigheid 1. De Raad van Toezicht is verantwoordelijk voor de benoeming, schorsing en ontslag, het verlenen van décharge en het vaststellen van de honorering van de leden van de Raad van Toezicht, tenzij deze bevoegdheid bij de Algemene Vergadering berust. 2. De Raad van Toezicht dient zodanig te zijn samengesteld dat hij zijn taak naar behoren kan vervullen. 3. Ieder lid van de Raad van Toezicht dient geschikt te zijn om de hoofdlijnen van het totale beleid te beoordelen. Ieder lid van de Raad van Toezicht beschikt over de specifieke deskundigheid die noodzakelijk is voor de vervulling van zijn specifieke taak, binnen zijn rol in het kader van de profielschets van de Raad. 4. Alle leden van de Raad van Toezicht volgen na benoeming een introductieprogramma of scholingsprogramma waarin in ieder geval aandacht wordt besteed aan algemene financiële, sociale en juridische zaken, de financiële verslaggeving door de zorgorganisatie, de specifieke aspecten die eigen zijn aan het type zorgorganisatie waar betrokkene als lid van de Raad van Toezicht aan verbonden is en aan de verantwoordelijkheden als toezichthouder. De Raad van Toezicht beoordeelt jaarlijks op welke onderdelen de toezichthouders gedurende hun benoemingsperiode behoefte hebben aan nadere training of opleiding. De zorgorganisatie speelt hierbij een faciliterende rol. 5. Ten minste één lid van de Raad van Toezicht beschikt over voor de zorgorganisatie relevante kennis van en ervaring in de zorg. 6. Het aantal bestuurlijke of toezichthoudende functies van de leden van de Raad van Toezicht is zodanig beperkt dat een goede taakvervulling door ieder van de leden van de Raad gewaarborgd is. 7. Een lid van de Raad van Toezicht kan maximaal tweemaal voor een periode van vier jaar zitting hebben in de Raad van Toezicht. Toelichting: In de code is opgenomen dat een lid van de Raad van Toezicht maximaal tweemaal voor een periode van maximaal vier jaar zitting kan hebben in de Raad van Toezicht. De Raad van Toezicht van MCH is het eens met de strekking van de code, maar heeft besloten dat dit maximaal driemaal voor een periode van vier jaar kan zijn. De Raad van Toezicht kiest hiervoor zodat de door de Raad van Toezichtleden opgebouwde expertise behouden en optimaal ingezet wordt. 8. Bij de werving, selectie en benoeming van nieuwe leden van de Raad van Toezicht wordt gebruik gemaakt van een voor de betreffende vacature opgestelde profielschets. De leden van de Raad van Toezicht worden op openbare wijze geworven, tenzij voor een bepaalde plaats in de Raad van Toezicht op grond van een wettelijke bepaling geldt dat deze plaats op voordracht wordt ingevuld of het Ja Nee 151

152 recht tot benoeming aan anderen dan de Raad van Toezicht of de Algemene Vergadering toekomt. 9. Statutair is vastgelegd op welke gronden de Raad van Toezicht respectievelijk de Algemene Vergadering een lid van de Raad van Toezicht kan schorsen of ontslaan, welke meerderheid van stemmen hiertoe vereist is en welke eventuele daarbij te hanteren procedures worden gevolgd. Honorering 1. De Raad van Toezicht respectievelijk de Algemene Vergadering op voordracht van de Raad van Toezicht, stelt de honorering van de leden van de Raad van Toezicht vast. 2. De honorering van een lid van de Raad van Toezicht is niet afhankelijk van de resultaten van de zorgorganisatie. 3. Aan leden van de Raad van Toezicht worden geen aandelen en/of rechten op aandelen bij wijze van honorering toegekend. 4. Het eventuele aandelenbezit van een lid van de Raad van Toezicht in een zorgorganisatie waarvan hij toezichthouder is, is ter belegging op de lange termijn. 5. Het Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording van de zorgorganisatie bevat de door de wet voorgeschreven informatie over de hoogte en de structuur van de honorering van de individuele leden van de Raad van Toezicht. Onafhankelijkheid 1. De Raad van Toezicht is zodanig samengesteld dat de leden ten opzichte van elkaar, de Raad van Bestuur en welk deelbelang dan ook onafhankelijk en kritisch kunnen opereren. 2. Leden van de Raad van Toezicht die op voordracht, of door anderen dan de Raad van Toezicht of de Algemene Vergadering van Aandeelhouders dienen te worden benoemd, zijn onafhankelijk. De leden van de Raad van Toezicht vervullen hun functie zonder last of ruggespraak en zonder een deelbelang te laten prevaleren. 3. Leden van de Raad van Toezicht verrichten nimmer taken van de Raad van Bestuur. 4. Een lid van de Raad van Toezicht kan niet tegelijkertijd de functie vervullen van lid van de Raad van Bestuur of van de Raad van Toezicht van een andere zorgorganisatie die binnen het verzorgingsgebied van de zorgorganisatie geheel of gedeeltelijk dezelfde werkzaamheden als de zorgorganisatie verricht, tenzij de andere zorgorganisatie als groeps- of dochtermaatschappij of anderszins nauw verbonden is met de zorgorganisatie. Ja Nee 152

153 5. Een voormalig lid van de Raad van Bestuur van de zorgorganisatie is gedurende een periode van drie jaar na het einde van zijn bestuurlijke functie niet benoembaar tot lid van de Raad van Toezicht. Evenmin zijn tot de leden van de Raad van Toezicht benoembaar werknemers of personen die tot de zorgorganisatie toegelaten zijn tot drie jaar na het einde van hun arbeidscontract of toelatingsovereenkomst. Belangenverstrengeling 1. Elke vorm of schijn van persoonlijke bevoordeling dan wel belangenverstrengeling tussen enig lid van de Raad van Toezicht en de zorgorganisatie moet worden vermeden. Besluiten tot het aangaan van transacties waarbij tegenstrijdige belangen van leden van de Raad van Toezicht spelen die van materiële betekenis zijn voor de zorgorganisatie en/of voor de betreffende toezichthouders, behoeven de goedkeuring van de Raad van Toezicht. 2. De Raad van Toezicht is verantwoordelijk voor de besluitvorming over het oplossen van zaken waarbij een belangenverstrengeling aan de orde kan zijn bij leden van de Raad van Toezicht, de Raad van Bestuur, bij aandeelhouders en/of de externe accountants in relatie tot de zorgorganisatie. Ja Nee Opmerking: hoofdstuk 5 van de zorgbrede governancecode is niet van toepassing voor MCH, omdat MCH een Stichting is. 153

154 12.2 Verdeling aandachtsgebieden Raad van Bestuur (tot 1 oktober 2012, per die datum is er een vacature lid Raad van Bestuur) Aandachtsgebieden Geerlings Evers Gezamenlijk Algemene onderwerpen Algemene strategie X Algemene communicatie X Intern lijnorganisatie Divisie behandelend X Divisie beschouwend X Divisie beweging X Divisie snijdend X Divisie medisch ondersteunend X Economisch Administratief Bedrijf X 1 Facilitair bedrijf X Bouw X Afdeling HRM X Landsteiner Instituut X Stafgroep ondersteuning X 2 Interne gremia / commissies Ondernemingsraad X Dagelijks Bestuur OR X Stafbestuur / VMS X Patiëntenadviesraad X Verpleegkundige adviesraad X Medisch Ethische Toetsings Commissie (METC) X Centrale opleidingscommissie (COC) X Stuurgroep informatiebeveiliging X Koepel X Coöperatie X Extern Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) X Stichting Topklinische opleidingsziekenhuizen (STZ) X Stichting Transmurale Zorg (STZ) X Regio ICT (vanuit Stichting Transmurale Zorg) X Apotheek Haagse Ziekenhuizen (AHZ) X Zorgverzekeraars incl lokaal overleg X Ministerie VWS X Inspectie, regulier overleg X Bank, regulier overleg X Andere ziekenhuizen, verpleeghuizen etc X Accountant X X 1 : maandelijks overleg met de EAB over o.a. managementrapportage en kwartaaloverleg doen Evers en Geerlings gezamenlijk. X 2 : werkoverleg met manager stafgroep ondersteuning doen Geerlings en Evers gezamenlijk. Voor tussentijdse afstemming is Geerlings aanspreekpunt. Op basis van de agenda kan de RvB besluiten om (incidenteel) gezamenlijk bij een overleg aanwezig te zijn. Evers zit als bestuurder in het DB van de coöperatie en Geerlings als onafhankelijk voorzitter. 154

155 12.3. Personalia op 31 december Stafbestuur Voorzitter De heer dr. H.P. Verschuur, KNO arts Vice-voorzitter De heer dr. F.J.E. Balk, psychiater Secretaris Mevrouw dr. A. Verbeek-de Kanter, radiotherapeut Penningmeester De heer dr. J. Boiten, neuroloog Lid De heer dr. S.J. Rhemrev, chirurg De heer E.M. Scholten, internist De heer R.J. Verburg, MDL-arts Leden van de Raad van Toezicht Voorzitter De heer drs. J.W. Holtslag (1948) - Hoofdfunctie Adviserend lid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) - Nevenfuncties Voorzitter College van Toezicht voor Auteursrechten en naburige rechten Voorzitter van de Stichting Kamermuziek Warmond Lid bestuur Stichting leerstoelen CAOP, Universiteit van leiden Vice-voorzitter De heer mr. E. Kist (1944) - Hoofdfunctie Geen - Nevenfuncties Lid Raad van Commissarissen DSM Lid Raad van Commissarissen Philips Lid Bestuur Johan Cruijff Foundation Lid Bestuur Van den Ende Foundation 155

156 Lid Raad van Commissarissen Moody s (USA) Lid Raad van Commissarissen Stage Entertainment Lid Mevrouw N. Albayrak-Temur (1965) - Hoofdfunctie Geen - Nevenfuncties Lid Raad van Toezicht Nederlands Openluchtmuseum Lid Forum A tot Z (Geletterdheidsforum) Bestuurslid Atlantic & Pacific Exchange Program Lid Mevrouw prof. dr. C.C.E. Koning (1946) - Hoofdfunctie Geen - Nevenfuncties Lid redactie NTvG Plaatsvervangend rector promoties UvA Lid De heer drs. G.A. Maranus RA (1966) - Hoofdfunctie Partner, KPMG Accountants N.V. - Nevenfuncties Penningmeester Vereniging Vrienden van het Residentie Orkest Penningmeester Stichting Vastgoed Accommodatie VELO Lid Mevrouw dr. ir. C.A. Vietsch (1957) - Hoofdfunctie Directeur/eigenaar van AVI research en consultancy - Nevenfuncties Ambassadeur Patiënten weten beter van Rathenau Instituut Lid bestuur Vereniging tegen de Kwakzalverij Lid Mevrouw prof. mr. S.F.M. Wortmann (1956) - Hoofdfunctie Lid Raad van State 156

157 - Nevenfuncties Raadsheer-plaatsvervanger in het gerechtshof Amsterdam Hoofdredacteur van de losbladige groene serie Personen- en Familierecht en kernhoofdredacteur van de gehele serie Vaste annotator van de Nederlandse Jurisprudentie Voorzitter van de jury voor de scriptieprijs van de Academie voor wetgeving Voorzitter van de geschillencommissie voor geschillen als bedoeld in artikel 9.39 van de Wet op het hoger onderwijs Lid van de management board van het EU-Grondrechtenagentschap 157

158 Medische staf Anesthesiologie de heer W. van Alphen mevrouw S. van Duijn de heer C.F. den Hartog de heer J.D. Holstein de heer R. Jansen de heer K. Jacz mevrouw F. de Kempenaer- Ulrich de heer J.W.K.E. Osse de heer J.S. Pöll mevrouw M. Toonen de heer dr. B.A. in 't Veld de heer M. G.C.M. Verbeek mevrouw A. C. Werger de heer B.E. Zeppenfeldt Apotheek mevrouw M. Bogaards de heer H.J. ter Horst de heer dr. J.W.P.M. Overdiek mevrouw E.E. Roelofsen mevrouw E.M.J. Visser Cardiologie de heer R.F.J.M. Geuskens de heer dr. P. van der Meer de heer dr. P.V. Oemrawsingh mevrouw dr. H.A.P. Peeters de heer L.H. Savalle de heer dr. J.H.M. Schreur de heer dr. P.J.M.J. Vantrimpont de heer dr. R.F. Veldkamp de heer dr. A. J. Wardeh Chirurgie de heer dr. G.J.D. van Acker de heer dr. J.M. Hoogendoorn de heer F.J. Idenburg mevrouw dr. M.T.T. Knook de heer dr. A.W.K.S. Marinelli de heer dr. S.A.G. Meylaerts de heer dr. J.C.A. de Mol van Otterloo de heer dr. S.J. Rhemrev de heer dr. J.R.M. van der Sijp de heer dr. A.C. de Vries Dermatologie de heer dr. Th. W. van den Akker mevrouw S. Badeloe de heer V.R. Basdew mevrouw dr. A. Chang mevrouw dr. J. Vink mevrouw dr. L.E. Vos Gynaecologie de heer dr. P. J. Dörr mevrouw dr. F.M. van Dunné de heer L.C.F. Haans mevrouw dr. M.J. Kagie de heer dr. J. Lind mevrouw I.F. van Luijk mevrouw S. van der Meer mevrouw dr. D.M.V. Pelikan de heer F.C.M. Twaalfhoven de heer dr. C.A. Yedema mevrouw C.B. Vredevoogd Intensive Care Geneeskunde mevrouw G.C. Admiraal de heer dr. P.J.W. Dennesen de heer R. Peters mevrouw M. Slabbekoorn de heer dr. J.P. van der Sluijs de heer dr. D.J. Versluis Interne Geneeskunde mevrouw C. Brumsen mevrouw dr. P.H.L.M. Geelhoed-Duyvestijn de heer dr. A.H. Bootsma de heer dr. P.K. Chandie Shaw mevrouw P.M. Klooster mevrouw M. Galli - Leslie de heer dr. L.B.S. Gelinck de heer J.H.M. Groeneveld de heer H.H. Helgason mevrouw F.H. Heyning de heer dr. F.J.F. Jeurissen mevrouw dr. S. Johannsson- Vidarsottir mevrouw dr. E.M.S. Leyten mevrouw H.M.Oosterkamp de heer dr. E. M. Scholten mevrouw H.D.Thang mevrouw M.J.M. de Vreede Kaakchirurgie de heer M.L.Bazuin mevrouw Y.L.N. Pace- Khouw Kindergeneeskunde mevrouw Q.M. van Dellen de heer L.H.P.M. Filippini mevrouw M.L. Kingma mevrouw M.J. Oele de heer P. Vos Klinische Microbiologie de heer dr. G.J. van Asselt de heer C.L Jansen de heer dr. P.M. Oostvogel Klinische Chemie de heer dr. G. de Kort mevrouw dr. G.A.E. Ponjee de heer dr. J.van de Ven Klinische Fysica de heer N. Braakman de heer dr. E. Kouwenhoven mevrouw dr. A. Petoukhova de heer dr. P.J.M. Rietveld de heer ir. J. P.C. van Santvoort Klinische Genetica de heer dr. F.J. Hes Klinische Psychologie de heer C.J.M. Denissen de heer A.C. van Houwelingen mevrouw M.M.H. Lub-Moss KNO-Heelkunde de heer J.M. Becker de heer G.A. Croll mevrouw S.F. Meinesz de heer dr. H.P. Verschuur Longgeneeskunde de heer H.J.C.M. Baur de heer dr. E.F.L. Dubois mevrouw D.W.M. de Jong mevrouw Ch. Korteweg mevrouw dr. K.W. Maas de heer dr. R.E.T. Nocker mevrouw M.J. Overbeek 158

159 Maag-Darm- Levergeneeskunde mevrouw N. Srivastava mevrouw H. van Soest de heer dr. R.J. Verburg Neurochirurgie de heer M.P. Arts de heer A. Kloet de heer R. Nandoe Tewarie de heer prof. dr. W.C. Peul de heer G.C.W. de Ruiter de heer R. Walchenbach de heer J.F.C. Wolfs Neurologie mevrouw E.G. Berger- Plantinga de heer dr. J. Boiten mevrouw N. van Dijk de heer R.J. Groen de heer dr. K. Jellema mevrouw V. van Kasteel mevrouw dr. W. van der Mey mevrouw E.A.J. Peeters (kinder) mevrouw dr. R. Rijsman de heer R.S. Rundervoort de heer dr. R.J. Schimsheimer de heer A.L. Strikwerda de heer prof. dr. M.J.B. Taphoorn mevrouw dr. M. Vos Nucleaire Geneeskunde de heer dr. J. Tim Oogheelkunde de heer B.F.T. Hogewind de heer dr. M.V. Joosse mevrouw L.D.M. van Osch de heer L. van Philips mevrouw M. Stefanovic Orthopedie de heer dr. E.R.A. van Arkel de heer R.E. van der Flier de heer P.H.C. den Hollander de heer S.B. Keizer de heer A.B.M. Rietveld de heer J.W.A. Swen de heer P. van der Zwaal Pathologie de heer dr. P.C. Clahsen de heer dr. H.M. Hazelbag de heer dr. E.C.M. Ooms de heer J.H. von der Thüsen Plastische chirurgie mevrouw dr. G.J. de Jongh Psychiatrie de heer. F.J.E. Balk de heer J. van der Meer mevrouw R.M.C. Oostveen Radiologie de heer dr. L.P.J. Cobben de heer E.G. Coerkamp de heer M.W.Heyenbrok de heer B.F. W. van der Kallen mevrouw F. de Korte de heer E. van der Linden de heer dr. G.J. Lijcklama à Nijeholt de heer dr. J.B.C.M. Puylaert mevrouw dr. H.M.E. Quarles van Ufford de heer T.P.W. de Rooij de heer W.G. Wassenaar de heer B.J.G. van Weelde mevrouw M. Wever de heer dr. F.M. Zijta Radiotherapie mevrouw dr. H.M. Ceha mevrouw H.K. de Jager- Nowak de heer dr. P.C.M. Koper mevrouw dr. T.C. Stam de heer prof. dr. H. Struikmans de heer dr. P.J. M. van de Vaart mevrouw dr. A.Y. Verbeekde Kanter de heer R.G.J. Wiggenraad Reumatologie mevrouw M.H.W. de Bois mevrouw dr. P.D.M. de Buck de heer dr. G. Collée de heer dr. L.R. Lard Revalidatiegeneeskunde de heer H.J. Arwert mevrouw E.H.T. Los -van Mechelen mevrouw T. A. Veenis SEH de heer C.L. van den Brand de heer E. de Deckere mevrouw T. Ghafani-Taheri mevrouw T.M.A.J. Reijnen mevrouw I. Scholtes mevrouw B. Würth mevrouw A. Vis Slaapcentrum de heer dr. ir. B. Kemp de heer prof. dr. G.A. Kerkhof Sportgeneeskunde de heer A. Weir Urologie de heer dr. P.M. Groenendijk de heer J.A.F. Leenarts de heer B.T. Merks de heer C.P.A.M. Berger 159

160 Samenstelling OR, VAR en PAR Ondernemingsraad (OR) Voorzitter Mevrouw S. Roling, Zorgmanager Divisie Snijdend Secretaris De heer P. Stubbs AVR WZ Algemeen adjunct De heer T. Stuijk, IC Ambtelijk secretaris Mevrouw E. Steentjes Leden De heer W. van Eck, Facilitair Bedrijf Mevrouw J. v.d. Have, verloskunde WZ Mevrouw W. Kemp, Landsteiner Instituut De heer A. Petalas, beveiliging De heer F. Peterse, Techniek & Gebouwen Mevrouw N. van Schie, poli interne en oncologie Mevrouw M. Venne, poli KNO WZ De heer P. Vooijs, OK Mevrouw G. Schutten, slaapcentrum KNF Mevrouw L. Bollee, C5 cardiologie De heer S. Jacobi, Endoscopie Mevrouw M. Popken, Medische Instrumentatie Mevrouw N. van Veen, IC Mevrouw Q. Gedrojc, divisie Beschouwend Samenstelling Bestuur VAR Voorzitter De heer M. Schrover Secretaris Mevrouw Y. Bal Leden Mevrouw T. Brussaard Mevrouw D. van Dijk Mevrouw L. Hanemaaijer Mevrouw L. Holtkamp Mevrouw M. de Keijzer (Verpleegkundige SEH WZ) (Stafmedewerker kwaliteit en veiligheid) (Verpleegkundige C5 WZ) (Verpleegkundige afd 2 AH) (Verpleegkundige C7 WZ) (Verpleegkundige ICU WZ en AH) (Verpleegkundige C8 WZ) 160

161 Mevrouw Loes Noorlander (Verpleegkundige C10) Mevrouw Theanne van Schaik (Verpleegkundige SEH WZ) Mevrouw Carolien Stravers (Verpleegkundige C13b WZ) Patiënten-adviesraad (PAR) Voorzitter De heer F.P.G.M. van Drunen Secretaris De heer M.A. Ozir Leden De heer A.L.F.P. van Beurden De heer J.M.A.M. Mouwen Mevrouw M. Noomen-Poederbach De heer P.J.G. van Sprang De heer D.A. de Vries 161

162 12.4. Publicaties C. L. Alblas, Kasteel van, V, and K. Jellema. Injection with corticosteroids (ultrasound guided) in patients with an ulnar neuropathy at the elbow, feasibility study. Eur J Neurol., I. M. Alons, R. J. Verheul, G. A. Ponjee, and K. Jellema. Optimizing blood pigment analysis in cerebrospinal fluid for the diagnosis of subarachnoid haemorrhage - a practical approach. Eur J Neurol., M. P. Arts, N. I. Kols, S. M. Onderwater, and W. C. Peul. Clinical outcome of instrumented fusion for the treatment of failed back surgery syndrome: a case series of 100 patients. Acta Neurochir.(Wien.) 154 (7): , M. Bruijn, J. H. von der Thusen, C. M. van der Loos, R. R. de Krijger, R. B. van Loenhout, A. P. Bos, and J. B. van Woensel. Pulmonary epithelial apoptosis in fetal down syndrome: not higher than normal. Pediatr Dev.Pathol. 15 (3): , E. H. Buster, B. C. Baak, C. M. Bakker, U. H. Beuers, J. T. Brouwer, J. P. Drenth, K. J. van Erpecum, Hoek B. van, P. Honkoop, M. J. Kerbert-Dreteler, G. H. Koek, K. M. van Nieuwkerk, Soest H. van, B. W. van der Spek, A. C. Tan, J. M. Vrolijk, and H. L. Janssen. The 2012 revised Dutch national guidelines for the treatment of chronic hepatitis B virus infection. Neth.J Med 70 (8): , M. K. de Bie, Marsan N. Ajmone, A. Gaasbeek, J. J. Bax, M. Groeneveld, B. A. Gabreels, V. Delgado, T. J. Rabelink, M. J. Schalij, and J. W. Jukema. Left ventricular diastolic dysfunction in dialysis patients assessed by novel speckle tracking strain rate analysis: prevalence and determinants. Int J Nephrol. 2012:963504, G. C. de Ruiter, J. A. Wurzer, and A. Kloet. Decision making in the surgical treatment of meralgia paresthetica: neurolysis versus neurectomy. Acta Neurochir.(Wien.) 154 (10): , R. J. de Vos, M. P. Heijboer, H. Weinans, J. AN Verhaar, and J. TM van Schie. Tendon structure's lack of relation to clinical outcome after eccentric exercises in chronic midportion Achilles tendinopathy. J Sport Rehabil. 21 (1):34-43, P. B. de Witte, P. van der Zwaal, W. Visch, J. Schut, J. Nagels, R. G. Nelissen, and J. H. de Groot. Arm adductor with arm abduction in rotator cuff tear patients vs. healthy--design of a new measuring instrument. Hum Mov Sci 31 (2): , A. D. de Zwart, F. J. Beeres, L. M. Kingma, M. Otoide, I. B. Schipper, and S. J. Rhemrev. Interobserver variability among radiologists for diagnosis of scaphoid fractures by computed tomography. J Hand Surg Am 37 (11): , A. D. de Zwart, F. J. Beeres, D. Ring, L. M. Kingma, E. G. Coerkamp, S. A. Meylaerts, and S. J. Rhemrev. MRI as a reference standard for suspected scaphoid fractures. Br J Radiol 85 (1016): , Groot B. de, E. R. de Deckere, R. Flameling, M. H. Sandel, and A. Vis. Performance of illness severity scores to guide disposition of emergency department patients with severe sepsis or septic shock. Eur J Emerg.Med 19 (5): ,

163 Zwart A. de, S. J. Rhemrev, L. M. Kingma, S. A. Meylaerts, J. W. Arndt, I. B. Schipper, and F. J. Beeres. Early CT Compared With Bone Scintigraphy in Suspected Schapoid Fractures. Clin Nucl.Med 37 (10):981, J. W. Dekker, G. A. Gooiker, L. G. van der Geest, N. E. Kolfschoten, H. Struikmans, H. Putter, M. W. Wouters, and R. A. Tollenaar. Use of different comorbidity scores for risk-adjustment in the evaluation of quality of colorectal cancer surgery: Does it matter? Eur J Surg Oncol, S. Dharma, D. A. Juzar, I. Firdaus, S. Soerianata, A. J. Wardeh, and J. W. Jukema. Acute myocardial infarction system of care in the third world. Neth.Heart J 20 (6): , L. Dirven, M. van den Broek, J. H. van Groenendael, W. M. de Beus, P. J. Kerstens, T. W. Huizinga, C. F. Allaart, and W. F. Lems. Prevalence of vertebral fractures in a disease activity steered cohort of patients with early active rheumatoid arthritis. BMC Musculoskelet Disord 13:125, S. M. Dorhout Mees, A. Algra, W. P. Vandertop, Kooten F. van, H. A. Kuijsten, J. Boiten, R. J. van Oostenbrugge, Salman R. Al-Shahi, P. M. Lavados, G. J. Rinkel, and W. M. van den Bergh. Magnesium for aneurysmal subarachnoid haemorrhage (MASH-2): a randomised placebo-controlled trial. Lancet 380 (9836):44-49, S. R. Driessen, L. C. Haans, and J. B. Puylaert. [Uterine fibroids complicated by haematometra]. Ned.Tijdschr.Geneeskd. 156 (47):A5398, F. Efficace and M. Taphoorn. Methodological issues in designing and reporting health-related quality of life in cancer clinical trials: the challenge of brain cancer studies. J Neurooncol. 108 (2): , M. Giezen, E. Kouwenhoven, A. N. Scholten, E. G. Coerkamp, M. Heijenbrok, W. P. Jansen, M. E. Mast, A. L. Petoukhova, and H. Struikmans. MRI- versus CT-based volume delineation of lumpectomy cavity in supine position in breast-conserving therapy: an exploratory study. Int J Radiat Oncol Biol Phys 82 (4): , E. A. Gorter, E. F. Dubois, O. R. Guicherit, T. A. Urlings, and de Mol van Otterloo JC. [Embolisation in spontaneous haemopneumothorax]. Ned.Tijdschr.Geneeskd. 156 (20):A4425, E. Y. Harmon, V. Fronhofer, R. S. Keller, P. J. Feustel, M. J. Brosnan, J. H. von der Thusen, D. J. Loegering, and M. R. Lennartz. Ultrasound biomicroscopy for longitudinal studies of carotid plaque development in mice: validation with histological endpoints. PLoS One 7 (1):e29944, C. L. Harteveld, G. Ponjee, M. Bakker-Verweij, S. G. Arkesteijn, M. Phylipsen, and P. C. Giordano. Hb Haaglanden: a new nonsickling beta7glu>val variant. Consequences for basic diagnostics, screening, and risk assessment when dealing with HbS-like variants. Int J Lab Hematol. 34 (5): , W. Hermes, J. C. Ket, M. G. van Pampus, A. Franx, M. V. Veenendaal, C. Kolster, J. T. Tamsma, K. W. Bloemenkamp, G. Ponjee, E. van der Hout, Horn H. Ten, S. Loix, B. W. Mol, and C. J. de Groot. Biochemical cardiovascular risk factors after hypertensive pregnancy disorders: a systematic review and meta-analysis. Obstet Gynecol.Surv. 67 (12): , W. Hermes, Kesteren F. Van, and C. J. de Groot. Preeclampsia and cardiovascular risk. Minerva Ginecol. 64 (4): ,

164 J. Hjortnaes, P. A. Leemans, F. J. ten Cate, and L. A. van Herwerden. Surgical treatment of residual systolic anterior motion after otherwise successful percutaneous transluminal septal myocardial ablation: a case report. J Thorac Cardiovasc.Surg 144 (2): , B. F. Hogewind, S. Micheal, B. Bakker, C. B. Hoyng, and A. I. den Hollander. Analysis of single nucleotide polymorphisms in the SFRS3 and FKBP4 genes in corticosteroid-induced ocular hypertension. Ophthalmic Genet., B. F. Hogewind, B. Pijl, C. B. Hoyng, and T. Theelen. Purified triamcinolone acetonide as antifibrotic adjunct in glaucoma filtering surgery. Graefes Arch Clin Exp.Ophthalmol., E. J. Huisman, Hoek B. van, Soest H. van, K. M. van Nieuwkerk, J. E. Arends, P. D. Siersema, and K. J. van Erpecum. Preventive versus "on-demand" nutritional support during antiviral treatment for hepatitis C: A randomized controlled trial. J Hepatol. 57 (5): , W. Huisman. European medical laboratory accreditation. Present situation and steps to harmonisation. Clin Chem.Lab Med 50 (7): , W. C. Jacobs, M. P. Arts, M. W. van Tulder, S. M. Rubinstein, Middelkoop M. van, R. W. Ostelo, A. P. Verhagen, B. W. Koes, and W. C. Peul. Surgical techniques for sciatica due to herniated disc, a systematic review. Eur Spine J, W. C. Jacobs, N. A. Van der Gaag, M. C. Kruyt, A. Tuschel, Kleuver M. de, W. C. Peul, A. J. Verbout, and F. C. Oner. Total Disc Replacement for Chronic Discogenic Low-Back Pain: A Cochrane Review. Spine (Phila Pa 1976.), J. J. Jobsen, J. van der Palen, M. Brinkhuis, F. Ong, and H. Struikmans. Sequence of radiotherapy and chemotherapy in breast cancer after breast-conserving surgery. Int J Radiat Oncol Biol Phys 82 (5):e811-e817, J. J. Jobsen, M. J. Aarts, S. Siesling, J. Klaase, W. J. Louwman, P. M. Poortmans, M. L. Lybeert, C. C. Koning, H. Struikmans, and J. W. Coebergh. Use of primary radiotherapy for rectal cancer in the Netherlands between 1997 and 2008: a population-based study. Clin Oncol (R Coll Radiol) 24 (1):e1- e8, G. A. Kerkhof, M. E. Geuke, A. Brouwer, R. M. Rijsman, R. J. Schimsheimer, and Kasteel van, V. Holland Sleep Disorders Questionnaire: a new sleep disorders questionnaire based on the International Classification of Sleep Disorders-2. J Sleep Res, N. Khorsand, N. J. Veeger, R. M. van Hest, P. F. Ypma, J. Heidt, and K. Meijer. An observational, prospective, two-cohort comparison of a fixed versus variable dosing strategy of prothrombin complex concentrate to counteract vitamin K antagonists in 240 bleeding emergencies. Haematologica 97 (10): , P. Klinge, P. Hellstrom, J. Tans, and C. Wikkelso. One-year outcome in the European multicentre study on inph. Acta Neurol.Scand 126 (3): , F. A. Klok, I. C. Mos, K. W. van Kralingen, J. E. Vahl, and M. V. Huisman. Chronic pulmonary embolism and pulmonary hypertension. Semin.Respir Crit Care Med 33 (2): , J. A. Koekkoek, R. G. Wiggenraad, H. Zwinkels, M. J. Taphoorn, and R. M. Oosterkamp. Survival over 6 years in a patient with brain metastases from melanoma treated with temozolomide. BMJ Case Rep 2012,

165 L. M. Kok, M. R. Benard, and E. R. van Arkel. [Bilateral Achilles tendon rupture following levofloxacin and glucocorticoid use]. Ned.Tijdschr.Geneeskd. 156 (13):A4192, C. C. Koning, M. J. Aarts, H. Struikmans, P. M. Poortmans, M. L. Lybeert, J. J. Jobsen, J. W. Coebergh, M. L. Janssen-Heijnen, O. Visser, W. J. Louwman, and J. A. Burgers. Mapping use of radiotherapy for patients with non-small cell lung cancer in the Netherlands between 1997 and Clin Oncol (R Coll Radiol) 24 (2):e46-e53, M. Lecendreux, O. Bruni, P. Franco, P. Gringras, E. Konofal, S. Nevsimalova, T. Paiva, M. Partinen, E. Peeters, R. Peraita-Adrados, G. Plazzi, and F. Poli. Clinical experience suggests that modafinil is an effective and safe treatment for paediatric narcolepsy. J Sleep Res 21 (4): , M. E. Mast, M. W. Heijenbrok, A. L. Petoukhova, A. N. Scholten, J. H. Schreur, and H. Struikmans. Preradiotherapy calcium scores of the coronary arteries in a cohort of women with early-stage breast cancer: a comparison with a cohort of healthy women. Int J Radiat Oncol Biol Phys 83 (3): , M. H. Moen, S. L. Schmikli, A. Weir, V. Steeneken, G. Stapper, Slegte R. de, J. L. Tol, and F. J. Backx. A prospective study on MRI findings and prognostic factors in athletes with MTSS. Scand J Med Sci Sports, M. H. Moen, S. Rayer, M. Schipper, S. Schmikli, A. Weir, J. L. Tol, and F. J. Backx. Shockwave treatment for medial tibial stress syndrome in athletes; a prospective controlled study. Br J Sports Med 46 (4): , M. H. Moen, L. Holtslag, E. Bakker, C. Barten, A. Weir, J. L. Tol, and F. Backx. The treatment of medial tibial stress syndrome in athletes; a randomized clinical trial. Sports Med Arthrosc.Rehabil.Ther.Technol 4:12, S. Mustalampi, J. Ylinen, H. Kautiainen, A. Weir, and A. Hakkinen. Acute effects of cold pack on mechanical properties of the quadriceps muscle in healthy subjects. Phys Ther.Sport 13 (4): , S. Mustalampi, A. Hakkinen, H. Kautiainen, A. Weir, and J. Ylinen. RESPONSIVENESS OF MUSCLE TONE CHARACTERISTICS TO PROGRESSIVE FORCE PRODUCTION. J Strength.Cond.Res, K. Nowak, Thusen J. von der, W. Karenovics, S. Padley, and M. Dusmet. Pulmonary sequestration with haemoptysis and an unsuspected carcinoid tumour. Gen.Thorac Cardiovasc.Surg, L. Okiror, Thusen J. von der, and G. Ladas. Solitary lung meningioma with synchronous brain nodules: clinical and pathological features. Gen.Thorac Cardiovasc.Surg, J. F. Pekelharing, P. van der Woude, and S. B. Keizer. [A man with a contorted knee]. Ned.Tijdschr.Geneeskd. 156 (51):A4197, J. S. Poll. History of anaesthesia: why did professional anaesthetists appear in Britain first? Eur J Anaesthesiol 29 (9): , J. B. Puylaert. Ultrasound of colon diverticulitis. Dig.Dis 30 (1):56-59, T. L. Reddy, Thusen J. von der, and S. L. Walsh. Idiopathic dendriform pulmonary ossification. J Thorac Imaging 27 (5):W108-W110,

166 T. L. Reddy, M. Tominaga, D. M. Hansell, Thusen J. von der, D. Rassl, H. Parfrey, S. Guy, O. Twentyman, A. Rice, T. M. Maher, E. A. Renzoni, A. U. Wells, and A. G. Nicholson. Pleuroparenchymal fibroelastosis: a spectrum of histopathological and imaging phenotypes. Eur Respir J 40 (2): , J. C. Reijneveld, M. Klein, M. J. Taphoorn, T. J. Postma, and J. J. Heimans. Improved, personalized treatment of glioma necessitates long-term follow-up of cognitive functioning. Pharmacogenomics 13 (15): , K. L. Rensing, J. H. von der Thusen, E. M. Weijers, F. M. Houttuijn Bloemendaal, G. W. van Lammeren, A. Vink, A. C. van der Wal, V. W. van Hinsbergh, C. M. van der Loos, E. S. Stroes, P. Koolwijk, and T. B. Twickler. Endothelial insulin receptor expression in human atherosclerotic plaques: linking micro- and macrovascular disease in diabetes? Atherosclerosis 222 (1): , G. Reurink, S. P. Jansen, J. M. Bisselink, P. W. Vincken, A. Weir, and M. H. Moen. Reliability and validity of diagnosing acetabular labral lesions with magnetic resonance arthrography. J Bone Joint Surg Am 94 (18): , G. Reurink, G. J. Goudswaard, J. L. Tol, J. A. Verhaar, A. Weir, and M. H. Moen. Therapeutic interventions for acute hamstring injuries: a systematic review. Br J Sports Med 46 (2): , A. Q. Reuwer, P. Nowak-Sliwinska, L. A. Mans, C. M. van der Loos, J. H. von der Thusen, M. T. Twickler, C. A. Spek, V. Goffin, A. W. Griffioen, and K. S. Borensztajn. Functional consequences of prolactin signalling in endothelial cells: a potential link with angiogenesis in pathophysiology? J Cell Mol.Med 16 (9): , T. Roscioli, E. J. Kamsteeg, K. Buysse, I. Maystadt, Reeuwijk J. van, C. van den Elzen, Beusekom E. van, M. Riemersma, R. Pfundt, L. E. Vissers, M. Schraders, U. Altunoglu, M. F. Buckley, H. G. Brunner, B. Grisart, H. Zhou, J. A. Veltman, C. Gilissen, G. M. Mancini, P. Delree, M. A. Willemsen, D. P. Ramadza, D. Chitayat, C. Bennett, E. Sheridan, E. A. Peeters, G. M. Tan-Sindhunata, C. E. de Die- Smulders, K. Devriendt, H. Kayserili, O. A. El-Hashash, D. L. Stemple, D. J. Lefeber, Y. Y. Lin, and Bokhoven H. van. Mutations in ISPD cause Walker-Warburg syndrome and defective glycosylation of alpha-dystroglycan. Nat.Genet. 44 (5): , R. Ruiter, L. E. Visser, M. P. van Herk-Sukel, P. H. Geelhoed-Duijvestijn, Bie S. de, S. M. Straus, P. G. Mol, S. A. Romio, R. M. Herings, and B. H. Stricker. Prescribing of rosiglitazone and pioglitazone following safety signals: analysis of trends in dispensing patterns in the Netherlands from 1998 to Drug Saf 35 (6): , W. Schaasberg and M. W. Bronkhorst. [A man with a painful knee]. Ned.Tijdschr.Geneeskd. 156 (39):A3703, M. M. Scheurkogel, J. Tim, F. J. Jeurissen, and H. M. Quarles van Ufford. Gummatous syphilis of the adrenal gland. Clin Nucl.Med 37 (9):e231-e233, M. H. Schipper, S. G. van Duinen, M. J. Taphoorn, A. Kloet, R. Walchenbach, R. G. Wiggenraad, and C. J. Vecht. Cerebral ganglioneuroblastoma of adult onset: Two patients and a review of the literature. Clin Neurol.Neurosurg,

167 M. J. Schultz, R. E. Harmsen, J. C. Korevaar, A. Abu-Hanna, Houckgeest F. Van Braam, J. P. Van Der Sluijs, and P. E. Spronk. Adoption and implementation of the original strict glycemic control guideline is feasible and safe in adult critically ill patients. Minerva Anestesiol. 78 (9): , H. S. Snijders, M. W. Wouters, N. J. van Leersum, N. E. Kolfschoten, D. Henneman, A. C. de Vries, R. A. Tollenaar, and B. A. Bonsing. Meta-analysis of the risk for anastomotic leakage, the postoperative mortality caused by leakage in relation to the overall postoperative mortality. Eur J Surg Oncol 38 (11): , H. Struikmans, M. J. Aarts, J. J. Jobsen, C. C. Koning, P. M. Poortmans, M. W. Louwman, and J. W. Coebergh. [Trends in the use of primary radiotherapy for cancer in the Netherlands in patients with breast, prostate, rectal and lung tumours]. Ned.Tijdschr.Geneeskd. 156 (12):A4426, A. Talacchi, M. Taphoorn, and G. Miceli. Reconsidering outcomes that matter to patients. J Neurooncol. 108 (2): , M. J. Taphoorn and M. Klein. Evaluation of cognitive functions and quality of life. Handb.Clin Neurol 104: , M. J. Taphoorn. Patient-oriented outcome measures in brain tumor patients: catching up after a slow start. Expert Rev Pharmacoecon.Outcomes Res 12 (1):1-3, B. J. Thomassen, P. Pilot, V. A. Scholtes, J. G. Grohs, K. Holen, E. Bisbe, and R. W. Poolman. Limit Allogeneic Blood Use with Routine Re-use of Patient's Own Blood: A Prospective, Randomized, Controlled Trial in Total Hip Surgery. PLoS One 7 (9):e44503, B. J. Thomassen, L. Pool, R. Van Der Flier, R. Stienstra, and B. A. in 't Veld. Safety of retransfusing shed blood after local infiltration analgesia in total knee arthroplasty. Acta Orthop Belg. 78 (4): , E. Thunnissen, E. Boers, D. A. Heideman, K. Grunberg, D. J. Kuik, A. Noorduin, Oosterhout M. van, D. Pronk, C. Seldenrijk, H. Sietsma, E. F. Smit, Suylen R. van, Thusen J. von der, B. Vrugt, A. Wiersma, B. I. Witte, and Bakker M. den. Correlation of immunohistochemical staining p63 and TTF-1 with EGFR and K-ras mutational spectrum and diagnostic reproducibility in non small cell lung carcinoma. Virchows Arch 461 (6): , J. A. Tielbeek, S. N. de Waard, and Otterloo A. de Mol van. [A man who became acutely agitated after injection of contrast]. Ned.Tijdschr.Geneeskd. 156 (47):A4490, T. A. Urlings and E. van der Linden. Elastoplasty: First Experience in 12 Patients. Cardiovasc.Intervent.Radiol, L. G. van der Geest, P. Krijnen, M. W. Wouters, W. G. Erkelens, A. W. Marinelli, H. J. Nortier, R. A. Tollenaar, and H. Struikmans. Improved guideline compliance after a 3-year audit of multidisciplinary colorectal cancer care in the western part of the Netherlands. J.Surg.Oncol., E. van der Linden, M. Otoide-Vree, and P. M. Pattynama. Percutaneous treatment of peripheral vascular malformations in children: long-term clinical outcome. Cardiovasc.Intervent.Radiol 35 (2): , E. van der Linden, J. M. van Baalen, and P. M. Pattynama. Retrograde transvenous ethanol embolization of high-flow peripheral arteriovenous malformations. Cardiovasc.Intervent.Radiol 35 (4): ,

168 A. van der Plas, Jonge S. de, R. J. de Vos, H. J. van der Heide, J. A. Verhaar, A. Weir, and J. L. Tol. A 5-year follow-up study of Alfredson's heel-drop exercise programme in chronic midportion Achilles tendinopathy. Br J Sports Med 46 (3): , P. van der Zwaal, L. D. Pool, S. T. Hacquebord, E. R. van Arkel, and M. P. van der List. Arthroscopic Side-to-Side Repair of Massive and Contracted Rotator Cuff Tears Using a Single Uninterrupted Suture: The Shoestring Bridge Technique. Arthroscopy 28 (6): , P. van der Zwaal, L. Schuller, T. A. Urlings, E. G. Coerkamp, E. R. van Arkel, and M. P. van der List. Clinical outcome and structural integrity of all-arthroscopic repair of degenerative subscapularis tendon tears. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc., P. van der Zwaal, B. J. Thomassen, M. J. Nieuwenhuijse, R. Lindenburg, J. W. Swen, and E. R. van Arkel. Clinical Outcome in All-Arthroscopic Versus Mini-Open Rotator Cuff Repair in Small to Medium- Sized Tears: A Randomized Controlled Trial in 100 Patients With 1-Year Follow-up. Arthroscopy, P. van der Zwaal, B. J. Thomassen, T. A. Urlings, T. P. de Rooy, J. W. Swen, and E. R. van Arkel. Preoperative Agreement on the Geometric Classification and 2-Dimensional Measurement of Rotator Cuff Tears Based on Magnetic Resonance Arthrography. Arthroscopy, S. C. van Esch, M. C. Cornel, P. H. Geelhoed-Duijvestijn, and F. J. Snoek. Family communication as strategy in diabetes prevention: an observational study in families with Dutch and Surinamese South- Asian ancestry. Patient.Educ.Couns. 87 (1):23-29, N. J. van Leersum, B. A. Bonsing, H. M. Kroon, J. R. van der Sijp, and Weel van, V. [Chewing gum to prevent postoperative ileus]. Ned.Tijdschr.Geneeskd. 156 (22):A4794, Embden D. van, S. J. Rhemrev, F. Genelin, S. A. Meylaerts, and G. R. Roukema. The reliability of a simplified Garden classification for intracapsular hip fractures. Orthop Traumatol Surg Res 98 (4): , M. J. Vos, J. Berkhof, O. S. Hoekstra, I. Bosma, E. M. Sizoo, J. J. Heimans, J. C. Reijneveld, E. Sanchez, F. J. Lagerwaard, J. Buter, D. P. Noske, and T. J. Postma. MRI and thallium-201 SPECT in the prediction of survival in glioma. Neuroradiology 54 (6): , Boer K. Wevers-de, K. Visser, L. Heimans, H. K. Ronday, E. Molenaar, J. H. Groenendael, A. J. Peeters, M. L. Westedt, G. Collee, P. B. de Sonnaville, B. A. Grillet, T. W. Huizinga, and C. F. Allaart. Remission induction therapy with methotrexate and prednisone in patients with early rheumatoid and undifferentiated arthritis (the IMPROVED study). Ann Rheum Dis 71 (9): , R. Wiggenraad, Kanter A. Verbeek-de, M. Mast, R. Molenaar, H. B. Kal, A. Nijeholt Lycklama, C. Vecht, and H. Struikmans. Local progression and pseudo progression after single fraction or fractionated stereotactic radiotherapy for large brain metastases : A single centre study. Strahlenther.Onkol. 188 (8): , 2012.C. Y. Yick, D. S. Ferreira, R. Annoni, J. H. von der Thusen, P. W. Kunst, E. H. Bel, R. Lutter, T. Mauad, and P. J. Sterk. Extracellular matrix in airway smooth muscle is associated with dynamics of airway function in asthma. Allergy 67 (4): , 2012.F. M. Zijta, M. Froeling, A. J. Nederveen, and J. Stoker. Diffusion tensor imaging and fiber ractography for the visualization of the female pelvic floor. Clin Anat,

169 12.5. Promoties Pathologie Katrijn Rensing (AMC): Insulin & Insulin-like Growth Factor-I. Two of a Kind in the Development of Cardiovascular Disease?, december (Jan von der Thusen was co-promotor). Chirurgie: Denise Hilling: Improving the use of donor organs in pancreas and islet of Langerhans transplantation, november 2012 Johan Dikken: Gastric cancer : staging, treatment, and surgical quality assurance, september 2012 Steven Rhemrev: The non-displaced scaphoid fracture: evaluation of diagnostic modalities & conservative treatment, mei 2012 Gynaecologie: Thomas van den Akker: Medical Mirrors: maternal care in a Malawian district, januari 2012 Arijaan Valkenburg: Group B streptococcus and pregnancy : towards an optimal prevention strategy for neonatal Group B streptococcal disease, november 2012 Radiologie: Frank Zijta: Advances in MRI of the colon and pelvic floor, april