Jaardocument Medisch Centrum Haaglanden 2013

Transcriptie

1 Jaardocument Medisch Centrum Haaglanden 2013

2 Inhoudsopgave Pagina 1 Voorwoord en samenvatting 4 2 Strategie en beleid Profiel van de organisatie Uitgangspunten en algemene identificatiegegevens Het MCH in een notendop Missie en visie Strategisch beleidsplan 10 3 Leiderschap Besturingsmodel Raad van Bestuur Raad van Toezicht Vereniging Medische Staf (VMS) Patiëntenadviesraad (PAR) Ondernemingsraad (OR) Verpleegkundige AdviesRaad (VAR) 29 4 Management van processen Kwaliteit van zorg Patiëntveiligheid Zorgprocessen Instrumenten patiënttevredenheid Risicomanagement Wetenschap en opleidingen Wetenschappelijk onderzoek Opleidingen Samenleving en milieu 44 5 Management van middelen Financieel beleid Salesbeleid/Verkoop ICT en informatievoorziening Middelen en materialen Bouw en renovatie Gebouwen, installaties en kritische systemen 56 6 Management van medewerkers Personeelsbeleid Arbeidsomstandigheden (Fraudebeleid en) klokkenluidersregeling 61 7 Klanten en partners Klachten Melden van (bijna-)incidenten en calamiteiten in de patiëntenzorg 66 2

3 8 Medewerkers Verloop, verzuim en ondersteuning 68 9 Maatschappij Beoordeling door externe deskundigen Resultaten wetenschappelijk onderzoek Maatschappelijk verantwoord ondernemen Scores op speerpunten Keurmerken Resultaten dochters Stichting Diabetes Zorg Haaglanden (DZH) Apotheek MCH Lijnbaan BV West End Facility BV Express-so BV Lab West BV Jaarrekening Geconsolideerde jaarrekening Overige gegevens Bijlagen Zorgbrede Governancecode Verdeling aandachtsgebieden Raad van Bestuur Personalia op 31 december Stafbestuur Leden van de Raad van Toezicht Medische staf Samenstelling OR, VAR en PAR Publicaties Promoties 176 DigiMV -via internet opvraagbaar- 3

4 1 Voorwoord en samenvatting Medewerkers van het MCH hebben in 2013 een prima prestatie geleverd. De basisziekenhuiszorg en topklinische zorg zijn verder verbeterd en voldoen aan de maatstaven die we in Nederland hanteren. Toch willen en kunnen we het niet alleen, en de totstandkoming van de bestuurlijke fusie in 2014 met Bronovo-Nebo zal een mijlpaal zijn. De bestuurlijke fusie heeft vooralsnog geen effect op plannen of verwachtingen anders dan in dit jaardocument benoemd. Met deze fusie beogen we ook in de toekomst betere basisspecialistische en topklinische zorg te kunnen garanderen aan onze omwonenden. Vanuit de vertrouwde locaties MCH Westeinde, MCH Antoniushove en Bronovo en Nebo. In december 2013 gaf de Autoriteit Consument & Markt groen licht voor deze fusie en konden de overige voorbereidingen in gang worden gezet. De samenwerking op het gebied van oncologische chirurgie binnen de Coöperatie (MCH, Bronovo Ziekenhuis en Groene Hart Ziekenhuis) werd in 2013 uitgebreid met gynaecologische oncologie, waarbij de Coöperatieziekenhuizen samenwerken met het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Deze concentratie van oncologische chirurgie leidt tot kwaliteitsverbetering door gespecialiseerde operatieteams en gerichte nazorg. Vanaf 2014 wordt verdere samenwerking met het LUMC op dit gebied verder verkend. Ook de acute zorg een ander speerpunt heeft zich in de volle breedte verder ontwikkeld, met nu ook de samenwerking tussen de Spoedeisende Hulp (SEH) en de Huisartsenpost (HAP) in MCH Westeinde, en een Medisch Psychiatrische Unit die aan de verwachtingen voldoet. Dat het MCH kwalitatief goede zorg levert, onderschrijven ook externe partijen. In oktober 2013 concludeerde het Nederlands Instituut Accreditatie in de Zorg (NIAZ) dat de verbeterpunten uit de audit van het jaar ervoor zijn afgerond of in een ver stadium hiervan verkeren. Ook de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) gaf na twee onaangekondigde werkbezoeken en in het jaargesprek aan tevreden te zijn met de naleving van het kledingreglement, en vertrouwen te hebben in het oppakken van een beperkt aantal verbeterpunten. Ook de prestaties van individuele medewerkers zijn niet onopgemerkt gebleven. Zo ontvingen zowel zorgmanager Frans de Voeght van de afdeling SEH van MCH Westeinde, als Ad de Gruijter, hoofd dienst Geestelijke Verzorging, een koninklijke onderscheiding voor hun inzet en resultaten. Hester Diderich, aandachtsfunctionaris kindermishandeling en huiselijk geweld, kreeg een ZonMw- Parel voor het onderzoek naar het effect van het Haaglandenprotocol Kindermishandeling. Dit protocol stelt medewerkers van afdelingen Spoedeisende Hulp in staat om kindermishandeling vroegtijdig te ontdekken. 4

5 Uroloog Pieter Groenendijk ontving de Astellas European Urology Grant van de Europese wetenschappelijke vereniging van urologen voor zijn onderzoek naar de oorzaak en behandeling van een overactieve blaas. Het verslagjaar sluiten we af met een omzet van 288 miljoen en een positief resultaat van 7,8 miljoen. In MCH Antoniushove en MCH Westeinde leveren we topprestaties, waarvoor we iedereen hartelijk willen bedanken. Willem Geerlings Paul Doop Raad van Bestuur MCH 5

6 2 Strategie en beleid 2.1 Profiel van de organisatie Uitgangspunten en algemene identificatiegegevens Het MCH heeft een directiejaarverslag opgesteld conform de richtlijn van Dutch Hospital Data (DHD). Uitgangspunt bij het opstellen van de cijfermatige bepaling is de WTZi (Wet Toelating Zorginstellingen). Algemene identificatiegegevens Naam verslagleggende rechtspersoon Stichting Medisch Centrum Haaglanden Adres Lijnbaan 32 Postcode 2512 VA Plaats Den Haag Telefoonnummer Identificatienummer Kamer van Koophandel adres Website Het MCH in een notendop Het MCH levert op twee plekken in de Haagse regio medisch specialistische zorg die past bij een topklinisch ziekenhuis en bij de patiëntenpopulatie in de directe omgeving van beide ziekenhuizen. De multiculturele patiëntenpopulatie van de Haagse binnenstad, een sterk ontwikkelde acute zorg en een aantal topklinische functies horen bij MCH Westeinde. De bevolking van Leidschendam en omgeving kan rekenen op een breed palet aan algemene ziekenhuiszorg. De oncologische zorg is in MCH Antoniushove door concentratie, vooral in coöperatieverband, steeds prominenter aanwezig. Naast twee ziekenhuislocaties heeft het MCH een aantal buitenpoli s. Zorgaanbod De stad Den Haag heeft meer dan inwoners. De bevolking in het verzorgingsgebied van het MCH is in de afgelopen jaren iets harder gegroeid dan landelijk. Deze groei, maar ook de samenstelling van de bevolking, heeft effect op de zorgvraag. De populatie in de omgeving van MCH Westeinde is relatief jong met veel westerse en niet-westerse allochtonen. Deze patiëntengroepen kennen andere medische problemen dan de autochtone Nederlanders. Hiervoor is binnen het MCH specifieke kennis aanwezig. Uit gegevens van het MCH en 6

7 die van de Gemeentelijke Gezondheids Dienst (GGD) blijkt een toename in de vraag naar zorg bij patiënten met diabetes, hart- en vaatziekten, infectieziekten en chronische leveraandoeningen. In Leidschendam is voor MCH Antoniushove niet zo zeer de absolute bevolkingsgroei maar de vergrijzing de reden van een toenemende zorgvraag. Het aantal patiënten dat ouder is dan 65 is in Leidschendam hoger dan het landelijk gemiddelde. Daarbij is er sprake van een toename van het aantal ouderen en een stijging van hun leeftijd. Ter illustratie: de gemiddelde leeftijd van de opgenomen patiënt in MCH Antoniushove is zes jaar hoger dan de gemiddelde leeftijd in MCH Westeinde. Door vergrijzing zal het aantal patiënten met ziektebeelden als beroertes, artrose, COPD, diabetes mellitus en verschillende vormen van kanker gaan toenemen. Het verzorgingsgebied voor met name de speerpunten acute zorg, oncologie en infectieziekten is deels bovenregionaal. Alle aan de drie speerpunten verwante specialismen of disciplines, zoals radiotherapie, spoedeisende hulp en intensive care, zijn sterk ontwikkeld. Kerngegevens Aantal opgenomen patiënten Aantal verpleegdagen Aantal dagopnames Aantal eerste polikliniekbezoeken Aantal polytraumapatiënten Specialismen en vergunningen Onderstaande tabellen geven de specialismen en vergunningen van het MCH weer. Specialismen in het MCH Anesthesiologie Neurologie Cardiologie Nucleaire geneeskunde Dermatologie Oogheelkunde Gynaecologie Orthopedie Heelkunde Pathologie Intensive Care Plastische chirurgie Interne Geneeskunde Psychiatrie Kaakchirurgie Radiologie Kindergeneeskunde Radiotherapie Klinische Neurofysiologie Reumatologie Keel-, Neus-, en Oorheelkunde Revalidatiegeneeskunde Longgeneeskunde Spoedeisende Hulp Maag-Darm-Leverziekten Sportgeneeskunde Medische microbiologie Urologie Neurochirurgie Ziekenhuisapotheek 7

8 Vergunningen WBMV Transplantaties niertransplantatie Nee harttranplantatie Nee longtransplantatie Nee levertransplantatie Nee pancreastransplantatie Nee transplantatie van dunne darm Nee haematopoëtische stamceltransplantatie Nee transplantatie van de eilandjes van Langerhans Nee Radiotherapie Ja Bijzondere neurochirurgie Ja Hartchirurgie openhartoperatie (OHO) Nee automatic implantable cardioverter-defibrillator (AICD) Ja ritmechirurgie Nee percutane transluminale coronaire angioplastiek Ja Klinisch genetisch onderzoek en erfelijkheidsadvisering Nee Neonatale intensive care Nee Aanwijzingen WBMV Pediatrische intensive care Nee Hemofiliebehandeling Nee Traumazorg Subcentrum LUMC Pijnrevalidatie en revalidatietechniek Nee HIV - behandelcentrum Nee Cockleaire implantaties Nee Uitnameteams en orgaandonaties Nee Kerngegevens capaciteit, personeel en opbrengsten Capaciteit per 31 december 2013 Aantal beschikbare bedden 540 waarvan wiegen 20 Personeel op 31 december 2013 Aantal personeelsleden in loondienst exclusief medisch specialisten Aantal FTE personeelsleden in loondienst exclusief medisch specialisten 2.335,3 Aantal medisch specialisten (loondienst + inhuur + vrij beroep) 221 Bedrijfsopbrengsten (x 1.000) Totaal bedrijfsopbrengsten verslagjaar Resultaat boekjaar (x 1.000) Resultaat boekjaar Gemiddelde wachttijd Gemiddelde wachttijd voor opname in ,1 dag 8

9 2.2 Missie en visie Missie Het MCH heeft een tweeledige missie: Het MCH levert medisch-specialistische zorg met passie, passend bij een topklinisch ziekenhuis en bij de patiëntenpopulatie in de directe omgeving van beide ziekenhuizen; Als STZ-ziekenhuis behandelt het MCH ook patiënten buiten het directe verzorgingsgebied en worden specialisten, verpleegkundigen en andere medewerkers opgeleid. Ook initieert het MCH klinisch wetenschappelijk onderzoek en participeert hierin. Het MCH heeft bovendien een belangrijke rol in de regionale afstemming met andere ziekenhuizen op het gebied van concentratie en spreiding van zorg. Visie De centrale doelstelling van het MCH is het leveren van ziekenhuiszorg van topkwaliteit. We doen dat vakbekwaam en toegewijd aan iedereen die dat nodig heeft. Om deze doelstelling te realiseren, gebruiken wij KICK : Kwaliteit Het MCH levert patiëntenzorg van uitstekende kwaliteit. Opleiding en wetenschap spelen hierin een heel belangrijke rol. De MCH er stelt hoge eisen aan de kwaliteit van het eigen werk en dat van anderen. Initiatief Specialisten en medewerkers zijn constant op zoek naar verbetering, ook om nieuwe ontwikkelingen mogelijk te maken. Dit maakt het interessant om in het MCH te werken. De MCH er neemt zelf initiatief en zoekt naar kansen om de zorg te verbeteren. Creativiteit De MCH er gaat op een originele, niet altijd voor de hand liggende wijze om met de vragen die op hem of haar afkomen, zowel in de directe patiëntenzorg als daarbuiten. Klantgerichtheid Het MCH is een ziekenhuis dat tegemoetkomt aan de behoeften, verwachtingen en wensen van patiënten, bezoekers, verwijzers en medewerkers. Het MCH is een stichting met katholieke signatuur, waar iedereen welkom is, ongeacht de levensbeschouwing. 9

10 2.3 Strategisch beleidsplan In het voorjaar van 2012 verscheen het strategisch beleidsplan Zorg met Passie III, dat de Raad van Bestuur en het stafbestuur gezamenlijk hebben opgesteld en ook in 2013 van kracht was. Pijlers van de strategie zijn: 1. Algemene ziekenhuiszorg Ziekenhuisbreed bestaat de meeste zorg uit algemene ziekenhuiszorg. Om een aantal redenen is deze zorg van groot belang: om zorg te kunnen bieden aan mensen die rondom onze ziekenhuizen wonen; om comorbiditeit te kunnen herkennen en behandelen, want daarvoor is een breed palet aan zorg noodzakelijk; om te voldoen aan de eisen van de opleidingen die wij in huis hebben of willen verkrijgen (opleidingen vragen om een mix van specifieke en algemene ziekenhuiszorg om zo algemene en specifieke kennis te ontwikkelen); voor voldoende vraag naar en daarmee het behoud van onze topklinische functies. Het MCH garandeert een hoog niveau van algemene ziekenhuiszorg, wil minimaal het huidige marktaandeel behouden en ervoor zorgen dat patiënten en verwijzers tevreden zijn over de geleverde zorg. In het verslagjaar besloten de Raad van Bestuur van het MCH en die van Bronovo-Nebo een bestuurlijke fusie te gaan voorbereiden. Doel hiervan is de basisspecialistische, topklinische zorg en verpleeghuiszorg voor patiënten in de Haagse regio te kunnen blijven garanderen vanuit de vertrouwde locaties MCH Westeinde, MCH Antoniushove, Bronovo en Nebo. In december keurde de Autoriteit Consument & Markt (ACM) de fusie goed. De ACM hecht veel waarde aan het oordeel van patiëntenverenigingen en zorgverzekeraars en heeft de verschillende argumenten zorgvuldig afgewogen. De ACM constateerde dat voor zorgverzekeraars ook na de fusie de mogelijkheid blijft bestaan om goede afspraken voor hun verzekerden te maken met de ziekenhuizen. Patiënten houden voldoende keuzemogelijkheden in ziekenhuiszorg. 2. Meer focus op topklinische functie Het MCH is hét topklinisch opleidingsziekenhuis voor de Haags-Leidse regio. Onderstaande kenmerken zijn hierbij van groot belang: De topklinische functie houdt in dat het MCH hoogkwalitatieve zorg biedt aan patiënten van binnen en buiten onze regio. Kwaliteit van zorg en topklinische functies zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het is voor patiënten, specialisten en medewerkers herkenbaar dat zorg 10

11 van topklinisch niveau wordt geboden. Ook zijn specialisten en medewerkers trots op het leveren van topklinische zorg; Ambitieuze specialisten en medewerkers met specifieke kennis en kunde zullen eerder kiezen voor een topklinisch ziekenhuis. Door de ambitie van specialisten en medewerkers is het mogelijk om zeer goede algemene ziekenhuiszorg en topklinische zorg te bieden. Het werken in het MCH is interessant en afwisselend, zeker in combinatie met de opleidingen, mogelijkheden voor klinisch wetenschappelijk onderzoek en patiëntenpopulatie; Opleiding is onlosmakelijk verbonden aan een topklinisch ziekenhuis. Het MCH vindt het belangrijk dat in ieder geval de specialismen met een topklinische functie een medischspecialistische opleiding hebben. Een topklinisch ziekenhuis biedt het beste opleidingsklimaat voor artsen in opleiding tot specialist, coassistenten, verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten en andere zorgprofessionals. Het topklinische aspect maakt deze opleidingen aantrekkelijk. Daarnaast vormen opleidingsvisitaties een belangrijke kwaliteitsimpuls voor het MCH; Het MCH vindt het noodzakelijk om voor deze topklinische functies goed klinisch wetenschappelijk onderzoek te doen. Het MCH doet dit alleen, of in samenwerking met - meestal - een universitair medisch centrum. Het MCH werkt hierbij vooral samen met het LUMC. 3. Aanscherping speerpunten Met speerpunten wordt een accent aangebracht in de patiëntenzorg. Hiermee onderscheidt het MCH zich binnen de Haags-Leidse regio en daarbuiten. De speerpunten betreffen altijd een bundeling van specialismen, die passen bij de voorgeschiedenis van het MCH, de demografie van het verzorgingsgebied en de expertise van specialisten en medewerkers. De aangescherpte speerpunten binnen de algemene ziekenhuiszorg en topklinische functies zijn: acute zorg, oncologie en infectieziekten. Acute zorg Het MCH heeft bijzondere expertise op het gebied van traumazorg (mono- en polytrauma s), neurovasculaire zorg (hersenbloedingen en hersenschedelletsel) en acute heelkunde (vaatchirurgie en buikchirurgie). Deze drie vormen, met verloskunde en de Medisch Psychiatrische Unit, het speerpunt acute zorg. De afdeling SEH van MCH Westeinde is een van de grootste van Nederland en behandelt het hoogste aantal patiënten met een polytrauma in de regio Den Haag. Ook is deze afdeling toonaangevend op het gebied van verpleegkundig en medisch wetenschappelijk onderzoek. Uit het jaarlijks onderzoek van de ambulancediensten naar de kwaliteit van de afdelingen SEH in de regio Den Haag, komt de afdeling SEH van MCH Westeinde steevast als beste uit de bus. Ook vervult de afdeling landelijk een voortrekkersrol in de aanpak van maatschappelijke problemen, zoals kindermishandeling en overmatig alcoholgebruik bij volwassenen. 11

12 In het verslagjaar heeft het MCH met het Bronovo Ziekenhuis en andere zorgaanbieders in de regio en zorgverzekeraars gesprekken gevoerd over de reorganisatie van de acute zorg in de komende jaren. Zorgverzekeraars hebben een concept-regioplan acute zorg opgesteld. MCH en het Bronovo Ziekenhuis zijn voornemens om vanaf 2015 in MCH Antoniushove in nauwe samenwerking met huisartsen spoedzorg te bieden. Op de SEH van het Bronovo Ziekenhuis kunnen patiënten terecht voor niet-complexe acute zorg, en de SEH van MCH Westeinde blijft het adres voor complexe acute zorg. Oncologie Concentratie van laag volume oncologische chirurgie leidt tot kwaliteitsvoordeel. Daarom is het MCH in 2012 begonnen met de concentratie van oncologische chirurgie in coöperatieverband, zie ook oncologie onder punt 6 van deze paragraaf. Infectieziekten Door toegenomen migratie en reizen naar andere landen komen er meer en nieuwe infectieziekten. Daarnaast zijn de resistente ziekteverwekkers in opmars. Het MCH heeft onder andere te maken met de infectieziekten HIV, hepatitis, TBC, SOA en in toenemende mate infecties met resistente bacteriën. De laatste jaren heeft het MCH meer medisch specialisten aangetrokken met specifieke kennis en kunde op dit gebied. Specialisten die intensief betrokken zijn bij infectieziekten zijn in ieder geval internist-infectiologen, longartsen, maagdarmlever-specialisten, intensivisten, medisch microbiologen en ziekenhuisapothekers. In het verslagjaar zijn vier deelnemers begonnen aan de opleiding tot ziekenhuishygiënist. 4. Concentratie en spreiding in de zorg Concentratie van zorg bij complexe en weinig voorkomende behandelingen leidt tot kwalitatief betere zorg, blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. Wetenschappelijke verenigingen stellen volumenormen op als kwaliteitsmaatstaf voor steeds meer behandelingen. Verzekeraars en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) nemen deze over en ze worden gebruikt om zorg selectief in te kopen. Patiënten zijn bereid om verder te reizen voor betere zorg, zeker als de behandeling ingrijpend is. Voor minder ingrijpende behandelingen willen patiënten goede zorg dichtbij huis. Dat vraagt om het opzetten van netwerken tussen topklinische ziekenhuizen en algemene ziekenhuizen, waarin het topklinisch ziekenhuis een belangrijke rol speelt. Binnen de Coöperatie speelt het MCH hierop in, zie ook oncologie onder punt 6 van deze paragraaf. 5. Inzet nieuwe functies in patiëntenzorg Ziekenhuisarts Het MCH vindt het belangrijk 24 uur per dag goede medische zorg te leveren. Om die reden wordt sinds het verslagjaar een nieuwe beroepsgroep opgeleid: de ziekenhuisarts. Dit zijn basisartsen die een brede aanvullende driejarige opleiding krijgen. De opleiding bestaat uit een aantal stages bij de grootste specialismen en een daarop gericht onderwijsprogramma. Kwaliteit van zorg en 12

13 patiëntveiligheid vormen de rode draad in de opleiding. De ziekenhuisarts werkt een langere periode op een afdeling en is vast aanspreekpunt voor patiënt en verpleging. Inmiddels zijn vier ziekenhuisartsenartsen in opleiding. Begin 2014 start een nieuwe groep. Verpleegkundig specialist en physician assistant De positionering van de functies van verpleegkundig specialist en physician assistant in het ziekenhuis verdient blijvend aandacht. Het MCH onderzoekt hoe deze functies optimaal en op verantwoorde wijze tot hun recht komen. Uitgangspunt hierbij is de inzet van de functies op een specifiek gebied, geprotocolleerd en onder verantwoordelijkheid van een medisch specialist. Inzet, taken en financiering moeten duidelijk zijn voor de start van de opleiding. 6. Samenwerkingsverbanden en projecten Oncologie De oncologische chirurgie bij blaaskanker, longkanker, borstkanker en gynaecologische kanker, is geconcentreerd, deels als Coöperatie, deels in samenwerking met één van de ziekenhuizen in de Coöperatie of in combinatie met het LUMC. De hiervoor (onder: 3. Aanscherping speerpunten) genoemde samenwerking binnen de Coöperatie op het gebied van longkanker en blaaskanker is nodig om te kunnen voldoen aan de kwaliteitsnormen van de IGZ en de wetenschappelijke verenigingen. Het specialiseren heeft verschillende voordelen: de kwaliteit gaat omhoog, patiënten hebben na een operatie minder complicaties en kunnen eerder naar huis. Er zijn vier gespecialiseerde operatieteams, voor patiënten met blaaskanker, longkanker, borstkanker en gynaecologische kanker. Ook voor patiënten met darmkanker komt er een gespecialiseerd operatieteam. Acute Zorg Zie acute zorg onder 3. Aanscherping speerpunten. ICT Met het Zorgverlenersportaal, dat in 2012 is geïmplementeerd, wordt de zorgsamenwerking door het Oncologiecentrum van de Coöperatie ondersteund. Na toestemming van de patiënt kunnen betrokken zorgverleners hierin informatie, waaronder radiologiebeelden, inzien. In 2013 is het Zorgverlenersportaal sterk verbeterd en uitgebreid. Samen met het Groene Hart Ziekenhuis (GHZ) is een project gestart om de mogelijkheden te onderzoeken voor het ondersteunen van de toekomstige samenwerking met de aanschaf en implementatie van een gezamenlijk ZIS/EPD. HRM Sinds 2012 werken alle coöperatieziekenhuizen met Connexys, een digitaal systeem voor het werving- en selectieproces en de administratieve ondersteuning daarvan. Dit betekende een volgende stap in de samenwerking op HR-gebied binnen de Coöperatie. Vervolgens zijn enkele projecten 13

14 ingebed in de lijnorganisatie, zoals inkoop en het HRM-project voor een gezamenlijk systeem voor personeels- en salarisadministratie. Van dit systeem, Profit, heeft in 2013 een heroriëntatie plaatsgevonden, waarna aanscherping en deels herinrichting hebben plaatsgevonden. Inkoop Een van de samenwerkingstrajecten is het gezamenlijk inkopen van apparatuur, diensten en gebruiksen verbruiksgoederen. Kern is dat op basis van de gezamenlijke volumes en specificaties de markt wordt benaderd, met als doel gezamenlijke besparingen te realiseren en harmonisatie door te voeren. In 2013 is in totaal voor de Coöperatie 1,3 miljoen euro bespaard, vooral met de inkoop van cardiologische materialen, hechtdraden, orthopedische implantaten en traumamateriaal. LUMC Samenwerking met een universitair medisch centrum is voor de Coöperatie nodig om hoogwaardige zorg te blijven leveren. Het is ook van belang voor onderzoek en onderwijs. Het MCH waardeert de samenwerking met het LUMC, die al langer bestaat tussen diverse specialismen, waaronder traumatologie en neurochirurgie. Sinds november 2012 werken de afdelingen cardiologie van het MCH en het LUMC nauw samen en sinds 2013 is in Coöperatieverband een aantal oncogynaecologische operaties geconcentreerd met het LUMC. De Leidse expertise maakt het voor het MCH mogelijk zijn ambities in dit specialisme te realiseren. Voor het LUMC is de samenwerking interessant omdat een groot STZ-ziekenhuis (Samenwerkende Topklinische Opleidingsziekenhuizen) specifieke kenmerken heeft die voor het LUMC van belang zijn. Het MCH is als opleidingsziekenhuis aangesloten bij de Onderwijs- en Opleidingsregio (OOR) van het LUMC. Het LUMC en het MCH hebben de afgelopen jaren diverse samenwerkingsovereenkomsten gesloten voor het opleiden van basisartsen tot medisch specialist. Een groot aantal specialismen verzorgt een (deel van de) medisch-specialistische opleiding voor basisartsen. De volgende specialismen hebben een opleidingserkenning voor het opleiden van medisch specialisten: anesthesiologie, chirurgie, dermatologie, gynaecologie, interne geneeskunde, keel-, neus- en oorheelkunde, maagdarmleverziekten, neurochirurgie, neurologie, oogheelkunde, orthopedie, pathologie, radiologie, radiotherapie, revalidatiegeneeskunde in samenwerking met Sophia Revalidatie, psychiatrie in samenwerking met Parnassia Bavo Groep, klinische chemie in samenwerking met het HagaZiekenhuis, SEH-arts in samenwerking met het Erasmus MC en ziekenhuisapotheker in samenwerking met de Apotheek Haagse Ziekenhuizen (AHZ). Voorts wordt voor de KNF(laborant klinische neurofysiologie)-opleiding samengewerkt met het LUMC. HagaZiekenhuis Tussen het HagaZiekenhuis en het MCH vindt afstemming plaats over topklinische zorg in de regio, met als doel overlapping in het zorgaanbod te vermijden. Het bundelen van de krachten moet leiden tot het optimaliseren van de kwaliteit van zorg. Er wordt op een aantal gebieden samengewerkt. 14

15 Apotheek Haagse Ziekenhuizen Van oudsher heeft het MCH zijn ziekenhuisapotheek samen met de andere Haagse zorgaanbieders ondergebracht bij de Apotheek Haagse Ziekenhuizen (AHZ). De bestuurders van de ziekenhuizen vormen de Raad van Toezicht van de AHZ. De Raad van Toezicht bezint zich met de bestuurders op de toekomst. Huisartsen Het MCH investeert op verschillende manieren in een goede samenwerking met de huisartsen. In 2013 heeft het MCH een aantal nascholingsactiviteiten met huisartsen georganiseerd: 1. MCH studiedagen over E-health, infectieziekten en acute zorg; 2. Avondbijeenkomsten over cardiologische zorg, over urologie en longgeneeskunde. Daarnaast een filmavond over Marokko waarbij aandacht besteed werd aan de begeleiding van Marokkaanse Nederlanders in de huisartsen- en specialistische praktijk; 3. Bruggen-bouwen borrel in samenwerking met het Netwerk Jonge Huisartsen Haaglanden (opgericht door de Huisartsen Kring Haaglanden (HKH) ter ondersteuning van de jonge huisarts). Een groep van 30 jonge huisartsen maakte hierbij kennis met jonge specialisten en op interactieve wijze werd kennis en kunde gedeeld; 4. Symposium voor doktersassistenten, waarbij ruim 120 doktersassistenten van huisartsen drie workshops volgden. In Den Haag zijn drie zorggroepen actief. Het MCH heeft met Eerstelijns Zorggroep Haaglanden (ELZHA) en met de Stichting Haagse Gezondheidscentra (SHG) een Regionale Transmurale Afspraak (RTA) over de keten-dbc diabetes gemaakt. In 2013 is gestart met de Commissie Versterking eerstelijn. Dit is een bestuurlijk overleg tussen het MCH en de HKH, waaraan huisartsen en specialisten deelnemen. Verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorg Het MCH werkt structureel samen met verpleeg- en verzorgingshuizen en de thuiszorg. Over de verwijzing van een aantal patiëntengroepen zijn afspraken gemaakt met zorgorganisaties. De afspraken richten zich ook op service en kwaliteit voor de patiënt. Stichting Transmurale Zorg Den Haag en omstreken Bij het samenwerkingsverband Stichting Transmurale Zorg Den Haag en omstreken is naast het MCH ook een groot deel van de belangrijkste Haagse zorgaanbieders op het gebied van care en cure betrokken, evenals de huisartsenkring in de Haagse regio. Doel is het bevorderen van samenhang in de zorg in de Haagse regio. Regionale SamenwerkingsOrganisatie Haaglanden BV Regionale zorgverleners, waaronder het MCH, hebben een Regionale SamenwerkingsOrganisatie Haaglanden BV (RSO Haaglanden) opgezet met als doel het regionale schakelpunt te exploiteren. 15

16 Het MCH heeft hierin een aandeel van 4%. In 2012 is het traject om met een leverancier tot een schakelpunt te komen beëindigd. RSO Haaglanden is in 2013 wel doorgegaan met het leveren van drie belangrijke regionale berichtenstromen voor het ziekenhuis: edifact, zorgdomein en point. Daarnaast richt de organisatie zich op de platformfunctie en projecten. Eind 2013 is besloten dat RSO Haaglanden per 2014 wordt ondergebracht onder de Stichting Transmurale Zorg Den Haag en omstreken. Anderhalvelijnszorg Er is zorg die zowel op het terrein van de huisarts als van het ziekenhuis ligt. In het land zijn er huisartsengroepen en ziekenhuizen die deze zorg gezamenlijk opzetten. Het MCH wil huisartsen die initiatieven in deze richting ontwikkelen met zijn expertise ondersteunen. Het MCH vindt dat routineonderzoek ook in diagnostische centra gedaan kan worden. In het belang van de kwaliteit van zorg en maatschappelijk verantwoorde kosten zet het MCH zich hier graag voor in door de kennis en kunde van de specialisten in te zetten voor diagnostische centra. Banken/Waarborgfonds Het MCH realiseert moderne hoogwaardige ziekenhuiszorg in samenwerking met banken. Het MCH investeert met hulp van banken, op basis van geleverde en verwachte prestaties. Continuïteit, geleverde kwaliteit, vertrouwen en een solide financiële positie zijn hierbij belangrijke uitgangspunten. Het MCH is deelnemer in het Waarborgfonds voor de Zorgsector, dat bij financiering zo nodig aanvullende garanties kan verstrekken aan banken. Ook voor het Waarborgfonds zijn continuïteit, vertrouwen en een solide financiële positie van het MCH belangrijke uitgangspunten. 7. Samenwerking zorgverzekeraars Het MCH wil zelf invulling blijven geven aan de zorginhoud binnen het ziekenhuis, binnen de regio en binnen de Coöperatie. Zorgverzekeraars mogen van het MCH de hoogste kwaliteit van zorg verwachten voor hun verzekerden. In de overleggen wordt hier frequenter en meer inhoudelijk over gesproken. Tegelijkertijd moeten de kosten binnen de perken blijven. Ook zorgverzekeraars hebben te maken met een macrobudget voor de zorg. Tegen die achtergrond doet het MCH geen concessies aan de kwaliteit van de geleverde zorg en streeft het MCH naar een zo efficiënt mogelijk patiëntenproces. 16

17 3 Leiderschap 3.1 Besturingsmodel Het besturingsmodel van het MCH is gebaseerd op integraal management, waarbij gestreefd wordt naar een minimum aantal managementlagen. De organisatie is opgebouwd uit divisies waarin het primaire proces zich afspeelt. Er zijn drie lagen: zorgmanagement, divisiemanagement en de Raad van Bestuur. Het MCH heeft een besturingsmodel waarin bevoegdheden en verantwoordelijkheden zoveel mogelijk zijn ondergebracht op het niveau waar patiëntenzorg en onderwijs plaatsvinden. Medisch specialisten participeren in het management en zijn daarmee medeverantwoordelijk voor management en organisatie. Op operationeel niveau is elke medewerker en medisch specialist verantwoordelijk voor zijn werk en voor het nemen van initiatieven voor verbeteringen. Op tactisch niveau zijn gemandateerd specialisten en zorgmanagers verantwoordelijk voor coördinatie en aansturing van de afdeling en het signaleren en uitwerken van verbetermogelijkheden. Het duaal management van de vijf patiëntenzorgdivisies bestaat uit een medisch en een organisatorisch manager. Zij zijn verantwoordelijk voor het aansturen van divisies op alle gebieden, zoals patiëntenzorg, kwaliteit, financiën en HRM. Daarnaast zijn er de 17

18 ondersteunende bedrijven: HRM, Facilitair Bedrijf, Economisch Administratief Bedrijf (EAB), Landsteiner Instituut en Stafgroep Ondersteuning. De afdeling Radiotherapie en het Landsteiner Instituut werken sinds 2010 met een aangepast rapportagemodel, omdat zij samenwerken met andere ziekenhuizen en niet alleen aan het bestuur van MCH maar ook rechtstreeks aan de besturen van deze ziekenhuizen rapporteren. 3.2 Raad van Bestuur De heer W. Geerlings is voorzitter van de Raad van Bestuur. Van 14 januari tot en met 31 december 2013 heeft de heer A. Sliedrecht als interim bestuurder in het MCH gewerkt. De heer P.W. Doop is per 1 januari 2014 benoemd als bestuurder van het MCH. Samenstelling Raad van Bestuur Naam Bestuursfunctie Nevenfuncties Drs. W. Geerlings Voorzitter Raad van Bestuur Zie / over MCH Drs. A. Sliedrecht Lid Raad van Bestuur (interim) Niet van toepassing Verdeling van aandachtsgebieden, en nevenfuncties De Raad van Bestuur is gezamenlijk integraal verantwoordelijk voor de strategie, organisatie en bedrijfsvoering van het MCH. De leden van de Raad van Bestuur hebben de aandachtsgebieden verdeeld. In de praktijk betekent dit dat de betreffende bestuurder het primaire aanspreekpunt is voor een divisie of gremium. Afhankelijk van de aard of het belang van het onderwerp worden activiteiten gezamenlijk of door de bestuurder opgepakt. Zie H 12.2 (bijlage met verdeling aandachtsgebieden). De Raad van Bestuur bespreekt de nevenfuncties jaarlijks met de remuneratiecommissie van de Raad van Toezicht, in het kader van de jaarbeoordeling. Hierbij wordt, naast eventuele risico s met betrekking tot belangenverstrengeling, ook gekeken naar het verwachte tijdsbeslag. Verzoeken voor het aanvaarden van een nevenfunctie gedurende het verslagjaar bespreken de bestuurders met elkaar en met de voorzitter van de Raad van Toezicht. Beoordeling Het functioneren van de Raad van Bestuur als geheel en van de individuele leden komt ten minste aan de orde in het jaargesprek. Ten behoeve van het gesprek met de remuneratiecommissie schrijven de leden van de Raad van Bestuur een zelfevaluatie. Daarnaast stelt de Raad van Bestuur jaarlijks prestatie-indicatoren op, gericht op financiën, kwaliteit en organisatie. Deze indicatoren worden ter goedkeuring voorgelegd aan de Raad van Toezicht. Aan het eind van het jaar doet de Raad van Bestuur schriftelijk verslag over de bereikte resultaten. 18

19 De remuneratiecommissie van de Raad van Toezicht heeft in het kader van de bestuursbeoordeling een gesprek met de voorzitter van de Vereniging Medische Staf, de voorzitter van de Ondernemingsraad, de voorzitter van de Patiëntenadviesraad en twee leden van het management. Er wordt een schriftelijk verslag gemaakt van het jaargesprek. Bezoldiging De beloningscode die is opgesteld door de Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in de Zorg (NVTZ) en de geldende wettelijke bepalingen zijn gehanteerd als uitgangspunt voor de bezoldiging van de Raad van Bestuur. Daarnaast zijn meegewogen: de aard van de functie; de gewenste kwaliteit van de bestuurders; de omvang van de Raad van Bestuur en de werkdruk; de ontwikkeling naar marktwerking en marktconformiteit. De gegevens over de bezoldiging van de Raad van Bestuur en Raad van Toezicht zijn opgenomen in het jaarrekeningdeel van dit verslag. Beloningscode voor Bestuurders in de Zorg Per 1 januari 2013 is de Wet Normering Topinkomens (WNT) van kracht. De WNT voorziet in een overgangsregeling, waarin bestaande salarisafspraken gedurende vier jaar na 6 december 2011 (toen het voorstel voor de WNT door de Tweede Kamer werd aanvaard) worden gerespecteerd en vervolgens in drie jaar worden afgebouwd tot de voor de sector gestelde norm. De remuneratiecommissie heeft besloten om de huidige honoreringsafspraken van de voorzitter Raad van Bestuur te handhaven conform de overgangsregeling. De beloning van de interim bestuurder over 2013 was conform de WNT. 3.3 Raad van Toezicht De Raad van Toezicht houdt integraal toezicht op het beleid van de Raad van Bestuur en toetst of er in beleid en uitvoering evenwicht bestaat tussen het organisatiebelang en de maatschappelijke functie van de zorginstelling. Samenstelling De Raad van Toezicht bestaat per 31 december 2013 uit zeven leden. Taken en werkwijze; reglement Raad van Toezicht en reglement Raad van Bestuur De taken en bevoegdheden van de Raad van Toezicht zijn vastgelegd in de statuten van het MCH. De statuten zijn in het verslagjaar niet gewijzigd. De werkwijze is nader uitgewerkt in het Reglement Raad van Toezicht. Het reglement omschrijft de toezichthoudende rol van de Raad en de wijze waarop hij verantwoording aflegt. Het reglement bevat verder het profiel van de leden van de Raad van Toezicht, de overlegstructuur, benoemingsprocedures en zittingstermijnen, informatievoorziening, onafhankelijkheid, vergoedingen en de verhouding met de Raad van Bestuur. Verder evalueert de Raad van Toezicht jaarlijks zijn functioneren. 19

20 Daarnaast heeft de Raad van Toezicht een reglement Raad van Bestuur vastgesteld. Als bijlagen bij het reglement zijn de jaarprocedure voor de beoordeling van de Raad van Bestuur en de verdeling van aandachtsgebieden opgenomen. De statuten, reglementen, het rooster van aftreden en de jaarprocedure zijn gepubliceerd op de website van het MCH. Commissies Raad van Toezicht Om het werk en de besluitvorming voor te bereiden, zijn uit het midden van de Raad van Toezicht de volgende commissies ingesteld: Audit committee Het audit committee bespreekt in het najaar de begroting en in het voorjaar de jaarrekening met de Raad van Bestuur en doet in dit kader voorbereidend werk voor de Raad van Toezicht. Daarnaast worden de managementrapportages van de accountant besproken. De accountant is aanwezig bij de vergaderingen van het audit committee en bij de bespreking van de jaarrekening in de vergadering van de Raad van Toezicht. Governance commissie De governance commissie komt desgewenst bijeen om mede in het licht van landelijke ontwikkelingen en wet- en regelgeving te bezien of aanpassing van de statuten, reglementen en werkwijze van de Raad van Toezicht noodzakelijk is. Remuneratiecommissie De remuneratiecommissie doet voorstellen aan de Raad van Toezicht voor het bezoldigingsbeleid van de Raad van Bestuur. Daarnaast heeft de remuneratiecommissie een belangrijke rol in de jaarlijkse beoordeling van het functioneren van de Raad van Bestuur. De werkwijze is vastgelegd in een door de Raad van Toezicht vastgestelde jaarprocedure. Commissie kwaliteit De commissie kwaliteit is in het bijzonder betrokken bij de Patiëntenadviesraad (PAR), bij de klachtenbehandeling en juridische vraagstukken. De betreffende leden overleggen eenmaal per jaar met de Patiëntenadviesraad en met de medewerkers van de afdeling Klachten en Gezondheidsrecht. Tevens wordt met de Raad van Bestuur het verslag van de MIPcommissie besproken. De commissie rapporteert in de vergadering van de Raad van Toezicht. Daarnaast spreekt de commissie eenmaal per jaar met de Raad van Bestuur over de stand van zaken op het gebied van kwaliteit en veiligheid. Bij dit overleg zijn ook de medewerkers van de afdeling Kwaliteit en Veiligheid, de medisch manager Kwaliteit en Veiligheid en, afhankelijk van de agenda, de voorzitter van de Verpleegkundige AdviesRaad (VAR) aanwezig. Vergaderingen Raad van Toezicht In het verslagjaar kwam de Raad van Toezicht zeven maal bijeen. Alle overleggen van de Raad van Toezicht hebben plaatsgevonden in aanwezigheid van de Raad van Bestuur. Eén vergadering bestond uit een besloten deel en een deel in aanwezigheid van de Raad van Bestuur. Voorafgaand aan het overleg van de Raad van Toezicht vond overleg plaats over de agenda tussen de voorzitter van de Raad van Bestuur en de voorzitter Raad van Toezicht. 20

21 Bespreekpunten in Raad van Toezicht Voor elke vergadering worden standaard de onderwerpen financiën, samenwerking binnen de Coöperatie, structurele samenwerkingen met andere ziekenhuizen en schriftelijke mededelingen van de Raad van Bestuur geagendeerd. In de schriftelijke mededelingen staan de actuele ontwikkelingen van het MCH op het gebied van organisatie, medische en verpleegkundige aspecten, kwaliteit en algemene onderwerpen, zoals aanname medisch specialisten en publiciteit over het MCH. Over belangrijke zaken wordt de voorzitter en/of de voltallige Raad van Toezicht tussentijds geïnformeerd. Tijdens de reguliere vergaderingen van de Raad van Toezicht kwamen onder meer de volgende onderwerpen aan de orde: (bestuurlijke) fusie MCH Bronovo-Nebo; samenwerking met HagaZiekenhuis op het gebied van topklinische functies; samenwerking binnen de Coöperatie; beleid en activiteiten op het gebied van kwaliteit en veiligheid; functioneren medisch specialismen/specialisten; strategisch vastgoedbeleid; managementrapportages; risicomanagement; goedkeuring van de begroting; goedkeuring van de jaarrekening; voortgang nieuwbouw beddenhuis MCH Antoniushove; verslag gesprekken met Ondernemingsraad en Patiëntenadviesraad; contractering zorgverzekeraars; vaststellen prestatie-indicatoren van de Raad van Bestuur; vacature en benoeming lid Raad van Bestuur; vacature en benoeming in de Raad van Toezicht; evaluatie Raad van Toezicht. In de themabijeenkomst van de Raad van Toezicht is gesproken over sturing op inhoud en financiën (naar aanleiding van onder andere strategische keuzes van het MCH, kwaliteitseisen en de veranderende positie van medisch specialisten). Overleg met Stafbestuur Het overleg met het Stafbestuur heeft in het verslagjaar zoals gebruikelijk eenmaal plaatsgevonden, voorafgaand aan een reguliere vergadering van de Raad van Toezicht. In dit overleg is aan de orde geweest: de fusie met Bronovo-Nebo, de samenwerking met het HagaZiekenhuis en de samenwerking binnen de Coöperatie. 21

22 Overleg met Ondernemingsraad Een vertegenwoordiging van de Raad van Toezicht heeft in het verslagjaar tweemaal de vergadering van een van de bestuurders met de Ondernemingsraad bijgewoond. Naast de algemene agendapunten is in de tweede vergadering wat uitgebreider met de Raad van Toezicht gesproken over de voorgenomen fusie met Bronovo-Nebo. Kwaliteitscommissie De kwaliteitscommissie van de Raad van Toezicht heeft een overleg gehad met de Patiëntenadviesraad (PAR) en de Raad van Bestuur over het jaarverslag van de PAR. Daarnaast heeft de kwaliteitscommissie met de voorzitter Raad van Bestuur en de medewerkers van de afdeling Klachten en Gezondheidsrecht gesproken over het jaarverslag van deze afdeling. In dit overleg is voorts met de voorzitter en secretaris van de MIP-commissie gesproken over het jaarverslag van de commissie Melding Incidenten Patiëntenzorg. In een aparte bijeenkomst zijn de ontwikkelingen en activiteiten op het gebied van kwaliteit en veiligheid bediscussieerd met de Raad van Bestuur, de medewerkers van de afdeling Kwaliteit en Veiligheid en de medisch manager Kwaliteit en Veiligheid. Remuneratiecommissie De remuneratiecommissie heeft in het verslagjaar overleg gevoerd met de voorzitter van de Vereniging Medische Staf, de voorzitter en adjunct van de Ondernemingsraad, de vicevoorzitter van de Patiëntenadviesraad en twee managers, over de beoordeling van de bestuurders. In vervolg hierop heeft de remuneratiecommissie individuele gesprekken gevoerd met de voorzitter Raad van Bestuur. Zie ook de informatie onder beoordeling/bezoldiging. Governancecommissie De governancecommissie heeft in het verslagjaar geen apart overleg gevoerd. Ontwikkelingen op het gebied van wet- en regelgeving zijn in de plenaire vergadering van de Raad van Toezicht besproken. Functioneren van de Raad van Toezicht De Raad van Toezicht streeft naar een optimaal functioneren van de Raad. De Raad is zo samengesteld dat de leden onafhankelijk en kritisch kunnen opereren, zowel onderling als ten opzichte van de Raad van Bestuur. De Raad van Toezicht heeft de volgende aandachtsgebieden benoemd, waarbij elk aandachtsgebied door tenminste één lid van de Raad van Toezicht behartigd wordt: 1. financiering, accountancy en economie; 2. ICT en huisvesting; 3. personeel en organisatie, sociale verhoudingen en multiculturaliteit; 4. marktwerking en ondernemerschap; 5. gezondheidszorg en medische zaken; 6. toezicht; 7. juridische zaken; 22

23 8. politiek en openbaar bestuur; 9. PAR/specifieke belangen van de patiënt; 10. ethiek. Van de leden van de Raad van Toezicht wordt verwacht dat ze zich blijven verdiepen in de ontwikkelingen in en om de organisatie en dat ze maatschappelijk actief zijn. De Raad van Toezicht is lid van de NVTZ (toezichthouders in zorg & welzijn) en de leden nemen deel aan inhoudelijke bijeenkomsten van de NVTZ. Samenstelling Raad van Toezicht Naam Aandachtsgebied Hoofd- en nevenfuncties mevr. N. Albayrak-Temur, lid commissie kwaliteit zie bijlage drs. J.W. Holtslag, voorzitter remuneratiecommissie governancecommissie zie bijlage audit committee mr. E. Kist, vice-voorzitter governancecommissie zie bijlage drs. G.A. Maranus RA, lid audit committee zie bijlage mevr. prof. dr. C.C.E. Koning, lid, tot 1 september 2013 commissie kwaliteit zie bijlage prof. dr. C.J.H.M. van Laarhoven, lid, vanaf 1 september 2013 commissie kwaliteit zie bijlage mevr. dr. ir. C.A. Vietsch, lid mevr. prof. mr. S.F.M. Wortmann, lid audit committee governancecommissie commissie kwaliteit remuneratiecommissie zie bijlage zie bijlage Evaluatie Raad van Toezicht In maart 2013 heeft de Raad van Toezicht zijn functioneren geëvalueerd, aan de hand van een aantal vooraf vastgestelde onderwerpen. De leden van de Raad van Toezicht en de Raad van Bestuur geven schriftelijk input voor de evaluatie, waarna de reacties in onderling overleg besproken worden. Naar aanleiding van de evaluatie is in de themabijeenkomst van de Raad van Toezicht uitvoerig gesproken over de strategie in relatie tot de Coöperatie. De Raad van Toezicht heeft besloten om de honorering van de Raad niet aan te passen, omdat deze past binnen de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT). Rooster van aftreden In het verslagjaar is mevrouw S. Wortmann herbenoemd als lid van de Raad van Toezicht. Mevrouw C. Koning is per 1 september 2013, na het verstrijken van bijna drie termijnen, op eigen verzoek 23

24 afgetreden in het licht van haar pensionering. De Raad van Toezicht heeft besloten om deze vacature in te vullen. Conform de code heeft er, op basis van een vastgesteld profiel, een openbare werving plaatsgevonden. De Ondernemingsraad, Patiëntenadviesraad en het Stafbestuur hebben het profiel ontvangen en zijn in de gelegenheid gesteld om een kandidaat aan te bevelen. De remuneratiecommissie heeft begin 2013 een aantal kandidaten gesproken. Na de procedure is prof. dr. C.J.H.M. van Laarhoven benoemd volgens een voorgenomen besluit. Over de voorgenomen benoeming is advies gevraagd aan de Raad van Bestuur, Ondernemingsraad en Stafbestuur. Naam Geboortedatum Datum van toetreden Datum eerstvolgende herbenoeming Datum verstrijken drie termijnen c.q. datum van Presentielijst vergaderingen RvT aftreden Albayrak /7 Holtslag /7 Kist /7 Koning Afgetreden per 4/7* Van Laarhoven /7** Maranus /7 Vietsch /7 Wortmann /7 * alle vergaderingen bijgewoond tot aftreden per 1 september 2013 ** alle vergaderingen bijgewoond vanaf aantreden Governancecode De Raad van Toezicht en Raad van Bestuur onderschrijven de uitgangspunten van de zorgbrede governancecode en passen deze code toe. In H 12.1 (bijlage Zorgbrede Governancecode) treft u een gedetailleerd overzicht aan van alle punten uit de code. Ten aanzien van één aspect wijkt de Raad van Toezicht af van de governancecode, namelijk de benoemingsperiode. In de code is opgenomen dat een lid van de Raad van Toezicht maximaal twee maal voor een periode van maximaal vier jaar zitting kan hebben in de Raad van Toezicht. De Raad van Toezicht van het MCH is het eens met de strekking van de code, maar heeft een benoemingsperiode afgesproken van drie maal een periode van vier jaar. De Raad van Toezicht kiest hiervoor om de door de leden opgebouwde expertise optimaal in te kunnen zetten. 24

25 3.4 Vereniging Medische Staf (VMS) De Vereniging Medische Staf (VMS) van het MCH bestaat uit de 221 medisch specialisten van het MCH. De vereniging stelt zich ten doel om samen met de Raad van Bestuur vorm en inhoud te geven aan medisch beleid, kwaliteit en veiligheid van zorg. Daarnaast behartigt de VMS de belangen van haar leden. Het bestuur van de VMS (stafbestuur) vergadert wekelijks over actuele onderwerpen die de medische staf aangaan. Tijdens de vergaderingen is er ruimte voor besprekingen met (een vertegenwoordiging van) vakgroepen, maatschappen, commissies en individuele stafleden. De VMS brengt jaarlijks een eigen jaarverslag uit. De VMS heeft in maart een (geaccrediteerd) symposium georganiseerd over grenzen aan de zorg en in oktober over de medisch specialist in Beide symposia werden goed bezocht en gaven veel stof tot nadenken. Alle maatschappen van het MCH hebben zich aangesloten bij het collectief. Het collectief kent een eigen bestuur en een eigen plenaire maandelijkse vergadering. Hierin worden onderwerpen besproken die van betekenis zijn voor de financiering van de vrijgevestigd medisch specialisten, zoals productieontwikkeling en honorariuminkomsten heeft vooral in het teken gestaan van de voorgenomen bestuurlijke fusie met Bronovo-Nebo. Uiteraard is de fusie vaak besproken binnen het stafbestuur en met de VMS, wat onder andere heeft geleid tot een positief advies van de VMS aan de Raad van Bestuur over de voorgenomen fusie. De VMS ziet de fusie met veel vertrouwen tegemoet en ziet veel kansen. In 2013 is een start gemaakt met gezamenlijke besprekingen tussen de stafbesturen van het MCH en het Bronovo Ziekenhuis. Ook het collectief bestuur is in 2013 samen gaan werken met het bestuur van de stafmaatschap van het Bronovo Ziekenhuis. Overige onderwerpen die in de VMS zijn besproken: Oncologie Zie paragraaf onder punt 6. IFMS Ieder ziekenhuis is verplicht om een systeem in te voeren voor de evaluatie van het individueel professioneel handelen van medisch specialisten (IFMS). Het MCH heeft hiervoor in 2012 een eigen variant ontwikkeld die gebruik maakt van vakgroep/maatschapbeoordelingen. In 2013 heeft de IFMScommissie gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers binnen de specialismen anesthesiologie, dermatologie, gynaecologie, intensive care, longgeneeskunde, neurologie, neurochirurgie, radiotherapie en urologie. Eind 2013 is de systematiek geëvalueerd en is een aantal aanpassingen vastgesteld die in 2014 worden doorgevoerd. 25

26 BAC reglement Het MCH heeft een Benoemings Advies Commissie (BAC) die namens de VMS de nieuwe specialisten beoordeelt op geschiktheid voor de functie van staflid binnen het MCH. Deze commissie bestaat al meerdere jaren en in 2013 is de werkwijze aangescherpt en vastgelegd in een reglement. Alle medisch specialisten die in 2013 een hoofdaanstelling in het MCH hebben gekregen, zijn gezien door de BAC. Buitengewoon lidmaatschap Door de statutenwijziging in 2012 werd het mogelijk om onderscheid te maken tussen gewone en buitengewone VMS-leden. In 2013 is een nadere invulling gegeven aan het buitengewoon lidmaatschap en zijn de voorwaarden vastgesteld in de VMS. Inmiddels kent de VMS officieel achttien buitengewone leden. Behandelbeperkingen Zorgverleners van het MCH doen er alles aan om de patiënten zo goed mogelijk te behandelen. De behandeling wordt in overleg afgesproken en patiënten kunnen daarbij grenzen stellen aan de behandeling. Ook de medisch specialist kan dit bespreekbaar maken. Dit noemen we een behandelbeperking. Een behandelbeperking is bijvoorbeeld niet reanimeren of geen bloedtransfusie op verzoek van de patiënt. Uitgangspunt van het MCH is dat iedereen wordt gereanimeerd, tenzij anders is afgesproken. Het MCH wil van iedere opgenomen patiënt weten of er wensen voor behandelbeperkingen zijn. In 2013 zijn medisch specialisten daarom de behandelbeperkingen in EZIS gaan registreren. Daarnaast is er een patiëntfolder ontwikkeld die met onder andere de PAR is afgestemd. Deze dient ter ondersteuning bij de bespreking van behandelbeperkingen met de patiënt. Hoofdbehandelaarschap Zowel NIAZ als de IGZ hebben gevraagd hoe het hoofdbehandelaarschap in het MCH wordt bepaald. Dit was aanleiding om in 2013 het bestaande document hoofdbehandelaarschap opnieuw te bekijken en op een aantal onderdelen aan te passen. In 2013 is het aangepaste beleid in de VMS vastgesteld en in 2014 volgt de verdere invoering. (Anti)stollingsbeleid Zowel vanuit VWS als CBO is er aandacht geweest voor het (anti)stollingsbeleid in ziekenhuizen. Het MCH heeft in 2013 een werkgroep ingesteld die de landelijke richtlijnen met alle vakgroepen/ maatschappen heeft besproken. Dit heeft geleid tot één protocol, met de CBO-richtlijn als uitgangspunt, dat is afgestemd op de MCH-situatie. Het protocol is opgebouwd uit drie pijlers; trombose profylaxe, perioperatief management en antistolling en bloedingen. Van iedere opgenomen patiënt moet bekend zijn of er antistollingsmiddelen worden gebruikt en of er een indicatie is voor profylaxe. Hiermee is het (anti)stollingsbeleid binnen het MCH eenduidig voor alle specialismen vastgesteld. 26

27 Op 1 oktober is er door de werkgroep een symposium georganiseerd. Inmiddels wordt voor iedere patiënt het (anti)stollingsbeleid in EZIS geregistreerd. ABCDE training medisch specialisten vitaal bedreigde functies In 2012 is in de VMS afgesproken dat alle medisch specialisten de ABCDE training in vitaal bedreigde functies gaan volgen. De vitaal bedreigde patiënt werd soms te laat herkend en de zorg kon verbeterd worden. Eind 2013 was circa 80% van de medische staf getraind. In 2014 zullen ook de niet-poortspecialismen de training gaan volgen. Ook medisch specialisten/vms leden die in 2014 starten in het MCH krijgen de training aangeboden. Leergang zorgmanagement medisch specialisten De eerste editie van de leergang zorgmanagement voor medisch specialisten heeft van juni tot december 2013 plaatsgevonden. Deze leergang is bedoeld om medisch specialisten van Bronovo Ziekenhuis, Groene Hart Ziekenhuis en MCH voor te bereiden op een management- of bestuursfunctie. In zes bijeenkomsten werden de onderwerpen organisatie, financiering, kwaliteit, leiderschap, verandermanagement en samenwerking besproken. De deelnemers en de sprekers waren zeer positief over de leergang, zowel over de inhoud als over de diversiteit en dynamiek binnen de groep. 3.5 Patiëntenadviesraad (PAR) Het MCH heeft een betrokken en actieve Patiëntenadviesraad (PAR), die gevraagd en ongevraagd advies geeft over onderwerpen die te maken hebben met kwaliteit en patiëntveiligheid. Zo worden onderwerpen uit de beleidsvoornemens doorgesproken en wordt de PAR geconsulteerd bij concrete vraagstukken. De PAR heeft een eigen budget en een ambtelijk secretaris, toegekend door het MCH. De PAR is betrokken bij beleidsonderwerpen als kwaliteitsbeleid, patiëntveiligheid, begrotingen, reorganisaties, samenwerking in de Coöperatie, bouw en verbouw. De PAR vergadert maandelijks. Zes maal per jaar is er overleg met de Raad van Bestuur over actuele onderwerpen. In de vergaderingen waarbij de Raad van Bestuur niet aanwezig is, informeert de secretaris van de Raad van Bestuur de PAR over actuele onderwerpen. Hierbij komen ook punten aan de orde die de PAR aandraagt. Verder overlegt de PAR ten minste één keer per jaar met de Commissie Kwaliteit van de Raad van Toezicht. 27

28 De PAR heeft in 2013 onder meer geadviseerd en/of mondeling met de Raad van Bestuur overlegd over: advies benoeming lid Raad van Bestuur; advies benoeming voorzitter Patiënten Klachtencommissie; Coöperatie; (bestuurlijke) fusie MCH - Bronovo-Nebo; beleidsplan oncologie; nieuwbouw beddenhuis MCH Antoniushove; indicatoren en aspecten van kwaliteit in de patiëntenzorg; telefonische bereikbaarheid; vervulling functies zorgmanagers; samenwerking met t Lange Land Ziekenhuis; aanpassing Huishoudelijk Reglement; NIAZ heraccreditatie; 360 graden functioneringsgesprekken; ontwikkelingen in visie op acute zorg in Den Haag. Verder heeft de PAR regelmatig overleg/contact met de zorgmanagers, het bouwbureau en het facilitair bedrijf. 3.6 Ondernemingsraad (OR) De Raad van Bestuur voert gestructureerd overleg met de Ondernemingsraad (OR) over het algemeen beleid, over onderwerpen waarover advies en/of instemming noodzakelijk is. In het verslagjaar is veel gesproken over de (bestuurlijke) fusie met Bronovo-Nebo en over de reorganisatie van onderdelen van het Facilitair Bedrijf. Bovendien diende de Ondernemingsraad een initiatiefvoorstel in voor verbetering van de fietsenstallingen bij beide locaties. Zaken waarover advies dan wel instemming is gevraagd: (bestuurlijke) fusie MCH - Bronovo-Nebo; reorganisatie onderdelen van Facilitair Bedrijf; kinderdagverblijven MCH; aanstellingsbeleid; privacyreglement; thema Beter in Gesprek ; regeling ongewenst gedrag; eigenrisicodragerschap Ziektewet; Regeling Klokkenluider en Regeling Vertrouwenspersoon; volgsysteem keycard in verband met beschadigde bedrijfskleding; 28

29 cameratoezicht; eindejaarsuitkering werkkostenregeling; wijziging diensttijden CSA (Centrale Sterilisatie Afdeling in Antoniushove); hygiënereglement. Overleg tussen de OR en de Raad van Bestuur vindt iedere zes weken plaats. Daarnaast is er eenmaal in de zes weken overleg tussen het Dagelijks Bestuur van de Ondernemingsraad en de Raad van Bestuur. In april en in november heeft een vertegenwoordiging van de Raad van Toezicht de vergadering bijgewoond. 3.7 Verpleegkundige AdviesRaad (VAR) De Verpleegkundige AdviesRaad (VAR) adviseert de Raad van Bestuur over verpleegkundige onderwerpen. De VAR heeft adviezen uitgebracht over: medicijnleer; verpleegkundig eisenkader; accreditatiepunten voor verpleegkundigen; onderwerpen te behandelen tijdens praktijkworkshopdagen; protocollen die prioriteit verdienen bij harmonisatie met die van Bronovo-Nebo. De VAR heeft zich daarnaast in 2013 onder andere ingezet voor: bewaken voortgang Verpleegkundig Kwaliteitsbeleid; organisatie van themabijeenkomsten over wondzorg en delier versus dementie; organisatie van de dag van de verpleging; organisatie van netwerkbijeenkomst Verpleegkundig AdviesRaden van de Coöperatie; deelname klankbordgroep visie op zorg; deelname bijeenkomsten elektronisch verpleegkundig patiëntendossier. 29

30 4 Management van processen 4.1 Kwaliteit van zorg Het MCH wil veilige, kwalitatief hoogwaardige, toegankelijke en patiëntgerichte zorg bieden. Op onderstaande wijze geeft het MCH daar invulling aan. Accreditaties en gecertificeerde kwaliteitssystemen Beleid Als één van de eerste ziekenhuizen heeft het MCH in juni 2012 voor de derde keer een ziekenhuisbrede accreditatie gerealiseerd. Bijzonder hierbij is dat het MCH óók is geaccrediteerd in het kader van de norm voor het Veiligheidsmanagementsysteem in Ziekenhuizen (NTA 8009:2007) dat sinds 2008 volledig operationeel is. Hiermee voldoet het MCH ruimschoots op tijd aan de landelijke doelstellingen. Naast de NIAZ-accreditatie beschikt het MCH over meerdere afdelingsspecifieke geaccrediteerde/gecertificeerde kwaliteitssystemen: Afdeling Kwaliteitssysteem Lab West CCKL geaccrediteerd Dialyse HKZ/ISO 9001:2008 Pathologisch Laboratorium CCKL geaccrediteerd Medische Microbiologie CCKL geaccrediteerd Colonscreening RIVM-accreditatie Resultaat Naast het voldoen aan basisvoorwaarden voor goede en veilige patiëntenzorg, is de NIAZaccreditatiesystematiek er vooral op gericht om het continu verbeteren te stimuleren. Het NIAZ gaf het MCH daarom naast diverse complimenten ook verbeterpunten mee die in 2013 zijn opgepakt en waaraan de komende jaren verder wordt gewerkt. Indicatoren Beleid Het MCH is continu alert op mogelijkheden om de kwaliteit en veiligheid van de patiëntenzorg inzichtelijk te maken ten behoeve van verantwoording, sturing en verbetering. Indicatoren kunnen daaraan een waardevolle bijdrage leveren, mits zij voldoen aan een aantal basisvoorwaarden, zoals betrouwbaarheid, tijdigheid, juistheid, stuurbaarheid en vergelijkbaarheid. 30

31 Het MCH investeert veel in het proces, zowel om op tijdige, juiste en betrouwbare wijze aan de externe (verplichte) uitvragen te voldoen, als om de resultaten van deze uitvragen te analyseren en er waar mogelijk en nodig verbeteringen aan te koppelen. Dit resulteert zowel in interne initiatieven voor sturing en verbetering als in kritische maar constructieve reacties naar ontwikkelaars van deze indicatoren, zoals de IGZ, Zichtbare Zorg, Zorgverzekeraars Nederland, de individuele zorgverzekeraars en de patiëntenbelangenorganisaties. Het MCH participeert om deze reden in de klankbordgroep van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ). Naast de interne verbeteractiviteiten op basis van de indicatoren, zijn uitkomsten ervan inzichtelijk gemaakt in dashboards en kwartaalrapportages. Hierdoor kan de ontwikkeling van deze indicatoren continu worden gevolgd en kan waar nodig tijdig worden bijgestuurd. Indicatoren zijn een weerbarstig onderwerp. Ze geven een aanwijzing over de stand van zaken. De kunst is ze te benutten voor verder onderzoek: wat ligt er achter de waarden en wat betekent dat voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg? Er ligt een risico in het hanteren van indicatoren als een absoluut gegeven, waarbij aan kale getallen consequenties worden verbonden. Dat kan leiden tot verkeerde beslissingen, over bijvoorbeeld het al dan niet toekennen van contracten, en onjuiste en onterechte informatievoorziening aan het publiek, zoals het publiceren van ranglijsten van ziekenhuizen, specifieke verrichtingen, artsen of specialismen. Het MCH staat er dan ook voor om indicatoren te gebruiken als hulpmiddel voor verdieping, voor interne sturing en externe verantwoording, kortom als één van de bronnen om het eigen presteren tegen het licht te houden. Resultaat Indicator % gescreende patiënten (op pijn na operatie) op verpleegafdeling 77,82% 81,43% 81,4% 82,4% 82,5% % patiënten met op enig moment een pijnscore boven de 7 in de eerste 72 uur na de operatie 9,22% 7,2% 6,4% 5,3% 4,6 % % volwassen patiënten gescreend op ondervoeding 71,04% 88,87% 88,82% 80% 85,3% Metingen en toetsingen Beleid De kwaliteit van zorg bewaakt het MCH met diverse metingen en toetsingen die in samenhang een beeld geven van de kwaliteit en veiligheid van zorg. Voorbeelden van metingen zijn de reeds eerder genoemde basisset prestatie indicatoren van de IGZ, de kwaliteitsindicatoren van Zichtbare Zorg Ziekenhuizen en patiënttevredenheidsmetingen. De indicatoren staan gepubliceerd op en 31

32 Voorbeelden van (periodieke) toetsingen zijn interne audits, procesaudits en veiligheidsrondes en thematische georiënteerde toetsingen. Voorbeelden van externe toetsingen zijn kwaliteitsvisitaties door wetenschappelijke verenigingen, visitaties in het kader van de opleidingen van artsen, inspecties door toezichthoudende instanties zoals de IGZ en audits van aansprakelijkheidsverzekeraar MediRisk. Ten slotte maakt het MCH risicoanalyses, procesanalyses, analyses van incidenten in de patiëntenzorg en analyses van incidenten met medewerkers. De uitkomsten van analyses van deze bronnen worden vervolgens gebruikt om kansen te benoemen voor verbetering van patiëntenzorg. Resultaat Resultaten van metingen en toetsingen zijn ook in 2013 weer geëvalueerd en waar nodig hebben verbeteringen plaatsgevonden. Afdelingen maken gebruik van procesbeschrijvingen die periodiek zijn getoetst op naleving en gestelde eisen. De kwaliteit en veiligheid van afdelingsoverstijgende zorgprocessen en kwaliteitssystemen is tijdens multidisciplinair overleg geanalyseerd en vervolgens verbeterd. Procesaudits Beleid In 2013 is het in 2009 ingezette beleid voor procesaudits voortgezet. Doel van procesaudits is met name het traceren van afdelingsoverstijgende onvolkomenheden en het verbeteren ervan. De resultaten ervan, inclusief verbeterplannen, worden besproken door management, Raad van Bestuur en Stafbestuur. Het divisiemanagement ziet erop toe dat de verbeterplannen worden gerealiseerd. Resultaat De volgende vier procesaudits zijn in 2013 uitgevoerd: kwetsbare ouderen in het operatieve traject; proces van de zwangere patiënt; patiënt met (verdenking op) longcarcinoom; proces van een patiënt met een neuro-oncologische aandoening. Voorbeelden van verbeteringen zijn: vervolmaken van de sign-out procedure; uitloop van spreekuren zichtbaar maken op wachtkamerschermen voor patiënten; organisatie van vim-team optimaliseren. In 2013 is een thema-audit uitgevoerd over het onderwerp kwaliteit van de dossiervoering. 32

33 4.2 Patiëntveiligheid Beleid De ontwikkeling van patiëntveiligheidseisen staat niet stil. Deze komen bijvoorbeeld voort uit de NTA 8009:2011 voor patiëntveiligheid. Het MCH geeft op verschillende manieren sturing aan het verbeteren van de kwaliteit en (patiënt)veiligheid: Ieder kwartaal verschijnt een kwartaalrapportage Kwaliteit & Veiligheid met cijfers over incidentafwikkeling, klachtafwikkeling, medische apparatuur, dossieronderzoek, interne audits, zorginhoudelijke prestatie-indicatoren en verbeterprocessen. Deze rapportages worden besproken in het overleg tussen Raad van Bestuur en divisiemanagement. Waar nodig worden afspraken gemaakt over bijsturing of te realiseren verbeteringen; Voorafgaand aan de oplevering van indicatoren aan externen (zoals de Basisset Prestatie Indicatoren van de IGZ of de indicatoren van Zichtbare Zorg Ziekenhuizen) worden de resultaten afgezet tegen eerdere uitkomsten en tegen interne en externe normen. Ook dit wordt besproken in de diverse gremia, waarna indien nodig of gewenst bijsturing of verbetering plaatsvindt; Voor het meten van patiënttevredenheid heeft het MCH de systematiek U Maakt Ons Beter ontwikkeld. Resultaten worden op meerdere niveaus in het ziekenhuis besproken om te onderzoeken of en waar verbetering mogelijk is; Eenmaal per maand worden checkrondes uitgevoerd, zogenaamde thematoetsen, op specifieke onderwerpen. Voorbeelden hiervan zijn: toepassen van de zogenaamde SIT-score bij patiënten met bedreigde vitale functies, toepassing van de risicoanalyses bij kwetsbare ouderen, naleving van hygiënevoorschriften, informatieveiligheid, beschikbaarheid en geschiktheid van zuurstofklokken. De resultaten van deze toetsingen worden teruggekoppeld aan het management, de Raad van Bestuur en medische staf. Waar nodig worden verbetermaatregelen getroffen; Er zijn tien veiligheidsthema s benoemd waar voortdurend aandacht voor is. Voorbeelden van indicatoren waarop sturing plaatsvindt zijn: pijnbestrijding; ondervoeding; onderhoud van medische apparatuur; melden en afwikkelen van incidenten in de patiëntenzorg. Het veiligheidsmanagementsysteem bestaat uit: 1. een patiëntveiligheidsbeleid om onnodige schade te voorkomen; 2. het opleiden van medewerkers in patiëntveiligheid en veilig werken, en het bevorderen van de veiligheidscultuur; 3. het systematisch analyseren van incidenten in de patiëntenzorg; 33

34 4. het systematisch doorlichten van risicovolle (patiënt)processen op de risico s voor de patiëntveiligheid; 5. het analyseren van gegevens (dossieranalyse, indicatoren, auditgegevens en dergelijke) met als doel verbetermogelijkheden op te sporen; 6. het doorvoeren van verbeteringen op basis van voornoemde analyses; 7. het betrekken van patiënten bij patiëntveiligheid. Het MCH werkt in een regionaal netwerk van ziekenhuizen (samen met het LUMC, het Bronovo Ziekenhuis, t Lange Land Ziekenhuis, het Groene Hart Ziekenhuis, het Diaconessenhuis Leiden en het Rijnland Ziekenhuis) aan het opzetten van patiëntveiligheidsprojecten. Daarnaast participeert het MCH in een landelijk veiligheidsnetwerk van circa tien topklinische ziekenhuizen. Een belangrijke informatiebron voor het opsporen van mogelijkheden om de patiëntveiligheid te verbeteren is het patiëntendossier. Vanaf oktober 2012 wordt 100% van de patiëntendossiers van overleden patiënten gescreend op mogelijkheden voor verbetering. De gehanteerde methode is ontwikkeld door het EMGO/NIVEL, waardoor ook landelijke vergelijkingen mogelijk zijn. De Necrologiecommissie zorgt ervoor dat uitkomsten van dossierscreening worden besproken met de betreffende specialismen en/of maatschappen, zodat waar nodig maatregelen kunnen worden genomen. De informatie die op deze manier beschikbaar komt, is relevanter dan het sterftecijfer (absoluut en HSMR). Resultaat Het MCH heeft in 2013 invulling gegeven aan nieuwe onderwerpen als: het convenant Medische Technologie, met als doel het borgen van de veiligheid bij aanschaf van medische technologie en gebruik ervan; aanschafdossier medische apparatuur; vaststellen van kwaliteits- en veiligheidseisen bij externe samenwerkingsverbanden in zorgprocessen, zoals bijvoorbeeld met revalidatiecentra. In 2013 heeft het MCH verder vorm gegeven aan negen nieuwe veiligheidsthema s. hoofdbehandelaarschap; de overdracht tussen professionals; dossiervoering; kennis en kunde van verpleegkundigen en artsen; medische protocollen; hygiëne en infectiepreventie op de werkvloer; veiligheid van medische apparatuur; medicatieveiligheid; patiëntenparticipatie. 34

35 Deze thema s zijn voortgekomen uit een analyse van beschikbare bronnen, zoals incidentregistraties, resultaten van analyses van patiëntendossiers, klachtenregistraties en prospectieve risicoanalyses. Daarnaast is gebruik gemaakt van de kennis en ervaring van specialisten, management en verpleging. Juist door gebruik te maken van de eigen gegevens- en ervaringsbronnen, is de betrokkenheid van de professionals (artsen, verpleegkundigen) en management bij de thema s bijzonder groot. Andere recente initiatieven om de patiëntveiligheid verder te vergroten zijn: Het instellen van een Commissie Medische Technologie, die verantwoordelijk is voor veilige toepassing van medische technologie in het ziekenhuis; Het zorgvuldig samenstellen van een aanschafdossier voor nieuwe (medische) apparatuur, waarin een prospectieve analyse is opgenomen op de risico s voor de patiëntveiligheid bij gebruik van apparatuur. Op basis van deze risicoanalyse wordt onder meer vastgesteld wie de apparatuur mag bedienen, wat de opleidingsvereisten zijn van de gebruiker, de onderhoudsschema s, de opstart en controleactiviteiten en de storingsprocedures; Daar waar wordt samengewerkt in de zorg met externe partners (bijvoorbeeld revalidatiecentra) zijn checklists opgesteld om de patiëntveiligheidseisen te benoemen en te regelen, met als doel de veiligheidsrisico s voor de patiënt te minimaliseren. Verder hebben de volgende activiteiten en ontwikkelingen in 2013 plaatsgevonden: In de week van de patiëntveiligheid (november 2013) is een aantal activiteiten georganiseerd om patiëntveiligheid bij medewerkers onder de aandacht te brengen, zoals: het houden van collegiale mini-veiligheidsaudits; een ziekenhuisbrede necrologiebespreking; het tonen van de film Durf over patiëntveiligheid en het bespreken ervan met elkaar; het uitvoeren van een thematoets. In 2013 hebben, naast de necrologiebesprekingen op maatschaps/vakgroepniveau, twee ziekenhuisbrede necrologiebesprekingen plaatsgevonden. De belangstelling en opkomst voor deze ziekenhuisbrede besprekingen is bijzonder groot, zowel van specialisten als van verpleging en management. Training en opleiding Beleid Om veilig werken te bevorderen en zo onnodige schade te voorkomen, is het opleiden en trainen van professionals (medisch, verpleegkundig en ondersteunend personeel) essentieel. Voor hen zijn specifieke trainingen ontwikkeld: Alle nieuwe medewerkers worden geïntroduceerd in patiëntveilig werken in het MCH; In de opleidingen van senior-verpleegkundigen en zorgmanagers is patiëntveiligheid een standaard module; 35

36 Alle nieuwe arts-assistenten en specialisten van de onderwijs-en opleidingsregio Leiden volgen een tweedaagse training patiëntveiligheid, ontwikkeld door het MCH; Adviseurs, stafmedewerkers en zorgmanagers worden getraind in het uitvoeren van prospectieve risicoanalyses op patiëntveiligheid; Patiëntveiligheidsteams op afdelingen worden getraind in oorzaakanalyses van incidenten (PRISMA-analyse) en in het veiliger maken van zorgprocessen; Teams volgen een gezamenlijke training over het verbeteren van patiëntveiligheid door effectief samen te werken (team resource management training); Circa viermaal per jaar vinden zogenaamde zeepkistbijeenkomsten plaats. Medewerkers die een bijzonder resultaat hebben behaald om de afdeling veiliger of beter te maken, krijgen de mogelijkheid een inspirerende presentatie te houden voor collega s. Ook deze presentaties worden druk bezocht en als zeer waardevol ervaren, omdat op deze manier kennis op een praktische manier wordt gedeeld. Resultaat Per eind 2013 hadden meer dan medewerkers een opleiding of training gevolgd over het onderwerp patiëntveiligheid en over hun rol en verantwoordelijkheid. 4.3 Zorgprocessen In het MCH wordt continu gewerkt aan het managen en verbeteren van de zorgprocessen om daarmee de kwaliteit, veiligheid en klantgerichtheid te optimaliseren. Procesmanagement In 2012 is een methodiek ontwikkeld voor het in kaart brengen en verbeteren van processen (MEDIC). In 2013 zijn opnieuw trainingen verzorgd voor zorgmanagers en andere geïnteresseerden. Meer dan de helft van de zorgmanagers is inmiddels getraind in het toepassen van deze systematiek. De focus lag in 2013 verder op het ontwikkelen van een systematiek waarmee integrale patiëntprocessen kunnen worden vastgelegd en gemanaged. Bij deze procesbeschrijvingen ligt de nadruk op de interactiemomenten tussen de patiënt en de diverse afdelingen. Een eerste proef is gedaan bij de groep stroke patiënten. In 2014 zal deze systematiek breder worden toegepast. Cardiologie In 2013 heeft de afdeling Cardiologie (verpleegafdeling, polikliniek en vakgroep) een volledig veranderproces doorgemaakt. Doel is hiermee concentratie van hoog complexe en acute zorg in MCH Westeinde en geplande zorg en zorg voor ouderen in MCH Antoniushove te realiseren. 36

37 Zichtbare veranderingen zijn: 1. uitbreiding van de vakgroep cardiologen; 2. nieuw echopark op beide locaties; 3. nieuw telemetrisch systeem in MCH Antoniushove; 4. verbouwing van katheterisatiekamer, en uitbreiding met tweede katheterisatiekamer met biplane in MCH Westeinde. OK proces Er is een analyse gedaan naar de efficiëntie van het gebruik van de operatiekamers. Een aantal verbeterpunten kon direct worden ingevoerd. Daarnaast is een project in voorbereiding om te komen tot een aangepaste planningssystematiek op basis van historische gegevens per individuele chirurg per diagnose. Medicatieproces In 2013 is gestart met een uitgebreide analyse van het medicatieproces, van bestelling tot toediening. Op basis hiervan start het MCH in 2014 een verbeterproject om verspilling terug te brengen. Aanmeldproces In 2013 is het proces dat een patiënt doorloopt - van besluit tot verwijzing bij de huisarts tot het eerste consult - integraal in het MCH onderzocht en herontworpen. De nieuwe werkwijze is eenduidiger en eenvoudiger voor patiënten, huisartsen en het ziekenhuis. De regelgeving voor beschikbaarheid van verwijzing is meegenomen, evenals het (nog) beter gebruiken van zorgdomein. De implementatie van de eerste fase is gereed en het project zal in 2014 worden afgerond. Nieuw format ontslagbericht De berichtgeving naar (verpleeg)huisartsen verloopt niet optimaal. Dat blijkt zowel uit tevredenheidsonderzoek en de NIAZ-accreditatie, als uit cijfers over de verzendtermijn van ontslagbrieven. Daarom is eind 2013 gestart met het ontwikkelen van een nieuw format voor het ontslagbericht, inclusief bijbehorend proces. Het ontslagbericht bestaat uit een aantal standaardgegevens die snel kunnen worden gegenereerd, zodat (verpleeg)huisartsen op tijd op de hoogte zijn. 4.4 Instrumenten patiënttevredenheid In 2013 is de online versie van het instrument U maakt ons beter geïntroduceerd, een patiëntenfeedbacksysteem. Op ongeveer 40 afdelingen kunnen patiënten nu ook online feedback geven. Deze feedback komt direct bij de juiste afdeling terecht, die snel kan reageren en direct met verbeteringen 37

38 aan de slag kan. Met de online versie kunnen afdelingen bovendien makkelijker van elkaar leren, omdat ze elkaars reacties kunnen zien. Het instrument U maakt ons beter levert veel kleine verbeteringen op. Niet alleen ondernemen managers actie voor verbeteringen, maar ook kunnen alle medewerkers na het lezen van een reactie met verbeteringen of verbeterideeën komen. Een voorbeeld komt van laboranten van een onderzoeksafdeling: We werken hier met een nieuwe echomethode. Dat vroeg in het begin veel concentratie, waardoor we de patiënt vergaten te vertellen wat we aan het doen waren. Daar zijn we ons bewust van geworden door online feedback van patiënten. Naast dit instrument worden ook afdelingsspecifieke onderzoeken uitgevoerd, waaronder het CQI onderzoek naar borstkanker bij de mammapoli. 4.5 Risicomanagement Risicomanagement heeft in het MCH volop aandacht. Inzicht in risico s draagt bij aan het nemen van verantwoorde besluiten om de lange-termijndoelen van het MCH te realiseren. In 2009 is begonnen met de invoering van een integraal systeem voor risicomanagement, dat is ingebed in de planning en control cyclus. Sinds 2010 is deze aanpak van kracht, die zich als volgt laat karakteriseren: Er zijn twaalf risicoclusters benoemd; Jaarlijks worden de risico s in ieder risicocluster benoemd en beoordeeld; De risico s zijn vastgelegd in een risicoregister; Er is een top zes van belangrijkste risico s opgesteld. Deze risico s kunnen - als de situaties zich voordoen - voor een aanzienlijke instabiliteit zorgen met grote consequenties voor het ziekenhuis. Voor elk is een plan van aanpak opgesteld waarop wordt gestuurd. 1. Risico van bedrijfsonderbreking Brand, maar ook storingen in bijvoorbeeld water- of energietoevoer of in technische en informatiesystemen, kan een wezenlijk effect hebben op de continuïteit van de bedrijfsvoering; 2. Risico van verminderde vraag Door initiatieven die ontstaan als gevolg van marktwerking bestaat het risico dat de vraag vermindert; 3. Risico s die samenhangen met wet- en regelgeving en financiële tekorten De huidige economische situatie levert onzekerheden op voor de strategie en bedrijfsvoering van het MCH; 4. Risico s van onvoldoende kwaliteit van zorgverlening Als de medische en/of verpleegkundige kwaliteit onvoldoende is, bestaat de kans op suboptimale zorg en verlies van aantrekkelijkheid als opleidingsziekenhuis; 38

39 5. Risico s van bestuur en leiderschap Als bestuurders en management niet optimaal functioneren, levert dat risico s op voor de kwaliteit en snelheid van besluitvorming en het behalen van doelstellingen; 6. Financiële risico s Als financiële systemen, administratieve organisatie en interne controle niet optimaal werken, kan dat leiden tot onjuistheid en/of onvolledigheid van registratie. Daarnaast bestaat door het leveren van zorg aan niet-verzekerde patiënten het risico op oninbare vorderingen. Dit heeft geleid tot: een plan van aanpak dat is vastgesteld om de belangrijkste risico s te beheersen; het borgen van de bewaking van de realisatie van het plan van aanpak en het herijken van het risicoregister in de planning en control cyclus. Mede hierdoor is een aantal resultaten behaald, bijvoorbeeld: In 2013 is gefocust op het leveren van belangrijke onvermijdelijke zorg, dat wil zeggen zorg die niet of nauwelijks door andere aanbieders in de regio wordt geleverd, waardoor behoud van productie is gerealiseerd; Er is een aanpak gestart om ervoor te zorgen dat medewerkers te allen tijde bekwaam in en bevoegd zijn voor het verrichten van voorbehouden handelingen; Een systematiek voor het periodiek beoordelen van het functioneren van maatschappen/vakgroepen is in werking gezet; Er is gestart met het opnemen van de medische protocollen in het documentbeheersysteem, zodat medewerkers makkelijk toegang hebben tot de actuele versie; Patiëntveiligheid is onderdeel van de belangrijkste interne opleidingstrajecten, zoals de opleiding van de ziekenhuisarts, de opleidingen voor zorgmanagers en seniorverpleegkundigen en de introductie en opleiding van nieuwe artsen in het ziekenhuis; De effecten van de overgang naar nieuwe bekostigingsmodellen zijn adequaat opgevangen en er zijn geen grote problemen ontstaan. Dit blijkt uit de financiële resultaten van zowel 2012 als 2013 en de uitkomsten van de transitiemodellen. De productie van het MCH is zeer beperkt gedaald en de productie van de complexe zorg is zelfs toegenomen. Voor verdere toelichting op de financiële risico s wordt verwezen naar de financiële paragraaf in dit jaardocument. Vanwege de voorgenomen fusie tussen het MCH en Bronovo Ziekenhuis heeft het MCH zich voorgenomen om vanaf 2014 toe te werken naar een geüniformeerde werkwijze voor risicomanagement. 39

40 4.6 Wetenschap en opleidingen Naast patiëntenzorg zijn wetenschap en opleidingen kerntaken van het MCH. Het Landsteiner Instituut levert een belangrijke bijdrage aan de professionalisering van het MCH door opleiding, ontwikkeling van medewerkers en wetenschappelijk onderzoek. Op deze gebieden wordt nauw samengewerkt met onderwijsinstellingen én leerhuizen/opleidingsafdelingen van andere ziekenhuizen in de regio Wetenschappelijk onderzoek Voorstellen voor wetenschappelijk onderzoek worden voorgelegd aan de Wetenschapscommissie, die de Raad van Bestuur adviseert over de lokale uitvoerbaarheid. Dit geldt zowel voor WMO-plichtig als niet WMO-plichtig (Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen) onderzoek. De Wetenschapscommissie wordt hierin ondersteund door het wetenschapsbureau. In 2013 zijn 96 studievoorstellen ingediend bij het wetenschapsbureau. 63 onderzoeksvoorstellen zijn goedgekeurd door de wetenschapscommissie; negen keer daarvan betrof het een amendement van een eerder goedgekeurd onderzoek. Beoordeeld worden: de onderzoeksbegroting door een financial controller; de kwaliteit van het onderzoek en de onderzoeker - zoals voorgesteld door STZ, IGZ en VWS - door de Wetenschapscommissie; eventueel het sponsorcontract door een jurist. De overige studies zijn (nog) in behandeling bij het wetenschapsbureau en de wetenschapscommissie. Voor 19 (investigator-initiated) studies is geld toegekend uit het wetenschapsfonds, met een totaalbedrag van Het wetenschapsbureau heeft één GCP-training (Good Clinical Practice) georganiseerd voor negen onderzoekers (specialisten, al dan niet in opleiding, en verpleegkundigen). Alle deelnemers hebben het GCP-certificaat behaald. Daarnaast heeft het wetenschapbureau twee basistrainingen medische statistiek met SPSS en één training over hetzelfde onderwerp voor gevorderden georganiseerd. Trialbureau In het MCH komen jaarlijks veel aanvragen binnen voor ondersteuning bij de uitvoering van (met name) fase III- en IV-onderzoeken. De researchverpleegkundigen van het trialbureau hebben diverse wetenschappelijke onderzoeken ondersteund in 2013: tien studies door de internist-oncologen, waarvan er twee afgesloten zijn in 2013; drie studies voor de internist-hematologen waarvan er één is afgesloten in 2013; één studie voor de MDL-artsen ; twee studies voor de internist-endocrinologen; één studie voor de urologen; 40

41 vier studies voor heelkunde, waarvan één multi-center onderzoek dat is opgestart vanuit het MCH; twee studies voor anesthesie, waarvan er 1 gestart én afgerond is in 2013; twee studies voor de internist-nefrologen die allebei afgesloten zijn in 2013; één studie voor revalidatie, die in 2013 afgesloten is; in het laatste kwartaal van 2013 zijn diverse studies voor orthopedie ondersteund. Eind 2013 was het trialbureau bezig met het voorbereiden en/of indienen van minstens acht trials. Wetenschapsmiddag Op 29 november is door de wetenschapscommissie, Centrale OpleidingsCommissie (COC) en het wetenschapsbureau de MCH Wetenschapsmiddag georganiseerd. Specialisten (in opleiding) en verpleegkundigen kregen daar de gelegenheid hun wetenschappelijk onderzoek te presenteren aan collega s. In totaal zijn 31 abstracts ingestuurd, waaruit de jury acht onderzoekers heeft geselecteerd en uitgenodigd om een presentatie te geven. De overige onderzoekers hebben een poster gemaakt over hun onderzoek, die tijdens de middag bekeken kon worden. Tijdens de wetenschapsmiddag kreeg Lia Meerkerk, verpleegkundig specialist Interne Geneeskunde, de prijs voor de beste presentatie over haar onderzoek naar verminderde botdichtheid bij mannen van 50 jaar en ouder met HIV. De prijs voor de beste poster ging naar Arnoud Meijer, AIOS Radiologie, over zijn onderzoek naar het effect van doxycycline op remming van aneurysmagroei bij patiënten met een klein aneurysma in de abdominale aorta. Medische bibliotheek Medewerkers van het ziekenhuis kunnen in de Medische Bibliotheek terecht voor het gebruiken van de boeken- en tijdschriftencollectie, ondersteuning bij het zoeken naar literatuur of informatie en voor diverse cursussen, zoals de opfriscursus PubMed en Reference Manager. De Medische Bibliotheek werkt op diverse manieren samen met de Walaeus Bibliotheek van het LUMC en de andere medische bibliotheken in de regio. MCH studiebeurs voor wetenschappelijk onderzoek In 2013 heeft de wetenschapscommissie drie studiebeurzen uitgereikt aan MCH-medewerkers die naast hun klinisch werk betrokken zijn bij wetenschappelijk onderzoek. De jury heeft zes onderzoeksvoorstellen ontvangen en beoordeeld. De drie (beste) onderzoeksvoorstellen die gehonoreerd zijn met een studiebeurs zijn: Koen van der Bogt, AIOS Heelkunde, voor zijn project fit to perform. Een landelijk onderzoek onder 200 chirurgen en assistenten naar verval in neuropsychologisch en motorisch functioneren over de duur van een dienst, waarbij verschillende 24/7 specialismen worden vergeleken en een vergelijking tussen Nederlandse en Amerikaanse assistenten wordt gemaakt; 41

42 Irma Kuipers, klinisch chemicus i.o., voor haar onderzoek naar het effect van tromboelastometrie (ROTEM) bij patiënten met haemorrhagia postpartum (HPP) op het verbruik van bloedproducten en de voorspellende waarde van deze vorm van diagnostiek voor het verloop van bloedingen bij HPP-patiënten; Anouk Rozeman, AIOS Neurologie, voor haar onderzoek naar de ontwikkeling van een predictiemodel, gebaseerd op radiologische parameters, voor het voorspellen van goede klinische uitkomst na intra-arteriële behandeling van het acute herseninfarct. De drie kandidaten zijn met de MCH-studiebeurs gedurende een jaar één dag per week vrijgesteld van opleiding om zich te wijden aan (het voorgestelde) wetenschappelijk onderzoek. Dit wordt gefinancierd uit het wetenschapsfonds van het MCH Opleidingen Initiële beroepsopleidingen en vervolgopleidingen Het MCH is een erkend leerbedrijf en biedt een breed pakket aan beroepsopleidingen. Per jaar heeft het MCH ongeveer 120 beroepsbeoefenaren via de werken leren -variant in opleiding. Daarnaast biedt het MCH stageplaatsen voor diverse beroepsopleidingen. In 2011 heeft een reorganisatie van de praktijkbegeleiding plaatsgevonden binnen het onderdeel beroepsopleidingen voor verpleegkundigen en doktersassistenten. De praktijkbegeleiders die hiërarchisch onder de coördinator beroepsopleidingen van het Landsteiner Instituut gepositioneerd waren, worden nu aangestuurd door zorgmanagers. De praktijkbegeleiders zijn verantwoordelijk voor het begeleiden van leerlingen tijdens hun leerproces, waarbij het coachen van de werkbegeleiders op de werkvloer én het verbeteren van het leerklimaat op de afdelingen een belangrijke rol hebben gekregen. De twee opleidingsfunctionarissen die binnen het Landsteiner Instituut zijn aangesteld, zijn verantwoordelijk voor het volgen van ontwikkelingen op het gebied van beroepsopleidingen en het anticiperen hierop. Daarnaast zijn zij coach en ondersteunen zij de praktijkbegeleiders bij de uitvoering van hun taken en verantwoordelijkheden. De reorganisatie heeft tot doel de kwaliteit van praktijkbegeleiding en beroepsopleidingen te verbeteren. Sinds enkele jaren heeft het MCH in samenwerking met de Haagse Hogeschool een aantal leerafdelingen binnen het ziekenhuis. In het schooljaar 2012/2013 waren dat er twee. Alle betrokken verpleegkundigen hebben een cursus coaching gevolgd. Met de leerafdelingen wordt een groot aantal extra HBO-V stageplaatsen aangeboden. Hiermee wil het MCH laten zien dat het voor hen een interessant ziekenhuis is. Vervolgopleidingen Na het volgen van een initiële opleiding, biedt het MCH tal van mogelijkheden voor het volgen van een specialistische vervolgopleiding. Alle CZO-erkenningen voor de verpleegkundige vervolgopleidingen als ook voor de beroepsopleidingen voor radiotherapeutisch laborant, OK- en anesthesieassistent zijn toegekend. 42

43 Opleiding geneeskunde Jaarlijks worden studenten Geneeskunde uit het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) in hun derde tot en met zesde leerjaar voor praktijkonderdelen van hun studie begeleid in het MCH. Tweemaal per jaar krijgen groepen derde- en vierdejaarsstudenten gedurende vijftien bijeenkomsten begeleiding bij hun eerste ervaringen in de praktijk. Daarnaast lopen jaarlijks ruim 270 studenten hun coschappen in het MCH gedurende vier tot tien weken, volgen ongeveer twintig studenten een keuzecoschap van vijf tot tien weken en lopen ruim vijftig zesdejaarsstudenten in het MCH gedurende zestien weken hun semi-artsenstage. Medisch-specialistische opleidingen Naast medisch specialisten leidt het MCH ziekenhuisapothekers, klinisch psychologen, GZpsychologen, klinisch fysici, klinisch chemici, sportartsen en SEH-artsen op. De Centrale OpleidingsCommissie (COC) onderhoudt samen met het Landsteiner Instituut een intern systeem voor toetsing van de kwaliteit van onze vervolgopleidingen. Zowel met de artsen in opleiding tot specialist (aios) als met de opleiders wordt overlegd over mogelijkheden voor verbetering. De COC kent een Dagelijks Bestuur (DB) dat maandelijks vergadert. De (arts-) assistenten van alle vakgroepen krijgen jaarlijks de Direct-enquête met het verzoek deze in te vullen. Vervolgens spreekt het DB per vakgroep met een vertegenwoordiging van hen, en aansluitend met de opleider. De commissie streeft ernaar eenmaal per jaar alle opleidende vakgroepen op deze manier onder de loep te nemen. De verslagen ervan zijn vertrouwelijk in verband met het blame free bespreken en onderzoeken van het leer- en opleidingsklimaat. Met dit systeem voor interne kwaliteitsbewaking worden eventuele aandachtspunten in de opleidingen in een vroeg stadium gesignaleerd en aangepakt. Het is tevens een goede manier om visitaties voor te bereiden, vakgroepoverstijgende problemen te signaleren en bij opleiders en Raad van Bestuur onder de aandacht te brengen. Daarnaast kent het MCH een meldpunt, waartoe arts-assistenten zich kunnen wenden bij problemen. Meldingen zijn vertrouwelijk. Ook zijn er drie vakgroepen (interne geneeskunde, neurologie en obstetrie & gynaecologie) die voor hun arts-assistenten intervisiebijeenkomsten organiseren, geleid door medisch psychologen. Sinds 2013 is er ook een vertrouwenspersoon voor arts-assistenten en coassistenten. Samen met de opleiders coördineert het Landsteiner Instituut de aanvragen en afhandeling van de bekostiging van de medische vervolgopleidingen. Met ingang van 2013 is dit geen subsidieregeling van VWS meer, maar een beschikbaarheidsbijdrage van de NZa. Het medisch onderwijs heeft te maken met de gevolgen van de in 2011 gewijzigde wet- en regelgeving ten aanzien van het opleiden van specialisten. In samenwerking met onderwijskundigen van het LUMC is de implementatie van het nieuwe kaderbesluit geëvalueerd. Binnen de COC heeft dit onder andere geresulteerd in een actieplan. Zo zijn in 2012 en 2013 de lokale opleidingsplannen 43

44 afgerond volgens de nieuwe eisen en wordt in samenwerking met het LUMC gewerkt aan de modernisering van het onderwijs in de discipline-overstijgende onderwerpen. Ontwikkeling Uiteraard is opleiden en trainen belangrijk voor alle medewerkers. Zij worden daarom in de gelegenheid gesteld om zowel intern als extern scholing te volgen. Voor verschillende beroepsgroepen zijn er programma s te volgen op specifieke vakterreinen of onderwerpen, mede georganiseerd door het Landsteiner Instituut. Om vermijdbare onbedoelde schade bij patiënten te reduceren, is bijvoorbeeld de training bedreigde vitale functies georganiseerd. Daarnaast is iedere verpleegkundige binnen het MCH verplicht een rekentoets af te leggen, waarvoor een 100% score vereist is. Wordt deze niet gehaald, dan heeft dit consequenties voor taken en verantwoordelijkheden. Deze toets moet iedere vijf jaar herhaald worden. Ook de ontwikkeling van e-learningmodules is verder uitgebreid. 4.7 Samenleving en milieu Milieu Onder de relevante wet- en regelgeving voor milieu, en specifiek voor de ziekenhuisbranche, vallen onder andere de Wet milieubeheer, de Wet verontreiniging oppervlaktewateren en de Kernenergiewet. Maar uiteraard kunnen we meer doen dan dat. In het ziekenhuis werken wij bijvoorbeeld met strikt gescheiden afvalstromen, waarbij ook het kantoorafval (toner, papier, karton, polipropyleen, folies en dergelijke) zoveel mogelijk voor hergebruik wordt ingezameld en voor verwerking wordt aangeboden. Doelen Zorg voor het milieu is in onze organisatie een continu gegeven. Maar daarnaast voelen wij ons betrokken bij de maatschappij in de volle breedte, vanuit de overtuiging dat wij kunnen bijdragen aan het welzijn van anderen. Meer concreet onderscheiden wij de volgende doelen op het gebied van milieu: Energiebeheer: Het MCH streeft naar beperking van het energiegebruik door middel van onderstaande maatregelen: o gebruiken van energiezuinige verlichting; o afwegen warmte- en koellast bij aanschaf van apparatuur; o voorkomen van het lekken van warmte door goede isolatie; o bij verbouw- en nieuwbouwprojecten kiezen voor oplossingen die het energieverbruik verminderen; o aandacht geven aan meet- en regelonderhoud, koel- en warmteprocessen, opheffen van elkaar tegenwerkende processen. 44

45 Hergebruik goederen: Het MCH streeft ernaar zoveel mogelijk goederen te hergebruiken, om het beslag op natuurlijke bronnen te beperken. Uitgangspunten in de milieuzorg van het MCH zijn het voldoen aan de wettelijke eisen die hiervoor gelden en de zorg voor een milieuvriendelijke omgeving; Structureel worden interne controles en evaluaties op het gebied van de inzameling van reststoffen opgenomen in de periodieke interne audits. Resultaten Het verbruik van energie, gas en stadsverwarming is aanzienlijk verminderd ten opzichte van In 2013 is een daling gerealiseerd van 12,1%. Dit komt mede door de investering in een zuinige gasbrander, waardoor het gasverbruik omlaag is gegaan; De totale hoeveelheid afval van MCH Antoniushove is licht gedaald, terwijl de hoeveelheid in MCH Westeinde is toegenomen. Ondanks de vermindering van afval in MCH Antoniushove is er in 2013 een stijging in de kosten. Dit werd veroorzaakt door de afvoer van ijzer, een reparatie aan de perscontainer en de aankoop van vijf nieuwe rolcontainers. Ook in MCH Westeinde zijn de kosten voor afval gestegen. Dat is te verklaren door de toename van SZA (Specifiek Ziekenhuis Afval) en daarmee de aankoop van WIVA vaten (voor specifiek ziekenhuisafval). 45

46 5. Management van middelen 5.1 Financieel beleid Ontwikkelingen in werd over het algemeen gezien als een overgangsjaar voor de nieuwe bekostiging op basis van zorgproducten, ingevoerd op 1 januari In de loop van 2013 werd echter duidelijk dat de omzetverantwoording over 2013 minstens zo lastig zou zijn als de verantwoording over In de omzetverantwoording over 2013 dient naast de omzetopgave van 2013 ook de afloop 2012 te worden betrokken. Hierbij speelt in toenemende mate het probleem dat tussen zorgverzekeraars, NZa en ziekenhuizen discussie bestaat over de interpretatie van de regelgeving. Deze regelgeving wordt bovendien met terugwerkende kracht nader uitgelegd door de NZa. Dit heeft impact op de omzetverantwoording en leidt tot onzekerheid over de juistheid ervan. Het MCH heeft voor het schadejaar 2013 met vier van de vijf zorgverzekeraars aanneemsommen afgesproken. Deze afspraken en de totstandkoming van de bijbehorende prijslijsten voor 2013 hebben veel tijd in beslag genomen. De consequentie is dat de facturatie pas in november en december op gang is gekomen. De onzekerheid over de omzetontwikkeling wordt in 2013 weliswaar ingeperkt door afspraken over de aanneemsom, maar in de interne bedrijfsvoering is nog nadrukkelijker toegezien op het beheersen van de bedrijfslasten. Bij de bepaling van de omzet is door het MCH de handreiking omzetverantwoording 2013 gehanteerd zoals deze in januari 2014 door de NVZ aan de ziekenhuizen is gepresenteerd. De nodige voorzichtigheid bij de omzetbepaling is gepast. Immers in 2014 zijn door de NZa open normen met terugwerkende kracht ingevuld. Het met terugwerkende kracht volledig voldoen van achteraf vastgestelde nadere duidingen is echter onmogelijk en de consequenties zijn niet voldoende in te schatten. Gezien het voorgaande bieden de aanneemsommen voor een groot deel bescherming tegen resultaatmutaties ten gevolge van afgedwongen aanpassingen in de registratie die met terugwerkende kracht moeten worden doorgevoerd. Bij het uitwerken van de handreiking, en daarmee bij de bepaling van de bedrijfsopbrengsten 2013, is goed gekeken naar de omzet van de zorgproducten die zijn geopend in 2012 maar pas zijn gefactureerd in Bij deze afloopcontrole is geconstateerd dat de waarde van deze uitloop in de jaarrekening 2012 is onderschat. In de jaarrekening 2013 is dit gecorrigeerd. De consequenties van dit effect op de transitie en op de omzet 2012 zijn in de omzet 2013 verwerkt. De basis voor de omzet van 2013 zijn de gefactureerde DOT-zorgproducten, de mutatie nog te factureren DOT-zorgproducten en de mutatie onderhanden werk. Deze omzet is vervolgens aangepast voor: 46

47 onzekerheden in verband met controles die zorgverzekeraars nog uitvoeren op de declaraties; nuanceringen als gevolg van de afspraken die volgen uit de contracten die met zorgverzekeraars zijn gesloten. In 2013 is de aanbesteding voor de nieuwbouw van de kliniek in MCH Antoniushove succesvol verlopen. De realisatie van de financiering verloopt eveneens voorspoedig. Het waarborgfonds heeft zich bereid verklaard om borg te staan voor de aan te trekken financiering en met de ING worden gesprekken gevoerd over de (voor)financiering. De nieuwbouw is begin december gestart. Een projectgroep monitort de voortgang, adviseert de Raad van Bestuur en ziet toe op de uitgaven. Jaarverantwoording In de geconsolideerde jaarrekening zijn de cijfers opgenomen van het MCH en de deelnemingen waarin zij een controlerend belang heeft. Voor 2013 zijn dit Express-so B.V., stichting Diabetes Zorg Haaglanden, West End Facility B.V., Apotheek MCH Lijnbaan B.V. en Lab West B.V. In onderstaande tabel worden de belangrijkste kengetallen weergegeven: 47

48 Resultatenrekening De totale bedrijfsopbrengsten zijn gestegen met 13 miljoen. De omzetdaling van DOTzorgproducten bedraagt 8 miljoen. Deze daling wordt veroorzaakt door een te laag ingeschatte verwachte facturatiewaarde van het onderhanden werk bij het opstellen van de jaarrekening Als gevolg van aanneemsommen met drie zorgverzekeraars over het schadelastjaar 2012 is hierdoor teveel omzet toegerekend aan het boekjaar Dit leidt in het boekjaar 2013 tot een negatieve correctie, waarmee op balansdatum, over de twee boekjaren samen, de juiste positie is verantwoord. Naast de lagere omzet uit DOT-zorgproducten is er een tijdelijke terugval in het aantal artsassistenten in opleiding (84 vs 100) en een daling van het subsidiebedrag per arts-assistent in opleiding. Dit zorgt voor een daling in de subsidiestromen van 2 miljoen. De overige bedrijfsopbrengsten zijn nagenoeg gelijk gebleven aan die van Tenslotte wordt het 2012 transitiebedrag herrekend. De schuld uit 2012 heeft plaats gemaakt voor een vordering. De totale bedrijfslasten bedragen 276 miljoen in 2013 tegenover 266 miljoen in De personele lasten zijn met 7 miljoen gestegen. Deze stijging is te verklaren door een toename van de salarissen met 2,25% als gevolg van de cao-afspraken. De gemiddelde stijging van de salarissen is echter lager uitgevallen dan vastgelegd in de cao-afspraak. Daarnaast is de formatie toegenomen met 43 fte. Zowel in 2012 als in 2013 is de crisisheffing in de personele lasten opgenomen. In tegenstelling tot in 2012 is ten laste van de exploitatie tevens een bedrag van 1,8 miljoen toegevoegd aan de reservering voor het Persoonlijk Levensfasebudget. Het MCH heeft haar patiëntgebonden kosten weten te beperken met 1,0 miljoen. Deze daling heeft diverse oorzaken. In 2013 zijn nieuwe, gunstiger contracten gesloten met de leveranciers van hechtmaterialen. Daarnaast zijn de kosten voor cardiologische hulpmiddelen afgenomen. Ondanks een toename in dotterbehandelingen en ICD-ingrepen ten opzichte van 2012, is het aantal stents per dotterbehandeling namelijk gedaald. Naast dit afgenomen verbruik hebben ook inkoopvoordelen geleid tot een daling van de materiële kosten voor deze hulpmiddelen. Een andere belangrijke post betreft de TNF-alfaremmers. Door een regeling voor de overgang van deze dure geneesmiddelen van openbare apotheken naar het ziekenhuis, zijn in 2012 de kosten voor twee extra maanden TNFalfaremmers opgenomen. Dit eenmalige effect doet zich in 2013 niet meer voor, waardoor de kosten lager uitvallen. Verder is in ,6 miljoen minder voorzien voor groot onderhoud. De stijging van de bedrijfslasten wordt met name veroorzaakt door een stijging van het saldo van overige baten en lasten Deze stijging is het gevolg van een mutatie in een aantal voorzieningen en reserveringen. Zonder deze mutatie zouden de overige bedrijfskosten zijn gedaald. Balans In 2013 is het strategisch vastgoedbeleid vastgesteld. Met het wegvallen van het bouwregime in 2008 werd het voor het MCH noodzakelijk de uitgangspunten voor het vastgoed in strategisch beleid te vertalen, zodat ook het vastgoed optimaal kan worden aangewend voor het zorgverleningsproces. Kern van het vastgoedbeleid is dat het MCH behoudend investeert in vastgoed en zich vooral richt op 48

49 investeringen die bijdragen aan de speerpunten, het beoogde zorgprofiel en de productiviteit. Doelmatigheid en financiële stabiliteit zijn hierbij belangrijke pijlers. Het gerichte investeringsbeleid van de afgelopen jaren heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de verbetering van de financiële positie van het MCH, zoals deze terug te vinden is in de solvabiliteit, loan to value en de DSCR. Als gevolg van een aanpassing in 2013 in de handreiking omzetverantwoording heeft het MCH een stelselwijziging moeten doorvoeren in de waardering van het onderhanden werk. Het onderhanden werk wordt nu gewaardeerd op huidige opbrengstwaarde in plaats van op basis van de kostprijs van de gerealiseerde zorgactiviteiten. Deze stelselwijziging leidt tot een stijging van de waarde van het onderhanden werk met 15,1 miljoen. Deze herwaardering loopt niet via de resultatenrekening, maar is conform de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving (RJ 140) direct gemuteerd in het eigen vermogen per 1 januari Als gevolg van het gunstige resultaat van 2013, en de stelselwijziging voor het onderhanden werk, is het eigen vermogen uitgedrukt als percentage van het balanstotaal gestegen naar 29,6%. Een goede solvabiliteit is nodig om de continuïteit van het MCH te waarborgen bij eventuele tegenvallers, gelet op de onzekerheden die zijn geïntroduceerd door de overgang naar integrale bekostiging. Deze overgang wordt in 2015 afgerond met de integratie van de honorariumomzet van specialisten in de ziekenhuisomzet. Daarnaast is met de huidige krapte op de kapitaalmarkt het eigen vermogen een welkome bron van financiering. Het MCH streeft dan ook naar duurzame verbetering van de solvabiliteit in de komende jaren. De eind 2013 gestarte nieuwbouw van de verpleegafdelingen in MCH Antoniushove zal leiden tot een stijging van de materiële vaste activa. Met deze nieuwbouw is immers een investering van 24,9 miljoen gemoeid. Deze investering zal worden gefinancierd met een nog aan te trekken lening. Zoals aangegeven is het Waarborgfonds bereid om borg te staan voor deze lening. Hiervoor dient het MCH wel hypotheek te vestigen op haar vastgoed. De uitwerking van de randvoorwaarden ten behoeve van de hypotheekakte zijn naar verwachting begin 2014 afgerond. Voor de invulling van de (voor)financiering van de investering is in 2013 een aanvraag ingediend bij de ING. Ook dit zal naar verwachting begin 2014 worden afgerond. De schuldpositie van het MCH zal als gevolg hiervan toenemen. Bij het opstellen van de jaarrekening wordt het benodigde groot onderhoud voor de komende drie jaar in kaart gebracht. Gebleken is dat onder meer de energievoorziening in MCH Westeinde aan vervanging toe is. De voorziening groot onderhoud is hierop aangepast. De onderhandelingen met zorgverzekeraars vergen ieder jaar erg veel tijd. Hierdoor is zowel in 2012 als in 2013 pas laat gestart met factureren. Dit resulteert per balansdatum in een relatief hoog saldo aan openstaande vorderingen op zorgverzekeraars. De late facturatie heeft in de loop van 2013 niet geleid tot liquiditeitsproblemen, dankzij voldoende liquiditeit en aanvullende bevoorschotting. Het MCH 49

50 ziet zich als gevolg van de stelselwijziging, en de hieruit voortkomende langdurige onderhandelingen met zorgverzekeraars, genoodzaakt om een significante positieve liquiditeit aan te houden, zodat late facturatie niet tot liquiditeitsproblemen leidt. Tevens wordt ingezet op snelle en structurele bevoorschotting door zorgverzekeraars van het onderhanden werk en de post nog te factureren DOTzorgproducten. Vooralsnog is dit helaas niet afdwingbaar. Financiering hiervan door banken is in de huidige marktomstandigheden niet meer vanzelfsprekend en wordt verder bemoeilijkt door zorgverzekeraars die schermen met verpandingsverboden. Overleg tussen banken en zorgverzekeraars heeft nog niet geresulteerd in een bevredigende uitkomst. De negatieve cashflow-ontwikkeling ontstaat voornamelijk door de late facturatie in 2013, waardoor de vorderingen met bijna 26 miljoen zijn gestegen. Financiële instrumenten Ten behoeve van de continuïteit streeft het MCH ernaar om de financiële risico s te beheersen en te beperken. Het MCH maakt hierbij zo nodig gebruik van afgeleide financiële instrumenten, voor zover financiële factoren als renteschommelingen een materiële impact dreigen te hebben op de kasstromen en het resultaat. De financiering van het MCH bestaat voor een aanzienlijk deel uit vreemd vermogen. Sterke rentefluctuaties kunnen dan ook leiden tot sterke schommelingen in de kasstromen en het resultaat. Het MCH probeert deze fluctuaties op verschillende manieren te ondervangen. Waar mogelijk maakt het MCH gebruik van leningen met een vaste rente in plaats van leningen met een variabele rente. Bij de vastrentende leningen streeft het MCH naar een evenwichtige spreiding van de rentevervalmomenten en rentelooptijden. Bij leningen met een variabele rente maakt het MCH gebruik van rentederivaten om het risico van een stijgende rente te ondervangen. Er is dan ook altijd een relatie tussen een afgesloten lening en de aanwezigheid van een derivaat. Het MCH waardeert haar derivaten in de jaarrekening tegen kostprijs, met toepassing van kostprijshedge-accounting. Per balansdatum heeft het MCH twee renteswaps lopen, die gekoppeld zijn aan twee leningen met een variabele rente. Door de huidige lage marktrente hebben deze renteswaps per 31 december een negatieve waarde van 1,6 miljoen. Een negatieve waarde leidt niet tot margin calls. Ten gevolge van de landelijke onzekerheid over de omzet van de ziekenhuizen hebben de accountants middels een NBA-alert (=landelijke waarschuwing accountants) kenbaar gemaakt onvoldoende zekerheid te hebben omtrent de omzet van de ziekenhuizen in Nederland. Deze onzekerheid leidt voor de ziekenhuizen tot een verklaring met beperking en in sommige gevallen zelfs tot een niet goedkeurende verklaring. Het MCH heeft een verklaring met beperking. Voor de bestaande afspraken met de banken heeft dit geen consequenties. 50

51 Administratieve organisatie en interne controle Om het proces van registratie en facturatie beter te beheersen is in 2013 de risicomatrix voor het gehele proces geactualiseerd. Per risico is gekeken naar de maatregelen die getroffen zijn in de organisatie en de controles die op de risico s gebouwd zijn. Voor risico s die niet of niet afdoende gedekt werden, zijn aanvullende maatregelen genomen of worden aanvullende maatregelen getroffen. Hiervoor is een continu verbeterproces opgezet. De controles van ValueCare spelen hierbij een belangrijke rol. In 2013 waren er 309 controles actief, die resulteerden in bijna acties om de registratie te verbeteren. Het onderstaande overzicht toont het aantal acties per actiecategorie en het aantal controles per categorie. Adviescategorieën Aantal acties Aantal controles aanleveren DBC - registratie debiteurenbeheer dure geneesmiddelen facturatie koppelen onverzekerden patiëntenregistratie procedureel registratie zorgactiviteit uitval na Grouper verwerken afwijzingen + nacontroles verwijzerregistratie Totaal

52 De acties zijn geanalyseerd en indien mogelijk wordt gekeken naar aanpassingen in de werkprocessen op de afdelingen. Belangrijke knelpunten blijven nog het ontbreken van ordermanagement bij de ondersteunende afdelingen, waardoor verrichtingen niet eenvoudig aan een DOT-zorgproduct zijn te koppelen, en de tijdigheid van de registratie. Uitkomsten factuurcontrole Door de afdeling interne controle is een steekproef uitgevoerd bij 476 facturen. Deze steekproef heeft geleid tot een foutpercentage van 2,48%, waarmee het MCH binnen de toegestane bovengrens van 3% blijft. De belangrijkste geconstateerde fouten betreffen registratie van een onjuiste diagnose en het koppelen van zorgactiviteiten aan het verkeerde DBC-subtraject. Wanneer een onjuiste diagnose is geregistreerd, is vaak abusievelijk niet de einddiagnose gekozen of niet de diagnose die volgens het dossier uit de typeringslijst gekozen had moeten worden. Juiste en tijdige registratie en koppeling van zorgactiviteiten is met de invoering van DOT veel belangrijker geworden. Vandaar dat besloten is om de focus van de werkzaamheden te leggen op het registratie-, correctie- en grouperproces, met name wat betreft de werkzaamheden van de afdeling Facturatie & Inning. Een belangrijk deel van de geconstateerde onjuistheden wordt veroorzaakt door aanscherpingen of verduidelijkingen in definities en regels door de NZa, wijzigingen in de registratieregels van DBC- Onderhoud en onduidelijke communicatie hierover door DBC-Onderhoud en NZa. Aanscherpingen of verduidelijkingen die met terugwerkende kracht van de NZa komen, veroorzaken veel extra werk en correcties. Daarbij worden ook fouten gemaakt die weer gecorrigeerd moeten worden. Risico s In 2013 is een aanzienlijke versnelling bereikt in het traject van de contractering met zorgverzekeraars. Eind 2013 is met nagenoeg alle zorgverzekeraars een contractwaarde voor 2014 overeengekomen en wordt met het schrijven van de jaarrekening gewerkt aan de prijsstelling voor De overgang naar een plafondafspraak met nagenoeg alle zorgverzekeraars vergroot voor het MCH het omzetrisico, voor zover het plafond niet kan worden behaald. Bij overschrijding van het plafond blijft, net als met de huidige aanneemsommen, het risico aanwezig van onbetaalde maar toch geleverde productie. Dit probleem wordt vergroot doordat binnen de totaalafspraak deelafspraken met gelimiteerde contractwaarden worden opgenomen. Per deelcontract wordt door verzekeraars afgerekend en is geen substitutie mogelijk. 52

53 Ook de prijsdruk die op dit moment door zorgverzekeraars in de onderhandelingen wordt opgevoerd, vormt een risico voor de omzet van Hierdoor neemt de kans op het niet-vullen van de plafonds toe. Het registratie- en facturatieproces is erg kwetsbaar door de continue stroom aan wijzigingen vanwege interpretatieverschillen tussen ziekenhuizen, NZa en zorgverzekeraars. Door het gebrek aan stabiliteit in het systeem lopen de beheermaatregelen achter op de veranderingen in de regelgeving. De communicatie vindt niet tijdig genoeg plaats; vaak blijkt met terugwerkende kracht de interpretatie anders te zijn. Het bouwen, controleren en implementeren van controles, dat wij samen met Valuecare oppakken, heeft een doorlooptijd die langer is dan gewenst. Een snelle stabilisatie met toekomstgerichte, eenvoudige, bij de praktijk aansluitende en eenduidige definities, opgesteld door de NZa in samenspraak met ziekenhuizen, specialisten en zorgverzekeraars, zou hieraan in belangrijke mate kunnen bijdragen. De continue discussie over de betrouwbaarheid van de omzetcijfers van de ziekenhuizen bemoeilijkt verder de toegang tot de kapitaalmarkt. Het MCH merkt dit vooralsnog doordat hogere opslagen worden gehanteerd bij financieringsarrangementen, als gevolg van het toegenomen risicoprofiel van de sector. Ook borging door het Waarborgfonds is niet meer vanzelfsprekend. Een laatste risico betreft de overgang naar integrale bekostiging per De overgang zorgt voor een heroverweging van de verhouding tussen de medische staf en het ziekenhuis. Pas recent is er inzicht gekomen in mogelijke nieuwe vormen. Er moet nu in korte tijd vorm worden gegeven aan deze verhouding, rekening houdend met elkaars verantwoordelijkheden. 5.2 Salesbeleid/Verkoop Verkoopbeleid In 2013 is de meerjarige verkoopstrategie aangepast. Deze is gebaseerd op ontwikkelingen in de markt en een analyse van onze eigen sterkten en zwaktes, en geeft richting aan zowel het onderhandelingsproces met zorgverzekeraars als het relatiebeheer. Een ander onderdeel is de getrapte verkoopstructuur, waarin informatieoverdracht, afstemming en escalatiemomenten verankerd zijn. Onderhandelingen zorgverzekeraars 2013 Op 1 januari 2012 is landelijk de overstap gemaakt naar prestatiebekostiging. Daarmee is afscheid genomen van de mengvorm van functionele bekostiging en onderhandelbare prijzen voor DBC s, waarmee ziekenhuizen vanaf 2005 gefinancierd werden. Daarnaast zijn DOT-zorgproducten ingevoerd als vervanging van het DBC-systeem dat sinds 2005 gebruikt werd om bij verzekeraars te declareren. Om deze overgang naar het nieuwe systeem te faciliteren gold in 2012 en 2013 een overgangsregeling. Om de overgangseffecten voor het ziekenhuis en zorgverzekeraars te matigen, zijn in 2013 met vier van 53

54 de vijf inkoopcombinaties van zorgverzekeraars aanneemsommen afgesproken voor de totale ziekenhuiszorg. Deze aanneemsommen dekken het onderproductierisico van het ziekenhuis, de specialisten en zorgverzekeraars af. Het ziekenhuis wordt daarbij verplicht om, binnen redelijke grenzen, zorg om niet te blijven leveren als de aanneemsom overschreden wordt. Met één verzekeraar is een plafondbedrag afgesproken. Bij overschrijding ervan is sprake van een doorleverplicht binnen redelijke grenzen. Het hoofdlijnenakkoord, waarin het ministerie van VWS, zorgverzekeraars en ziekenhuizen afspraken hebben gemaakt over het beschikbare macrokader voor de kosten van de ziekenhuiszorg, is verlengd tot De volumegroei binnen het macrokader wordt daarin afgebouwd van 2,5% in 2012 en 2013 naar 1% in 2015 en de compensatie voor gestegen lonen en prijzen blijft tot 2017 gehandhaafd. Inzet van de onderhandelingen was een beperkte volume- en prijsgroei over 2013 in lijn met dit hoofdlijnenakkoord. Door de landelijke krimp in het ziekenhuisbezoek, het toegenomen financiële risico van zorgverzekeraars en de concurrentie op de polismarkt was de inzet van zorgverzekeraars veel lager dan de afgesproken groei binnen het hoofdlijnenakkoord. Na intensieve onderhandelingen hebben de zorgverzekeraars en het MCH overeenstemming bereikt, waarbij het MCH afzag van een deel van de volume- en prijsgroei in ruil voor een aanneemsom. De onderhandelingen met de individuele zorgverzekeraars zijn in het vierde kwartaal van 2013 afgerond, waardoor de facturatie in 2013 pas laat op gang kwam. 5.3 ICT en informatievoorziening In het verslagjaar waren er de volgende ontwikkelingen op het gebied van ICT: Coöperatie Het zorgverlenersportaal dat voor de concentratie van oncologische zorg tot stand is gebracht, is sterk verbeterd en uitgebreid. Hierin kunnen betrokken zorgverleners na toestemming van de patiënt informatie inzien. Ook radiologiebeelden worden op deze wijze gedeeld. Digitale dossiers Er zijn opnieuw enkele specialismen op digitale dossiers overgegaan (kindergeneeskunde, revalidatie en psychiatrie). Het dossier voor verloskunde is geheel gerenoveerd en als een van de eerste in Nederland geheel geschikt gemaakt voor aanlevering aan de PRN (Perinatale Registratie Nederland). Samen met het GHZ is een project gestart om de mogelijkheden te onderzoeken van aanschaf en implementatie van een gezamenlijk ZIS/EPD, voor het ondersteunen van toekomstige samenwerking. Status compliance met NEN7510 Het MCH voldoet aan de belangrijkste maatregelen uit de NEN7510. Onder leiding van de medewerker informatiebeveiliging van de Coöperatie wordt continu gewerkt aan de complete set van maatregelen. 54

55 5.4 Middelen en materialen Bewegwijzering In 2012 is de bewegwijzering in MCH Westeinde vervangen. Het hoofdgebouw is opgedeeld in drie kleuren: blauw, groen en rood. Daarnaast is de SEH te vinden door de kleur geel te volgen. Het slaapcentrum is paars gekleurd en de GGD en SOA-kliniek zijn oranje. Een belangrijk aspect van de nieuwe bewegwijzering is de naamgeving van afdelingen. Alle afdelingsnamen zijn onder de loep genomen en op elkaar en de bezoekers van het MCH afgestemd. Hierdoor kunnen patiënten sneller en beter de weg vinden in MCH Westeinde. 5.5 Bouw en renovatie Nieuwbouw verpleegafdelingen MCH Antoniushove In 2013 hebben de laatste voorbereidingen voor en de aanbesteding van de nieuwbouw van de verpleegafdelingen in MCH Antoniushove plaatsgevonden. In juni zijn de definitieve vergunningen van de gemeente ontvangen en is de start van de nieuwbouw met een feestelijke barbecue gevierd. Na het verleggen van de trambaan en het opbreken van het parkeerterrein is eind 2013 begonnen met het graafwerk van de bouwput. Naast het huidige gebouw komt een nieuw gebouw, met op de begane grond een nieuwe hoofdentree, centrale hal, bloedafname, apotheek, huisartsenpraktijk en restaurant. Op de eerste en tweede verdieping komen de verpleegafdelingen, met op de eerste verdieping ook een binnentuin. In de kelder en deels op de begane grond wordt een parkeergarage gerealiseerd. De nieuwbouw wordt in 2015 afgerond. Nieuwbouw RCWEST Vanwege de concentratie van oncologische zorg in MCH Antoniushove, verhuist RCWEST van locatie MCH Westeinde naar MCH Antoniushove. Dit gebeurt in 2016, als de nieuwbouw gereed is. Hiervoor zijn in 2013 de benodigde vergunningen aangevraagd. Het plan is door het ontwerpteam uitgewerkt tot een definitief ontwerp. In het nieuwe centrum is ruimte voor een polikliniek, vier versnellers, een CT-scanner, een brachytoestel en één toestel voor intra-operatieve radiotherapie op de OK. Er is rekening gehouden met het eventueel bijplaatsen van nog twee versnellers in de toekomst. De nieuwbouw start in Herinrichting eerste verdieping MCH Westeinde De verbouwing van de poli Kindergeneeskunde en Verloskunde/Gynaecologie op de eerste verdieping is afgerond en de poli is in gebruik genomen. Ook verloskundigenpraktijk Femme is hier gehuisvest. Vrouwen kunnen daardoor voor eerstelijns-, tweedelijnslijnsverloskunde en gynaecologische zorg terecht bij één loket in het MCH. 55

56 Nieuwe entree MCH Westeinde Aan de Lijnbaanzijde is gestart met de bouw van een nieuwe glazen entree van twee verdiepingen hoog. Samen met de herinrichting van het voorterrein ontstaat met de nieuwe entree een natuurlijk verlichte ruimte met een moderne, ruimtelijke uitstraling. Verbouw hartkatheterisatiekamers MCH Westeinde Afdeling C05 van MCH Westeinde is opnieuw ingericht om ruimte te maken voor de bouw van een tweede hartkatheterisatiekamer en vernieuwing van de bestaande hartkatheterisatiekamer. In september zijn de twee nieuwe kamers in gebruik genomen. Een van de kamers beschikt over een nieuwe röntgencamera, de biplane. Deze camera maakt een beeld van het hart vanuit twee richtingen. Hierdoor duurt de hartkatheterisatie minder lang en is er minder contrastvloeistof nodig. Op de vernieuwde afdeling is verder de short stay uitgebreid van vier naar tien bedden, is er een vernieuwde fiets/echokamer gemaakt en zijn er drie nieuwe tweepersoonskamers bijgebouwd. Nieuwe afdeling Endoscopie in MCH Antoniushove Op de vierde verdieping is een nieuwe afdeling Endoscopie gebouwd. Deze biedt logistieke voordelen: patiënten kunnen nu in een keer van de wachtkamer naar de kleedruimte en de behandelkamer en uitslaapkamer. Patiënten kunnen er terecht voor alle endoscopische onderzoeken aan maag, darm, lever of longen. De afdeling kan in de toekomst nog worden uitgebreid met één extra behandelkamer. 5.6 Gebouwen, installaties en kritische systemen Veiligheid van gebouwen, installaties en apparatuur Het MCH heeft een systeem voor zowel planmatig onderhoud aan gebouwen en installaties als voor storingsafwikkeling en reparaties. Het systeem voldoet aan de standaarden van het NIAZ. Daarmee voldoet het MCH aan wettelijke regels, normen en voorschriften, waaronder NEN 1010, NEN 3141 NTA 8009:2011 en NEN 3140, en de algemene veiligheidsaspecten van installaties en apparaten. Ook voor de beheersing van medische apparatuur wordt gewerkt met een veiligheidssysteem. Hieronder valt het opzetten van procedures voor inkoop, ingebruikname en onderhoud, met de bijbehorende training en opleiding. Ook worden er risico-inventarisaties uitgevoerd voor medische apparatuur om preventieve onderhoudsschema s vast te kunnen stellen. In 2012 is het convenant Veilige toepassing van medische technologie in het ziekenhuis geïmplementeerd. De IGZ past dit convenant toe als veldnorm bij haar toezicht op de werking van het veiligheidssysteem. Het borgen van dit convenant is een continu proces waar dagelijks aan gewerkt wordt. Brandveiligheid Het MCH werkt voor brandpreventie nauw samen met de brandweer. Brandpreventie bestaat onder andere uit het verbeteren van de brandwerendheid van wanden en deuren en het plaatsen of 56

57 vervangen van brandkleppen in luchtkanalen. Deze maatregelen moeten de verspreiding van een eventuele brand zoveel mogelijk voorkomen, zodat medewerkers, de bedrijfshulpverlening (BHV) en andere dienstverlenende instanties bij een incident voldoende tijd hebben om passende maatregelen te nemen. In 2013 zijn er 59 brandmeldingen geweest. Dit is een stijging ten opzichte van de 47 brandmeldingen in Wanneer er sprake is van een brandmelding is er een belangrijke rol weggelegd voor het BHV-team. Het BHV-team wordt regelmatig getraind. In 2013 zijn er op 18 afdelingen table-top oefeningen uitgevoerd. In het verslagjaar vond geen gezamenlijke oefening van de brandweer en BHV plaats. Wel hebben er diverse rondleidingen met de brandweer plaatsgevonden. Veiligheid van kritische voorzieningen Voor de kwaliteit en continuïteit van kritieke voorzieningen, zoals elektriciteit, water, liften, ICT en risicovolle materialen, zijn beheersmaatregelen opgesteld. Ook in 2013 zijn periodieke testen en keuringen uitgevoerd, die hebben uitgewezen of de voorzieningen voldoen aan de gestelde eisen. In geval van storing of uitval zijn noodvoorzieningen aanwezig. Gebleken is dat onder meer de energievoorziening in MCH Westeinde aan vervanging toe is, wat is meegenomen in de voorziening groot onderhoud. Acht transformatoren verdelen via acht verdeelkasten stroom over het ziekenhuis. Daarnaast zijn er drie (diesel)generatoren die via de acht verdeelkasten noodstroom kunnen leveren. Daarvan moeten er twee worden vervangen en om dat te kunnen doen moeten stapsgewijs ook de schakelaars (verdeelkasten) worden vervangen. Na deze omvangrijke operatie kan de installatie weer twintig jaar mee. RampenOpvangplan en bedrijfshulpverlening Het MCH beschikt over een RampenOpvangPlan om snel en effectief te kunnen reageren op een groot aanbod van slachtoffers in geval van een ramp. Het RampenOpvangPlan, of onderdelen daarvan, wordt periodiek getest en er vinden rampoefeningen plaats. Voor interne calamiteiten is de BHV-organisatie ingericht. De BHV ers oefenen tien keer per jaar in MCH Westeinde en MCH Antoniushove. Op beide locaties oefenen daarnaast tien afdelingen per jaar. Ten slotte oefenen ook alle externe hulpverleners een keer per jaar op iedere locatie. Iedere afdeling heeft een eigen ontruimingsplan en ontruimingscoördinator. Gevaarlijke Stoffen Er is een systeem voor het markeren en gebruiken van gevaarlijke stoffen en de logistieke afwikkeling ervan. Sinds de invoering is het systeem volledig in werking en toereikend. In 2013 heeft de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) een bezoek gebracht aan het MCH. Uit het eerste bezoek is een aantal aandachtspunten gekomen. Deze punten zijn direct opgepakt door verschillende afdelingen. Dit heeft tot een aantal wijzigingen in de werkwijze geleid. Tijdens het tweede bezoek van de ILT zijn alle eerdere aandachtspunten positief beoordeeld. 57

58 6. Management van medewerkers 6.1 Personeelsbeleid Inleiding De MCH-strategie Zorg met Passie III is door HRM vertaald naar de ontwikkeling van het HRM-beleid. Als centraal thema is duurzame inzetbaarheid benoemd, geënt op drie bouwstenen: beleid en activiteiten gericht op prestaties; beleid en activiteiten gericht op ontwikkeling; beleid en activiteiten gericht op gezondheid. Door het creëren van een werkomgeving waarin alle medewerkers binnen het MCH duurzaam inzetbaar zijn, kan HRM bijdragen aan de doelstellingen van het MCH. Bestaand en nieuw beleid en activiteiten worden steeds vanuit dit thema ontwikkeld en getoetst. Jaargesprekken Begin 2013 is een serie trainingen aangeboden voor het voeren van jaargesprekken (feedback, gesprekstechnieken, situationeel leiderschap en timemanagement). In totaal hebben 88 leidinggevenden aan een van de trainingen deelgenomen. Daarnaast waren alle leidinggevenden verplicht de e-learningmodule jaargesprekken te volgen. In de tweede helft van 2013 heeft een pilot met een nieuwe methodiek van jaargesprekken plaatsgevonden. De resultaten hiervan zijn begin 2014 bekend. Vast onderdeel van de jaargesprekken vormt de beoordeling op de vier MCH-brede competenties: klantgerichtheid, initiatief, creativiteit en kwaliteit (KICK). In 2013 is 41% van de jaargesprekken gevoerd, met verslaglegging. Van ongeveer 30% van de gesprekken was de verslaglegging eind 2013 nog niet geregistreerd. Reden ligt vooral in het feit dat de gesprekken in het laatste kwartaal hebben plaatsgevonden. Herplaatsing en loopbaanplein Begin 2013 is besloten de activiteiten van het kinderdagverblijf in MCH Antoniushove te beëindigen. Hierdoor werden zes medewerkers boventallig. Van hen zijn drie medewerkers intern geplaatst. De overige drie medewerkers hebben het MCH verlaten volgens de afspraken van het Sociaal Plan. Eind 2013 zijn twee reorganisatievoorstellen goedgekeurd voor het facilitair bedrijf. In 2014 ontstaat als gevolg hiervan boventalligheid. In de tweede helft van 2013 is een voorstel geaccordeerd om een loopbaanplein in te richten. Uitvoering hiervan vindt plaats in

59 Managementdevelopment HRM heeft in samenspraak met het Landsteiner Instituut en het divisiemanagement in 2013 een kalender ontwikkeld. Met ingang van 2014 wordt een jaarlijks aanbod gepland voor het gehele leidinggevende middenkader. Dit aanbod bestaat uit interne informatiebijeenkomsten, kennisdelen en een facultatief aanbod van trainingen over specifieke onderwerpen, die jaarlijks worden vastgesteld. Daarnaast is bijgedragen aan de totstandkoming van een programma voor het middenkader van alle STZ-ziekenhuizen in samenwerking met Nijenrode. Deze ontwikkeling leidt tot de start van een programma in februari Aanstellingsbeleid Het aanstellingsbeleid van het MCH is geactualiseerd en goedgekeurd. Belangrijkste wijzigingen: afspraken over contracten voor bepaalde tijd; vaccinatiebeleid bij aanstelling; procedure interne en externe werving. Personeelsplanning Via e-hrm is actuele managementinformatie beschikbaar. In 2013 is gestart met een jaarlijkse analyse van deze informatie per afdeling. Deze vindt op alle afdelingen van de divisies plaats, zodat daarvan afgeleid jaarlijks doelstellingen kunnen worden geformuleerd voor een evenwichtig personeelsbestand, zowel in kwaliteit als in kwantiteit. Plan van aanpak Hanteren van agressie In 2013 is een plan van aanpak ontwikkeld om agressie en andere ongewenste omgangsvormen terug te dringen. In dit kader is in 2013 een norm gedefinieerd; een training ontwikkeld; het registratiesysteem verbeterd en aandacht besteed aan het melden van incidenten. Vertrouwenspersonen en klachtencommissie voor medewerkers Het MCH beschikt, naast een klachtencommissie, over drie vertrouwenspersonen ongewenst gedrag. In 2013 zijn door de vertrouwenspersonen vijf incidenten geregistreerd. In alle gevallen was sprake van onheuse bejegening (pesten, seksuele intimidatie). In geen van de gevallen heeft de melding en daaropvolgende interventie van de vertrouwenspersoon geleid tot een klacht. De vertrouwenspersonen hebben in hun jaarrapportage aangegeven dat hun bemiddeling, hulp en advies in alle gevallen heeft geleid tot een verbetering of oplossing van de situatie. Ook hebben zij bijgedragen aan de mogelijkheid van de medewerker om in het vervolg de situatie weer zelf ter hand te nemen. De klachtencommissie heeft in 2013 een onafhankelijke voorzitter gekregen en er zijn twee nieuwe leden toegetreden, conform het in 2012 geactualiseerde reglement. De klachtencommissie heeft in 2013 geen klacht ontvangen. 59

60 Voorlichting aan medewerkers Medewerkers worden via verschillende communicatiemiddelen, waaronder het huisbulletin en medewerkersnet (intranet), geïnformeerd over HR-activiteiten. In 2013 is onder andere vier keer een bijeenkomst over pensioenvoorlichting georganiseerd, waarvan in totaal 80 medewerkers gebruik gemaakt hebben. Daarnaast is de MCH-Fitweek georganiseerd, met een uitgebreid aanbod aan workshops op het gebied van gezondheid (vooral gericht op beweging en ontspanning). 400 medewerkers hebben hieraan deelgenomen. Op het FitPlein waren diëtetiek, mantelzorg, een overgangsconsulent, financieel consulent, fitnessorganisatie en slaapcentrum aanwezig om medewerkers te informeren over hun activiteiten. Het aanbod van 2014 wordt afgestemd op de getoonde interesse. Medewerkersonderzoek Het MCH werkt voor het aanreiken van nieuwe ideeën met GoodPoint!. Door een uitbreiding van deze applicatie is er nu ook de mogelijkheid om een vorm van medewerkersonderzoek te doen. Begin 2013 is een voorstel en plan van aanpak goedgekeurd door Raad van Bestuur, waarna in de tweede helft van 2013 een pilot is gestart. De resultaten hiervan zijn begin 2014 bekend. e-hrm Samen met de andere coöperatiepartners beheert het MCH het personeelsinformatiesysteem Profit. Medewerkers kunnen zelf wijzigingen doorvoeren in hun persoonsgegevens en hun salarisstrook bekijken. Doel is de personeelsmutaties steeds verder te digitaliseren. In 2013 zijn de eerste workflows hiervoor ingericht, te weten einde dienstverband en contractverlengingen. PLB-uren Het aantal opgespaarde PLB-uren van medewerkers is in 2013 verder toegenomen, waardoor de reservering op de balans toeneemt. Onderzocht is welke ideeën medewerkers hebben over het benutten van deze uren. Hieruit bleek dat medewerkers geen duidelijk doel voor de besteding van deze uren voor ogen hebben. In 2014 zullen medewerkers bewuster worden gemaakt van de mogelijkheden en het verbreden van het meerkeuzesysteem met de inzet van PLB-uren. 6.2 Arbeidsomstandigheden Het arbobeleid van het MCH kent drie pijlers: risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E); voorlichting en instructie; het netwerk van arbocontactpersonen. 60

61 RI&E De RI&E vormt de basis van het arbobeleid. Ieder kwartaal wordt aan het divisiemanagement en de Raad van Bestuur gerapporteerd over de uitvoering van verbeterpunten. In 2013 is het melden van ongevallen gedigitaliseerd en ondergebracht in I-Task. Bij een incident waarvan een medewerker slachtoffer is, wordt een BOEG-melding ((Bijna) Ongeval en (Ernstige) Gebeurtenis) gedaan. Daarmee wordt voldaan aan de Arbowetgeving om arbeidsongevallen te registreren. In 2013 zijn 148 BOEG-meldingen gedaan ten opzichte van 96 in Verklaring hiervoor is dat er meer aandacht was voor het doen van een BOEG-melding. Voorlichting en instructie In 2013 is de e-learningmodule voor het omgaan met cytostatica ontwikkeld, als onderdeel van de incompany trainingen die gegeven worden over dit onderwerp. Arbocontactpersonen Het MCH beschikt over ongeveer 70 arbocontactpersonen. Zij ondersteunen bij de uitvoering van het arbobeleid op de afdeling. In 2013 is door deze contactpersonen aandacht besteed aan onder meer de thema s agressie, ongevallen, fysieke belasting, licht en arbeid, nieuwe bedden en communicatie. Ieder kwartaal worden zij met een uitgebreide nieuwsbrief geïnformeerd over alle relevante ontwikkelingen. 6.3 (Fraudebeleid en) klokkenluidersregeling Het MCH beschikt over een goedgekeurde en actuele klokkenluidersregeling en een daaraan gekoppelde vertrouwenspersoon die specifiek is opgeleid voor meldingen. Bij de vertrouwenspersoon zijn geen incidenten gemeld. 61

62 7 Klanten en partners 7.1 Klachten Klachtenfunctionarissen Het MCH heeft per locatie een klachtenfunctionaris. Deze komt regelmatig op de afdelingen. Patiënten kunnen bij deze medewerker een klacht indienen, waarna - als patiënten daar behoefte aan hebben - een gesprek met de patiënt, de betrokken zorgverlener en de klachtenfunctionaris plaatsvindt. Aantal deelklachten per categorie bij klachtenfunctionarissen Het aantal patiënten dat een klacht heeft geuit is de afgelopen jaren iets toegenomen, terwijl het aantal deelklachten ongeveer gelijk is gebleven. Aantal deelklachten verdeeld naar type zorg!"#$% &#'! (!#'! 62

63 Aantal deelklachten per categorie (soort) # )* +,!- #.! (!,##! /!0!# Tevredenheid over de klachtafhandeling Aan het eind van de bemiddeling wordt aan de klager gevraagd hoe hij de bemiddeling heeft ervaren. De klager wordt naar zijn mening gevraagd over twee stellingen: 1. ik voelde me serieus genomen door de klachtenfunctionaris/de klachtenprocedure; 2. ik ben tevreden over het resultaat van de behandeling. De reacties op deze twee stellingen zijn in de volgende twee grafieken weergegeven:!

64 In totaal voelt 91% van de klagers zich in 2013 serieus genomen bij het behandelen van de klacht. 78% geeft aan tevreden te zijn over het resultaat van de behandeling van de klacht.! 1 2 * Het verschil tussen het cijfer van het aantal onderzochte deelklachten en de cijfers van tevredenheid/niettevredenheid, betreft cijfers die te maken hebben met uitkomsten als 'geen reactie ontvangen', 'niet-gemeten' en 'geen uitspraak'. Van Klacht Naar Kwaliteit Na afwikkeling van de klacht door de klachtenfunctionaris geeft de manager van de betreffende afdeling aan welke verbetermaatregelen worden doorgevoerd. Dit traject heet Van Klacht Naar Kwaliteit. In 2013 is in totaal 92% van de Van Klacht naar Kwaliteit - formulieren geretourneerd. Naast het management participeren ook maatschappen en vakgroepen in dit verbetertraject. Patiënten Klachtencommissie Patiënten die behoefte hebben aan een onafhankelijk schriftelijk oordeel over de gegrondheid van hun klacht, kunnen de Patiënten Klachtencommissie (PKC) inschakelen. Deze commissie beoordeelt of de (deel)klacht gegrond is en rapporteert daarover schriftelijk aan de klager, aan alle betrokkenen en aan de Raad van Bestuur. De Raad van Bestuur laat de klager vervolgens weten of de uitspraak van de PKC aanleiding is tot het nemen van maatregelen en zo ja, welke. Aantal nieuwe klachten! # 64

65 In 2013 heeft de PKC de klachten van 12 klagers afgehandeld. Over de gegrondheid van de klachten van 11 klagers is een schriftelijk oordeel gegeven (van 2 klagers uit 2012 en 9 klagers uit 2013). Over de klacht van één klager uit 2013 is geen uitspraak gedaan. Aantal deelklachten per categorie " # 3'!4.! +,!- 3# 4 (!,##! Oordeel PKC over de deelklachten #!! #!! 65

66 7.2 Melden van (bijna-)incidenten en calamiteiten in de patiëntenzorg Het MCH werkt met het Veilig Incident Melden, wat inhoudt dat op afdelingsniveau (bijna) incidenten veilig gemeld en geanalyseerd kunnen worden. Eventuele oorzaken worden dichtbij het werkproces in kaart gebracht door 36 decentrale VIM-commissies. Complexere incidenten en incidenten waarbij meerdere afdelingen betrokken zijn, worden centraal (in de MIP-commissie) besproken en afgewikkeld. Het MCH heeft een specifieke procedure voor het melden en omgaan met calamiteiten in de patiëntenzorg. Hierbij geldt de definitie die de IGZ hanteert: Een calamiteit is een niet beoogde of onverwachte gebeurtenis, die betrekking heeft op de kwaliteit van zorg en die tot de dood van een patiënt heeft geleid of een ernstig schadelijk gevolg heeft gehad. Met de calamiteitenprocedure wordt het volgende zeker gesteld: De gebeurtenis die (mogelijk) een calamiteit is, wordt door de zorgverlener binnen 24 uur gemeld aan de Raad van Bestuur; De Raad van Bestuur beslist of er sprake is van een mogelijke calamiteit en daarmee over de noodzaak tot het informeren van IGZ. Bij twijfel neemt de Raad van Bestuur contact op met IGZ om te overleggen of melding gewenst is. Als de Raad van Bestuur besluit dat er geen sprake is van een calamiteit maar wel van een incident, wordt de melding uitgezocht door de MIP-Commissie; De Raad van Bestuur formeert een onderzoeksteam, bestaande uit twee zorgverleners en een secretaris. Welke zorgverleners in het onderzoeksteam participeren, is afhankelijk van het incident. Voor een zorgvuldige en systematische uitvoering van deze analyse wordt de PRISMA-methodiek gebruikt (Prevention And Recovery Information System for Monitoring and Analyses); De Raad van Bestuur ziet erop toe dat de patiënt, en zo nodig zijn familie en de huisarts, op de juiste wijze wordt geïnformeerd over het incident en de afwikkeling ervan; Op basis van de resultaten van de oorzaakanalyse stelt de Raad van Bestuur eventuele verbetermaatregelen vast die als doel hebben herhaling te voorkomen; De Raad van Bestuur informeert binnen de daarvoor door IGZ gestelde termijnen over de resultaten van de analyse en door te voeren verbetermaatregelen. De verschillende commissies zijn verantwoordelijk voor het analyseren van incidenten en het opstellen van verbeteradviezen. Deze verbeteradviezen kunnen geregistreerd worden in het meldingsprogramma. In 2013 waren dit er 263. Enkele VIM-commissies gebruiken andere methoden om verbeteradviezen terug te koppelen aan het management van afdelingen of vakgroepen, zoals nieuwsbrieven of werkoverleggen. Voorbeelden van verbetermaatregelen: de controle op de werkbelasting van arts-assistenten neurologie is verbeterd en er zijn afspraken gemaakt over ondersteuning aan arts-assistenten neurologie door SEH-artsen bij drukte; 66

67 het gebruik van SIT-scores bij visites en overdrachten is verbeterd en er is striktere controle op naleving van het protocol SIT-score; de rol van organisatorisch leider en werkplekmanagement bij reanimaties is meegenomen in training First Responder; de intekening van het bestralingsgebied wordt gecontroleerd door minimaal één andere radiotherapeut; voorlichting(smateriaal) over serotiniteit is verbeterd; op het consultenplein van Verloskunde is een triageprotocol geïmplementeerd. Aantallen (bijna-)incidenten gemeld per jaar VIM-meldingen Totaal aantal meldingen geanalyseerd door de calamiteitencommissie Totaal aantal meldingen geanalyseerd door de MIP-commissie Totaal aantal meldingen geanalyseerd door de VIM-commissies Totaal aantal meldingen geanalyseerd door de MIP en VIM-commissies Totaal aantal meldingen nog niet geclassificeerd op peildatum jaarverslag Totaal aantal meldingen

68 8 Medewerkers 8.1 Verloop, verzuim en ondersteuning Verloop personeel en vacatures Het verlooppercentage in 2013 is 11,7% (dit is een daling van 1,3 % ten opzichte van 2012). Dit is exclusief het verloop van stagiaires en vakantiekrachten, maar tijdelijke contracten met onder andere AIOS/ANIOS zijn wel meegerekend. Belangrijkste redenen van vertrek zijn: beëindiging van rechtswege; aanvaarden van een functie elders; privéomstandigheden of pensionering. Hierdoor zijn 173 vacatures ontstaan, waarop in totaal sollicitanten hebben gereageerd. De gemiddelde looptijd van vacatures bedraagt ruim drie maanden. Met uitzondering van een aantal zeer specialistische functies is er geen sprake van krapte op de arbeidsmarkt. In het voorjaar van 2013 is de nieuwe arbeidsmarktcampagne gepresenteerd onder het motto Bij het MCH krijg je meer voor elkaar!. De campagne is gebaseerd op succesverhalen van eigen medewerkers, die ook op foto s te zien zijn. Ziekteverzuim Voor het vaststellen van de verzuimnorm is net als in het jaar ervoor gewerkt met de Verbaannorm. Op basis van deze norm, en het ziekteverzuimpercentage in het verleden, heeft iedere divisie een eigen norm vastgesteld. Op basis hiervan is de MCH-brede norm berekend die uitkomt op 4,1%. In 2013 is een verzuimpercentage van 4,0% gerealiseerd. Dit resultaat is 0,1% lager dan in De meldingsfrequentie is nagenoeg gelijk, met 1,16% in 2013 ten opzichte van 1,17% in Het MCH is per 1 juli 2013 eigen risicodrager voor de ziektewet geworden. Sinds 2008 is het MCH eigen risicodrager voor de Werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten (WGA). 68

69 9 Maatschappij 9.1 Beoordeling door externe deskundigen Waardering NIAZ In oktober 2013 heeft het NIAZ getoetst of de verbeterpunten uit de audit van het jaar ervoor voldoende waren opgepakt. Dat leidde tot de constatering dat de auditoren een ziekenhuis hebben aangetroffen dat zich georganiseerd en gemotiveerd op alle verbeterpunten heeft geworpen. Het auditteam heeft de motivatie op alle niveaus in de gesprekken en in de acties aangetroffen. Het resultaat daarvan is dat veel verbeterpunten zijn afgerond of in een ver stadium van afronding verkeren. Gelet op de geconstateerde serieuze inspanningen heeft het auditteam het vertrouwen dat het ziekenhuis de vereiste verbeterslagen zal bewerkstelligen. Onaangekondigd bezoek IGZ en jaargesprek Twee keer bracht de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) onaangekondigd een bezoek aan het MCH. Op 3 juli 2013 liepen inspecteurs door MCH Westeinde en MCH Antoniushove in het kader van het thematisch toezicht infectiepreventie. Tijdens het bezoek gaf de Inspectie aan tevreden te zijn over het naleven van het kledingreglement. De Inspectie benoemde tijdens het bezoek een aantal verbeterpunten, die zijn besproken met de betreffende afdelingen. Ook bij het tweede werkbezoek op 11 november 2013 ging de aandacht vooral uit naar risicoinventarisatie en -evaluatie, reiniging en desinfectie, isolatie en het gebruik van handschoenen. De inspecteurs bezochten de afdelingen SEH, POS-poli, Oncologie en Heelkunde. In het afsluitende gesprek was de inspectie overwegend positief. Ze constateerde merkbare verbeteringen in de praktijk. Er was een aantal aandachtspunten waarvan de inspectie aangaf er alle vertrouwen in te hebben dat deze goed worden opgepakt. Tijdens het jaargesprek met de inspectie kwamen onder meer de volgende onderwerpen aan bod: de voorgenomen fusie met het Bronovo Ziekenhuis, ontwikkelingen binnen cardiologie en de volumenormen. Het gesprek is door de inspectie vastgelegd in een brief, die zowel te vinden is op als op Resultaten wetenschappelijk onderzoek In het verslagjaar promoveerden tien specialisten (in opleiding). In de affiliatie van één van de auteurs is een aantal van 137 wetenschappelijke publicaties gevonden in PubMed en/of Web of Science met Medical Center Haaglanden (of verschillende spellingsvarianten daarvan). Zie ook paragraaf (publicaties) en paragraaf 12.5 (promoties). 69

70 9.3 Maatschappelijk verantwoord ondernemen Terugdringen kindermishandeling: ZonMw-parel en verplichte invoering kindcheck Het MCH ontving een ZonMw Parel voor het onderzoek naar het effect van het Haaglandenprotocol Kindermishandeling, dat medewerkers van de afdelingen Spoedeisende Hulp in staat stelt om kindermishandeling vroegtijdig te ontdekken. Bij 91% van de kinderen die door de hulpverleners bij het AMK gemeld worden, blijkt de melding terecht. Driekwart van deze kinderen was eerder nog niet bekend bij het AMK. De betreffende ouders zijn vaak blij met de geboden hulp. Het wetenschappelijk onderzoek naar het protocol is uitgevoerd in nauwe samenwerking met TNO, LUMC, het AMK en de IGZ. De ZonMw Parel werd uitgereikt door staatssecretaris Martin van Rijn van het Ministerie van VWS aan Hester Diderich, aandachtsfunctionaris kindermishandeling en huiselijk geweld bij het MCH. Diderich is een van de belangrijke initiatiefnemers van dit protocol. Daarnaast heeft het ministerie van VWS per 1 juli 2013, op basis van de Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling, ziekenhuizen verplicht tot invoering van de kindcheck. Dat betekent dat zij bij vermoeden van kindermishandeling het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK) moeten inschakelen. De kindcheck is ontwikkeld in het MCH als onderdeel van het Haaglanden protocol. Nederlandse pilotstudie naar botbreuken in sneeuwperiode In 2013 werd in het MCH een pilotstudie uitgevoerd naar het effect van sneeuwval op het aantal patiënten dat zich bij de SEH meldt met een botbreuk. Het totaal aantal patiënten met botbreuken tijdens een sneeuwperiode lag beduidend hoger dan in een controleperiode, terwijl het totaal aantal patiënten op de SEH vrijwel gelijk bleef. Opmerkelijk is dat het niet zozeer om ouderen gaat, maar vooral om mensen tussen de 31 en 60 jaar. Preventiemaatregelen zouden het risico op een botbreuk kunnen verlagen. In Nederland werd een dergelijke studie nog niet eerder gedaan. De pilotstudie werd uitgevoerd door Christien van der Linden, klinisch epidemioloog acute zorg en Crispijn van den Brand, SEH-arts bij het MCH, in samenwerking met Naomi van der Linden, gezondheidseconoom bij de Erasmus Universiteit Rotterdam, Institute for Medical Technology Assessment. Nominatie CZ Zorgprijs voor project nazorg ouderen Het Tweedehulp Project, waarmee het MCH op 15 juli 2013 is gestart, is genomineerd voor de CZ Zorgprijs Het Tweedehulp Project is een nazorgproject voor ouderen die vanwege een acuut probleem of acute ziekte op de SEH komen. De informatie die ze tijdens dit bezoek meekrijgen over medicijnen en vervolgafspraken, wordt vaak niet goed ontvangen of verwerkt. Dat komt door factoren zoals angst, stress, pijn en drukte op de SEH. Uit onderzoek blijkt dat vooral ouderen met 70

71 gehoorproblemen, cognitieve problemen of een verminderd gezichtsvermogen, en ouderen met een andere culturele achtergrond, moeite kunnen hebben met het begrijpen van de ontslaginstructies. Het project is gericht op patiënten van 75 jaar of ouder die niet worden opgenomen in het ziekenhuis én zelfstandig wonen. Zij worden de volgende werkdag gebeld door een verpleegkundige van de SEH die nagaat of de informatie goed is overkomen en helpt bij aanvullende vragen over de diagnose en de behandeling. Goede resultaten alcoholscreening op SEH Een op de drie patiënten die op de SEH van MCH Westeinde is gescreend op overmatig alcoholgebruik, vermindert zijn alcoholgebruik of stopt. Dat blijkt in 2013 uit de resultaten van een onderzoek van de SEH. Ruim patiënten zijn van november 2011 tot november 2012 gescreend op alcoholgebruik. Drie maanden later werden zij nagebeld. Patiënten die een SEH bezoeken blijken op dat moment meer open te staan voor informatie over gezondheidsbevorderend gedrag, zoals het bewust worden van de eigen alcoholconsumptie. Alleen het screenen op alcoholgebruik leidt al tot het verlagen van alcoholconsumptie, maar ook het verstrekken van een informatiefolder en het houden van een kortdurend motiverend gesprek leiden tot een vermindering van of stoppen met alcoholgebruik bij de patiënt. 9.4 Scores op speerpunten Acute zorg Hoofd SEH benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau Op 1 november ontving Frans de Voeght, hoofd SEH van MCH Westeinde, de koninklijke onderscheiding Ridder in de Orde van Oranje Nassau uit handen van de Haagse burgemeester Jozias van Aartsen. Onder leiding van De Voeght ontwikkelde de afdeling zich tot een van de grootste van Nederland, gespecialiseerd in de opvang en behandeling van zwaargewonde patiënten en patiënten met een hersenbloeding of -infarct. Ook zette de afdeling een low care unit op, en zijn diverse (na)zorgprojecten ontwikkeld, zoals het protocol Kindermishandeling, de screening op alcoholgebruik en het nabellen van oudere patiënten. De Voeght heeft daarnaast een belangrijke bijdrage geleverd aan de samenwerking met andere partijen in de acute zorgketen, zoals de ambulancediensten, en landelijk veel betekend als voorzitter van de Nederlandse Vereniging Spoedeisende Hulp Verpleegkundigen (NVSHV). Oncologie Artikel bevestigt nut hartsparend bestralen In maart 2013 werd in een artikel van het gezaghebbende tijdschrift New England Journal of Medicine aangetoond dat de ABC-methode van het RCWEST in Den Haag effectief is. Het RCWEST bestraalt alle (linkszijdige) borstkanker patiënten met een speciale hartsparende techniek. Volgens het artikel is aangetoond dat blootstelling van het hart aan straling bij de (linkszijdige) behandeling van borstkanker leidt tot een grotere kans op het ontstaan van hartschade. Dit kan binnen vijf tot 20 jaar na bestraling 71

72 ontstaan. Deze kans is groter bij vrouwen die al bekend waren met ziektes van het hart. De onderzoekers zijn van mening dat het hart tijdens bestraling zo weinig mogelijk blootgesteld moet worden aan straling. De hartsparende behandeling in RCWEST wordt vanaf januari 2010 toegepast bij alle linkszijdige behandelingen en uitstekend verdragen. In totaal zijn in de afgelopen jaren ongeveer 300 patiënten op deze manier bestraald. RCWEST benoemd tot expertisecentrum STZ voor borstkankerbestraling Stichting Topklinische opleidingsziekenhuizen (STZ) heeft RCWEST in oktober benoemd tot expertisecentrum. Bij RCWEST wordt een unieke methode van behandelen toegepast bij de (oudere) patiënt met borstkanker. Patiënten met borstkanker krijgen intra-operatieve radiotherapie (IORT) bij de sparende behandeling van borstkanker bij vrouwen van zestig jaar en ouder. Bij IORT bestraalt de radiotherapeut eenmalig de plaats waar de chirurg vlak daarvoor de tumor uit de borst heeft verwijderd. De borstoperatie en de bestraling worden op één dag uitgevoerd. Inmiddels zijn ruim 200 patiënten met IORT behandeld. Ook biedt RCWEST Active Breathing Control (ABC-methode) bij alle bestralingen van (linkszijdige) borstkanker bij vrouwen van alle leeftijden (zie bericht artikel bevestigt nut hartsparend bestralen ) 9.5 Keurmerken Diverse TopZorgpredicaten voor het MCH Het MCH heeft in het najaar diverse predicaten voor TopZorg ontvangen. Menzis geeft deze aan ziekenhuizen die aan de criteria voldoen en bovengemiddeld presteren. In oktober ontving het MCH het predicaat voor de behandeling van borstkanker, net als fusiepartner het Bronovo Ziekenhuis. Bij het toekennen van dit predicaat zijn de wensen en eisen van patiënten leidend. Patiënten vinden dat ze in het MCH goed en snel (binnen een week) worden geholpen en dat de psychosociale begeleiding goed geregeld is. Het MCH biedt bovendien ook directe reconstructie van de borst. In november ontving het MCH TopZorgpredicaten voor de meniscus-, cataract- (staar) en carpaal tunnelsyndroom-behandelingen. Eerder ontving het MCH van Menzis al het predicaat TopZorg voor de behandelingen op het gebied van OSAS (slaapapneu), heupprothese, rughernia, darmkanker, prostaatkanker en spataderen. Ook ontving het MCH een borstkankerlintje van de Borstkanker Vereniging Nederland (BVN). Hiermee geeft Borstkanker Vereniging Nederland aan dat de borstkankerzorg van het MCH aan de criteria van BVN voldoet. 72

73 10 Resultaten dochters 10.1 Stichting Diabetes Zorg Haaglanden (DZH) Algemene doelstelling Stichting Diabetes Zorg Haaglanden (DZH) is een behandel- en kenniscentrum voor diabetespatiënten. DZH biedt zorg op maat die aansluit bij de behoefte en wens van patiënt en huisarts. Het zorgaanbod bestaat uit interdisciplinaire en taakgerichte zorg. Samenstelling organisatie DZH is een stichting met als statutair directeur mw H.C.M. Bank. Het bestuur wordt gevormd door de Raad van Bestuur van het MCH. In 2013 werkte in DZH gemiddeld 27 medewerkers (exclusief specialisten). Pijlers DZH is een (boven-)regionaal en tweedelijns centre of excellence voor alle patiënten met diabetes mellitus, met een gerichte focus op de volgende pijlers: zorg daar waar het protocol ophoudt, diabeteszorg jongeren, juiste behandeling voor de jongvolwassene, groepsconsulten en groepseducatie, expertisecentrum, patiënttevredenheid meten, kennisoverdracht binnen de klinische afdelingen van het MCH en DZH online. Samenwerkingsverbanden DZH heeft met diverse partijen samenwerkingsverbanden ter bevordering van hoogwaardige zorg, zoals met het MCH, Bronovo Ziekenhuis, Groene Hart Ziekenhuis, DVN, EADV, Huisartsen en POHers van huisartsenpraktijken. Ziekteverzuim Het ziekteverzuim in 2013 was 4,0% exclusief zwangerschapsverlof. Klachten DZH werkt met een onafhankelijke klachtencommissie. Deze commissie is tevens werkzaam voor het MCH. In 2013 zijn er twee klachten binnengekomen bij de klachtenfunctionaris. Deze klachten zijn volgens de klachtenprocedure opgelost en afgehandeld. Enkele belangrijke ontwikkelingen in 2013: Als één van de drie instellingen in Nederland heeft het diabetescentrum tot en met maart 2013 meegewerkt aan de implementatie van de richtlijn bij screening, signalering van depressieve klachten en hulpbehoefte bij diabetes, ondersteund door de NAD/NDF; 73

74 De huisarts kan nu via Zorgdomein eenvoudig een keuze maken uit de aangeboden diabeteszorgmodellen. De zorgmodellen zijn geclusterd in vier categorieën: o eenmalig diabetes consult; o kortdurend diabetes behandeltraject; o overname diabeteszorg; o zwangerschap en diabetes. Er is een Diabetes App ontwikkeld, te gebruiken als persoonlijk dagboek en hulpmiddel; De diabetesverpleegkundigen van DZH en MCH Westeinde zijn samengevoegd tot één team op één locatie, namelijk in DZH. Op 30 mei 2013 is een teambuildingsdag georganiseerd; Met diverse activiteiten is aandacht gegeven aan Wereld Diabetes Dag op 14 november. Op 21 maart 2013 kreeg Judith van Niel, nurse-practitioner, de negende EADV-Award. Judith wordt landelijk gezien als een veelzijdige diabetesverpleegkundige met een voorbeeldfunctie. De EADV-Award wordt elke twee jaar uitgereikt en is bedoeld voor een diabetesverpleegkundige (of een team van diabetesverpleegkundigen) die zich op een bijzondere manier verdienstelijk heeft gemaakt binnen de diabeteszorg. Financieel Resultaat De omzet van DZH in het verslagjaar bedroeg en het resultaat was Publicaties Effects of patient-reported non-severe hypoglycemia on healthcare resource use, work-time loss, and wellbeing in insulin-treated patients with diabetes in seven European countries. Geelhoed-Duijvestein PH, Pedersen-Bjergaard, U, Weitgasser R, Lahtela J, Jensen MM, Östenson CG. J Med Econ Dec;16(12): doi: / Epub 2013 Oct PMID: [PubMed - in process] Self-reported non-severe hypoglycaemic events in Europe. Östenson CG, Geelhoed-Duijvestein P, Lahtela J, Weitgasser R, Markert Jensen M, Pedersen- Biergaard U Diabet Med 2014 Jan;31(1): doi: /dme Epub 2013 Jul 26. PMID: [PubMed - in process] Psychometric and screening properties of the WHO-5 well-being index in adult outpatients with Type 1 or Type 2 diabetes mellitus. Hajos TR, Pouwer F, Skovlund SE, Den Oudsten BL, Geelhoed-Duijvestein PH, Tack CJ, Snoek FJ Diabetes Med 2013 Feb;30(2):e63-9. doi: /dme PMID: [PubMed - indexed for MEDLINE] Differential associations between depressive symptoms and glycaemic control in outpatients with diabetes. Bot M, Pouwer F, de Jonge P, Tack CJ, Geelhoed-Duijvestijn PH, Snoek FJ. 74

75 Diabet Med 2013 Mar;30(3):e doi: /dme PMID: [PubMed - indexed for MEDLINE] Similar adverse pregnancy outcome in native and nonnative dutch women with pregestational type 2 diabetes: a multicentre retrospective study. Groen B, Links TP, van den Berg PP, Hellinga M, Moerman S, Visser GH, Sluiter WJ, Faas MM, Schreuder MC, Visser W, Geelhoed-Duijvestijn PH, Bianchi R, Bartelink AK, de Valk HW. ISRN Obstet Gynecol Oct 30;2013: doi: /2013/ ecollection PMID: [PubMed] PMCID: PMC Acute abdomen in the elderly, still a potential pitfall. Klap BC, Geelhoed-Duijvestijn PH, Kharagjitsingh AV. Neth J Med Mar;71(2):105. PMID: [PubMed - indexed for MEDLINE] The challenge of multidisciplinary research: improving diabetic pregnancy together. Geelhoed-Duijvestijn PH, Diamant M, Wolffenbuttel BH; Diabetes Core Group of Dutch Association of Internists; RT-CGM expert group of the Dutch Diabetes Federation; Board of BIDON. Neth J Med Oct;71(8): PMID: [PubMed - in process] Changes in multidirectional LV strain in asymptomatic patients with type 2 diabetes mellitus: a 2-year follow-up study. Roos CJ, Scholte AJ, Kharagjitsingh AV, Bax JJ, Delgado V. Eur Heart J Cardiovasc Imaging Jan;15(1):41-7. doi: /ehjci/jet075. Epub 2013 Jun 21.PMID: [PubMed - in process] 10.2 Apotheek MCH Lijnbaan BV Apotheek MCH Lijnbaan BV is een (poliklinische) openbare apotheek, gevestigd in de centrale hal van MCH Westeinde. Kwaliteit Het kwaliteitsbeleid van Apotheek MCH Lijnbaan BV is gericht op het leveren en garanderen van verantwoorde farmaceutische zorg, zoals omschreven in de kwaliteitswet Zorginstellingen. Het gaat om zorg van goed niveau, doeltreffend, doelmatig en patiëntgericht, die voorziet in de reële behoefte van de patiënt. De verleende zorg is in overeenstemming met wettelijke regelingen en met de bepalingen van de Nederlandse Apotheek Norm, de Modelregeling apotheker-patiënt en de met zorgverzekeraars overeengekomen contracten. Apotheek MCH Lijnbaan BV is gecertificeerd volgens het HKZ-certificatieschema openbare apotheken conform ISO 9001: Het certificaat is opnieuw behaald volgens de nieuwe HKZ-norm op 6 januari

76 De doelgroepen van de apotheek zijn: alle poliklinische patiënten van MCH Westeinde, patiënten die ontslagen worden uit MCH Westeinde, personeel dat werkzaam is in het MCH, patiënten die vlakbij het ziekenhuis wonen en voorbijgangers. Medicijngebruik Het geven van voorlichting en advies over geneesmiddelen en het correcte en veilige gebruik van deze middelen is een kerntaak. Uitgangspunt hierbij is dat de cliënt uiteindelijk zelf verantwoordelijk is, maar dat door de medewerkers van Apotheek MCH Lijnbaan BV alles in het werk wordt gesteld om de cliënt te helpen bij het nemen van goede beslissingen over geneesmiddelgebruik. Om de therapietrouw te bevorderen zijn weekleveringen, de herhaalreceptservice en de thuisbezoekservice een nog belangrijkere plaats gaan innemen in de dienstverlening aan de patiënten. Dit geldt zowel voor geneesmiddelen op recept als voor zelfzorg, en behalve voor geneesmiddelen ook voor alle andere artikelen die de apotheek levert. Apotheek MCH Lijnbaan BV participeert in de regionale nachtdienstapotheek organisatie SASA met een vestiging in ziekenhuis Leyenburg te Den Haag. Apotheek MCH Lijnbaan BV levert sinds 1 april 2013 farmaceutische spoedzorg op elke weekdag tussen en uur en op elke zaterdag, zondag en feestdag van 9.00 tot uur. De beherend apotheker is drs. P.S.A. van Rooijen. De tweede apothekers zijn mw. drs. W.J. Berger en mw. drs. S. Li. De apothekers vormen samen met negen apothekersassistenten en drie bezorgers het apotheekteam van 11 fte. Financieel resultaat Het financiële resultaat van 2013 bedroeg bij een omzet van West End Facility BV West End Facility BV (WEF) levert schoonmaakdiensten in MCH Westeinde en MCH Antoniushove. WEF meet de kwaliteit van het werk op basis van het Dagelijks Kwaliteit Systeem (DKS) en werkt conform de WIP-richtlijnen. De werkzaamheden worden onder andere uitgevoerd in het OK-complex, de afdelingen CSA en radiotherapie, de poli s, kantoren en trappenhuizen. Schoon te maken oppervlaktes: m2 in MCH Westeinde; m2 in MCH Antoniushove. Op 31 december 2013 had WEF 87 medewerkers in dienst (37 fte). Financieel resultaat De omzet van 2013 bedroeg met een resultaat van

77 10.4 Express-so BV Express-so BV is de restauratieve voorziening met ziekenhuiswinkel voor patiënten, bezoekers en personeel van het MCH. Express-so BV is gevestigd in zowel MCH Westeinde als MCH Antoniushove. Aantal gasten per week: Circa in MCH Westeinde; Circa in het bezoekersrestaurant en 680 in het personeelsrestaurant van MCH Antoniushove. Express-so BV had 26 medewerkers (19 fte) in dienst op 31 december Financieel resultaat De omzet van 2013 bedroeg met een resultaat van Lab West BV Inleiding Het HagaZiekenhuis, het MCH en Stichting Trombosedienst s Gravenhage en omstreken hebben hun krachten op 1 juli 2011 gebundeld in laboratoriumorganisatie Lab West BV, waarvan het MCH en het HagaZiekenhuis ieder voor 50% aandeelhouder zijn. Het klinisch chemisch en hematologisch laboratorium van het HagaZiekenhuis, het klinisch chemisch laboratorium van het MCH en de gehele trombosedienst zijn in de nieuwe organisatie opgegaan. De 330 medewerkers van Lab West BV verrichten jaarlijks meer dan 1 miljoen bloedafnames. Met de afgenomen materialen worden door hen meer dan 8 miljoen tests uitgevoerd. De uitslagen van deze analyses helpen verschillende soorten zorgprofessionals bij het stellen van de juiste diagnose of bij het vervolgen van een behandelproces. Doelstelling De doelstelling van Lab West BV bestaat uit de volgende elementen: Goede kwaliteit voor een lage prijs: Lab West BV wil zich in een sterk versnipperde markt onderscheiden met het aanbieden van kwalitatief hoogwaardige laboratoriumdiagnostiek tegen een zeer scherp tarief. Het bijzondere hierbij is dat zowel de spoedeisende diagnostiek, het bloedtransfusieonderzoek, de trombosezorg als de niet-spoedeisende diagnostiek binnen één organisatie worden afgehandeld. Lab West bedient dus zowel de eerste als de tweede lijn; Versterken van de consultfunctie: Door de schaalvergroting die met de vorming van Lab West BV heeft plaatsgevonden, is het 77

78 voor de klinisch chemici mogelijk geworden om zich te specialiseren op één of enkele aandachtsgebieden. Hierdoor wordt de adviserende rol richting aanvragers en patiënten aanmerkelijk belangrijker; Onderwijs en innovatie: Lab West BV is nauw betrokken bij het onderwijs en de opleidingen voor analisten en medewerkers bloedafname. Samen met de opleidingsinstituten werkt Lab West BV eraan om de laboratoriumdiagnostiek ook in de toekomst te kunnen bemensen met gemotiveerde en adequaat geschoolde studenten. Innovaties op analytisch gebied en onderzoek in brede zin worden door Lab West aangemoedigd en ondersteund. Kwaliteit, ARBO en Milieu (KAM-zorg) Lab West BV kent een KAM-zorg systeem, dat deel uitmaakt van het kwaliteitssysteem. Dit systeem ondergaat iedere twee jaar een audit van de Raad voor Accreditatie (CCKL). Tijdens de audits wordt onderzocht of aan de strikte normen zoals deze zijn gesteld in de praktijkrichtlijn wordt voldaan. Voorheen hadden de drie deelnemende partijen in Lab West BV een eigen kwaliteitssysteem. Gedurende de transitiefase wordt toegewerkt naar een gezamenlijk systeem. Onderzoek en ontwikkeling Een internationaal referentielab voor de enzymen maakt deel uit van Lab West. Hierin worden, in samenwerking met enkele andere gerenommeerde labs wereldwijd, de standaarden bepaald waarop de enzymbepalingen worden geijkt. Lab West BV verricht onder andere onderzoek naar erfelijke membraanafwijkingen van de rode bloedcellen; in nationaal opzicht is het een expertisecentrum. Personeel Op 31 december 2013 had Lab West BV 336 medewerkers in dienst (273 fte). Financieel resultaat De totale omzet in 2013 bedroeg met een resultaat van

79 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden Jaarrekening 2013 Medisch Centrum Haaglanden 79

80 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden INHOUDSOPGAVE Pagina 11.1 Geconsolideerde jaarrekening Geconsolideerde balans per 31 december Geconsolideerde resultatenrekening over Geconsolideerd kasstroomoverzicht over Grondslagen van waardering en resultaatbepaling Toelichting op de geconsolideerde balans per 31 december Mutatieoverzicht vaste activa o.g.v. art. 5a Regeling verslaggeving WTZi Specificatie ultimo boekjaar onderhanden projecten en gereedgekomen projecten Overzicht langlopende schulden ultimo Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening over Enkelvoudige balans per 31 december Enkelvoudige resultatenrekening over Grondslagen van waardering en resultaatbepaling enkelvoudige jaarrekening Toelichting op de enkelvoudige balans per 31 december Mutatieoverzicht vaste activa o.g.v. art. 5a Regeling verslaggeving WTZi (enkelvoudig) Specificatie ultimo boekjaar onderhanden projecten en gereedgekomen projecten (enkelvoudig) Overzicht langlopende schulden ultimo 2013 (enkelvoudig) Toelichting op de enkelvoudige resultatenrekening over Overige gegevens Vaststelling en goedkeuring jaarrekening Resultaatbestemming Gebeurtenissen na balansdatum Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

81 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden 11.1 GECONSOLIDEERDE JAARREKENING

82 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden 11.1 GECONSOLIDEERDE JAARREKENING GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 (na resultaatbestemming) Ref. 31-dec dec ACTIVA Vaste activa Immateriële vaste activa 0 0 Materiële vaste activa Financiële vaste activa Totaal vaste activa Vlottende activa Voorraden Onderhanden werk uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten Vorderingen uit hoofde van bekostiging Overige vorderingen Effecten 0 0 Liquide middelen Totaal vlottende activa Totaal activa Ref. 31-dec dec-12 PASSIVA Eigen vermogen Kapitaal Collectief gefinancierd gebonden vermogen Niet-collectief gefinancierd vrij vermogen Totaal eigen vermogen Aandeel derden Voorzieningen Voorzieningen uit hoofde van macrobeheersinstrument Overige voorzieningen Langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) Kortlopende schulden (ten hoogste 1 jaar) Schulden uit hoofde van bekostiging Overige kortlopende schulden Totaal passiva

83 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2013 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Ref Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / DBC-zorgproducten A- en B-segment) Omzet DBC's / DBC-zorgproducten B-segment Omzet DBC's / DBC-zorgproducten A-segment Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en honorariumplafonds Subsidies Overige bedrijfsopbrengsten Som der bedrijfsopbrengsten BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten Honorariumkosten vrijgevestigd medisch specialisten die aan 0 0 de instelling voor medisch specialistische zorg declareren Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa Overige bedrijfskosten Som der bedrijfslasten BEDRIJFSRESULTAAT Financiële baten en lasten Resultaat aandeel derden RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSUITOEFENING Buitengewone baten Buitengewone lasten Buitengewoon resultaat 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR VOOR BELASTINGEN Belastingen RESULTAAT BOEKJAAR NA BELASTINGEN RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: Toevoeging: Reserve aanvaardbare kosten Niet collectief gefinancierd vrij vermogen

84 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GECONSOLIDEERD KASSTROOMOVERZICHT OVER 2013 Kasstroom uit operationele activiteiten Ref Bedrijfsresultaat Aanpassingen voor: - afschrijvingen aandeel derden mutaties voorzieningen Veranderingen in vlottende middelen: - voorraden mutatie onderhanden werk uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten vorderingen vorderingen/schulden uit hoofde van bekostiging kortlopende schulden (excl. schulden aan banken) Kasstroom uit bedrijfsoperaties Ontvangen interest Betaalde interest Resultaat aandeel derden Belastingen Buitengewoon resultaat Totaal kasstroom uit operationele activiteiten Kasstroom uit investeringsactiviteiten Investeringen materiële vaste activa Desinvesteringen materiële vaste activa Investeringen immateriële vaste activa 0 0 Desinvesteringen immateriële vaste activa 0 0 Investeringen deelnemingen en/of samenwerkingsverbanden Nieuw opgenomen leningen 0 0 Aflossing leningen Overige investeringen in financiële vaste activa Totaal kasstroom uit investeringsactiviteiten Kasstroom uit financieringsactiviteiten Nieuw opgenomen leningen Aflossing langlopende schulden Totaal kasstroom uit financieringsactiviteiten Mutatie geldmiddelen Stand geldmiddelen per 1 januari Stand geldmiddelen per 31 december Toelichting: Er is gebruik gemaakt van de indirecte methode. 84

85 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Algemeen Grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de Regeling verslaggeving WTZi, de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving, in het bijzonder RJ 655 inzake de jaarverslaggeving door zorginstellingen, en Titel 9 Boek 2 BW. Continuïteitsveronderstelling Deze jaarrekening is opgesteld uitgaande van de continuïteitsveronderstelling. Er zijn geen onzekerheden van materieel belang op grond waarvan twijfel zou kunnen bestaan over de continuïteit van het geheel van de werkzaamheden van Stichting Medisch Centrum Haaglanden (MCH). Wij verwachten dat de cashflow over het boekjaar 2014 zich positief zal ontwikkelen. De continuïteitsveronderstelling is mede gebaseerd op de ontvangst van een waiver door de banken per medio augustus. Hier is per 30 juni 2014 formeel een default ontstaan vanwege landelijke sectorale onzekerheden. Deze landelijke sectorale onzekerheden hebben ertoe geleid dat de jaarrekening 2013 niet tijdig met een goedkeurende verklaring op 30 juni 2014 aan de banken kon worden overlegd. Deze uitzondering op de continuïteitsveronderstelling is enkel van toepassing op de leningen welke zonder WfZ borging zijn verstrekt. Ten aanzien van de continuïteit van de instelling is er, los van deze landelijke sectorale onzekerheid en daarmee de onmogelijkheid (tijdig) te voldoen aan de banken convenanten, geen enkele reden tot verdere inschatting of gedetailleerde analyse op de financiële positie benodigd. De instelling is de afgelopen jaren winstgevend geweest en is dit nog steeds. Daarnaast heeft MCH eenvoudig toegang tot de kapitaalmarkt. Vestigingsplaats en -adres De feitelijke vestigingsplaats en -adres van MCH: Lijnbaan 32, 2501 CK te Den Haag. Vergelijking met voorgaand jaar MCH heeft per een stelselwijziging doorgevoerd in de waardering van de onderhanden projecten uit hoofde van DOT-Zorgproducten. De waarderingsgrondslag is gewijzigd van kostprijs naar huidige opbrengstwaarde op basis van het tussentijds afgeleide product. De reden voor het doorvoeren van deze stelselwijziging is de Handreiking Omzetverantwoording 2013 die de waardering koppelt aan de RJ die stelt dat de waardering van het onderhanden werk moet worden gekoppeld aan het percentage of completion. De effecten van deze stelselwijziging zijn rechtstreeks verwerkt in het eigen vermogen onder de Reserve aanvaardbare kosten. De invloed van de stelselwijziging op het vermogen bedraagt De vergelijkende cijfers zijn met dit bedrag aangepast. Het effect op het resultaat van deze stelselwijziging in het huidige boekjaar bedraagt minus De grondslagen van waardering en van resultaatbepaling zijn verder ongewijzigd ten opzichte van voorgaand jaar. Consolidatie In de consolidatie worden de financiële gegevens van MCH opgenomen, samen met haar groepsmaatschappijen en andere rechtspersonen waarop zij een overheersende zeggenschap kan uitoefenen of waarover zij de centrale leiding heeft. Groepsmaatschappijen zijn rechtspersonen waarin MCH direct of indirect overheersende zeggenschap kan uitoefenen doordat zij beschikt over de meerderheid van de stemrechten of op enige andere wijze de financiële en operationele activiteiten kan beheersen. Hierbij wordt tevens rekening gehouden met potentiële stemrechten die direct kunnen worden uitgeoefend op balansdatum. De groepsmaatschappijen en andere rechtspersonen waarop zij een overheersende zeggenschap kan uitoefenen of waarover zij de centrale leiding heeft, worden voor 100% in de consolidatie betrokken. Wanneer er sprake is van een belang in een joint venture, dan wordt het desbetreffende belang proportioneel geconsolideerd. Van een joint venture is sprake indien als gevolg van een overeenkomst tot samenwerking de zeggenschap door de deelnemers gezamenlijk wordt uitgeoefend. Intercompany-transacties, intercompany-winsten en onderlinge vorderingen en schulden tussen groepsmaatschappijen en andere in de consolidatie opgenomen rechtspersonen worden geëlimineerd, voor zover de resultaten niet door transacties met derden buiten de groep zijn gerealiseerd. Ongerealiseerde verliezen op intercompany-transacties worden ook geëlimineerd tenzij er sprake is van een bijzondere waardevermindering. Waarderingsgrondslagen van groepsmaatschappijen en andere in de consolidatie opgenomen rechtspersonen zijn waar nodig gewijzigd om aansluiting te krijgen bij de geldende waarderingsgrondslagen voor de Groep. 85

86 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING In de consolidatie zijn de volgende vennootschappen begrepen: Stichting Diabetes Zorg Haaglanden; De Stichting exploiteert een zelfstandig behandelcentrum in Den Haag voor het verlenen van zorg aan mensen met diabetes mellitus. Het MCH heeft 100% zeggenschap. Express-so BV; De exploitatie van de restauratieve voorzieningen in de centale hal van het MCH Westeinde en MCH Antoniushove en het bedrijfsrestaurant in MCH Antoniushove wordt door Express-so verzorgt. Het MCH heeft 100% zeggenschap. West End Facility BV; In West End Facility zijn schoonmaakwerkzaamheden en -diensten, afvalverwerking, interne verhuizingen en gebouw- en terreingebonden werkzaamheden ondergebracht. Het MCH heeft 100% zeggenschap. Apotheek MCH Lijnbaan BV; De activiteiten bestaan uit het exploiteren van een openbare apotheek in MCH Westeinde. Het MCH bezit 51% van de aandelen. Lab West BV. De BV exploiteert het Klinisch Chemisch Laboratorium van het HagaZiekenhuis en MCH. De aandelen van de vennootschap zijn voor 50% in handen van het HagaZiekenhuis en MCH bezit de andere 50% van de aandelen. Verbonden rechtspersonen Als verbonden partijen worden aangemerkt alle rechtspersonen waarover overheersende zeggenschap, gezamenlijke zeggenschap of invloed van betekenis kan worden uitgeoefend. Ook rechtspersonen die overwegende zeggenschap kunnen uitoefenen worden aangemerkt als verbonden partij. Ook de statutaire directieleden, andere sleutelfunctionarissen in het management van MCH en nauwe verwanten zijn verbonden partijen. Transacties van betekenis met verbonden partijen worden toegelicht voor zover deze niet onder normale marktvoorwaarden zijn aangegaan. Hiervan wordt toegelicht de aard en de omvang van de transacties en andere informatie die nodig is voor het verschaffen van het inzicht. Toelichting bij het samenstellen van de WNT verantwoording Bij de samenstelling van de in de jaarrekening opgenomen verantwoording uit hoofde van de WNT zijn de Beleidsregels toepassing WNT d.d. 26 februari 2014, inclusief de wijziging van 12 maart 2014, van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties als uitgangspunt gehanteerd. Schattingen Om de grondslagen en regels voor het opstellen van de jaarrekening te kunnen toepassen, is het nodig dat de Raad van Bestuur van MCH zich over verschillende zaken een oordeel vormt, en dat de Raad van Bestuur schattingen maakt die essentieel kunnen zijn voor de in de jaarrekening opgenomen bedragen. Indien het voor het geven van het in art. 2:362 lid 1 BW vereiste inzicht noodzakelijk is, is de aard van deze oordelen en schattingen inclusief de bijbehorende veronderstellingen opgenomen bij de toelichting op de betreffende jaarrekeningposten. Kasstroomoverzicht Het kasstroomoverzicht is opgesteld op basis van de indirecte methode Grondslagen van waardering van activa en passiva Activa en passiva Voor zover niet anders is vermeld zijn de activa en passiva gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs. Toelichtingen op posten in de balans, resultatenrekening en kasstroomoverzicht zijn in de jaarrekening genummerd. Immateriële en materiële vaste activa De immateriële en materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs onder aftrek van cumulatieve afschrijvingen en cumulatieve bijzondere waardeverminderingen. De vaste activa worden lineair afgeschreven met een restwaarde van 0. De afschrijvingstermijnen zijn gebaseerd op de geschatte levensduur die per categorie als volgt zijn bepaald: Terreinvoorzieningen Gebouwen Verbouwingen en installaties Inventarissen en ICT Trekkingsrechten Instandhouding / kleine verbouwingen 20 jaar 50 jaar 20 jaar 5 tot 10 jaar 20 jaar 10 jaar Op de grondwaarde vindt geen afschrijving plaats. 86

87 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Als gevolg van de wijzigende bekostiging in de ziekenhuiszorg (waarbij prestatiebekostiging definitief is ingevoerd per 1 januari 2012 en overgangsregels zijn vastgesteld) en als gevolg van de vigerende verslaggevingsregels heeft MCH een nieuwe inschatting gemaakt van de verwachte gebruiksduur en restwaarde van de panden, installaties en inventarissen. Hieruit volgt dat de afschrijvingstermijn naar de mening van de Raad van Bestuur van MCH geen aanpassing behoeven. De Minister van VWS heeft een overgangsregime kapitaallasten bewerkstelligd. Dit overgangsregime geeft, aflopend in de tijd, gedeeltelijke zekerheid voor oudbouw- en nieuwbouwproblematiek van het vastgoed en zekerheid voor de afwikkeling van de voormalige Immateriële Vaste Activa (door versnelde afschrijving en vergoeding in de budgetten). Dit overgangsregime is uitgewerkt in beleidsregels van de NZa maar is niet van toepassing bij MCH. Bijzondere Waardevermindering Het vervallen van het stelsel van bekostiging waarbij een integrale vergoeding voor de werkelijke afschrijvingskosten van vaste activa was opgenomen, kan ook gevolgen hebben voor de waardering van de materiële vaste activa. Het vervallen van het stelsel van bekostiging kan worden aangemerkt als een aanwijzing voor de aanwezigheid van een bijzondere waardevermindering overeenkomstig RJ hoofdstuk 121 Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa. Vaste activa met een lange levensduur worden beoordeeld op bijzondere waardeverminderingen wanneer wijzigingen of omstandigheden zich voordoen die doen vermoeden dat de boekwaarde van een actief niet terugverdiend zal worden. De terugverdienmogelijkheid van activa die in gebruik zijn, wordt bepaald door de boekwaarde van een actief te vergelijken met de geschatte contante waarde van de toekomstige nettokasstromen die het actief naar verwachting zal genereren. Wanneer de boekwaarde van een actief hoger is dan de geschatte contante waarde van de toekomstige kasstromen, worden bijzondere waardeverminderingen verantwoord voor het verschil tussen de boekwaarde en de realiseerbare waarde. MCH heeft voor het ziekenhuis een bedrijfswaardeberekening opgesteld om te beoordelen of er sprake is van een bijzondere waardevermindering. De uitkomsten van de bedrijfswaardeberekening zijn sterk afhankelijk van veronderstellingen over de tarieven in de toekomstige afspraken met Zorgverzekeraars, groei van de productie en disconteringsvoeten die mede afhankelijk zijn van de toekomstige marktontwikkelingen, financiering en bekostiging. De bedrijfswaardeberekening geeft aan dat de bandbreedte van de uitkomst zeer groot kan zijn. De uitgangspunten die het ziekenhuis hanteert zijn de volgende: Jaarlijkse groei: volume 1% en prijs 1,5% Discontovoet bedraagt 4,1% De ingeschatte opbrengstwaarde is hoger dan de boekwaarde eind Er is dan ook geen sprake van een bijzondere waardevermindering. Immateriële en materiële vaste activa Een eventuele afwijking van de verwachtingen kan mogelijk een substantiële impact hebben op de vermogenspositie van MCH in de toekomst, zowel voor het beeld van resultaat en vermogen in de onderhavige jaarrekening als in toekomstige jaren. Een dergelijke afwijking zal, voorzover aan de orde, worden verwerkt in het jaar dat deze voldoende betrouwbaar kan worden bepaald. Voor het gebouw op Antoniushove, dat wordt verhuurd aan de HOED, hebben wij de afschrijvingstermijn in 2011 teruggebracht tot 2014 vanwege de nieuwbouw op Antoniushove en de daarmee noodzakelijke sloop van dit gebouw. Overeenkomstig de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving (RJ 145) worden de hieruit voortvloeiende effecten voor de afschrijvingen verwerkt in de verwachte resterende gebruiksperiode van het gebouw. Als gevolg hiervan zijn de afschrijvingskosten in 2011 met toegenomen ten opzichte van de kosten bij ongewijzigde uitgangspunten. Dit effect werkt door in 2012, 2013 en een deel van Financiële vaste activa Deelnemingen in groepsmaatschappijen en overige deelnemingen waarin invloed van betekenis kan worden uitgeoefend, worden gewaardeerd volgens de nettovermogenswaardemethode. Invloed van betekenis wordt in ieder geval verondersteld aanwezig te zijn bij het kunnen uitbrengen van 20% of meer van de stemrechten. De nettovermogenswaarde wordt berekend volgens de grondslagen die gelden voor deze jaarrekening; voor deelnemingen waarvan onvoldoende gegevens beschikbaar zijn voor aanpassing aan deze grondslagen, wordt uitgegaan van de waarderingsgrondslagen van de desbetreffende deelneming. Indien de waardering van een deelneming volgens de nettovermogenswaarde negatief is, wordt deze op nihil gewaardeerd. Deelnemingen waarop geen invloed van betekenis kan worden uitgeoefend, worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs. Indien sprake is van een duurzame waardevermindering vindt waardering plaats tegen deze lagere waarde; afwaardering vindt plaats ten laste van de resultatenrekening. 87

88 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING De leningen aan niet-geconsolideerde deelnemingen worden opgenomen tegen geamortiseerde kostprijs op basis van de effectieve rentemethode, verminderd met bijzondere waardeverminderingsverliezen. De grondslagen voor overige financiële vaste activa zijn opgenomen onder het kopje Financiële Instrumenten. Dividenden worden verantwoord in de periode waarin zij betaalbaar worden gesteld. Rentebaten worden verantwoord in de periode waartoe zij behoren, rekening houdend met de effectieve rentevoet van de desbetreffende post. Eventuele winsten of verliezen worden verantwoord onder de financiële baten en lasten. MCH kent, naast de in de consolidatie betrokken vennootschappen, de volgende deelnemingen: Nederlands Centrum voor Plastische Chirurgie BV te Den Haag De vennootschap exploiteert een een kliniek voor plastische chirurgie. Het MCH is voor 10% aandeelhouder. De deelneming is op verkrijgingsprijs (ad ) gewaardeerd. Regionaal Samenwerkings Organisatie Haaglanden (RSO BV) In de vennootschap exploiteren de regionale zorgverleners een regionaal schakelpunt voor informatie uitwisseling tussen zorgverleners. Het MCH heeft een aandeel van 4%. Begin 2014 zijn de aandelen van de Regionale Samenwerkings Organisatie Haaglanden BV overgedragen aan de Stichting Transmurale Zorg Den Haag en omstreken. Tevens is er een afspraak gemaakt over de afwikkeling van de openstaande lening. Vervreemding van vaste activa Voor verkoop beschikbare activa worden gewaardeerd tegen boekwaarde of lagere opbrengstwaarde. Voorraden De voorraden zijn gewaardeerd tegen historische inkoopprijzen onder aftrek van een voorziening voor incourantheid, voorzover daartoe aanleiding bestaat. Financiële instrumenten Financiële instrumenten omvatten handels- en overige vorderingen, geldmiddelen, leningen en overige financieringsverplichtingen, handelsschulden en overige te betalen posten. Financiële instrumenten omvatten tevens in contracten besloten afgeleide financiële instrumenten (derivaten). Financiële instrumenten worden bij de eerste opname verwerkt tegen reële waarde, waarbij (dis)agio en de direct toerekenbare transactiekosten niet in de eerste opname worden meegenomen. Indien instrumenten niet zijn gewaardeerd tegen reële waarde met verwerking van waardeveranderingen in de resultatenrekening, maken eventuele direct toerekenbare transactiekosten geen deel uit van de eerste waardering. In contracten besloten financiële instrumenten die niet worden gescheiden van het basiscontract, worden verwerkt in overeenstemming met het basiscontract. Na de eerste opname worden financiële instrumenten op de hierna beschreven manier gewaardeerd. Verstrekte leningen en overige vorderingen Verstrekte leningen en overige vorderingen worden gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs op basis van de effectieve rentemethode, verminderd met bijzondere waardeverminderingsverliezen. Overige financiële verplichtingen Financiële verplichtingen die geen deel uitmaken van een handelsportefeuille worden tegen geamortiseerde kostprijs gewaardeerd op basis van de effectieve rentemethode. Afgeleide financiële instrumenten MCH documenteert de hedgerelaties in generieke hedgedocumentatie en toetst periodiek de effectiviteit van de hedgerelaties door vast te stellen dat geen sprake is van overhedges. Indien afgeleide instrumenten niet langer voldoen aan de voorwaarden voor hedge accounting, aflopen of worden verkocht of wanneer de instelling niet langer kiest voor hedge accounting wordt hedge accounting beëindigd. De tot dat moment in het vermogen verantwoorde resultaten blijven in het eigen vermogen uitgesteld tot het moment dat de toekomstige transactie plaatsvindt. Indien de transactie naar verwachting niet meer plaatsvindt, worden de in het eigen vermogen uitgestelde cumulatieve hedgeresultaten naar de resultatenrekening gebracht. MCH waardeert de transacties tegen kostprijs onder toepassing van kostprijshedge-accounting. Slechts het ineffectieve deel dat in een verlies resulteert wordt verantwoord in de winst- en verliesrekening. 88

89 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Onderhanden projecten uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten Het onderhanden werk wordt gewaardeerd op basis van de huidige opbrengstwaarde. Tot het onderhanden werk worden gerekend al die trajecten die nog niet zijn afgesloten per balansdatum. De huidige opbrengstwaarde wordt bepaald door de tussentijds afgeleide Zorgproducten door de OHW Grouper te waarderen tegen verkoopprijs gecorrigeerd voor eventuele overschrijdingen van de contractwaarden met zorgverzekeraars. Op het onderhanden werk worden de voorschotten in mindering gebracht die zijn ontvangen van zorgverzekeraars. De reeds gesloten Zorgproducten die nog niet zijn gefactureerd zijn ondergebracht in Nog te factureren onder de overige vorderingen. Vorderingen Vorderingen worden bij eerste verwerking gewaardeerd tegen de reële waarde van de tegenprestatie. Handelsvorderingen worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs. Als de ontvangst van de vordering is uitgesteld op grond van een verlengde overeengekomen betalingstermijn wordt de reële waarde bepaald aan de hand van de contante waarde van de verwachte ontvangsten en worden er op basis van de effectieve rente rente-inkomsten ten gunste van de winst- en verliesrekening gebracht. Voorzieningen wegens oninbaarheid worden in mindering gebracht op de boekwaarde van de vordering, evenals voorschotten in het kader van de transitie naar Zorgproducten. Liquide middelen Liquide middelen bestaan uit kas, banktegoeden en deposito s met een looptijd korter dan twaalf maanden. Rekening-courantschulden bij banken zijn opgenomen onder schulden aan kredietinstellingen onder kortlopende schulden. Liquide middelen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Operationele leasing Bij de stichting kunnen er leasecontracten bestaan waarbij een groot deel van de voor- en nadelen die aan het eigendom verbonden zijn, niet bij de vennootschap ligt. Deze leasecontracten worden verantwoord als operationele leasing. Verplichtingen uit hoofde van operationele leasing worden, rekening houdend met ontvangen vergoedingen van de lessor, op lineaire basis verwerkt in de winst- en verliesrekening over de looptijd van het contract. Voorzieningen (algemeen) Voorzieningen worden gevormd voor in rechte afdwingbare of feitelijke verplichtingen die op de balansdatum bestaan waarbij het waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen noodzakelijk is en waarvan de omvang op betrouwbare wijze is te schatten.de voorzieningen worden gewaardeerd tegen de beste schatting van de bedragen die noodzakelijk zijn om de verplichtingen per balansdatum af te wikkelen. De voorzieningen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde van de uitgaven die naar verwachting noodzakelijk zijn om de verplichtingen af te wikkelen, tenzij anders vermeld. Wanneer verplichtingen naar verwachting door een derde zullen worden vergoed, wordt deze vergoeding als een actief in de balans opgenomen indien het waarschijnlijk is dat deze vergoeding zal worden ontvangen bij de afwikkeling van de verplichting. Voorziening groot onderhoud De voorziening groot onderhoud wordt gevormd voor verwachte kosten inzake periodiek onderhoud van panden, installaties, e.d., gebaseerd op een meerjaren onderhoudsplan. De voorziening is gebaseerd op nominale waarde. Voorziening persoonlijk budget levensfase (toerekening aan jaren) De voorziening persoonlijk budget levensfase (PBL) betreft een voorziening uit hoofde van een CAO verplichting in het kader van de overgangsregeling 45+. Het persoonlijk budget levensfase kwalificeert als een beloning met opbouw van rechten. De voorziening betreft de nominale waarde van de in de toekomst eenmalig uit te keren PBL-uren. De berekening is gebaseerd op de CAO-bepalingen, blijfkans, leeftijd en resterende dienstjaren tot het bereiken van de 55-jarige leeftijd. Voorziening jubileumverplichtingen De jubileumvoorziening betreft een voorziening voor toekomstige jubileumuitkeringen. De voorziening betreft de nominale waarde van de in de toekomst uit te keren jubileumuitkeringen. De berekening is gebaseerd op gedane toezeggingen, blijfkans en leeftijd. 89

90 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Voorziening goodwill specialisten antoniushove Om te komen tot integratie van de medische staven is het nodig om de toelatingsvoorwaarden te harmoniseren. De kosten van deze harmonisatie, zijnde de te betalen goodwill aan de uittredende specialist van de locatie, zijn hiervoor voorzien. Reorganisatievoorziening De reorganisatievoorziening wordt gevormd voor de verwachte kosten inzake de oprichting van Lab West BV. Eventuele reorganisatiekosten na oprichting, zullen derhalve op deze post verantwoord worden. Reserve aanvaardbare kosten De mutatie in de reserve aanvaardbare kosten over het boekjaar wordt bepaald aan de hand van een zo juist mogelijke becijfering van de omzet in het A- en B-segment, rekening houdend met de werkelijk nacalculeerbare kosten, alsmede door de NZa uitgebrachte en als definitief te beschouwen richtlijnen. Schulden Langlopende schulden Langlopende schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde. Transactiekosten die direct zijn toe te rekenen aan de verwerving van de schulden worden in de waardering bij de eerste verwerking opgenomen. Schulden worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, zijnde het ontvangen bedrag rekening houdend met agio of disagio en onder aftrek van transactiekosten. Het verschil tussen de bepaalde boekwaarde en de uiteindelijke aflossingswaarde wordt op basis van de effectieve rente gedurende de looptijd van de schulden in de winst- en verliesrekening als interestlast verwerkt. Verzekeringen Medisch Centrum Haaglanden heeft als beleid om claims, voor zover deze het verzekerde bedrag overstijgen, te voorzien Grondslagen van resultaatbepaling Algemeen Het resultaat wordt bepaald als het verschil tussen de baten en de lasten over het verslagjaar, met inachtneming van de hiervoor reeds vermelde waarderingsgrondslagen. De baten en lasten worden toegerekend aan de periode waarop deze betrekking hebben, uitgaande van historische kosten. Verliezen worden verantwoord als deze voorzienbaar zijn; baten worden verantwoord als deze gerealiseerd zijn. Baten (waaronder nagekomen budgetaanpassingen) en lasten uit voorgaande jaren die in dit boekjaar zijn geconstateerd, worden aan dit boekjaar toegerekend. Toelichting landelijke onzekerheden omzetverantwoording Handreiking omzetverantwoording: systeemcomplexiteit leidt tot generieke onzekerheden Bij het bepalen van de DBC-omzet 2013 heeft MCH de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling gevolgd zoals opgenomen in paragraaf en de handreikingen omzetverantwoording die over 2013 door het Ministerie van VWS zijn vastgesteld. Evenals in 2012 is door de systeemcomplexiteit en landelijke problematiek sprake van onzekerheden in de omzetverantwoording 2013 van alle algemene ziekenhuizen en UMC s. Een groot deel van deze problematiek heeft betrekking op normonduidelijkheid in registratie- en declaratieregels. Oorzaak en achtergrond systeemcomplexiteit De onzekerheden waarvan sinds 2012 sprake is worden veroorzaakt door de gelijktijdige invoering van prestatiebekostiging, DOT-productstructuur en nieuwe wijze van contracteren met zorgverzekeraars. Diverse van de in 2012 gesignaleerde problemen rond de omzetverantwoording gelden nog steeds, werken door of zijn doorontwikkeld in 2013 en geven aanleiding tot nieuwe of gecontinueerde onzekerheden in de verantwoording en in de interne controle over Deze onzekerheden doen zich voor in combinatie met deels open normen voor registratie en facturatie die gedurende en na afloop van het boekjaar met terugwerkende kracht nader zijn geduid door de regelgever en intensivering van formele en materiële controles over 2013 en voorgaande jaren door de betrokken zorgverzekeraars, Het met terugwerkende kracht volledig voldoen aan achteraf vastgestelde nadere duidingen is 90

91 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING praktisch niet mogelijk en de consequenties zijn niet in alle gevallen betrouwbaar in te schatten. Deze onzekerheden in de opbrengstverantwoording worden in belangrijke mate gedempt door de werking van het transitiesysteem (alleen voor 2012) en de 4 aanneemsommen die MCH in 2013 heeft afgesloten. Vanuit bovenstaande zijn nog diverse risico s en onzekerheden geïdentificeerd. De Raad van Bestuur van MCH heeft hiervoor naar beste weten schattingen opgesteld, maar constateert dat het risico van de omzetbepaling door de landelijke situatie inherent voor 2013 iets hoger ligt dan normaal, hetgeen kan leiden tot bijstellingen van de omzet in 2014 of later met mogelijke nagekomen baten en lasten en/of verschuivingen in omzetcategorieën tot gevolg. Dit geldt temeer daar zorgverzekeraars en NZa niet reeds voor de vaststelling van de jaarrekening 2013 zekerheid hebben gegeven over het transitiebudget, hetgeen mede impact heeft op de transitiebekostiging zoals verwerkt in de jaarrekening 2012 ad -8,9 mln. en herrekend en verwerkt in de jaarrekening 2013 ad 13,9 mln. Definitieve vaststelling van de transitiebekostiging zal conform de landelijke procedure in 2014 plaats vinden. Personeelsbeloningen Lonen, salarissen en sociale lasten worden op grond van de arbeidsvoorwaarden verwerkt in de winst- en verliesrekening voor zover ze verschuldigd zijn aan werknemers. Pensioenen MCH heeft voor haar werknemers een toegezegde pensioenregeling. Hiervoor in aanmerking komende werknemers hebben op de pensioengerechtigde leeftijd recht op een pensioen dat is gebaseerd op het gemiddeld verdiende loon berekend over de jaren dat de werknemer pensioen heeft opgebouwd bij MCH. De verplichtingen, welke voortvloeien uit deze rechten van haar personeel, zijn ondergebracht bij het bedrijfstakpensioenfonds Zorg en Welzijn. MCH betaalt hiervoor premies waarvan de helft door de werkgever wordt betaald en de helft door de werknemer. De pensioenrechten worden jaarlijks geïndexeerd, indien en voor zover de dekkingsgraad van het pensioenfonds (het vermogen van het pensioenfonds gedeeld door haar financiële verplichtingen) dit toelaat. Naar de stand van ultimo december 2013 is de dekkingsgraad van het pensioenfonds 109%. In 2014 dient het pensioenfonds een dekkingsgraad van ten minste 105% te hebben. Het pensioenfonds verwacht hieraan te kunnen voldoen en voorziet geen noodzaak voor de aangesloten instellingen om extra stortingen te verrichten of om bijzondere premieverhogingen door te voeren. MCH heeft geen verplichting tot het voldoen van aanvullende bijdragen in geval van een tekort bij het pensioenfonds, anders dan het effect van hogere toekomstige premies. MCH heeft daarom alleen de verschuldigde premies tot en met het einde van het boekjaar in de jaarrekening verantwoord Grondslagen van segmentering Gezien de activiteiten van de gelieerde vennootschappen en de ondersteuning aan de processen van MCH is afgezien van segmentering van deze activiteiten anders dan het opstellen van een geconsolideerde en enkelvoudige jaarrekening. 91

92 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 ACTIVA 2. Materiële vaste activa De specificatie is als volgt: 31-dec dec Bedrijfsgebouwen en terreinen Machines en installaties Andere vaste bedrijfsmiddelen, technische en administratieve uitrusting Materiële vaste bedrijfsactiva in uitvoering en vooruitbetalingen op materiële vaste activa Niet aan het bedrijfsproces dienstbare materiële activa 0 0 Totaal materiële vaste activa Het verloop van de materiële activa in het verslagjaar is als volgt weer te geven: Boekwaarde per 1 januari Bij: investeringen Bij: herwaarderingen 0 0 Af: afschrijvingen Af: bijzondere waardeverminderingen 0 0 Af: terugname geheel afgeschreven activa Af: desinvesteringen Boekwaarde per 31 december Toelichting: Voor een nadere specificatie van het verloop van de WTZi-vergunningplichtige vaste activa, de WTZi-meldingsplichtige vaste activa, de WMGgefinancierde vaste activa en de niet WTZi-gefinancierde vaste activa per activagroep wordt verwezen naar het mutatieoverzicht onder In toelichting zijn overzichten opgenomen voor de onderhanden en gereedgekomen projecten. 3. Financiële vaste activa De specificatie is als volgt: 31-dec dec Deelnemingen Resultaat deelnemingen 0 0 Aandeel derden 0 0 Overige vorderingen financiële vaste activa 3 3 Leningen Totaal financiële vaste activa Het verloop van de financiële vaste activa is als volgt: Specificatie deelnemingen: x dec-12 Mutatie 31-dec-13 MediRisk MediRisk (Lab West BV) Nederlandse Centrum voor Plastische Chirurgie BV Regionale Samenwerkings Organisatie Haaglanden BV Totaal Toelichting deelnemingen Het door MCH verstrekte kapitaal aan MediRisk bedraagt per In 2012 is door Lab West BV aan MediRisk kapitaal verstrekt voor een bedrag van Het MCH-aandeel betreft 50%. Dit kapitaal is verstrekt aan MediRisk ter versterking van het vermogen, zodat er aan de eisen van de DNB wordt voldaan. 92

93 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 ACTIVA Specificatie overige vorderingen financiële vaste activa: x dec-12 Mutatie 31-dec-13 Waarborgsom (Lab West BV) Totaal Toelichting overige vorderingen financiële vaste activa In 2012 heeft Lab West BV een waarborgsom van verstrekt. Het aandeel van MCH in deze waarborgsom bedraagt 50%, zijnde een bedrag van 3.475,50. Waarborgsommen hebben betrekking op bij PostNL gedeponeerde bedragen voor frankeerkosten. Specificatie leningen : x dec-12 Aflossing Verstrekt 31-dec-13 Lening u/g Apotheek Haagse Ziekenhuizen Lening u/g MyownFile BV Lening u/g Regionale Samenwerkings Organisatie Haaglanden BV Lening MediRisk/MediFire Totaal Toelichting leningen De kapitaalstructuur van de Apotheek Haagse Ziekenhuizen (AHZ) voorziet niet in voldoende liquiditeit om de levering van geneesmiddelen aan MCH voor te financieren. Afhankelijk van de omzet wordt middels leningen, door de instelling, voorzien in voldoende liquiditeit. De overheveling van TNF alfaremmers van de openbare apotheken naar de ziekenhuizen heeft voor een toename van de omzet van de AHZ gezorgd. De lening aan de AHZ bedraagt Ten behoeve van het project "MIJN MEDISCHE GEGEVENS" is aan MyOwnFile BV een lening verstrekt van In 2013 is deze lening verhoogd met voor niet betaalde rentevergoedingen. Voor de oprichting van het regionaal schakelpunt heeft MCH een lening verstrekt aan de Regionale Samenwerkings Organisatie Haaglanden (RSO) van Op 30 juni 2011 is Lab West BV opgericht. Het MCH heeft ter financiering van de aanloopkosten en overname van activa een lening verstrekt van Jaarlijks vindt een aflossing plaats van De restwaarde van de door MCH verstrekte lening bedraagt ultimo In de geconsolideerde balans wordt deze lening geëlimineerd. In 1993 is een lening aan MediRisk verstrekt voor een bedrag van , de rente op deze lening bedraagt 1,55%. Aan MediFire is in 1999 een lening verstrekt van met een rentepercentage van 3,59%. Toelichting op belangen in andere rechtspersonen of vennootschappen: Naam en rechtsvorm en woonplaats rechtspersoon Verschaft kapitaal Kapitaalbelang (in %) Eigen vermogen Resultaat Rechtstreekse kapitaalbelangen >= 20%: Express-so BV, te Den Haag zie % St. Diabetes Zorg Haaglanden, te Den Haag zie % West End Facility BV, te Den Haag zie % Apotheek MCH Lijnbaan BV, te Den Haag zie % Lab West BV, te Den Haag zie % Zeggenschapsbelangen: Nederlandse Centrum voor Plastische Chirurgie BV % Regionale Samenwerkings Organisatie Haaglanden BV 720 4% Toelichting: Kernactiviteit Het resultaat en het vermogen betreft het jaar Grondslag voor de cijfers zijn de (concept)jaarrekeningen van de deelnemingen. Zowel het resultaat als het vermogen zijn voor 100% in het bovenstaande tabel weergegeven. Apotheek MCH Lijnbaan BV heeft in 2013 een dividend uitgekeerd van

94 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 ACTIVA 4. Voorraden De specificatie is als volgt: 31-dec dec Medische middelen Leenemballage Overige middelen Af: voorziening incourante voorraden Totaal voorraden Toelichting: De voorziening voor incourantheid die in aftrek op de voorraden is gebracht bedraagt Onderhanden werk uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten De specificatie is als volgt: 31-dec dec Onderhanden projecten DBC's / DBC-zorgproducten A-segment Onderhanden projecten DBC's / DBC-zorgproducten B-segment Onderhanden projecten DBC's honoraria Af: ontvangen voorschotten Af: voorziening onderhanden projecten 0 0 Totaal onderhanden werk Toelichting: MCH heeft de waarderingsgrondslag voor haar onderhanden werk moeten aanpassen naar huidige opbrengstwaarde per Als gevolg hiervan zijn de vergelijkende cijfers 2012 aangepast met een bedrag van Het onderhanden werk daalt ten opzichte van de aangepaste cijfers 2012 door een stijging van de bevoorschotting door Zorgverzekeraars. 6. Vorderingen en schulden uit hoofde van bekostiging Vorderingen uit hoofde van bekostiging: 31-dec dec Vorderingen uit hoofde van financieringstekort Vorderingen uit hoofde van transitieregeling Vordering uit hoofde van Nacalculatie doorloop DBC's 2012 en nacalculatie Totaal vorderingen uit hoofde van bekostiging Schulden uit hoofde van bekostiging: 31-dec dec Schulden uit hoofde van financieringsoverschot Schulden uit hoofde van transitieregeling Schuld uit hoofde van Nacalculatie doorloop DBC's 2012 en nacalculatie Schulden uit hoofde van honorariumplafond Schulden uit hoofde van macrobeheersinstrument 0 0 Totaal schulden uit hoofde van bekostiging

95 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 ACTIVA Specificatie vorderingen en schulden uit hoofde van financieringstekort respectievelijk financieringsoverschot t/m totaal Saldo per 1 januari Financieringsverschil boekjaar Correcties voorgaande jaren Betalingen/ontvangsten Subtotaal mutatie boekjaar Correcties voorgaande jaren Saldo per 31 december Stadium van vaststelling (per erkenning): c c c a= interne berekening b= overeenstemming met zorgverzekeraars c= definitieve vaststelling NZa 31-dec dec Waarvan gepresenteerd als: - vorderingen uit hoofde van financieringstekort schulden uit hoofde van financieringsoverschot Specificatie financieringsverschil in het boekjaar Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Vergoedingen ter dekking van het wettelijk budget: Verpleeg- en verzorgingsgelden 0 0 Dagbehandeling, deeltijdbehandeling en dagverpleging 0 0 Honoraria medisch-specialistische hulp 0 0 Vergoedingen voor klinische en poliklinische verrichtingen 0 0 Gedeclareerde DBC-omzet 0 0 Mutatie onderhanden projecten (voor zover ter dekking wettelijk budget) 0 0 Afrekening overfinanciering Totaal financieringsverschil Toelichting: In het kader van de afwikkeling van de FB- bekostigingssystematiek heeft MCH nog een vordering van 1,9 mln. op verzekeraars. Conform de beleidsregels zal de NZa nog zorgdragen voor de definitieve afwikkeling van deze post. Deze afwikkeling vindt begin 2014 plaats met Zorgverzekeraars. 95

96 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 ACTIVA Specificatie vorderingen uit hoofde van transitieregeling en schulden uit hoofde van transitieregeling De specificatie is als volgt: Schaduwbudget (op basis van afspraken met zorgverzekeraars) Af: A omzet (inclusief overloop) Af: B nieuw (binnen transitiemodel = B-2013) honorariumomzet loondienst met vergoeding in schaduwbudget in B nieuw Transitiebedrag Waarvan gepresenteerd als: - vorderingen uit hoofde van transitieregeling schulden uit hoofde van transitieregeling Het transitiebedrag wordt verwerkt in: % % Toelichting: Voor de transitiejaren 2012 en 2013 heeft de NZa een overgangsregeling (NR/CU-208) opgesteld. Deze transitieregeling vereist dat de gerealiseerde omzet uit de prestatiebekostiging wordt afgezet tegen de omzet volgens de oude bekostigingssystematiek (schaduwbudget), beiden over het jaar Het verschil tussen beide bedragen wordt aangeduid met de term transitiebedrag. De omzet uit prestatiebekostiging is op basis van de Handreiking omzetverantwoording 2012 berekend. Vanuit deze berekening had MCH bij de jaarrekening 2012 een schuld van ca. 8,9 mln. over Bij de voorlopige vaststelling van het Transitiebedrag in september 2013 viel het schaduwbudget hoger uit waardoor het Transitiebedrag lager is vastgesteld. Dit leidt tot een lagere schuld uit hoofde van het Transitiebedrag in Verder dienen de opbrengsten 2012 opnieuw te worden berekend op basis van de definitieve schadelast Voor MCH leidt dit tot een andere contractnuancering over 2012 omdat de verwachte schadelast over 2012 te laag is ingeschat in Het gevolg is dat de gerealiseerde omzet 2012 nu lager uitvalt en het transitiebedrag omslaat van een schuld in een vordering. Per saldo is hierdoor per 31 december 2013 een bedrag te vorderen van De voorlopige vaststelling in 2013 gaat nog uit van een totale (voorlopige) schuld uit hoofde van deze regeling van Dit bedrag wordt per 1 april 2014 verrekend met het Zorgverzekeringsfonds. Op basis van het geactualiseerde transitiebedrag ontstaat vervolgens een totale vordering op het Zorgverzekeringsfonds van Eind 2014 wordt naar verwachting het Transitiebedrag definitief vastgesteld, waarna deze vordering kan worden verhaald. Het MCH heeft een reservering getroffen (ten laste van de kosten 2013) voor discussies en normduidelijkheden omtrent de transitie. Het MCH is van mening recht te hebben op de verantwoorde omzet en transitiebedragen. De voorzichtiigheidshalve getroffen reservering is opgenomen onder de kortlopende schulden. Specificatie schulden uit hoofde van honorariumplafond Gedeclareerd aan het Gedeclareerd via het Totaal 2013 Totaal 2012 ziekenhuis lokaal collectief Lokaal omzetplafond /- gedeclareerd /- mutatie Onderhanden werk Saldo in balans (schuld) Toelichting: De vrijgevestigde medisch specialisten hebben er allen voor gekozen om hun declaratie via het MCH Collectief te laten verlopen. Op basis van het vastgestelde honorariumplafond in 2013 voor het MCH Collectief van 33,9 mln. is er geen bedrag verschuldigd door het Collectief in 2013 omdat de omzet in 2013 uitkomt op 32,3 mln. Het verschuldigde bedrag uit 2012 is door de NZa bij beschikking van september 2013 vastgesteld op 0. Ultimo 2013 is de schuld uit hoofde van het honorariumplafond dan ook Overige vorderingen De specificatie is als volgt: 31-dec dec Vorderingen op debiteuren Nog te factureren omzet DBC's / DBC-zorgproducten Overige vorderingen Vooruitbetaalde bedragen Nog te ontvangen bedragen Te vorderen uit hoofde van contracten Totaal overige vorderingen

97 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 ACTIVA Toelichting: De voorziening dubieuze debiteuren die in aftrek op de vordering is gebracht bedraagt (2012: ). De toename van de post 'vorderingen op debiteuren' is toe te schrijven aan de late facturatie als gevolg van langdurige contractonderhandelingen. Door verzekeraars zijn, gelet op de lange duur van de contractonderhandelingen, tijdelijke voorschotten verstrekt. Deze zgn. transitievoorschotten ter waarde van 25,3 mln. zijn in mindering gebracht op de vordering. Over 2013 is de omzet op basis van de handreiking omzetverantwoording 2013 afgezet tegen de contractafspraken met zorgverzekeraars. De toerekening aan het boekjaar 2013 en de hoogte van de omzet leidt ertoe dat op basis van de afgesproken contractwaarden schulden aan zorgverzekeraars ontstaan. Deze schulden zijn opgenomen onder 'Te vorderen uit hoofde van contracten'. Een zelfde exercitie heeft plaatsgevonden voor het schadelastjaar De gefactureerde omzet is afgezet tegen de contractwaarde. Hieruit volgt dat MCH meer heeft gedeclareerd dan de contractwaarde bij alle zorgverzekeraars. Een deel van deze teveel gefactureerde bedragen zijn reeds in 2013 tussentijds terugbetaald. Er is geen sprake van vorderingen met een verwachte looptijd van > 1 jaar. 9. Liquide middelen De specificatie is als volgt: 31-dec dec Bankrekeningen Kassen Totaal liquide middelen Toelichting: Liquide middelen bestaan uit kas, banktegoeden en deposito s met een looptijd korter dan twaalf maanden. De liquide middelen zijn vrij opneembaar. Rekening-courantschulden bij banken zijn opgenomen onder schulden aan kredietinstellingen onder kortlopende schulden. 97

98 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 PASSIVA 10. Eigen vermogen Het eigen vermogen bestaat uit de volgende componenten: 31-dec dec Kapitaal 0 0 Collectief gefinancierd gebonden vermogen Niet-collectief gefinancierd vrij vermogen Totaal eigen vermogen Kapitaal Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2013 bestemming mutaties 31-dec Kapitaal Collectief gefinancierd gebonden vermogen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2013 bestemming mutaties 31-dec Reserve aanvaardbare kosten: Reserve aanvaardbare kosten Bestemmingsreserves: Reserve afschrijving inventarissen Reserve automatisering Reserve projecten Egalisatie afschrijvingen Reserve bond medische specialisten Totaal collectief gefinancierd gebonden vermogen Niet-collectief gefinancierd vrij vermogen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2013 bestemming mutaties 31-dec Algemene reserves: Algemene reserves Totaal niet-collectief gefinancierd vrij vermogen Toelichting: Collectief gefinancierd gebonden vermogen Reserve aanvaardbare kosten De mutatie bestaat uit een toevoeging in het kader van de resultaatbestemming ad 6,6 mln. en herallocatie van de posten 'reserve afschrijving inventarissen' en 'egalisatieafschrijvingen', zijnde een bedrag van ca. 12,3 mln. Als gevolg van de stelselwijziging in de waardering van de Onderhanden Werk Zorgproducten is de mutatie van 15,1 mln. direct verwerkt via het eigen vermogen. De vergelijkende cijfers van de reserve aanvaardbare kosten over 2012 zijn hierdoor met genoemd bedrag aangepast. Reserve afschrijvingen inventarissen De reserve afschrijvingen inventarissen bestaat uit het verschil tussen de afschrijvingskosten volgens de investeringsruimte zoals opgenomen in het budget en de gerealiseerde afschrijvingen. Toekomstige overschrijdingen van de normatieve afschrijvingskosten komen ten laste van deze reserve. In 2013 is de 'reserve afschrijving inventarissen' geheralloceerd naar de 'reserve aanvaardbare kosten'. Het resterende saldo per 2013, zijnde 1,9 mln., betreft de afschrijvingsreserve inventaris voor Radiotherapie. Reserve automatisering De reserve automatisering is gevormd in verband met aanzienlijke investeringen in nieuwe ICT in de komende jaren. Reserve projecten De reserve projecten is gevormd ten behoeve van diverse projecten. 98

99 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 PASSIVA (Vervolg) Collectief gefinancierd gebonden vermogen Egalisatie afschrijvingen Door een wijziging in RJ 655 wordt sinds 1 januari 2008 de 'egalisatie afschrijvingen' gerubriceerd onder het collectief gefinancierd eigen vermogen. Onttrekking of dotatie ontstaat door een verschil tussen de werkelijke afschrijvingen en de toegekende bedragen. In 2013 is het saldo overgeheveld naar de 'reserve aanvaardbare kosten'. Reserve Bond Medisch Specialisten De Bond Medisch Specialisten heeft in 2001 haar activiteiten beëindigd. Het batige saldo heeft de bond in 2008 aan de ziekenhuizen gedoneerd. De gelden dienen te worden aangewend voor opleiding en onderzoek door medisch specialisten en arts-assistenten. Niet-collectief gefinancierd vrij vermogen Algemene reserve Conform het voorgaande jaar hebben wij berekend welke opbrengsten zijn gegenereerd door activiteiten die als niet-collectief te bestempelen zijn. Het uiteindelijke resultaat ad 1,4 mln. van deze activiteiten is via de resultaatbestemming toegevoegd aan de 'algemene reserve'. Overzicht van het totaalresultaat van de instelling 31-dec dec Geconsolideerd netto-resultaat (na belastingen) toekomend aan de instelling Herwaardering materiële vaste activa 0 0 Af: gerealiseerde herwaardering ten laste van het eigen vermogen 0 0 Totaal van de rechtstreekse mutaties in het eigen vermogen van de instelling als onderdeel van het groepsvermogen 0 0 Totaalresultaat van de instelling Voorzieningen Saldo per Dotatie Onttrekking Vrijval Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan dec Voorzieningen uit hoofde van macrobeheersinstrument Overige voorzieningen: Egalisatierekening groot onderhoud Goodwill specialisten Antoniushove Jubilea Reorganisatievoorziening Voorziening CAO Levensfase Voorziening deelneming Lab West BV Totaal voorzieningen Toelichting in welke mate (het totaal van) de voorzieningen als langlopend moeten worden beschouwd: 31-dec Kortlopend deel van de voorzieningen (< 1 jr.) Langlopend deel van de voorzieningen (> 1 jr.) Hiervan langlopend (> 5 jaar) 0 99

100 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 PASSIVA Toelichting per categorie voorziening: Egalisatierekening groot onderhoud De egalisatierekening groot onderhoud is gevormd teneinde de kosten van groot onderhoud aan gebouwen en installaties gelijkmatig over de jaren te verdelen. In 2013 is er een bedrag van ca. 5,08 mln. toegevoegd aan de voorziening, de onttrekking bedraagt 2,4 mln. Goodwill specialisten Antoniushove Om te komen tot integratie van de medische staven is het nodig om de toelatingsvoorwaarden te harmoniseren. De kosten van deze harmonisatie, zijnde de te betalen goodwill aan de uittredende specialisten van de locatie Antoniushove, zijn hier voorzien. Jubilea Conform nieuwe regelgeving per 1 januari 2005 is een voorziening gevormd voor toekomstige jubileumuitkeringen ten laste van het resultaat. Per ultimo 2013 bedraagt de voorziening voor MCH In 2013 heeft Lab West BV een voorziening gevormd van (MCH-deel bedraagt ). Reorganisatievoorziening In 2010 is een reorganisatievoorziening getroffen in verband met de oprichting van Lab West BV. Voorziening CAO Levensfase De voorziening persoonlijke levensfase (PLB) betreft een voorziening uit hoofde van een CAO verplichting in het kader van de overgangsregeling 45+. Het persoonljik budget levensfase kwalificeert als een beloning met opbouw van rechten. In 2013 is deze voorziening herberekend, hetgeen resulteert tot een getroffen voorziening van 1,1 mln. Waarvan ca. 0,4 mln. betrekking heeft op Lab West BV. Pensioenverplichting MCH is aangesloten bij een bedrijfspensioenfonds, in dit geval Zorg en Welzijn. In het pensioenreglement is niets opgenomen over het voldoen van direct aanvullende bijdragen in geval van een tekort. Jaarlijks wordt de premie zodanig vastgesteld, dat eventuele overschotten of tekorten niet direct worden verrekend met de aangesloten instellingen. Op grond hiervan mag MCH de toegezegde pensioenregeling in de jaarrekening verwerken alsof sprake is van een toegezegde bijdrageregeling en hoeft geen pensioenverplichting te worden opgenomen. Voorziening deelneming Lab West BV De netto vermogenswaarde van deelneming Lab West BV is ultimo 2013 negatief, conform de waarderinggrondslagen wordt de deelneming (enkelvoudig) tot nihil gewaardeerd en is deze voorziening getroffen. In de geconsolideerde balans is er geen sprake van deze voorziening. 12. Langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) De specificatie is als volgt: 31-dec dec Schulden aan banken Overige langlopende schulden Totaal langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) Het verloop 'schulden aan banken' is als volgt weer te geven: Stand per 1 januari Bij: nieuwe leningen 0 0 Af: aflossingen Stand per 31 december Af: aflossingsverplichting komend boekjaar Stand 'schulden aan banken' per 31 december > 1 jaar

101 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 PASSIVA Toelichting in welke mate (het totaal van) de langlopende schulden als langlopend moeten 31-dec dec-12 worden beschouwd: Kortlopend deel van de langlopende schulden (< 1 jr.), aflossingsverplichtingen Langlopend deel van de langlopende schulden (> 1 jr.) (balanspost) Hiervan langlopend (> 5 jaar) Toelichting: Voor een nadere toelichting op de langlopende schulden wordt verwezen naar het overzicht langlopende schulden. De aflossingsverplichtingen zijn verantwoord onder de kortlopende schulden. 13. Overige kortlopende schulden De specificatie is als volgt: 31-dec dec Schulden aan kredietinstellingen 0 0 Crediteuren Aflossingsverplichtingen langlopende leningen Aflossingsverplichtingen roll-over lening Belastingen en sociale premies Schulden terzake pensioenen Nog te betalen salarissen Vakantiedagen CAO levensfase Nog te betalen kosten: Interest leningen Overige overlopende passiva: Overige Totaal overige kortlopende schulden Toelichting: Er zijn geen kortlopende schulden met een verwachte looptijd > 1 jaar. De aflossingsverplichtingen langlopende schulden betreffen leningen van MCH ( ). Voor de financiering van het nieuwe Ziekenhuis Informatie Systeem is op 1 april 2006 een roll-over financiering aangetrokken van 8 mln. en per 1 juli 2006 is hier nog 1 mln. aan toegevoegd. Deze financiering van 9 mln. loopt vervolgens per kwartaal met terug, voor het eerst op 1 oktober De restschuld per 31 december 2013 bedraagt Op deze financiering is de 3 maands Euribor rente van toepassing plus een opslag van 0,5%. De crediteurenstand is eind 2013 hoger dan 2012 door een over de jaargrens verschoven betaling. 14. Financiële instrumenten Algemeen MCH maakt in de normale bedrijfsuitoefening gebruik van uiteenlopende financiële instrumenten die de instelling blootstellen aan markt- en/of kredietrisico s. Deze betreffen financiële instrumenten die in de balans zijn opgenomen. Daarnaast maakt MCH gebruik van afgeleide financiele instrumenten om de renterisico's af te dekken. MCH handelt niet in deze financiële instrumenten en heeft procedures en gedragslijnen om de omvang van het kredietrisico bij elke tegenpartij of markt te beperken. Bij het niet nakomen door een tegenpartij van aan MCH verschuldigde betalingen blijven eventuele daaruit voortvloeiende verliezen beperkt tot de marktwaarde van de desbetreffende instrumenten. De contractwaarde of fictieve hoofdsommen van de financiële instrumenten zijn slechts een indicatie van de mate waarin van dergelijke financiële instrumenten gebruik wordt gemaakt en niet van het bedrag van de krediet- of marktrisico s. Kredietrisico De vorderingen uit hoofde van handelsdebiteuren zijn voor circa 93% geconcentreerd bij de vijf grote verzekeraars. 101

102 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 PASSIVA Renterisico en kasstroomrisico MCH loopt renterisico over eventuele veranderingen in de marktwaarde van opgenomen en uitgegeven leningen. Bij enkele leningen is sprake van een vast rentepercentage over de gehele looptijd. Hierdoor is er geen sprake van een renterisico op deze leningen. Anderen leningen hebben een vast rentepercentage die tussentijds moet worden herzien. Om het renterisico op deze leningen te beperken hanteert MCH als uitgangspunt dat in enig jaar voor maximaal 20% van de leningenportefeuille de rente opnieuw mag worden vastgesteld. De leningen worden in principe aangehouden tot het einde van de looptijd. Tenslotte heeft MCH leningen met een variabel rentepercentage. Het beleid hierbij is om afgeleide financiële instrumenten te gebruiken om (tussentijdse) rentefluctuaties te beheersen. Sinds 2006 maakt MCH gebruik van rentederivaten om opwaartse renterisico s af te dekken. Ultimo 2013 heeft MCH twee renteswaps in portefeuille. Op 28 maart 2006 heeft het MCH een renteswap afgesloten om het opwaartse renterisico van de roll-over financiering voor het nieuwe Ziekenhuis Informatie Systeem af te dekken. De variabele 3 maands Euribor rente wordt ingeruild voor een vaste rente van 3,7425%. De ingangsdatum van de renteswap is 1 april 2006 met een onderliggende waarde van 8 mln. Op 1 juli 2006 is deze waarde verhoogd naar 9 mln. om vervolgens gedurende 10 jaar per kwartaal de onderliggende waarde met te laten afnemen, voor het eerst op 1 oktober Om het opwaartse renterisico van de 3-maands Euribor af te dekken van de Euroflex lening bij de ING uit december 2008 zijn op 11 december 2008 twee renteswaps afgesloten. De ingangsdatum van beide swaps is 15 december 2008 en zij hebben elk een onderliggende waarde van 17,5 mln. Ieder kwartaal neemt de onderliggende hoofdsom van de renteswap met af. Eén swap heeft een looptijd van 5 jaar en de andere heeft een looptijd van 10 jaar. Voor de renteswap met een looptijd van 10 jaar geldt dat de variabele 3 maands Euribor rente is ingeruild voor een vaste rente van 3,665%. De renteswap met een looptijd van 5 jaar is per 15 december 2013 afgelopen. Per 15 december is het niet gelukt om een nieuwe renteswap af te sluiten door het ontbreken van de juiste documentatie. Na ontvangst van de juiste documentatie zal in 2014 zo snel mogelijk een nieuwe renteswap worden afgesloten om het ontstane renterisico af te dekken. Ultimo 2013 geldt een rentepercentage voor dit deel van de lening van 2,288%. De hedges zijn 100% effectief. Derhalve vindt geen verantwoording van de huidige negatieve waarde van de renteswaps van plaats via de resultatenrekening. De negatieve waarde van de derivaten wordt ondervangen via een allowance faciliteit bij de ING van 3,5 mln. Reële waarde De reële waarde van de meeste in de balans verantwoorde financiële instrumenten, waaronder vorderingen, effecten, liquide middelen en kortlopende schulden, benadert de boekwaarde ervan. Van de langlopende schulden is de reële waarde niet goed vast te stellen door het ontbreken van inzicht in de credit-spreads op deze leningen. 15. Niet in de balans opgenomen regelingen Overige niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen PET/CT scan De vier ziekenhuizen welke samen de coöperatie vormen, Medisch Centrum Haaglanden, Bronovo ziekenhuis, Groene Hart Ziekenhuis en 't Lange Land Ziekenhuis, hebben gezamenlijk een PET/CT scan aangeschaft. Deze PET/CT scan is de tweede helft van 2010 geplaatst op de Bleulandlocatie van het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda. Het MCH heeft een afname garantie verstrekt tot Ultimo 2013 bedraagt de hieruit voortvloeiende verplichting 2,7 mln. St Jacobusstichting MCH heeft op 23 december 2011 met de St Jacobusstichting een overeenkomst gesloten waarbij de St Jacobusstichting vanaf 2012 neurochirurgische apparatuur om niet ter beschikking stelt aan MCH voor de behandeling van intra-axiale hersentumoren. Uiterlijk 1 februari 2017 dienen jaarlijks 250 patiënten te worden behandeld door MCH. Wanneer dit aantal niet wordt behaald dient MCH de apparatuur tegen de dan geldende boekwaarde van over te nemen van de St Jacobusstichting. MCH verwacht, conform de uitgangspunten bij deze overeenkomst, dit aantal patiënten per jaar te behalen. 102

103 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 PASSIVA Huur ruimten derden MCH De volgende ruimten worden gehuurd: - Buitenpoli Monster; - Polikliniekruimte aan de Koninginnegracht in Den Haag; - Magazijnruimte Binckhorst in Den Haag; - Polikliniekruimte in het gezondsheidscentrum Wassenaar; - Kantoor- en bedrijfsruimte op de locatie Albardastraat en Monsterseweg in Parnassia Bavo Groep in Den Haag; - Kantoorruimte Hofje van Nieuwkoop aan de Warmoezierstraat in Den Haag; - Diagnostisch Centrum Haaglanden buitenpoli Neurologie in Den Haag; - Diagnostisch Centrum Voorschoten buitenpoli Neurologie in Voorschoten; - Medisch Centrum Voorburg buitenpoli Orthopedie; - Diagnostisch Centrum Haaglanden buitenpoli Orthopedie; - Saffier de Residentie Groep Orthopedie. Huur ruimten derden deelnemingen - Jacobus I, Diabetes Zorg Haaglanden De totale huursom op jaarbasis van deze ruimten bedraagt Door deelnemingen worden de volgende ruimten gehuurd van het MCH. - Begane grond in de centrale hal locatie MCH Westeinde door Express-so BV; - Begane grond in de centrale hal locatie MCH Antoniushove door Express-so BV; - Begane grond in de centrale hal locatie MCH Westeinde door Apotheek MCH Lijnbaan BV. Ten behoeve van de magazijnruimte Binckhorst in Den Haag, heeft MCH een bankgarantie verstrekt van MCH heeft bij de overdracht van de gehuurde ruimte van de Haaglanden Kliniek aan de nieuwe huurder een bankgarantie verstrekt van Deze garantie loopt in zes jaar lineair terug op nul in Obligoverplichtingen Waarborgfonds In 2013 zijn geen leningen toegevoegd aan de geborgde leningen bij het Waarborgfonds. De obligoverplichting van 3% over de geborgde restschuld bedraagt ca. 1,4 mln. Zekerheden MCH heeft aan de ING Bank en het Waarborgfonds voor de Zorgsector een positieve hypotheekverklaring afgegeven. Aan de ING Bank is daarnaast eveneens een negative pledge/pari passu en cross default verklaring afgegeven. De totale kredietfaciliteit bij de ING bedraagt per 31 december ,7 mln. Macrobeheersingsinstrument Het macrobeheersingsinstrument (mbi) wordt door de Minister van VWS ingezet om overschrijdingen van het macrokader zorg terug te vorderen bij instellingen voor medisch specialistische zorg. Het mbi is uitgewerkt in de 'Aanwijzing macrobeheersmodel instellingen voor medisch specialistische zorg'. Jaarlijks wordt door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) ambtshalve een mbi-omzetplafond vastgesteld. Tevens wordt door de NZa jaarlijks een omzetplafond per instelling vastgesteld, welke afhankelijk is van de realisatie van het mbi-omzetplafond van alle instellingen gezamenlijk. Deze vaststelling vindt plaats nadat door de Minister van VWS de overschrijding van het mbi-omzetplafond uiterljk vóór 1 december van het opvolgende jaar is gecommuniceerd. Bij het opstellen van de jaarrekening 2013 bestaat nog geen inzicht in realisatie van het mbi-omzetplafond over 2012 en over MCH is niet in staat een betrouwbare inschatting te maken van de uit het mbi voortkomende verplichting en deze te kwantificeren. Als gevolg daarvan is deze verplichting niet tot uitdrukking gebracht in de balans van MCH per 31 december

104 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden MUTATIEOVERZICHT VASTE ACTIVA o.g.v art. 5a Regeling verslaggeving WTZi WTZi-vergunningplichtige vaste activa NZa-IVA Grond Terrein- Gebouwen Semi perm. Ver- Installaties Onderhanden Subtotaal Totaal voorzieningen gebouwen bouwingen Projecten vergunning Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen herwaarderingen afschrijvingen extra afschrijvingen NZa-goedgekeurd terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 0,0% 0,0% 2% en 5% 2,0% 5,0% 5,0% 104

105 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden MUTATIEOVERZICHT VASTE ACTIVA o.g.v art. 5a Regeling verslaggeving WTZi WTZi-meldingsplichtige vaste activa Trekkings Onderhanden Subtotaal Instand- Onderhanden Subtotaal Subtotaal rechten Projecten houding Projecten meldingsplichtige activa Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen herwaarderingen afschrijvingen terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 10,0% 20,0% 105

106 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden MUTATIEOVERZICHT VASTE ACTIVA o.g.v art. 5a Regeling verslaggeving WTZi WMG-gefinancierde vaste activa Inventaris Onderhanden Vervoer- Automati- Subtotaal projecten middelen sering WMG Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen herwaarderingen afschrijvingen terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 10,0% 0,0% 20,0% 20,0% 106

107 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden MUTATIEOVERZICHT VASTE ACTIVA o.g.v art. 5a Regeling verslaggeving WTZi Niet - WTZi/WMG - gefinancieerde materiële vaste activa Nieuwbouw Nieuwbouw Verbouwingen/ Kleine werken/ Inventaris Automatisering Onderhanden Subtotaal gebouwen installaties renovaties LTO projecten Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen herwaarderingen afschrijvingen terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 5% en 10% divers divers 0,0% 107

108 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden SPECIFICATIE ULTIMO BOEKJAAR ONDERHANDEN PROJECTEN EN GEREEDGEKOMEN PROJECTEN SPECIFICATIE ULTIMO BOEKJAAR ONDERHANDEN PROJECTEN Projectgegevens Investeringen Goedkeuringen Nummer t/m 2013 Briefnummer onder- Nominaal bedrag Indexering Aangepaste Datum Omschrijving WTZi-type t/m gereed handen WTZi WTZi goedkeuring Jaar van oplevering 0106 MDL Antoniushove niet WTZi Dialyse Westeinde niet WTZi Kindergeneeskunde + Kaak niet WTZi nieuwbouw kliniek AH niet WTZi nieuwbouw RC West niet WTZi PA Laboratorium AH niet WTZi Asbest beheersing niet WTZi Verbouwing C12 niet WTZi Inventaris gynaecologie niet WTZi Inventaris PA Lab AH niet WTZi ICT Migratie Windows 7 WMG Inventaris C12 WMG Totaal SPECIFICATIE ULTIMO BOEKJAAR GEREEDGEKOMEN PROJECTEN Nummer Projectgegevens Investeringen Toekomstige lasten Briefnummer Datum Omschrijving WTZi-type Activapost WTZi WMG Overige Totaal Afschrijving WTZi Rentekosten 0106 MDL Westeinde niet WTZi verbouwingen Brandmeldinstallatie niet WTZi verbouwingen Energievoorziening AH niet WTZi verbouwingen Kindergeneeskunde + Kaak niet WTZi verbouwingen Priklab AH niet WTZi verbouwingen PA Laboratorium AH niet WTZi verbouwingen Asbestbeheersing niet WTZi verbouwingen Hartcatheterisatiekamer WZ niet WTZi verbouwingen Huisartsenpost WZ niet WTZi verbouwingen Verbouwing Reprografie niet WTZi verbouwingen Aanpassing SOA poli niet WTZi verbouwingen M11 Jaarmelding 2011 melding instandhouding M12 Jaarmelding 2012 melding instandhouding M13 Jaarmelding 2013 melding instandhouding Inventaris en ICT WMG inventaris/ict Business cases niet WTZi inventaris Totaal

109 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden OVERZICHT LANGLOPENDE SCHULDEN ULTIMO 2013 Leninggever Datum Hoofdsom Soort lening Restschuld 31 december 2012 Nieuwe Aflossing in leningen in Restschuld Restschuld 31 december over 5 jaar 2013 Resterende looptijd in jaren eind 2013 Totale looptijd Werkelijkerente Aflossingswijze Aflossing 2014 Gestelde zekerheden % Bank Nederlandse Gemeenten 30-mrt onderhands 2,200% lineair Nederlandse Waterschapsbank 30-mrt onderhands 4,320% lineair Nederlandse Waterschapsbank 30-mrt onderhands 4,270% lineair Nederlandse Waterschapsbank 15-nov onderhands 2,710% lineair Nederlandse Waterschapsbank 24-jan onderhands 2,150% lineair Nederlandse Waterschapsbank 15-aug onderhands 5,065% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 15-aug onderhands 3,640% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 13-aug onderhands 5,085% lineair Nederlandse Waterschapsbank 14-nov onderhands 2,340% lineair Nederlandse Waterschapsbank 14-nov onderhands 4,432% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 1-jun onderhands 4,025% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 21-jun onderhands 4,155% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 1-aug onderhands 4,475% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 15-sep onderhands 4,313% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 15-dec onderhands 3,910% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 2-jan onderhands 3,930% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 20-jan onderhands 3,950% lineair Nederlandse Waterschapsbank 20-jan onderhands 3,810% lineair 76 1 Bank Nederlandse Gemeenten 1-feb onderhands 3,898% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 16-feb onderhands 3,730% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 21-feb onderhands 3,620% lineair 57 1 Nederlandse Waterschapsbank 18-sep onderhands 2,990% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 18-sep onderhands 4,098% lineair ING Bank 15-dec euroflex 4,880% lineair Totaal ING Bank 1-jul roll-over 4,243% lineair Totaal Totalen Gestelde zekerheid: 1) Rijksgarantie 2) Waarborgfonds 3) Positieve / negatieve hypotheekverklaring op het onroerend goed aan de Burgemeester Banninglaan 1 in Leidschendam en aan de Lijnbaan 32 in Den Haag. Er zijn geen schulden in rang achtergesteld bij andere schulden. Voor de positieve hypotheekverklaring heeft het Waarborgfonds voor de Zorgsector een positie die gelijk in rang is. 109

110 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2013 BATEN 16. Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties De specificatie is als volgt: Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Zvw-zorg Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten AWBZ (exclusief subsidies) 0 0 Beschikbaarheidsbijdragen 0 0 Totaal Voor een overzicht van de mutaties van het wettelijk budget voor aanvaardbare kosten in het verslagjaar ten opzichte van het voorafgaande jaar wordt verwezen naar Toelichting: In 2012 is het FB budget vervangen door opbrengsten op basis van DBC Zorgproducten. De resterende opbrengst in 2012 betreft nagekomen budgetmutaties uit 2010 en 2011 als gevolg van vaststelling van de nacalculaties. In 2013 is dit niet meer aan de orde. 17. Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / DBC-zorgproducten A- en B-segment) De specificatie is als volgt: Opbrengsten in opdracht van andere instellingen Totaal Toelichting: In 2013 zien we de opbrengsten van de post 'niet-gebudgetteerde zorgprestaties' licht toenemen met ca Deze toename wordt veroorzaakt doordat er meer gebruik is gemaakt van de capaciteit. Deze onderzoek/dienstverleningen worden met name verricht door de medische microbiologische, klinisch chemische en pathologisch anatomische laboratoria. 18. Omzet DBC's / DBC-zorgproducten B-segment De specificatie is als volgt: Gefactureerde omzet DBC's / DBC-zorgproducten B-segment Mutatie onderhanden werk DBC's / DBC-zorgproducten B-segment Onverzekerde deel 0 76 Totaal Omzet DBC's / DBC-zorgproducten A-segment De specificatie is als volgt: Gefactureerde omzet DBC's / DBC-zorgproducten A-segment Mutatie onderhanden werk DBC's / DBC-zorgproducten A-segment Totaal Toelichting 18 en 19 De introductie van de prestatiebekostiging in 2012 zorgt voor een verschuiving van de omzet van A naar B-segment. Wordt de omzet in totaal tussen 2012 en 2013 vergeleken dan daalt deze met 8 mln. De daling wordt veroorzaakt doordat bij het opstellen van de jaarrekening 2013 beter inzicht bestaat in de afloop van de ingeschatte omzet 2012/2013. De in 2012 teveel toegerekende omzet is in 2013 gecorrigeerd. Over de twee jaren samen is per balansdatum de juiste positie verantwoord. 110

111 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2013 BATEN 20. Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en honorariumplafonds De specificatie is als volgt: Opbrengst uit hoofde van te verrekenen transitiebedrag medisch specialistische zorg Totaal Toelichting: Als gevolg van de actualisatie van de transitieregeling naar de stand per 31 december 2013 wijzigt de schuld in een vordering. De effecten van deze mutatie, evenals de doorwerking van 70% van het transitiebedrag in 2013, leiden tot een opbrengstmutatie van Toelichting landelijke onzekerheden omzetverantwoording 2013 Aanvullend op de in de waarderingsgrondslagen gegeven algemene toelichting wordt onderstaand ingegaan op de voor MCH specifieke relevantie van de landelijke onzekerheden. Terugwerkende kracht aanpassingen c.q. aanscherpingen door nadere duidingen NZa en normonduidelijkheid over registratie- en declaratieregels. De registratiebepalingen bevatten diverse open normen, die gedurende en na afloop van het boekjaar nader zijn geduid door de regelgever/toezichthouder ( verboden/toegestaan combinatielijst d.d. juni 2013) en 'Toelichting regelgeving MSZ' door de NZa d.d. 21 februari 2014 (kenmerk: CI/14/3c). Het met terugwerkende kracht volledig voldoen aan achteraf vastgestelde nadere duidingen is in veel gevallen onmogelijk omdat de interne organisatie hierop niet was ingericht. Waar herstel mogelijk was, is dit gecorrigeerd en verwerkt in de jaarrekening Waar herstel niet mogelijk is, heeft MCH een inschatting gemaakt voor de gevolgen van het niet (kunnen) voldoen aan de registratie- en declaratieregels. Deze inschatting is vooral gebaseerd op de uitgevoerde steekproef rond de juistheid van de declaraties en een impactanalyse naar aanleiding van de 'verboden/toegestaan combinatielijst' en de per 21 februari 2014 via een afzonderlijke circulaire gepubliceerde registratieregels. MCH heeft over de afgelopen 5 jaar een inschatting gemaakt van het zo mogelijk niet voldoen aan de registratie- en facturatieregels. Daarbij zijn ook de mogelijke doorwerk effecten op de registratie van FB parameters meegenomen. De potentiële risico's in dit kader zijn voldoende afgedekt. Transitiemodel en de onzekerheden die hierin zitten door de onzekerheden in de voorlopige vaststelling, beoordeling door ZN commissie en voorbehouden op zowel het schaduwbudget als de dekking van het schaduwbudget. Definitieve vaststelling van de transitiebekostiging zal conform de landelijke procedures in 2014 plaatsvinden. De voorlopige vaststelling van het schaduwbudget in 2013 is afgestemd met Zorgverzekeraars. Gelet op het voorlopige karakter van de vaststelling hebben Zorgverzekeraars gemeend toch een voorbehoud te moeten maken. Dit voorbehoud ziet op de opbrengsten ter dekking van het schaduwbudget. Deze onzekerheid ten aanzien van de opbrengsten ter dekking van het schaduwbudget heeft MCH zo goed als mogelijk in kaart gebracht en voorzien in deze jaarrekening. 111

112 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2013 BATEN 21. Subsidies De specificatie is als volgt: Rijkssubsidies vanwege het Ministerie van VWS (waaronder opleidingsfonds) Overige subsidies, waaronder loonkostensubsidies en EU-subsidies Totaal Toelichting: In 2013 zijn de subsidieopbrengsten, ten opzichte van 2012, met ca. 0,9 mln. afgenomen. De afname is volledig toe te schrijven aan de vermindering van subsidie voor de vervolgopleidingen tot medische artsen. Het aantal arts assistenten dat MCH heeft opgeleid, is in 2013 afgenomen, hetgeen ook een ongunstig effect heeft op de opbrengsten. 22. Overige bedrijfsopbrengsten De specificatie is als volgt: Overige dienstverlening (waaronder 2e-4e geldstroom UMC's voor onderzoek): Overige dienstverlening Overige opbrengsten (waaronder vergoeding voor uitgeleend personeel en verhuur onroerend goed): Overige opbrengsten Totaal Toelichting: De post 'overige dienstverlening' is in 2013, ten opzichte van 2012, met ca toegenomen. Onder deze post worden verantwoord alle verhuur van ruimten, personeel dat gedetacheerd wordt bij derden, no-show-vergoeding en omzet voor sportgeneeskunde. Deze toename wordt vooral verklaard door drietal posten: - de opbrengsten van overige diensten en verrichtingen zijn in 2013 met ca toegenomen. Dit is hoofzakelijk toe te schrijven aan huur en materiaalverbruik aan de Nederlandse Obesitas Kliniek (NOK) en RC West; - de opbrengsten uit fysiotherapie/oefentherapie, zijnde ca ; - de opbrengsten uit administratieve diensten, zijnde ca ; Daarnaast zijn er ook enkele afnamen te vermelden in de post 'overige dienstverlening'. Dit zijn onder andere: - de opbrengsten uit no-show, zijnde ca De dalende trend, als gevolg van het herinneren van klanten aan ziekenhuisafspraken via SMS-berichten, zet zich voort; - de afname van de opbrengsten van medische behandelingen als gevolg van sportletsel, ca ; - de huuropbrengsten zijn in 2013 afgenomen met ca Dit wordt verklaard doordat er diverse contracten zijn beëindigd; - de opbrengsten uit poliklinische bevallingen zijn afgenomen, met ca De post 'overige opbrengsten' is in 2013 toegenomen met ca. 1,4 mln. Deze toename is geheel toe te schrijven aan de opbrengsten van deelnemingen. De opbrengsten uit facilitaire dienstverlening in het MCH zijn in het boekjaar 2013 afgenomen. Hieronder vallen onder andere kinderopvang (ca ) en personeelsrestaurant (ca ). De parkeeropbrengsten zijn daarentegen toegenomen met ca Naast bovenstaande zijn ook de salarisdoorberekeningen per saldo met toegenomen. Enerzijds zijn de salarisdoorberekeningen aan de maatschappen in 2013 toegenomen. Anderzijds zijn de opbrengsten uit detacheringen vanuit het MCH afgenomen. 112

113 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2013 LASTEN 23. Personeelskosten De specificatie is als volgt: Lonen en salarissen Sociale lasten Pensioenpremies Andere personeelskosten: Andere persoonsgebonden personeelkosten Subtotaal Personeel niet in loondienst Totaal personeelskosten Specificatie aantal personeelsleden (in FTE's) per 31 december: Personeel algemene en administratieve functies Personeel hotelfuncties Personeel patiëntgebonden functies Leerl. verpleegkundig en verzorgend personeel Personeel terrein- en gebouwgebonden functies Totaal personeel in loondienst MCH Personeel in loondienst deelnemingen Totaal personeel in loondienst Toelichting: De stijging van de post 'lonen en salarissen' wordt met name veroorzaakt door de afspraken in het kader van de CAO Per 1 juli 2013 zijn de salarissen met 2,0 % verhoogd en is de eindejaarsuitkering verder verhoogd naar 8,33%. Door herrekening van de voorziening vakantiedagen en de voorziening CAO levensfase is er per saldo een bedrag van 1,9 mln. gedoteerd. De premiedruk bij de sociale lasten stijgt nauwelijks. Hetzelfde geldt voor de premiedruk van de pensioenpremies in De toename (ca ) van beide posten komt vrijwel geheel voor rekening van de stijging van de post 'lonen en salarissen' en het opnemen van een kortlopende schuld ter dekking van de crisisheffing. De kosten van personeel niet in loondienst is in 2013 afgenomen. Ten opzichte van 2012 bedraagt deze afname ca. 0,9 mln. Deze daling is toe te rekenen aan de afname in de kosten van diensten door derden bij de deelnemingen. MCH heeft geen werknemers die buiten Nederland werkzaam zijn. 25. Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa De specificatie is als volgt: Nacalculeerbare afschrijvingen: - immateriële vaste activa materiële vaste activa Totaal afschrijvingen Waarvan nacalculeerbare afschrijvingen: - immateriële vaste activa materiële vaste activa financiële vaste activa 0 0 Toelichting: Er hebben in 2013 geen bijzondere afschrijvingen plaatsgevonden. 113

114 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2013 LASTEN Aansluiting afschrijvingen resultatenrekening - vergoeding nacalculeerbare afschrijvingslasten Totaal afschrijvingslasten resultatenrekening waarvan nacalculeerbare afschrijvingen In het externe budget verwerkte vergoeding voor nacalculeerbare afschrijvingslasten: - WTZi-vergunningplichtige vaste activa WTZi-meldingsplichtige vaste activa WMG-gefinancierde vaste activa Niet WTZi-gefinancierde vaste activa Totaal vergoeding nacalculeerbare afschrijvingslasten Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa De specificatie is als volgt: Bijzondere waardeverminderingen van: - immateriële vaste activa materiële vaste activa 0 0 Totaal 0 0 Toelichting: Er hebben in 2013 geen bijzondere waardeverminderingen plaatsgevonden. 27. Overige bedrijfskosten De specificatie is als volgt: Voedingsmiddelen en hotelmatige kosten Algemene kosten Patiënt- en bewonersgebonden kosten Onderhoud en energiekosten: - Onderhoud Energiekosten gas Energiekosten stroom Energie transport en overig Subtotaal Huur en leasing Dotatie dubieuze debiteuren Overige baten en lasten Totaal overige bedrijfskosten Toelichting: In 2013 is een lagere dotatie verricht aan groot onderhoud dan in De dotatie is echter hoger dan begroot. De energiekosten 2013 zijn hoger dan 2012 met name door een hoger electriciteitsverbruik ten behoeve van het koelen in de zomermaanden. In 2012 is een hogere dotatie gedaan ten behoeve van de post dubieuze debiteuren. De huidige debiteurenstand zorgt ervoor dat in 2013 geen extra dotatie behoeft te worden gedaan. Het saldo van de overige baten en lasten in 2013 is in vergelijking tot 2012 toegenomen. Deze toename is het gevolg van mutaties in een aantal voorzieningen en reserveringen. Naast de bovenstaande afname zien we dat de post 'patiënt- en bewonersgebonden kosten' is toegenomen met ca. 1,1 mln. Puur gekeken naar MCH zijn de kosten van 'patiënt- en bewonersgebonden kosten' gedaald, met ca. 2,0 mln. Deze daling heeft diverse oorzaken. Het verbruik van cardiologische hulpmiddelen is per saldo gedaald. Dit komt doordat MCH meer dotter operaties verricht. Door efficiënter te werk te gaan is het aantal per dotter afgenomen. Anderzijds heeft het MCH in 2013, ten opzichte van 2012, meer ICD's (resp. 145 t.o.v. 129), geïmplanteerd. Dit tezamen met de gerealiseerde inkoopvoordelen leidt per saldo tot een daling van de materiële kosten voor deze hulpmiddelen. Een andere belangrijke post betreft de TNF alfaremmers. Door een regeling rond de overgang van TNF alfaremmers van openbare apotheken naar het ziekenhuis is in de jaarrekening 2012 voor 2 maanden extra kosten aan TNF alfaremmers opgenomen welke ook in de opbrengsten verantwoord zijn. Dit effect doet zich in 2013 niet meer voor, waardoor de kosten in 2013 lager uitvallen. 114

115 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2013 LASTEN 28. Financiële baten en lasten De specificatie is als volgt: Rentebaten Dividenden 0 0 Resultaat deelnemingen 0 0 Subtotaal financiële baten Rentelasten Subtotaal financiële lasten Totaal financiële baten en lasten Toelichting: Onder de financiële baten en lasten vallen de posten langlopende rente, bankrente en overige rentekosten en rentebaten. De rentebaten bestaat uit de rekening courant rente van diverse bankrekeningen. De creditrente op de spaarrekeningen is gedaald en daarnaast had MCH in 2013 gemiddeld minder creditsaldo bij de bank. Hierdoor zijn de rentebaten gedaald. De rentelasten dalen door een afnemende restschuld en herziening van de rente van 2 leningen bij de BNG en ING tegen een lager percentage. De post 'resultaat deelnemingen' betreft het resultaat van de deelnemingen over het boekjaar De deelnemingen worden voor 100% geconsolideerd. Het resultaat aandeel derden wordt onder punt 30 opgenomen. 29. Buitengewone baten en lasten De specificatie is als volgt: Buitengewone baten 0 0 Buitengewone lasten 0 0 Totaal buitengewone baten en lasten 0 0 Toelichting: Er zijn geen buitengewone baten en lasten. 30. Resultaat aandeel derden De specificatie is als volgt: Resultaat aandeel derden Totaal resultaat aandeel derden Toelichting: Het resultaat aandeel derden per 31 december 2013 betreft het resultaat aandeel derden van Apotheek MCH Lijnbaan BV. 31. Belastingen De specificatie is als volgt: Vennootschapsbelasting Totaal belastingen Toelichting: Deze post betreft de berekende vennootschapsbelasting van de deelnemingen. 115

116 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER Honoraria onafhankelijke accountant De honoraria van de onafhankelijke accountant over 2013 zijn als volgt: 1 Controle van de jaarrekening Overige controlewerkzaamheden (w.o. Regeling AO/IC en Nacalculatie) Fiscale advisering Niet-controlediensten Totaal honoraria onafhankelijke accountant Transacties met verbonden partijen Van transacties met verbonden partijen is sprake wanneer een relatie bestaat tussen de instelling, haar deelnemingen en hun bestuurders en leidinggevende functionarissen. Er hebben zich geen transacties met verbonden partijen voorgedaan op niet-zakelijke grondslag. De bezoldiging van de bestuurders en toezichthouders is opgenomen onder punt Bezoldiging bestuurders en toezichthouders Welk bestuursmodel is van toepassing op uw organisatie? Wat is de samenstelling van het bestuur of de directie? Eindverantwoordelijke Raad van Bestuur met Raad van Toezicht Tweehoofdig met voorzitter De bezoldiging van de bestuurders en gewezen bestuurders van de zorginstelling over het jaar 2013 is als volgt: Naam 1 Vanaf welke datum is de persoon als bestuurder werkzaam in uw organisatie? 2 Maakt de persoon op dit moment nog steeds deel uit van het bestuur? 3 Zo nee: tot welke datum was de persoon als bestuurder werkzaam in uw organisatie? 4 Is deze gewezen bestuurder sindsdien nog in dienst van uw organisatie (Zo ja: dan dienen de gegevens over de bezoldiging van deze gewezen bestuurder met functienaam en eigennaam te worden vermeld onderaan de WNT-tabel onder 26.)? W. Geerlings Wat is de aard van de (arbeids)overeenkomst? 2 6 Welke salarisregeling is toegepast? 3 7 Wat is de deeltijdfactor? (percentage) 100% 8 Beloning (incl. salaris, vakantiegeld, eindejaarsuitkering en andere vaste toelagen) a. Waarvan: verkoop verlofuren b. Waarvan: nabetalingen voorgaande jaren Wat is de totale som van de eventuele vergoedingen in natura (o.a. huisvesting, auto (mede) voor privégebruik, laagrentende leningen, etc.)? 10 Belastbare vaste en variabele onkostenvergoedingen Werkgeversbijdrage sociale verzekeringspremies Voorzieningen ten behoeve van beloning betaalbaar op termijn (o.a. werkgeversbijdrage pensioen, VUT, FPU, sabbatical, aanvulling sociale uitkering, arbeidsongeschiktheidsuitkering, etc.) 13 Winstdelingen en bonusbetalingen 0 14 Uitkeringen in verband met beëindiging van het dienstverband 0 15 Totaal bezoldiging (8 t/m 14, excl. 8a en b) ja n.v.t. ja A. Sliedrecht nee nee % Toelichting: Punt 5: Aard van de (arbeidsovereenkomst): 2= Arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd, 4= Extern ingehuurd, dus geen dienstverband Punt 6: toegepaste salarisregeling: 3= Oude NVZD- of VDZ-regeling, 6= Anders (extern ingehuurd, MCH ontvangt hiervoor facturen) In de winst- en verliesrekening is een bedrag van opgenomen i.v.m. de werkgeverslast 'crisisheffing', welke voortvloeit uit het belastbaar loon van de heer Geerlings. De betaalde vergoeding van dhr. A. Sliedrecht, opgenomen in punt 10, is inclusief BTW. 116

117 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2013 De bezoldiging van de leden van de Raad van Toezicht van de zorginstelling over het jaar 2013 is als volgt: Toelichting: dhr. drs. J.W. Holtslag dhr. mr. E. Kist mevr. N. Albayrak- Temur mevr. prof. mr. S.F.M. Wortmann mevr. dr. ir. C.A. Vietsch mevr. prof. dr. C.C.E.Koning dhr. drs. G.A. Maranus dhr. drs. C.J.H.M. van Laarhoven Naam 1 Vanaf welke datum was de toezichthouder voor het eerst in de huidige functie van toezichthouder werkzaam binnen de organisatie? 2 Is de persoon in het verslagjaar voorzitter van de Raad van Toezicht geweest? ja nee nee nee nee nee nee nee 3 Nevenfunctie(s) ja ja ja ja ja ja ja ja 4 Beloning (incl. salaris, vakantiegeld, eindejaarsuitkering en andere vaste toelagen) Wat is de totale som van de eventuele vergoedingen in natura (o.a. huisvesting, auto (mede) voor privégebruik, laagrentende leningen, etc.)? 6 Vaste en variabele onkostenvergoedingen Werkgeversbijdrage sociale verzekeringspremies Voorzieningen ten behoeve van beloning betaalbaar op termijn (o.a. werkgeversbijdrage pensioen, VUT, FPU, sabbatical, aanvulling sociale uitkering, arbeidsongeschiktheidsuitkering, etc.) 9 Winstdelingen en bonusbetalingen Uitkeringen in verband met beëindiging van het dienstverband Totaal bezoldiging (4 t/m 10) Per is mevr. prof. dr. C.C.E. Koning geen lid meer van de Raad van Toezicht. Per die datum is dhr. drs. C.J.H.M. van Laarhoven toegetreden als nieuw lid. 117

118 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) De bezoldiging van de functionarissen die over 2013 in het kader van de WNT verantwoord worden, is als volgt: 1.Functionaris (functienaam) bestuurder bestuurder a.i. specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist specialist 2. In dienst vanaf (datum) 3. In dienst tot (datum) 4. Deeltijdfactor (percentage) 5. Bruto-inkomen (incl. salaris, vakantiegeld, eindejaarsuitkering en ander vaste toelage) 6. Winstdelingen en bonusbetalingen 7. Totaal beloning (5 en 6) 9. Brutoonkosten vergoeding (vast en variabel) 10. Voorziening ten behoeve van beloningen betaalbaar op termijn 11. Uitkeringen in verband met beëindiging van het dienstverband Totaal bezoldiging in kader van de WNT (7 tm. 11) ,00% ,00% ,00% ,11% ,00% ,00% ,00% ,00% ,00% ,67% ,00% ,00% ,00% ,00% ,00% ,00% ,00% ,00% ,00% ,00% ,00% ,00% ,00% ,00% ,00% ,00% ,56% ,00% ,00% ,00% ,00%

119 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2013 Verplicht toevoegen eigennaam van gewezen topfunctionarissen (dat wil zeggen voormalige bestuurders of leden van de Raad van Toezicht): In bovenstaand overzicht is de bestuur a.i. de heer A. Sliedrecht topfunctionaris tot 1 januari 2014, de topfunctionaris bestuurder is de heer drs. W. Geerlings (zie ook 34 Bezoldiging bestuurders en toezichthouders). Er zijn verder geen gewezen topfunctionarissen die in bovenstaand overzicht vermeld zouden moeten worden. Motivatie overschrijding van de maximale bezoldiging: De bestuurder heeft een contract van voor 6 december 2011 en valt derhalve onder de overgangsregeling en bestaande afspraken blijven gehandhaafd. Voor de niet-topfunctionarissen geldt dat deze op basis van individuele indeling volgens AMS bezoldiging ontvangen, welke hoger is dan de maximale bezoldiging volgens de WNT-norm. Het MCH herkent de door de Minister van BZK in zijn kamerbrief d.d. 27 februari 2014 onderkende uitvoeringsproblemen met betrekking tot externe niet-topfunctionarissen. In lijn met paragraaf 6 van de (gewijzigde) Beleidsregels toepassing WNT legt het MCH geen verantwoording af over externe niet-topfunctionarissen. 119

120 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 (na resultaatbestemming) Ref. 31-dec dec ACTIVA Vaste activa Immateriële vaste activa 0 0 Materiële vaste activa Financiële vaste activa Totaal vaste activa Vlottende activa Voorraden Onderhanden werk uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten Vorderingen uit hoofde van bekostiging Overige vorderingen Effecten 0 0 Liquide middelen Totaal vlottende activa Totaal activa Ref. 31-dec dec-12 PASSIVA Eigen vermogen Kapitaal Collectief gefinancierd gebonden vermogen Niet-collectief gefinancierd vrij vermogen Totaal eigen vermogen Voorzieningen Voorzieningen uit hoofde van macrobeheersinstrument Overige voorzieningen Langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) Kortlopende schulden (ten hoogste 1 jaar) Schulden uit hoofde van bekostiging Overige kortlopende schulden Totaal passiva

121 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2013 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Ref Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / DBC-zorgproducten A- en B-segment) Omzet DBC's / DBC-zorgproducten B-segment Omzet DBC's / DBC-zorgproducten A-segment Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en honorariumplafonds Subsidies Overige bedrijfsopbrengsten Som der bedrijfsopbrengsten BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten Honorariumkosten vrijgevestigd medisch specialisten die aan 0 0 de instelling voor medisch specialistische zorg declareren Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa Overige bedrijfskosten Som der bedrijfslasten BEDRIJFSRESULTAAT Financiële baten en lasten RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSUITOEFENING Buitengewone baten Buitengewone lasten Buitengewoon resultaat 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: Toevoeging: Reserve aanvaardbare kosten Niet collectief gefinancierd vrij vermogen

122 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING ENKELVOUDIGE JAARREKENING Algemeen Voor een toelichting op de specificaties van de enkelvoudige balans en resultatenrekening wordt verwezen naar de toelichting bij de geconsolideerde balans en resultatenrekening Afwijkingen in waarderingsgrondslagen enkelvoudige jaarrekening Er zijn geen afwijkingen van de waarderingsgrondslagen in de enkelvoudige jaarrekening ten opzichte van de geconsolideerde jaarrekening. Verwezen wordt derhalve naar de geconsolideerde jaarrekening. 122

123 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 ACTIVA 2. Materiële vaste activa De specificatie is als volgt: 31-dec dec Bedrijfsgebouwen en terreinen Machines en installaties Andere vaste bedrijfsmiddelen, technische en administratieve uitrusting Materiële vaste bedrijfsactiva in uitvoering en vooruitbetalingen op materiële vaste activa Niet aan het bedrijfsproces dienstbare materiële activa 0 0 Totaal materiële vaste activa Het verloop van de materiële activa in het verslagjaar is als volgt weer te geven: Boekwaarde per 1 januari Bij: investeringen Bij: herwaarderingen 0 0 Af: afschrijvingen Af: bijzondere waardeverminderingen 0 0 Af: terugname geheel afgeschreven activa 0 0 Af: desinvesteringen Boekwaarde per 31 december Toelichting: Voor een nadere specificatie van het verloop van de WTZi-vergunningplichtige vaste activa, de WTZi-meldingsplichtige vaste activa en de WMG-gefinancierde vaste activa per activagroep wordt verwezen naar het mutatieoverzicht onder In toelichting zijn overzichten opgenomen voor de onderhanden en gereedgekomen projecten. 3. Financiële vaste activa De specificatie is als volgt: 31-dec dec Deelnemingen Resultaat deelnemingen Aandeel derden 0 0 Overige vorderingen financiële vaste activa 0 0 Leningen Totaal financiële vaste activa

124 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 ACTIVA Het verloop van de financiële vaste activa is als volgt: Specificatie deelnemingen: x dec-12 Mutatie 31-dec-13 Stichting Diabetes Zorg Haaglanden BV Apotheek MCH Lijnbaan BV Express-so BV West End Facility BV Lab West BV MediRisk Nederlandse Centrum voor Plastische Chirurgie BV Regionale Samenwerkings Organisatie Haaglanden BV Subtotaal Waardevermindering Lab West BV Totaal Specificatie resultaat: x dec-12 Mutatie Aandeel derden 31-dec-13 Stichting Diabetes Zorg Haaglanden BV Apotheek MCH Lijnbaan BV Express-so BV West End Facility BV Lab West BV Subtotaal Waardevermindering Lab West BV Totaal Specificatie leningen: x dec-12 Aflossing Verstrekt 31-dec-13 Lening u/g Apotheek Haagse Ziekenhuizen Lening u/g MyownFile BV Lening u/g Regionale Samenwerkings Organisatie Haaglanden BV Lening u/g Lab West BV Lening u/g MediRisk/Medifire Totaal Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Toelichting op belangen in andere rechtspersonen of vennootschappen: Naam en rechtsvorm en woonplaats rechtspersoon Verschaft kapitaal Kapitaalbelang (in %) Eigen vermogen Resultaat Rechtstreekse kapitaalbelangen >= 20%: Express-so BV, te Den Haag zie % St. Diabetes Zorg Haaglanden, te Den Haag zie % West End Facility BV, te Den Haag zie % Apotheek MCH Lijnbaan BV, te Den Haag zie % Lab West BV, te Den Haag zie % Zeggenschapsbelangen: Nederlandse Centrum voor Plastische Chirurgie BV % Regionale Samenwerkings Organisatie Haaglanden BV 720 4% Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Kernactiviteit 124

125 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 ACTIVA 4. Voorraden De specificatie is als volgt: 31-dec dec Medische middelen Leenemballage Af: voorziening incourante voorraden Totaal voorraden Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Onderhanden werk uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten De specificatie is als volgt: 31-dec dec Onderhanden werk DBC's / DBC-zorgproducten A-segment Onderhanden werk DBC's / DBC-zorgproducten B-segment Onderhanden werk DBC's honoraria Af: ontvangen voorschotten Af: voorziening onderhanden werk 0 0 Totaal onderhanden werk Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Vorderingen en schulden uit hoofde van bekostiging Vorderingen uit hoofde van bekostiging: 31-dec dec Vorderingen uit hoofde van financieringstekort Vorderingen uit hoofde van transitieregeling Vordering uit hoofde van Nacalculatie doorloop DBC's 2012 en nacalculatie Totaal vorderingen uit hoofde van bekostiging Schulden uit hoofde van bekostiging: 31-dec dec Schulden uit hoofde van financieringsoverschot Schulden uit hoofde van transitieregeling Schuld uit hoofde van Nacalculatie doorloop DBC's 2012 en nacalculatie Schulden uit hoofde van honorariumplafond Schulden uit hoofde van macrobeheersinstrument 0 0 Totaal schulden uit hoofde van bekostiging

126 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 ACTIVA Specificatie vorderingen en schulden uit hoofde van financieringstekort respectievelijk financieringsoverschot t/m totaal Saldo per 1 januari Financieringsverschil boekjaar Correcties voorgaande jaren Betalingen/ontvangsten Subtotaal mutatie boekjaar Correcties voorgaande jaren Saldo per 31 december Stadium van vaststelling (per erkenning): c c c a= interne berekening b= overeenstemming met zorgverzekeraars c= definitieve vaststelling NZa 31-dec dec Waarvan gepresenteerd als: - vorderingen uit hoofde van financieringstekort schulden uit hoofde van financieringsoverschot Specificatie financieringsverschil in het boekjaar Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Vergoedingen ter dekking van het wettelijk budget: Verpleeg- en verzorgingsgelden 0 0 Dagbehandeling, deeltijdbehandeling en dagverpleging 0 0 Honoraria medisch-specialistische hulp 0 0 Vergoedingen voor klinische en poliklinische verrichtingen 0 0 Gedeclareerde DBC-omzet 0 0 Mutatie onderhanden projecten (voor zover ter dekking wettelijk budget) 0 0 Afrekening overfinanciering Totaal financieringsverschil Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans

127 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 ACTIVA Specificatie vorderingen uit hoofde van transitieregeling en schulden uit hoofde van transitieregeling De specificatie is als volgt: Schaduwbudget (op basis van afspraken met zorgverzekeraars) Af: A omzet (inclusief overloop) Af: B nieuw (binnen transitiemodel = B-2013) honorariumomzet loondienst met vergoeding in schaduwbudget in B nieuw Transitiebedrag dec dec Waarvan gepresenteerd als: - vorderingen uit hoofde van transitieregeling schulden uit hoofde van transitieregeling Het transitiebedrag wordt verwerkt in: % % Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Specificatie schulden uit hoofde van honorariumplafond Gedeclareerd aan het Gedeclareerd via het Totaal 2013 Totaal 2012 ziekenhuis lokaal collectief Lokaal omzetplafond /- gedeclareerd /- mutatie Onderhanden werk Saldo in balans (schuld) Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Overige vorderingen De specificatie is als volgt: 31-dec dec Vorderingen op debiteuren Vorderingen op groepmaatschappijen Nog te factureren omzet DBC's / DBC-zorgproducten Overige vorderingen Vooruitbetaalde bedragen Nog te ontvangen bedragen 0 0 Te vorderen uit hoofde van contracten Totaal overige vorderingen Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans

128 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 ACTIVA 9. Liquide middelen De specificatie is als volgt: 31-dec dec Bankrekeningen Kassen 9 10 Totaal liquide middelen Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 PASSIVA 10. Eigen vermogen Het eigen vermogen bestaat uit de volgende componenten: 31-dec dec Kapitaal 0 0 Collectief gefinancierd gebonden vermogen Niet-collectief gefinancierd vrij vermogen Totaal eigen vermogen Kapitaal Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2013 bestemming mutaties 31-dec Kapitaal Collectief gefinancierd gebonden vermogen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2013 bestemming mutaties 31-dec Reserve aanvaardbare kosten: Reserve aanvaardbare kosten Bestemmingsreserves: Reserve afschrijving inventarissen Reserve automatisering Reserve projecten Egalisatie afschrijvingen Reserve bond medische specialisten Totaal collectief gefinancierd gebonden vermogen Niet-collectief gefinancierd vrij vermogen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2013 bestemming mutaties 31-dec Algemene reserves: Algemene reserves Totaal niet-collectief gefinancierd vrij vermogen Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans

129 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 PASSIVA Specificatie aansluiting geconsolideerd - enkelvoudig vermogen 31 december 2013 en resultaat over 2013 De specificatie is als volgt : Enkelvoudig eigen vermogen en resultaat: Eigen vermogen Resultaat Medisch Centrum Haaglanden Totaal geconsolideerd eigen vermogen en resultaat Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Voorzieningen Saldo per Dotatie Onttrekking Vrijval Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan dec Voorzieningen uit hoofde van macrobeheersinstrument Overige voorzieningen: Egalisatierekening groot onderhoud Goodwill specialisten Antoniushove Jubilea Reorganisatievoorziening Voorziening CAO Levensfase Voorziening deelneming Lab West BV Totaal voorzieningen Toelichting in welke mate (het totaal van) de voorzieningen als langlopend moeten worden beschouwd: 31-dec Kortlopend deel van de voorzieningen (< 1 jr.) Langlopend deel van de voorzieningen (> 1 jr.) Hiervan langlopend (> 5 jaar) 0 Toelichting per categorie voorziening: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) De specificatie is als volgt: 31-dec dec Schulden aan banken Overige langlopende schulden 2 2 Totaal langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) Het verloop 'schulden aan banken' is als volgt weer te geven: Stand per 1 januari Bij: nieuwe leningen 0 0 Af: aflossingen Stand per 31 december Af: aflossingsverplichting komend boekjaar Stand 'schulden aan banken' per 31 december > 1 jaar

130 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 PASSIVA Toelichting in welke mate (het totaal van) de langlopende schulden als langlopend moeten worden beschouwd: Kortlopend deel van de langlopende schulden (< 1 jr.), aflossingsverplichtingen Langlopend deel van de langlopende schulden (> 1 jr.) (balanspost) Hiervan langlopend (> 5 jaar) Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Overige kortlopende schulden De specificatie is als volgt: 31-dec dec Schulden aan kredietinstellingen 0 0 Crediteuren Aflossingsverplichtingen langlopende leningen Aflossingsverplichtingen roll-over lening Belastingen en sociale premies Schulden terzake pensioenen Nog te betalen salarissen Vakantiedagen CAO levensfase Nog te betalen kosten: Interest leningen Overige overlopende passiva: Overige Totaal overige kortlopende schulden Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Financiële instrumenten Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans Niet in de balans opgenomen regelingen Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde balans

131 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA o.g.v. art. 5a Regeling verslaggeving WTZi (enkelvoudig) WTZi-vergunningplichtige vaste activa NZa-IVA Grond Terrein- Gebouwen Semi perm. Ver- Installaties Onderhanden Subtotaal Totaal voorzieningen gebouwen bouwingen Projecten vergunning Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen herwaarderingen afschrijvingen extra afschrijvingen NZa-goedgekeurd terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 0,0% 2% en 5% 2,0% 5,0% 5,0% 131

132 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA o.g.v. art. 5a Regeling verslaggeving WTZi (enkelvoudig) WTZi-meldingsplichtige vaste activa Trekkings Onderhanden Subtotaal Instand- Onderhanden Subtotaal Subtotaal rechten Projecten houding Projecten meldingsplichtige activa Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen herwaarderingen afschrijvingen terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 5,0% 10,0% 132

133 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA o.g.v. art. 5a Regeling verslaggeving WTZi (enkelvoudig) WMG-gefinancierde vaste activa Inventaris Onderhanden Vervoer- Automati- Subtotaal projecten middelen sering WMG Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen herwaarderingen afschrijvingen terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 10,0% 0,0% 20,0% 20,0% 133

134 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA o.g.v. art. 5a Regeling verslaggeving WTZi (enkelvoudig) Niet - WTZi/WMG - gefinancieerde materiële vaste activa Nieuwbouw Nieuwbouw Verbouwingen/ Kleine werken/ Inventaris Automatisering Onderhanden Subtotaal gebouwen installaties renovaties LTO projecten Stand per 1 januari aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 1 januari Mutaties in het boekjaar - investeringen herwaarderingen afschrijvingen terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen desinvesteringen aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen per saldo Mutaties in boekwaarde (per saldo) Stand per 31 december aanschafwaarde cumulatieve herwaarderingen cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde per 31 december Afschrijvingspercentage 5% en 10% divers divers 0,0% 134

135 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden SPECIFICATIE ULTIMO BOEKJAAR ONDERHANDEN PROJECTEN EN GEREEDGEKOMEN PROJECTEN (ENKELVOUDIG) SPECIFICATIE ULTIMO BOEKJAAR ONDERHANDEN PROJECTEN Projectgegevens Investeringen Goedkeuringen t/m 2013 Nummer Briefnummer onder- Nominaal bedrag Aangepaste Datum Omschrijving WTZi-type t/m gereed handen WTZi Indexering WTZi goedkeuring Jaar van oplevering 0106 MDL Antoniushove niet WTZi Dialyse Westeinde niet WTZi Kindergeneeskunde + Kaak niet WTZi nieuwbouw kliniek AH niet WTZi nieuwbouw RC West niet WTZi PA Laboratorium AH niet WTZi Asbest beheersing niet WTZi Verbouwing C12 niet WTZi Inventaris gynaecologie niet WTZi Inventaris PA Lab AH niet WTZi ICT Migratie Windows 7 WMG Inventaris C12 WMG Totaal SPECIFICATIE ULTIMO BOEKJAAR GEREEDGEKOMEN PROJECTEN Nummer Projectgegevens Investeringen Toekomstige lasten Briefnummer Datum Omschrijving WTZi-type Activapost WTZi WMG Overige Totaal Afschrijving WTZi Rentekosten 0106 MDL Westeinde niet WTZi verbouwingen Brandmeldinstallatie niet WTZi verbouwingen Energievoorziening AH niet WTZi verbouwingen Kindergeneeskunde + Kaak niet WTZi verbouwingen Priklab AH niet WTZi verbouwingen PA Laboratorium AH niet WTZi verbouwingen Asbestbeheersing niet WTZi verbouwingen Hartcatheterisatiekamer WZ niet WTZi verbouwingen Huisartsenpost WZ niet WTZi verbouwingen Verbouwing Reprografie niet WTZi verbouwingen Aanpassing SOA poli niet WTZi verbouwingen M11 Jaarmelding 2011 melding instandhouding M12 Jaarmelding 2012 melding instandhouding M13 Jaarmelding 2013 melding instandhouding Inventaris en ICT WMG inventaris/ict Business cases niet WTZi inventaris Totaal

136 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden BIJLAGE OVERZICHT LANGLOPENDE SCHULDEN ULTIMO 2013 (ENKELVOUDIG) Leninggever Datum Hoofdsom Soort lening Restschuld Nieuwe 31 december leningen in Aflossing in 2013 Restschuld 31 december 2013 Restschuld over 5 jaar Resterende looptijd in jaren eind 2013 Totale looptijd Werkelijkerente Aflossingswijze Aflossing 2014 Gestelde zekerheden % Bank Nederlandse Gemeenten 30-mrt onderhands 2,200% lineair Nederlandse Waterschapsbank 30-mrt onderhands 4,320% lineair Nederlandse Waterschapsbank 30-mrt onderhands 4,270% lineair Nederlandse Waterschapsbank 15-nov onderhands 2,710% lineair Nederlandse Waterschapsbank 24-jan onderhands 2,150% lineair Nederlandse Waterschapsbank 15-aug onderhands 5,065% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 15-aug onderhands 3,640% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 13-aug onderhands 5,085% lineair Nederlandse Waterschapsbank 14-nov onderhands 2,340% lineair Nederlandse Waterschapsbank 14-nov onderhands 4,432% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 1-jun onderhands 4,025% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 21-jun onderhands 4,155% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 1-aug onderhands 4,475% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 15-sep onderhands 4,313% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 15-dec onderhands 3,910% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 2-jan onderhands 3,930% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 20-jan onderhands 3,950% lineair Nederlandse Waterschapsbank 20-jan onderhands 3,810% lineair 76 1 Bank Nederlandse Gemeenten 1-feb onderhands 3,898% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 16-feb onderhands 3,730% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 21-feb onderhands 3,620% lineair 57 1 Nederlandse Waterschapsbank 18-sep onderhands 2,990% lineair Bank Nederlandse Gemeenten 18-sep onderhands 4,098% lineair ING Bank 15-dec euroflex 3,980% lineair Totaal ING Bank 1-jul roll-over 4,243% lineair Totaal Totalen Gestelde zekerheid: 1) Rijksgarantie 2) Waarborgfonds 3) Positieve / negatieve hypotheekverklaring op het onroerend goed aan de Burgemeester Banninglaan 1 in Leidschendam en aan de Lijnbaan 32 in Den Haag. Er zijn geen schulden in rang achtergesteld bij andere schulden. Voor de positieve hypotheekverklaring heeft het Waarborgfonds voor de Zorgsector een positie die gelijk in rang is. 136

137 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2013 BATEN 16. Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties De specificatie is als volgt: Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Zvw-zorg Totaal Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / DBC-zorgproducten A- en B-segment) De specificatie is als volgt: Opbrengsten in opdracht van andere instellingen Totaal Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening Omzet DBC's / DBC-zorgproducten B-segment De specificatie is als volgt: Gefactureerde omzet DBC's / DBC-zorgproducten B-segment Mutatie onderhanden werk DBC's / DBC-zorgproducten B-segment Onverzekerde deel 0 76 Totaal Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening Omzet DBC's / DBC-zorgproducten A-segment De specificatie is als volgt: Gefactureerde omzet DBC's / DBC-zorgproducten A-segment Mutatie onderhanden werk DBC's / DBC-zorgproducten A-segment Totaal Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening

138 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2013 BATEN 20. Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en honorariumplafonds De specificatie is als volgt: Opbrengst uit hoofde van te verrekenen transitiebedrag medisch specialistische zorg Totaal Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening Subsidies De specificatie is als volgt: Rijkssubsidies vanwege het Ministerie van VWS (waaronder opleidingsfonds) Overige subsidies, waaronder loonkostensubsidies en EU-subsidies Totaal Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening Overige bedrijfsopbrengsten De specificatie is als volgt: Overige dienstverlening (waaronder 2e-4e geldstroom UMC's voor onderzoek): Overige dienstverlening Overige opbrengsten (waaronder vergoeding voor uitgeleend personeel en verhuur onroerend goed): Overige opbrengsten Totaal Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening

139 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2013 LASTEN 23. Personeelskosten De specificatie is als volgt: Lonen en salarissen Sociale lasten Pensioenpremies Andere personeelskosten: Andere persoonsgebonden personeelkosten Subtotaal Personeel niet in loondienst Totaal personeelskosten Specificatie aantal personeelsleden (in FTE's) per 31 december: Personeel algemene en administratieve functies Personeel hotelfuncties Personeel patiëntgebonden functies Leerl. verpleegkundig en verzorgend personeel Personeel terrein en gebouwgebonden functies Totaal personeel in loondienst MCH Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa De specificatie is als volgt: Nacalculeerbare afschrijvingen: - immateriële vaste activa materiële vaste activa Totaal afschrijvingen Waarvan nacalculeerbare afschrijvingen: - immateriële vaste activa materiële vaste activa financiële vaste activa 0 0 Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening

140 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2013 LASTEN Aansluiting afschrijvingen resultatenrekening - vergoeding nacalculeerbare afschrijvingslasten Totaal afschrijvingslasten resultatenrekening waarvan nacalculeerbare afschrijvingen In het externe budget verwerkte vergoeding voor nacalculeerbare afschrijvingslasten: - WTZi-vergunningplichtige vaste activa WTZi-meldingsplichtige vaste activa WMG-gefinancierde vaste activa Niet WTZi-gefinancierde vaste activa Totaal vergoeding nacalculeerbare afschrijvingslasten Aanschafwaarde desbetreffende vaste activa Cumulatieve afschrijvingslasten desbetreffende vaste activa Cumulatieve vergoedingen voor nacalculeerbare afschrijvingslasten desbetreffende vaste activa Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa De specificatie is als volgt: Bijzondere waardeverminderingen van: - immateriële vaste activa materiële vaste activa 0 0 Totaal 0 0 Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening Overige bedrijfskosten De specificatie is als volgt: Voedingsmiddelen en hotelmatige kosten Algemene kosten Patiënt- en bewonersgebonden kosten Onderhoud en energiekosten: - Onderhoud Energiekosten gas Energiekosten stroom Energie transport en overig Subtotaal Huur en leasing Dotatie dubieuze debiteuren Overige baten en lasten Totaal overige bedrijfskosten Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening

141 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2013 LASTEN 28. Financiële baten en lasten De specificatie is als volgt: Rentebaten Dividenden 0 0 Resultaat deelnemingen Waardeveranderingen financiële vaste activa en effecten 0 0 Subtotaal financiële baten Rentelasten Resultaat deelnemingen 0 0 Subtotaal financiële lasten Totaal financiële baten en lasten Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening Buitengewone baten en lasten De specificatie is als volgt: Buitengewone baten 0 0 Buitengewone lasten 0 0 Totaal buitengewone baten en lasten 0 0 Toelichting: Zie toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening

142 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden Ondertekening door bestuurders en toezichthouders Raad van Bestuur W.G. dhr. drs. W. Geerlings W.G. dhr. drs. P.W. Doop Raad van Toezicht W.G. mevr. N. Albayrak-Temur W.G. dhr. drs. J.W. Holtslag W.G. dhr. drs. G.A. Maranus W.G. dhr. drs. C.J.H.M. van Laarhoven 142

143 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden 11.2 OVERIGE GEGEVENS 143

144 Geconsolideerde jaarrekening Medisch Centrum Haaglanden 11.2 OVERIGE GEGEVENS Vaststelling en goedkeuring jaarrekening De Raad van Bestuur van Stichting Medisch Centrum Haaglanden heeft de jaarrekening 2013 vastgesteld in de vergadering van 6 mei De Raad van Toezicht van de Stichting Medisch Centrum Haaglanden heeft de jaarrekening 2013 goedgekeurd in de vergadering van 26 mei Resultaatbestemming Volgens het besluit van de Raad van Bestuur is het resultaat van 2013 ad als volgt verdeeld: Toevoeging: Reserve aanvaardbare kosten Niet-collectief gefinancieerd vrij vermogen Gebeurtenissen na balansdatum Begin 2014 zijn de aandelen van de Regionale Samenwerkings Organisatie Haaglanden BV overgedragen aan de Stichting Transmurale Zorg Den Haag en omstreken. Tevens is er een afspraak gemaakt over de afwikkeling van de openstaande lening. Het Waarborgfonds voor de Zorg heeft zich bereid verklaard om de lening voor de nieuwbouw van de kliniek te borgen onder voorwaarde van hypotheekvestiging ten laste van MCH en ten behoeve van het waarborgfonds, de ING en de Staat der Nederlanden Controleverklaring van de onafhankelijke accountant De controleverklaring is opgenomen op de volgende pagina. 144

145 Kopie Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de raad van toezicht en de raad van bestuur van Stichting Medisch Centrum Haaglanden Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in dit rapport opgenomen jaarrekening 2013 van Stichting Medisch Centrum Haaglanden te Den Haag gecontroleerd. Deze jaarrekening bestaat uit de(geconsolideerde) balans per 31 december 2013 en de(geconsolideerde) resultatenrekening over 2013 met de toelichting, waarin zijn opgenomen een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen. Verantwoordelijkheid van de raad van bestuur De raad van bestuur van de stichting is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening die het vermogen en het resultaat getrouw dient weer te geven, in overeenstemming met de in Nederland geldende Regeling verslaggeving WTZi en de Beleidsregels toepassing Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector(wnt)), alsmede voor het opstellen van het jaarverslag overeenkomstig Richtlijn voor de Jaarverslaggeving 655 Zorginstellingen. De raad van bestuur is tevens verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening die voldoet aan de WNTeisen van financiële rechtmatigheid, zoals opgenomen in het Controleprotocol WNT van de Beleidsregels toepassing WNT. De raad van bestuur is voorts verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing als zij noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening en de naleving van die WNT-eisen van financiële rechtmatigheid mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten. Verantwoordelijkheid van de accountant Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de jaarrekening op basis van onze controle. Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden en de Beleidsregels toepassing WNT, inclusief het Controleprotocol WNT.Ditvereistdatwijvoldoenaandevooronsgeldendeethischevoorschriftenendatwijonze controle zodanig plannen en uitvoeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat. Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van controle-informatie over de bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening. De geselecteerde werkzaamheden zijn afhankelijk van de door de accountant toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het inschatten van de risico s dat de jaarrekening een afwijking van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten. Ref.: e PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., Fascinatio Boulevard 350, 3065 WB Rotterdam, Postbus 8800, 3009 AV Rotterdam T: ,F: , PwC is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK ), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK ), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK ), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK ), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK ), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK ) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop)voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.

146 Kopie Bij het maken van deze risico-inschattingen neemt de accountant de interne beheersing in aanmerking die relevant is voor het opmaken van de jaarrekening en voor het getrouwe beeld daarvan, alsmede voor de naleving van de WNT-eisen van financiële rechtmatigheid, gericht op het opzetten van controlewerkzaamheden die passend zijn in de omstandigheden. Deze risico-inschattingen hebben echter niet tot doel een oordeel tot uitdrukking te brengen over de effectiviteit van de interne beheersing van de stichting. Een controle omvat tevens het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en de gebruikte WNTeisen van financiële rechtmatigheid en van de redelijkheid van de door de raad van bestuur van de stichting gemaakte schattingen, alsmede een evaluatie van het algehele beeld van de jaarrekening. Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is om een onderbouwing voor ons oordeel met beperking te bieden. Onderbouwing van het oordeel met beperking In 2012 is voor de curatieve medisch specialistische zorg prestatiebekostiging ingevoerd in de vorm van de DOT-systematiek. Deze bekostiging blijkt zowel in 2012 als in 2013 generieke landelijke risico s en onduidelijkheden te bevatten, die zich voordoen bij alle instellingen. De risico s en onduidelijkheden hebben met name betrekking op de registratie- en facturatiebepalingen. Deze bepalingen bevatten diverse open normen, die gedurende en na afloop van het boekjaar nader zijn geduid door de regelgever. Het met terugwerkende kracht volledig voldoen aan achteraf vastgestelde nadere duidingen is onmogelijkendeconsequentieszijnnietbetrouwbaarinteschatten.tevensisersprakevanindenza circulaire Toelichting regelgeving MSZ CI/14/3c en Omzetverantwoording medisch specialistische zorg 2012,(CI/13/9c), benoemde problematiek op specifieke aspecten en coulance op bepaalde onderdelen. Daarnaast is er sprake van andere landelijke onzekerheden in de bekostiging die onder andere samenhangen met de transitiebedragen voortvloeiend uit de overgang naar prestatiebekostiging en overige inherente beperkingen en schattingsrisico s die uiteen zijn gezet in de toelichting, zie pagina 90 en 111. Als gevolg hiervan hebben wij geen voldoende en geschikte controle-informatie kunnen verkrijgen omtrent deze aangelegenheden. Wij hebben geconcludeerd dat de mogelijke effecten van deze aangelegenheden van materieel belang zijn voor de jaarrekening, maar niet van diepgaande invloed. Oordeel met beperking betreffende de jaarrekening Naar ons oordeel geeft de jaarrekening, uitgezonderd de mogelijke effecten van de aangelegenheden beschreven in de paragraaf Onderbouwing van het oordeel met beperking, een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van het vermogen van Stichting Medisch Centrum Haaglanden per 31 december 2013 en van het resultaat over 2013 in overeenstemming met de Regeling verslaggeving WTZi en de Beleidsregels toepassing WNT. Voorts zijn wij van oordeel dat de jaarrekening 2013 in alle van materieel belang zijnde aspecten voldoet aan de WNT-eisen van financiële rechtmatigheid, zoals opgenomen in het Controleprotocol WNT van de Beleidsregels toepassing WNT. Stichting Medisch Centrum Haaglanden- Ref.: e Pagina2van3

147 Kopie Verklaring betreffende het jaarverslag Wij vermelden dat het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening. Verklaring betreffende overige bij of krachtens de wet gestelde eisen Ingevolge artikel 2 Regeling verslaggeving WTZi juncto artikel 2:393 lid 5 onder e BW vermelden wij dat ons geen tekortkomingen zijn gebleken naar aanleiding van het onderzoek of de in artikel 2:392 lid1onderbtotenmethbwvereistegegevenszijntoegevoegd. Rotterdam, 3 september 2014 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Origineel getekend door: drs. A. Hakbijl RA Stichting Medisch Centrum Haaglanden- Ref.: e Pagina3van3

148 12 Bijlagen 12.1 Zorgbrede Governancecode VERANTWOORDING Informatie aan en/of raadpleging van belanghebbenden of hun vertegenwoordiging 1. Het beleid van de zorgorganisatie voor de dialoog met belanghebbenden De zorgorganisatie heeft als maatschappelijke onderneming een beleid voor de dialoog met de samenwerkingsverbanden of organisaties die rechtstreeks bij het beleid en de maatschappelijke doelstelling van de zorgorganisatie zijn betrokken en als belanghebbenden actief zijn binnen haar verzorgingsgebied. In het kader van dat beleid stelt de Raad van Bestuur vast en keurt de Raad van Toezicht goed: wie de belanghebbenden bij de zorgorganisatie zijn; de wijze waarop vorm wordt gegeven aan het overleg met de belanghebbenden over het voorgenomen beleid en de uitvoering daarvan door de zorgorganisatie; de aard en inhoud van de informatieverschaffing aan de belanghebbenden- (vertegenwoordiging) over de gang van zaken en het gevoerde beleid van de zorgorganisatie;governancecode 2010 de betrokkenheid van de belanghebbenden(vertegenwoordiging) bij de beleidsvorming en de uitvoering van het beleid door de zorgorganisatie. De hiervoor bedoelde belanghebbenden worden door de zorgorganisatie geïnformeerd over het vaststellen en uitbrengen van het Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording en hoe zij dit document kunnen verkrijgen of inzien. 2. Informatieverstrekking aan en/of raadpleging van belanghebbenden in ten minste de volgende gevallen De belanghebbenden dan wel hun vertegenwoordiging worden door de Raad van Bestuur in elk geval geïnformeerd en/of geraadpleegd over de volgende onderwerpen: de vaststelling of wijziging van de missie, doelstelling of grondslag van de zorgorganisatie; de hoofdlijnen van het strategisch beleid van de zorgorganisatie als maatschappelijke onderneming; het overdragen van de zeggenschap over de zorgorganisatie of over een belangrijk onderdeel daarvan en over besluiten tot fusie of tot het aangaan of verbreken van een duurzame samenwerking met een (zorg-) organisatie; Ja Nee 148

149 de opheffing of een belangrijke inkrimping dan wel belangrijke uitbreiding van de werkzaamheden van de zorgorganisatie; de besluiten tot concentratie of deconcentratie van de zorgorganisatie respectievelijk structurele sluiting van afdelingen, dependances of locaties; de systematische bewaking, beheersing of verbetering van de kwaliteit van de te verlenen zorg. 3. Het recht van enquête De statuten van de zorgorganisatie wijzen ten minste één partij aan die de belangen van de patiënten of cliënten van de zorginstelling vertegenwoordigt, waaraan het recht van enquête wordt toegekend als bedoeld in titel 8 afdeling 2 van Boek 2 BW. Verantwoording aan belanghebbenden 1. De zorgorganisatie legt jaarlijks aan alle rechthebbenden en belangstellenden verantwoording af over het in het verslagjaar gevoerde beleid en over de (totale) in dat jaar geleverde prestaties door middel van het Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording. 2. De Raad van Bestuur is verantwoordelijk voor de kwaliteit, de juistheid en de volledigheid van het Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording. De Raad van Toezicht ziet er op toe dat de Raad van Bestuur deze verantwoordelijkheid vervult. 3. De zorgorganisatie draagt er zorg voor dat alle aan de zorgorganisatie verbonden vrijgevestigde (medische) professionals op geaggregeerd niveau (in ieder geval op het niveau van maatschappen en medische staven) verantwoording afleggen over de wijze en resultaten van hun handelen en behandelen. 4. De Raad van Bestuur legt in het Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording jaarlijks verantwoording af over het gevoerde beleid ten aanzien van de belanghebbenden. 5. De Raad van Toezicht legt in het Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording jaarlijks verantwoording af over zijn in het verslagjaar verrichte werkzaamheden. 6. Van elke toezichthouder wordt in het verslag van de Raad van Toezicht opgave gedaan van geslacht, leeftijd, beroep, hoofdfunctie, nevenfuncties voor zover relevant voor de vervulling van de taak als toezichthouder, tijdstip van eerste benoeming en de lopende termijn waarvoor de toezichthouder is benoemd. De externe accountant en diens relatie en communicatie met de organen van de zorgorganisatie Ja Nee 149

150 1. De externe accountant wordt benoemd en ontslagen door de Raad van Toezicht tenzij de Algemene Vergadering daartoe wettelijk bevoegd is. Indien de externe accountant door de Algemene Vergadering wordt benoemd, doet de Raad van Toezicht daartoe een voordracht. De Raad van Bestuur kan hierover advies uitbrengen aan de Raad van Toezicht. De externe accountant wordt qua persoon periodiek gewisseld. 2. De externe accountant verricht bij voorkeur geen advieswerkzaamheden voor de zorgorganisatie en maakt indien dit in het te controleren boekjaar wel is gebeurd in het verslag over de jaarrekening melding van de in dat jaar verrichte advieswerkzaamheden. 3. De externe accountant woont het van belang zijnde gedeelte van de vergaderingen van de Raad van Toezicht respectievelijk Algemene Vergadering bij waarin de jaarrekening wordt besproken en/of waarin wordt besloten over de goedkeuring of vaststelling van de jaarrekening. 4. De externe accountant rapporteert zijn bevindingen betreffende het onderzoek van de jaarrekening gelijkelijk aan de Raad van Bestuur en de Raad van Toezicht. DE RAAD VAN BESTUUR Taak en werkwijze 1. De Raad van Bestuur is eindverantwoordelijk voor en belast met het besturen van de zorgorganisatie. Dit houdt onder meer in dat hij verantwoordelijk is voor de realisatie van de statutaire en andere doelstellingen van de zorgorganisatie, de strategie en het beleid en de daaruit voortvloeiende resultatenontwikkeling en voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg. De Raad van Bestuur legt hierover verantwoording af aan de Raad van Toezicht. 2. Bij de vervulling van zijn taak richt de Raad van Bestuur zich naar het belang van de zorgorganisatie als maatschappelijke onderneming en weegt daartoe de in aanmerking komende belangen van de bij de zorgorganisatie betrokken belanghebbenden af. 3. De Raad van Bestuur is verantwoordelijk voor het beheersen van de risico s verbonden aan de activiteiten van de zorgorganisatie en voor de financiering van de zorgorganisatie. De Raad van Bestuur rapporteert hierover aan en bespreekt de interne risicobeheersings- en controlesystemen met de Raad van Toezicht. 4. De Raad van Bestuur verschaft de Raad van Toezicht tijdig alle informatie die nodig is voor een goede uitoefening van de taak van de Raad van Toezicht. Afspraken hierover worden vastgelegd in een informatieprotocol. Ja Nee 150

151 5. De Raad van Bestuur draagt ervoor zorg dat werknemers en anderen die in een contractuele relatie tot de zorgorganisatie staan, zonder gevaar voor hun rechtspositie de mogelijkheid hebben aan de voorzitter van de Raad van Bestuur of aan een door hem aangewezen functionaris te rapporteren over vermeende onregelmatigheden binnen de zorgorganisatie van algemene, operationele en/of financiële aard. Vermeende onregelmatigheden die het functioneren van leden van de Raad van Bestuur betreffen, worden gerapporteerd aan de voorzitter van de Raad van Toezicht. Deze klokkenluiders regeling wordt algemeen bekend gemaakt. Benoeming, ontslag en beloning 1. De Raad van Toezicht stelt de omvang van de Raad van Bestuur vast, tenzij deze bevoegdheid bij de Algemene Vergadering berust. 2. De Raad van Toezicht is verantwoordelijk voor benoeming, schorsing en ontslag, het verlenen van décharge, het vaststellen van een maatschappelijk passende beloning, de contractduur, de rechtspositie en de andere arbeidsvoorwaarden van de individuele leden van de Raad van Bestuur, tenzij deze bevoegdheid bij de Algemene Vergadering berust. 3. Een voormalig lid van de Raad van Toezicht van de zorgorganisatie is gedurende een periode van drie jaar na het einde van zijn toezichthoudende functie niet benoembaar tot lid van de Raad van Bestuur. 4. De jaarlijkse verantwoording van de zorgorganisatie bevat de door de wet voorgeschreven informatie over de hoogte en de structuur van de beloning van de individuele leden van de Raad van Bestuur. 5. Aan bestuurders worden geen aandelen en/of rechten op aandelen bij wijze van beloning toegekend. 6. Het eventuele aandelenbezit van een bestuurder in een zorgorganisatie waarvan hij bestuurder is, is ter belegging op de lange termijn. Toelichting: aan de bestuurders zijn geen aandelen verstrekt. 7. De zorgorganisatie verstrekt aan haar bestuurders geen persoonlijke leningen, garanties en dergelijke, tenzij in de normale uitoefening van het bedrijf en tegen de daarvoor voor het gehele personeel geldende voorwaarden en na goedkeuring van de Raad van Toezicht. Leningen worden niet kwijtgescholden. Toelichting: aan de bestuurders zijn geen persoonlijke leningen verstrekt. Belangenverstrengeling 1. De Raad van Bestuur is integer en stelt zich toetsbaar op ten aanzien van zijn eigen functioneren. Elke vorm en schijn van persoonlijke bevoordeling dan wel belangenverstrengeling tussen enig lid van de Raad van Bestuur en de zorgorganisatie wordt vermeden. Besluiten tot het aangaan van transacties waarbij tegenstrijdige belangen van bestuurders spelen die van materiële Ja Nee 151

152 betekenis zijn voor de zorgorganisatie en/of voor de betreffende bestuurders, behoeven de goedkeuring van de Raad van Toezicht. 2. Een lid van de Raad van Bestuur kan niet tegelijkertijd de functie vervullen van lid van de Raad van Toezicht van de zorgorganisatie of van een andere zorgorganisatie die binnen het verzorgingsgebied van de zorgorganisatie geheel of gedeeltelijk dezelfde werkzaamheden als de zorgorganisatie verricht, tenzij de andere zorgorganisatie als groeps- of dochtermaatschappij of anderszins nauw verbonden is met de zorgorganisatie. 3. Een lid van de Raad van Bestuur zal zonder de toestemming van de Raad van Toezicht geen betaalde of onbetaalde nevenfunctie aanvaarden of continueren als deze nevenfunctie, al dan niet in samenhang met andere betaalde of onbetaalde nevenfuncties, een meer dan minimale werkbelasting kan opleveren of anderszins strijdig kan zijn met de belangen van de zorgorganisatie. 4. De Raad van Bestuur geeft de Raad van Toezicht op eerste verzoek inzicht in de door hem uitgeoefende nevenfuncties. DE RAAD VAN TOEZICHT Taak en werkwijze 1. De Raad van Toezicht heeft tot taak toezicht te houden op het besturen door de Raad van Bestuur en op de algemene gang van zaken in de zorgorganisatie als maatschappelijke onderneming en staat de Raad van Bestuur met raad terzijde. De Raad van Toezicht vervult de werkgeversrol voor de Raad van Bestuur en zorgt ondermeer door benoeming, evaluatie en ontslag dat de zorgorganisatie is voorzien van een capabel bestuur. De Raad van Toezicht houdt toezicht op ten minste: de realisatie van de statutaire en andere doelstellingen van de zorgorganisatie; de strategie en de risico s verbonden aan de activiteiten van de zorgorganisatie; de opzet en werking van de interne risicobeheersings- en controlesystemen; de financiële verslaglegging; de kwaliteit en veiligheid van zorg; de naleving van wet- en regelgeving; de verhouding met belanghebbenden; het op passende wijze uitvoering geven aan de maatschappelijke doelstelling en verantwoordelijkheid van de zorgorganisatie. De Raad van Toezicht bespreekt in ieder geval eenmaal per jaar de strategie en de voornaamste risico s verbonden aan de zorgorganisatie, de uitkomsten van de beoordeling door de Raad van Bestuur van de opzet en werking van de interne risicobeheersings- en controlesystemen alsmede eventuele significante wijzigingen daarin. Van het houden van deze besprekingen wordt melding gemaakt in het jaarverslag van de Raad van Toezicht. Ja Nee 152

153 2. Aan de goedkeuring van de Raad van Toezicht zijn in ieder geval onderworpen de besluiten van de Raad van Bestuur omtrent: de vaststelling van de begroting, de jaarrekening en de winstbestemming, tenzij deze bevoegdheid wettelijk aan de Algemene Vergadering toekomt; de vaststelling van (strategische) beleidsplannen van de zorgorganisatie; het beleid van de zorgorganisatie voor de dialoog met belanghebbenden; het aangaan of verbreken van een duurzame samenwerking van de zorgorganisatie met andere rechtspersonen of vennootschappen indien deze samenwerking of verbreking van ingrijpende betekenis is voor de zorgorganisatie; het bestuursreglement van de Raad van Bestuur; aangifte van faillissement en aanvraag van surséance van betaling; gelijktijdige beëindiging of beëindiging binnen een kort tijdsbestek van de arbeidsovereenkomst van een aanmerkelijk aantal werknemers, of van het verbreken van een overeenkomst met een aanmerkelijk aantal personen dat als zelfstandigen of als samenwerkingsverband werkzaam is voor de zorgorganisatie; overige majeure beslissingen, vast te leggen in de statuten en/of het bestuursreglement. 3. Bij de vervulling van zijn taak richt de Raad van Toezicht zich naar het belang van de zorgorganisatie als maatschappelijke onderneming en weegt daartoe de in aanmerking komende belangen van de bij de zorgorganisatie betrokken belanghebbenden af. 4. De Raad van Toezicht voert jaarlijks met elk van de leden van de Raad van Bestuur een gesprek over diens functioneren. 5. De Raad van Toezicht is verantwoordelijk voor de kwaliteit van zijn eigen functioneren. 6. De Raad van Toezicht evalueert zijn functioneren ten minste jaarlijks buiten de aanwezigheid van de Raad van Bestuur en informeert de Raad van Bestuur over de uitkomsten hiervan. 7. De Raad van Toezicht voert ten minste jaarlijks met de Raad van Bestuur als geheel een evaluatiegesprek over het wederzijds functioneren van beide organen op zich en in relatie tot elkaar. 8. De Raad van Toezicht en de toezichthouders afzonderlijk hebben een eigen verantwoordelijkheid om van de Raad van Bestuur en de externe accountant alle informatie te verlangen die de Raad van Toezicht behoeft om zijn taak als toezichthoudend orgaan goed te kunnen uitoefenen. Indien de Raad van Toezicht dit geboden acht, kan hij informatie inwinnen van functionarissen en externe adviseurs van de zorgorganisatie. De zorgorganisatie stelt hiertoe de benodigde middelen ter beschikking. Ja Nee 153

154 Benoeming, ontslag, samenstelling en deskundigheid 1. De Raad van Toezicht is verantwoordelijk voor de benoeming, schorsing en ontslag, het verlenen van décharge en het vaststellen van de honorering van de leden van de Raad van Toezicht, tenzij deze bevoegdheid bij de Algemene Vergadering berust. 2. De Raad van Toezicht dient zodanig te zijn samengesteld dat hij zijn taak naar behoren kan vervullen. 3. Ieder lid van de Raad van Toezicht dient geschikt te zijn om de hoofdlijnen van het totale beleid te beoordelen. Ieder lid van de Raad van Toezicht beschikt over de specifieke deskundigheid die noodzakelijk is voor de vervulling van zijn specifieke taak, binnen zijn rol in het kader van de profielschets van de Raad. 4. Alle leden van de Raad van Toezicht volgen na benoeming een introductieprogramma of scholingsprogramma waarin in ieder geval aandacht wordt besteed aan algemene financiële, sociale en juridische zaken, de financiële verslaggeving door de zorgorganisatie, de specifieke aspecten die eigen zijn aan het type zorgorganisatie waar betrokkene als lid van de Raad van Toezicht aan verbonden is en aan de verantwoordelijkheden als toezichthouder. De Raad van Toezicht beoordeelt jaarlijks op welke onderdelen de toezichthouders gedurende hun benoemingsperiode behoefte hebben aan nadere training of opleiding. De zorgorganisatie speelt hierbij een faciliterende rol. 5. Ten minste één lid van de Raad van Toezicht beschikt over voor de zorgorganisatie relevante kennis van en ervaring in de zorg. 6. Het aantal bestuurlijke of toezichthoudende functies van de leden van de Raad van Toezicht is zodanig beperkt dat een goede taakvervulling door ieder van de leden van de Raad gewaarborgd is. 7. Een lid van de Raad van Toezicht kan maximaal tweemaal voor een periode van vier jaar zitting hebben in de Raad van Toezicht. Toelichting: In de code is opgenomen dat een lid van de Raad van Toezicht maximaal tweemaal voor een periode van maximaal vier jaar zitting kan hebben in de Raad van Toezicht. De Raad van Toezicht van MCH is het eens met de strekking van de code, maar heeft besloten dat dit maximaal driemaal voor een periode van vier jaar kan zijn. De Raad van Toezicht kiest hiervoor zodat de door de Raad van Toezichtleden opgebouwde expertise behouden en optimaal ingezet wordt. 8. Bij de werving, selectie en benoeming van nieuwe leden van de Raad van Toezicht wordt gebruik gemaakt van een voor de betreffende vacature opgestelde profielschets. De leden van de Raad van Toezicht worden op openbare wijze geworven, tenzij voor een bepaalde plaats in de Raad van Toezicht op grond van een wettelijke bepaling geldt dat deze plaats op voordracht wordt ingevuld of het Ja Nee 154

155 recht tot benoeming aan anderen dan de Raad van Toezicht of de Algemene Vergadering toekomt. 9. Statutair is vastgelegd op welke gronden de Raad van Toezicht respectievelijk de Algemene Vergadering een lid van de Raad van Toezicht kan schorsen of ontslaan, welke meerderheid van stemmen hiertoe vereist is en welke eventuele daarbij te hanteren procedures worden gevolgd. Honorering 1. De Raad van Toezicht respectievelijk de Algemene Vergadering op voordracht van de Raad van Toezicht, stelt de honorering van de leden van de Raad van Toezicht vast. 2. De honorering van een lid van de Raad van Toezicht is niet afhankelijk van de resultaten van de zorgorganisatie. 3. Aan leden van de Raad van Toezicht worden geen aandelen en/of rechten op aandelen bij wijze van honorering toegekend. 4. Het eventuele aandelenbezit van een lid van de Raad van Toezicht in een zorgorganisatie waarvan hij toezichthouder is, is ter belegging op de lange termijn. 5. Het Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording van de zorgorganisatie bevat de door de wet voorgeschreven informatie over de hoogte en de structuur van de honorering van de individuele leden van de Raad van Toezicht. Onafhankelijkheid 1. De Raad van Toezicht is zodanig samengesteld dat de leden ten opzichte van elkaar, de Raad van Bestuur en welk deelbelang dan ook onafhankelijk en kritisch kunnen opereren. 2. Leden van de Raad van Toezicht die op voordracht, of door anderen dan de Raad van Toezicht of de Algemene Vergadering van Aandeelhouders dienen te worden benoemd, zijn onafhankelijk. De leden van de Raad van Toezicht vervullen hun functie zonder last of ruggespraak en zonder een deelbelang te laten prevaleren. 3. Leden van de Raad van Toezicht verrichten nimmer taken van de Raad van Bestuur. 4. Een lid van de Raad van Toezicht kan niet tegelijkertijd de functie vervullen van lid van de Raad van Bestuur of van de Raad van Toezicht van een andere zorgorganisatie die binnen het verzorgingsgebied van de zorgorganisatie geheel of gedeeltelijk dezelfde werkzaamheden als de zorgorganisatie verricht, tenzij de andere zorgorganisatie als groeps- of dochtermaatschappij of anderszins nauw verbonden is met de zorgorganisatie. Ja Nee 155

156 5. Een voormalig lid van de Raad van Bestuur van de zorgorganisatie is gedurende een periode van drie jaar na het einde van zijn bestuurlijke functie niet benoembaar tot lid van de Raad van Toezicht. Evenmin zijn tot de leden van de Raad van Toezicht benoembaar werknemers of personen die tot de zorgorganisatie toegelaten zijn tot drie jaar na het einde van hun arbeidscontract of toelatingsovereenkomst. Belangenverstrengeling 1. Elke vorm of schijn van persoonlijke bevoordeling dan wel belangenverstrengeling tussen enig lid van de Raad van Toezicht en de zorgorganisatie moet worden vermeden. Besluiten tot het aangaan van transacties waarbij tegenstrijdige belangen van leden van de Raad van Toezicht spelen die van materiële betekenis zijn voor de zorgorganisatie en/of voor de betreffende toezichthouders, behoeven de goedkeuring van de Raad van Toezicht. 2. De Raad van Toezicht is verantwoordelijk voor de besluitvorming over het oplossen van zaken waarbij een belangenverstrengeling aan de orde kan zijn bij leden van de Raad van Toezicht, de Raad van Bestuur, bij aandeelhouders en/of de externe accountants in relatie tot de zorgorganisatie. Ja Nee Opmerking: hoofdstuk 5 van de zorgbrede governancecode is niet van toepassing voor MCH, omdat MCH een Stichting is. 156

157 12.2 Verdeling aandachtsgebieden Raad van Bestuur Aandachtsgebieden Geerlings Sliedrecht Gezamenlijk Algemene onderwerpen Algemene strategie X Algemene communicatie X Intern lijnorganisatie Divisie behandelend X Divisie beschouwend X Divisie beweging X Divisie snijdend X Divisie medisch ondersteunend X incl. Economisch samenwerking Administratief Haga inzake Bedrijf van aanschaf en X Facilitair bedrijf X Bouw X Afdeling HRM X 1 Landsteiner Instituut X Stafgroep ondersteuning X 2 (waaronder Interne gremia o.a. / klachten commissies en gezondheidsrecht, Ondernemingsraad X Dagelijks Bestuur OR X Stafbestuur / VMS X Patiëntenadviesraad X Verpleegkundige AdviesRaad (VAR) X Medisch Ethische Toetsings Commissie (METC) X Centrale OpleidingsCommissie (COC) X Stuurgroep informatiebeveiliging X Koepel X Coöperatie X Extern Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) X Vereniging Samenwerkende Topklinische opleidingsziekenhuizen (STZ) X Stichting Transmurale Zorg (STZ) X Regio ICT (vanuit Stichting Transmurale Zorg) X Apotheek Haagse Ziekenhuizen (AHZ) X Zorgverzekeraars incl. lokaal overleg X Ministerie VWS X Inspectie, regulier overleg X Bank, regulier overleg X Andere ziekenhuizen, verpleeghuizen etc. X Accountant X X 1 : maandelijks overleg met HRM door Sliedrecht en Geerlings gezamenlijk. X 2 : werkoverleg met manager stafgroep ondersteuning doen Geerlings en Sliedrecht gezamenlijk. Voor tussentijdse afstemming is Geerlings aanspreekpunt. Op basis van de agenda kan de RvB besluiten om (incidenteel) gezamenlijk bij een overleg aanwezig te zijn. 157

158 12.3 Personalia op 31 december Stafbestuur op 31 december 2013 Voorzitter De heer dr. H.P. Verschuur, KNO arts Vice-voorzitter De heer dr. E.M. Scholten, internist-nefroloog Secretaris Mevrouw dr. A. Verbeek-de Kanter, radiotherapeut Penningmeester De heer dr. S.J. Rhemrev, chirurg Lid De heer dr. E.C.M. Ooms, patholoog De heer dr. B.A. in t Veld, anesthesioloog De heer R.J. Verburg, MDL-arts De heer dr. D.M.V. Pelikan, gynaecoloog Leden van de Raad van Toezicht op 31 december 2013 Voorzitter De heer drs. J.W. Holtslag (1948) - Nevenfuncties Voorzitter College van Toezicht voor Auteursrechten en naburige rechten Voorzitter van de Stichting Kamermuziek Warmond Lid bestuur Stichting leerstoelen CAOP, Universiteit van leiden Vice-voorzitter De heer mr. E. Kist (1944) - Nevenfuncties Lid Raad van Commissarissen DSM Lid Raad van Commissarissen Philips Lid Bestuur Johan Cruijff Foundation Lid Bestuur Van den Ende Foundation Lid Raad van Commissarissen Moody s (USA) Lid Raad van Commissarissen Stage Entertainment 158

159 Lid Mevrouw N. Albayrak-Temur (1965) - Nevenfuncties Lid Raad van Toezicht Nederlands Openluchtmuseum Lid Forum A tot Z (Geletterdheidsforum) Bestuurslid Atlantic & Pacific Exchange Program Lid De heer drs. G.A. Maranus RA (1966) - Hoofdfunctie Partner, KPMG Accountants N.V. - Nevenfuncties Penningmeester Vereniging Vrienden van het Residentie Orkest Penningmeester Stichting Vastgoed Accommodatie VELO Lid Mevrouw dr. ir. C.A. Vietsch (1957) - Hoofdfunctie Directeur/eigenaar van AVI research en consultancy - Nevenfuncties Ambassadeur Patiënten weten beter van Rathenau Instituut Lid bestuur Vereniging tegen de Kwakzalverij Lid Mevrouw prof. mr. S.F.M. Wortmann (1956) - Hoofdfunctie Lid Raad van State - Nevenfuncties Raadsheer-plaatsvervanger in het gerechtshof Amsterdam Hoofdredacteur van de losbladige groene serie Personen- en Familierecht en kernhoofdredacteur van de gehele serie Vaste annotator van de Nederlandse Jurisprudentie Voorzitter van de jury voor de scriptieprijs van de Academie voor wetgeving Voorzitter van de geschillencommissie voor geschillen als bedoeld in artikel 9.39 van de Wet op het hoger onderwijs Lid van de management board van het EU-Grondrechtenagentschap Voorzitter van de klachtencommissie politietaken Koninklijke Marechaussee Plaatsvervangend voorzitter van de Klachtencommissie ongewenst gedrag van het gerechtshof Amsterdam Lid van de Raad van Advies van het Netherlands Institute for Law and Governance te Groningen 159

160 Lid De heer prof. dr. C.J.H.M. van Laarhoven MSc. (1962) - Hoofdfunctie Hoogleraar/ afdelingshoofd Heelkunde, Radboudumc Nijmegen - Nevenfuncties Lid van het Concilium Chirurgicum van de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde Reviewer Cochrane Hepato-Biliary Review group, Copenhagen Lid Raad van Advies van de Oude gracht Groep B.V. Reservist Luitenant-Kolonel defensie relatie ziekenhuizen (IDR) 160

161 Medische staf op 31 december 2013 Anesthesiologie De heer K. Jacz De heer dr. J.S. Pöll De heer J.D. Holstein De heer J.W.K.E. Osse De heer R. Jansen De heer B.E. Zeppenfeldt Mevrouw S. van Duijn De heer dr. B.A. in 't Veld De heer C.F. den Hartog De heer M.G.C.M. Verbeek De heer W. van Alphen Mevrouw A.C. Werger Mevrouw M. Toonen Mevrouw F. de Kempenaer- Ulrich Cardiologie De heer L.H. Savalle De heer dr. J.H.M. Schreur De heer dr. R.F. Veldkamp Mevrouw dr. H.A.P. Peeters De heer dr. P.V. Oemrawsingh De heer dr. A. J. Wardeh De heer E. Holman De heer B. van der Hoeven Mevrouw L. van Erven Mevrouw M. Bootsma De heer D. Atsma De heer B. Sorgdrager Mevrouw M.S. de Doelder Mevrouw Ph. Kiès De heer R.W. Grauss De heer M.J. Schalij Chirurgie De heer dr. A.C. de Vries De heer F.J. Idenburg De heer dr. J.C.A. de Mol van Otterloo Mevrouw dr. M.T.T. Knook De heer dr. A.W.K.S. Marinelli De heer dr. S.J. Rhemrev De heer dr. J.R.M. van der Sijp De heer dr.s.a.g. Meylaerts De heer dr. G.J.D.van Acker De heer dr.j.m. Hoogendoorn De heer D. Eefting De heer M.W.G.A. Bronkhorst De heer O.R. Guicherit De heer A.H.P. Niggebrugge De heer H.J. Smeets De heer T.J. van der Steenhoven De heer J.W.A. Oosterhuis Dermatologie Mevrouw dr. A. Chang Mevrouw dr. J. Vink De heer dr. Th. W. van den Akker Mevrouw dr. L.E. Vos De heer V.R. Basdew Mevrouw dr. S. Badeloe Mevrouw A. Westers-Attema De heer J.P.W.van der Veen Mevrouw N.H. Shadid De heer E. Honig Gynaecologie De heer dr. J. Lind De heer F.C.M. Twaalfhoven De heer prof. P.J.Dörr De heer L.C.F. Haans Mevrouw dr. M.J. Kagie De heer dr. C.A. Yedema Mevrouw S. van der Meer Mevrouw C.B. Vredevoogd Mevrouw dr. D.M.V. Pelikan Mevrouw I.F. van Luijk Mevrouw dr. F.M. van Dunné Intensive Care Geneeskunde De heer dr. D.J. Versluis De heer dr. P.J.W. Dennesen De heer dr. J.P. van der Sluijs De heer R. Peters Mevrouw G.C. Admiraal- Van Melsen Mevrouw M. Slabbekoorn Mevrouw P.M. Klooster Mevrouw M.C.A. Muller De heer J. Streefkerk Mevrouw N.A. Dijkman De heer T.A. Ruys De heer W.J. Engelbrecht Interne Geneeskunde Mevrouw.dr. P.H.L.M. Geelhoed-Duyvestijn De heer dr. F.J.F. Jeurissen Mevrouw M. Galli - Leslie Mevrouw C. Brumsen De heer dr. P.K. Chandie Shaw Mevrouw N. Srivastava Mevrouw H.M.Oosterkamp De heer dr. E. M. Scholten De heer L.E. Perk Mevrouw dr. E.M.S. Leyten Mevrouw H. van Soest De heer J.H.M. Groeneveld De heer dr. A.H. Bootsma Mevrouw dr. S. Johannsson- Vidarsdottir De heer dr. R.J. Verburg De heer H.H. Helgason Mevrouw H.D. Thang De heer dr. L.B.S. Gelinck Mevrouw M.J.M. de Vreede De heer dr. P.P.J.van der Veek De heer H.M.A. Hofstee Kaakchirurgie Mevrouw Y.L.N. Pace- Khouw Kindergeneeskunde Mevrouw M.L. Kingma De heer L.H.P.M. Filippini Mevrouw M.J. Oele Mevrouw J.W. Bolt-Wieringa Klinische Chemie Mevrouw dr. G.A.E. Ponjee De heer dr. J. van de Ven De heer G. de Kort Klinische Farmacie De heer dr. J.W.P.M. Overdiek Mevrouw E.M.J. Visser Mevrouw E.E. Roelofsen Mevrouw M. Bogaards De heer H.J. ter Horst Klinische Fysica De heer ir. J. P.C. van Santvoort De heer dr. P.J.M. Rietveld Mevrouw dr. A. Petoukhova De heer E. Kouwenhoven De heer N. Braakman Klinische Genetica Mevrouw D. Barge- Schaapveld Mevrouw M. Nielsen De heer F.J. Hes Klinische Psychologie Mevrouw M.M.H. Lub-Moss De heer A.C. van Houwelingen 161

162 De heer C.J.M. Denissen KNO-Heelkunde De heer J. Becker De heer G.A. Croll De heer dr. H.P. Verschuur Mevrouw S.F. Meinesz De heer dr. J.H. Hulshof De heer E.J.C. Teunissen De heer J.G. Vinke Longgeneeskunde De heer H.J.C.M. Baur Mevrouw D.W.M. de Jong De heer dr. R.E.T. Nocker De heer dr. E.F.L. Dubois Mevrouw dr. K.W. Maas Mevrouw Ch. Korteweg Mevrouw M.J. Overbeek Medisch Centrum Dansers en Musici De heer A.B.M. Rietveld Medische Microbiologie De heer C.L Jansen Neurochirurgie De heer A. Kloet De heer R. Walchenbach De heer M.P. Arts De heer J.F.C. Wolfs De heer dr.g.c.w. de Ruiter De heer R. Nandoe Tewarie De heer W. Peul Neurologie De heer R.J. Groen De heer dr. R.J. Schimsheimer Mevrouw E.A.J. Peeters Mevrouw V. van Kasteel Mevrouw dr. W.van der Mey De heer prof.dr.m.j.b. Taphoorn Mevrouw dr. R. Rijsman De heer dr. J. Boiten Mevrouw E.G. Berger- Plantinga Mevrouw N. van Dijk De heer R.S. Rundervoort De heer A.L. Strikwerda De heer dr. K. Jellema Mevrouw dr. M. Vos De heer A.L. Strikwerda Mevrouw M. Kleijer De heer P.B. Augustijn Nucleaire Geneeskunde De heer dr. J. Tim De heer E.F.I. Comans Oogheelkunde Mevrouw L.D.M. van Osch De heer dr. M.V. Joosse Mevrouw M. Stefanovic De heer L. van Philips De heer B.F.T. Hogewind Orthopedie De heer R.E. van der Flier De heer dr. E.R.A. van Arkel De heer S.B. Keizer De heer J.W.A. Swen De heer P.H.C. den Hollander De heer P. van der Zwaal Ouderengeneeskunde Mevrouw W.P. Markito- Notenboom Pathologie De heer dr. E.C.M. Ooms De heer dr. P.C. Clahsen De heer dr. H.M. Hazelbag De heer J.H.von der Thüsen Plastische chirurgie Mevrouw dr. G.J. de Jongh Psychiatrie Mevrouw R.M.C. Oostveen De heer. F.J.E. Balk Mevrouw C. Hagestein De heer J. van der Meer Radiologie De heer dr. J.B.C.M. Puylaert De heer B.J.G. van Weelde De heer E.G. Coerkamp De heer T.P.W. de Rooij De heer W.G. Wassenaar De heer dr. L.P.J. Cobben De heer M.W. Heyenbrok De heer B.F. W. van der Kallen De heer dr. G.J. Lycklama à Nijeholt Mevrouw M. Wever- Koorevaar De heer dr. E. van der Linden Mevrouw dr. H.M.E. Quarles van Ufford De heer R.E. Hagenbeek De heer dr. F.M. Zijta Mevrouw F. de Korte Radiotherapie Mevrouw H.K. de Jager- Nowak De heer R.G.J. Wiggenraad Mevrouw dr. H.M. Ceha De heer dr.p.j.m.van de Vaart De heer prof.dr.h. Struikmans Mevrouw dr. T.C. Stam Mevrouw dr. A.Y. Verbeekde Kanter De heer dr. P.C.M. Koper Mevrouw N. Van de Voort van Zijp De heer J.H. Franssen Reumatologie De heer dr. G. Collée Mevrouw M.H.W. de Bois Mevrouw P.D.M. De Buck De heer dr. L.R. Lard Revalidatiegeneeskunde De heer H.J. Arwert Mevrouw T. A. Veenis Mevrouw E.H.T. Los -van Mechelen Mevrouw E. Pirard SEH De heer E.R.J.T. de Deckere Mevrouw I.E. Scholtes Mevrouw T.M.A.J. Reijnen Mevrouw B.P.W.M. Wurth Mevrouw A.S. Vis Mevrouw T. Ghafani-Taheri De heer C.L. van den Brand Mevrouw M.C.P. de Kort Mevrouw M. van Loon De heer drs. M. Veen Mevrouw G. van Woerden Slaapcentrum De heer dr. ir. B. Kemp De heer prof. dr. G.A. Kerkhof Sportgeneeskunde De heer P.L.J. van Veldhoven De heer R.F. van Oosterom Urologie De heer J.A.F. Leenarts De heer C.P.A.M. Berger De heer dr. P.M. Groenendijk De heer B. T. Merks 162

163 Samenstelling OR, VAR en PAR op 31 december 2013 Ondernemingsraad (OR) Voorzitter De heer T. Stuijk, IC Secretaris Mevrouw M. Peeters, Radiotherapie De heer P. Vooijs, OK Ambtelijk secretaris Mevrouw E. Steentjes Leden De heer J. Man in 't Veld, Facilitair Bedrijf Mevrouw M. de Bruijne-Albracht, Divisie Beweging Mevrouw W. Kemp, Landsteiner Instituut De heer A. Petalas, beveiliging De heer F. Peterse, Techniek & Gebouwen Mevrouw N. van Schie, poli interne en oncologie Mevrouw O. Teeuw, Radiologie Mevrouw J. Compagner, Neurologie De heer P. Stubbs, AVR Mevrouw L. Bollee, C5 cardiologie Mevrouw L. van Heiningen, verpleegkundige AH Mevrouw M. Popken, Medische Instrumentatie Mevrouw N. van Veen, IC Mevrouw J. Rotteveel, poli cardiologie/longziekten Samenstelling bestuur VAR Voorzitter De heer M. Schrover Secretaris Mevrouw Y. Bal Leden Mevrouw A. van der Graaf Mevrouw D. van Dijk Mevrouw E. Scheffers (Verpleegkundige SEH WZ) (Adviseur kwaliteit en veiligheid) (Verpleegkundige 11 AH) (Verpleegkundige 1 AH) (Verpleegkundige mama- en stomapoli AH/WZ) 163

164 Mevrouw. L. Holtkamp De heer R. de Kort Mevrouw Th. van Schaik Mevrouw T. Brussaard (Verpleegkundige ICU AH/WZ) (Verpleegkundige C11 WZ) (Verpleegkundige SEH WZ) (Verpleegkundige C05 WZ) Patiënten-adviesraad (PAR) Voorzitter De heer F.P.G.M. van Drunen Secretaris/penningmeester De heer M.A. Ozir Leden De heer A.L.F.P. van Beurden Mevrouw J.M. Faber Mevrouw M. van Kampen Mevrouw C. Maltha-Huffener Mevrouw M. Noomen-Poederbach De heer D.A. de Vries 164

165 12.4 Publicaties Abouyahya I, Alhan C, Westers TM, te Boekhorst PA, Kappers-Klunne MC, Coenen JL, Heyning FH, Huls GA, de Wolf JT, Imholz AL, Koene HR, Veth G, de Kruijf EJ, Muus P, Planken EV, Segeren CM, Vasmel WL, van der Velden AM, Velders GA, Koedam J, Ossenkoppele GJ, van de Loosdrecht AA. Treatment with lenalidomide in myelodysplastic syndromes with deletion 5q: results from the Dutch named patient program. Leuk Lymphoma 2013 April;54(4): Anneveld M, van der Linden C, Grootendorst D, Galli-Leslie M. Measuring emergency department crowding in an inner city hospital in The Netherlands. Int J Emerg Med 2013;6(1):21. Arts MP, Bartels RH. Anterior or posterior approach of thoracic disc herniation? A comparative cohort of mini-transthoracic versus transpedicular discectomies. Spine J 2013 October 24. Arts MP. Commentary: Minimally invasive spine surgery: new standard or transient fashion? Spine J 2013 May;13(5): Arts MP, Rettig TC, de VJ, Wolfs JF, in't Veld BA. Maintaining endotracheal tube cuff pressure at 20 mm Hg to prevent dysphagia after anterior cervical spine surgery; protocol of a doubleblind randomised controlled trial. BMC Musculoskelet Disord 2013;14:280. Arts MP. Reply to the letter to the editor of R. Q. Knight concerning "does minimally invasive lumbar disc surgery result in less muscle injury than conventional surgery? A randomized controlled trial" by M. Arts, R. Brand, et al. (2011) Eur Spine J 20(1): doi: /s Eur Spine J 2013 April;22(4):899. Arts MP, Wolfs JF, Corbin TP. The CASCADE trial: effectiveness of ceramic versus PEEK cages for anterior cervical discectomy with interbody fusion; protocol of a blinded randomized controlled trial. BMC Musculoskelet Disord 2013;14:244. Backus BE, Six AJ, Kelder JC, Bosschaert MA, Mast EG, Mosterd A, Veldkamp RF, Wardeh AJ, Tio R, Braam R, Monnink SH, van TR, Mast TP, van den Akker F, Cramer MJ, Poldervaart JM, Hoes AW, Doevendans PA. A prospective validation of the HEART score for chest pain patients at the emergency department. Int J Cardiol 2013 February 25. Bartels RH, van Tulder MW, Moojen WA, Arts MP, Peul WC. Laminoplasty and laminectomy for cervical sponydylotic myelopathy: a systematic review. Eur Spine J 2013 April 11. Boele F, Zant M, Heine E, Aaronson N, Taphoorn M, Reijneveld J, Heimans J, Klein M. Associations Between Cognitive Functioning and Health-Related Quality of Life in Glioma Patients. Neuro-Oncology 2013;15:92. Boele F, Douw L, Groot M, Thuijl H, Cleijne W, Heimans J, Taphoorn M, Reijneveld J, Klein M. The Effect of Modafinil on Fatigue, Cognitive Functioning and Mood in Primary Brain Tumor Patients: A Multi-Center RCT. Psycho-Oncology 2013;22:67-8. Boele FW, Hoeben W, Hilverda K, Lenting J, Calis AL, Sizoo EM, Collette EH, Heimans JJ, Taphoorn MJ, Reijneveld JC, Klein M. Enhancing quality of life and mastery of informal 165

166 caregivers of high-grade glioma patients: a randomized controlled trial. J Neurooncol 2013 February;111(3): Boele FW, Heimans JJ, Aaronson NK, Taphoorn MJB, Postma TJ, Reijneveld JC, Klein M. Health-related quality of life of significant others of patients with malignant CNS versus non- CNS tumors: a comparative study. Journal of Neuro-Oncology 2013;115(1): Boele FW, Douw L, de Groot M, van Thuijl HF, Cleijne W, Heimans JJ, Taphoorn MJB, Reijneveld JC, Klein M. The effect of modafinil on fatigue, cognitive functioning, and mood in primary brain tumor patients: a multicenter randomized controlled trial. Neuro-Oncology 2013;15(10): Bollen L, de Ruiter GC, Pondaag W, Arts MP, Fiocco M, Hazen TJ, Peul WC, Dijkstra PD. Risk factors for survival of 106 surgically treated patients with symptomatic spinal epidural metastases. Eur Spine J 2013 June;22(6): Bot M, Pouwer F, de Jonge P, Tack CJ, Geelhoed-Duijvestijn PHLM, Snoek FJ. Differential associations between depressive symptoms and glycaemic control in outpatients with diabetes. Diabetic Medicine 2013;30(3):E115-E122. Bottomley A, Henrikkson R, Taphoorn MJB, Cloughesy T, Wick W, Mason W, Saran F, Nishikawa R, Ravelo A, Chinot OL. Health-related quality of life (HRQoL) in AVAglio, a randomized, placebo (P)-controlled phase III study of bevacizumab (B), temozolomide (T) and radiotherapy (RI) in patients (pts) with newly diagnosed glioblastoma (GBM). European Journal of Cancer 2013;49:S780. Buyls IRAE, Rietveld ABM, Ourila T, Emerton ME, Bird HA. Total hip replacement in dancers. Clinical Rheumatology 2013;32(4): de Haas GJ. Synchronicity in the performing arts: Oscar Wilde's nightmare? Clin Rheumatol 2013 April;32(4): de Jager DJ, Halbesma N, Krediet RT, Boeschoten EW, le CS, Dekker FW, Grootendorst DC. Is the decline of renal function different before and after the start of dialysis? Nephrol Dial Transplant 2013 March;28(3): de Kloet AJ, Hilberink SR, Roebroeck ME, Catsman-Berrevoets CE, Peeters E, Lambregts SAM, van Markus-Doornbosch F, Vlieland TPMV. Youth with acquired brain injury in The Netherlands: A multi-centre study. Brain Injury 2013;27(7-8): De Steur WO, Henneman D, Allum WH, Dikken JL, van Sandick JW, Reynolds J, Mariette C, Jensen L, Johansson J, Kolodziejczyk P, Hardwick RH, van de Velde CJ. Common data items in seven European oesophagogastric cancer surgery registries: Towards a European Upper GI cancer audit (EURECCA Upper GI). Eur J Surg Oncol 2013 December 13. De Steur WO, Dikken JL, Hartgrink HH. Lymph Node Dissection in Resectable Advanced Gastric Cancer. Digestive Surgery 2013;30(2): De Steur WO, Dikken JL, Putter H, Hartgrink HH, Van de Velde CJH. Quality assurance in lymphadenectomy for gastric cancer in the Dutch randomized gastric cancer trial. European Journal of Cancer 2013;49:S

167 de Witte PB, van der Zwaal P, Visch W, Schut J, Nagels J, Nelissen RGHH, de Groot JH. Arm ADductor activation with arm ABduction in rotator cuff tear patients vs. healthy controls - Design of a new measuring instrument (vol 31, pg 461, 2012). Human Movement Science 2013;32(4): de JS, Warnaars JL, de Vos RJ, Weir A, van Schie HT, Bierma-Zeinstra SM, Verhaar JA, Tol JL. Relationship between neovascularization and clinical severity in Achilles tendinopathy in 556 paired measurements. Scand J Med Sci Sports 2013 April 22. Dharma S, Dakota I, Firdaus I, Wardeh AJ, Jukema JW. The Use of Intra-aortic Balloon Pump in a Real-World Setting: A Comparison between Survivors and Nonsurvivors from Acute Coronary Syndrome Treated with IABP. The Jakarta Acute Coronary Syndrome Registry. Int J Angiol 2013 December;22(4): Diderich HM, Fekkes M, Verkerk PH, Pannebakker FD, Velderman MK, Sorensen PJG, Baeten P, Oudesluys-Murphy AM. A new protocol for screening adults presenting with their own medical problems at the Emergency Department to identify children at high risk for maltreatment. Child Abuse & Neglect 2013;37(12): Dirven L, Reijneveld JC, Aaronson NK, Bottomley A, Uitdehaag BMJ, Taphoorn MJB. Healthrelated Quality of Life in Patients with Brain Tumors: Limitations and Additional Outcome Measures. Current Neurology and Neuroscience Reports 2013;13(7). Droog R, Weinberg FM, van der Sijp JR. [A woman with a painful toe]. Ned Tijdschr Geneeskd 2013;157(52):A7085. Ediebah DE, Reijneveld JC, Taphoorn MJB, Coens C, Zikos E, Bottomley A, Klein M. Patientproxy agreement of health-related quality of life (HRQOL) measurements in low-grade glioma patients. European Journal of Cancer 2013;49:S282. el Barzouhi A, Vleggeert-Lankamp CLAM, Nijeholt GJLA, van der Kallen BF, van den Hout WB, Jacobs WCH, Koes BW, Peul WC. Magnetic Resonance Imaging in Follow-up Assessment of Sciatica. New England Journal of Medicine 2013;368(11): el Barzouhi A, Vleggeert-Lankamp CLAM, Nijeholt GJLA, van der Kallen BF, van den Hout WB, Verwoerd AJH, Koes BW, Peul WC. Magnetic Resonance Imaging Interpretation in Patients with Sciatica Who Are Potential Candidates for Lumbar Disc Surgery. PLoS One 2013;8(7). el Barzouhi A, Vleggeert-Lankamp CLAM, Nijeholt GJLA, van der Kallen BF, van den Hout WB, Koes BW, Peul WC. Predictive value of MRI in decision making for disc surgery for sciatica. Journal of Neurosurgery-Spine 2013;19(6): Gaakeer MI, van den Brand CL, Bracey A, van Lieshout JM, Patka P. Emergency medicine training in the Netherlands, essential changes needed. Int J Emerg Med 2013;6(1):19. Geelhoed-Duijvestijn PH, Pedersen-Bjergaard U, Weitgasser R, Lahtela J, Jensen MM, Ostenson CG. Effects of patient-reported non-severe hypoglycemia on healthcare resource use, work-time loss, and wellbeing in insulin-treated patients with diabetes in seven European countries. J Med Econ 2013 December;16(12): Ghauharali-Imami S, Bax M, Haasdijk AP, Schotborgh C, Bech JW, Savalle L, Oemrawsingh P. Long-term clinical outcome of staged versus immediate complete percutaneous 167

168 revascularization after primary pci for stemi in patients with multivessel disease. European Heart Journal 2013;34:871. Ghauharali S, Bax M, Schotborgh C, Haasdijk AP, Bech J, Savalle L, Oemrawsingh P. Long term follow-up of 4 treatment strategies in Multivessel Disease (MVD) following Primary Percutaneous Intervention (PPCI) for ST-Elevation Myocardial Infarction (STEMI). European Heart Journal 2013;34:874. Gorlia T, Delattre JY, Brandes AA, Kros JM, Taphoorn MJB, Kouwenhoven MCM, Bernsen HJJA, Frenay M, Tijssen CC, Lacombe D, van den Bent MJ. New clinical, pathological and molecular prognostic models and calculators in patients with locally diagnosed anaplastic oligodendroglioma or oligoastrocytoma. A prognostic factor analysis of European Organisation for Research and Treatment of Cancer Brain Tumour Group Study European Journal of Cancer 2013;49(16): Groen B, Boekel PD, Van Den Berg P, Lutgers H, Mulder D, Faas M, Geelhoed-Duijvestijn P, Links T, Lefrandt J. Skin autofluorescence, a marker of advanced glycation endproducts accumulation, increases during normal pregnancy. American Journal of Obstetrics and Gynecology 2013;208(1):S92. Groen RJM, Koehler PJ, Kloet A. The role of Harvey Cushing and Walter Dandy in the evolution of modern neurosurgery in the Netherlands, illustrated by their correspondence Historical vignette. Journal of Neurosurgery 2013;118(3): Hajos TR, Pouwer F, Skovlund SE, Den Oudsten BL, Geelhoed-Duijvestijn PH, Tack CJ, Snoek FJ. Psychometric and screening properties of the WHO-5 well-being index in adult outpatients with Type 1 or Type 2 diabetes mellitus. Diabet Med 2013 February;30(2):e63-e69. Heimans L, Wevers-de Boer KVC, Koudijs KKM, Visser K, Goekoop-Ruiterman YP, Harbers JB, Steup-Beekman GM, Lard LR, Grillet BAM, Huizinga TWJ, Allaart CF. Health-related quality of life and functional ability in patients with early arthritis during remission steered treatment: results of the IMPROVED study. Arthritis Research & Therapy 2013;15(5). Henket M, Nijeholt G, van der Zwaal P. [A strong man with a weak shoulder]. Ned Tijdschr Geneeskd 2013;157(50):A6826. Hermes W, Tamsma JT, Grootendorst DC, Franx A, Van Der Post J, van Pampus MG, Bloemenkamp KWM, Porath M, Mol BW, de Groot CJM. Cardiovascular risk estimation in women with a history of hypertensive pregnancy disorders at term: a longitudinal follow-up study. Bmc Pregnancy and Childbirth 2013;13. Hermes W, Franx A, van Pampus MG, Bloemenkamp KW, Bots ML, van der Post JA, Porath M, Ponjee GA, Tamsma JT, Mol BW, de Groot CJ. Cardiovascular risk factors in women who had hypertensive disorders late in pregnancy: a cohort study. Am J Obstet Gynecol 2013 June;208(6): Hermes W, Koopmans CM, van Pampus MG, Franx A, Bloemenkamp KWM, Van Der Post J, Porath M, Tamsma JT, Mol BW, de Groot CJM. Induction of labour or expectant monitoring in hypertensive pregnancy disorders at term: do women's postpartum cardiovascular risk factors 168

169 differ between the two strategies? European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology 2013;171(1):30-4. Heukelom J, Lopez M, Tan IB, de Boer JP, Gregor RT, Rietveld DHF, Weijers OB, Wiggenraad RGJ, Balm AJM, Rasch CR. 10 year follow-up of high-dose intra-arterial cisplatin and concomitant radiation (RADPLAT) for advanced head and neck cancer. European Journal of Cancer 2013;49:S748-S749. Hogewind BF, Coebergh JA, Gritters-van den Oever NC, de Wolf MW, van der Wielen GJ. The ocular disease of Aristodemus and Eurytus 480 BC: diagnostic considerations. Int Ophthalmol 2013 April;33(2): Hogewind BFT, Pijl B, Hoyng CB, Theelen T. Purified triamcinolone acetonide as antifibrotic adjunct in glaucoma filtering surgery. Graefes Archive for Clinical and Experimental Ophthalmology 2013;251(4): Huisman CM, Jozwiak M, de Leeuw JW, Mol BW, Bloemenkamp KW. Cervical ripening in the Netherlands: a survey. Obstet Gynecol Int 2013;2013: Imami S, Bax M, Haasdijk A, Schotborgh C, Bech JW, Savalle L, Oemrawsingh P. Impact of Gender on Mortality at Long-Term Fu in Stemi with Multivessel Disease After Primary Pci. Journal of the American College of Cardiology 2013;61(10):E1701. Jacobs WCH, Rubinstein SM, Willems PC, Moojen WA, Pellise F, Oner CF, Peul WC, van Tulder MW. The evidence on surgical interventions for low back disorders, an overview of systematic reviews. European Spine Journal 2013;22(9): Jacobs WCH, Van der Gaag NA, Kruyt MC, Tuschel A, de Kleuver M, Peul WC, Verbout AJ, Oner FC. Total Disc Replacement for Chronic Discogenic Low Back Pain. Spine 2013;38(1): Jobsen JJ, Struikmans H. In reply to d. N. Sharma et Al. Int J Radiat Oncol Biol Phys 2013 February 1;85(2):290. Jobsen JJ, van der Palen J, Baum M, Brinkhuis M, Struikmans H. Timing of radiotherapy in breast-conserving therapy: a large prospective cohort study of node-negative breast cancer patients without adjuvant systemic therapy. Br J Cancer 2013 February 5. Jobsen JJ, Struikmans H. Untitled Reply. International Journal of Radiation Oncology Biology Physics 2013;85(2):290. Kakebeeke D, Vis A, de Deckere ER, Sandel MH, de Groot C. Lack of clinically evident signs of organ failure affects ED treatment of patients with severe sepsis. Int J Emerg Med 2013;6(1):4. Kaufmann JO, Smit JW, Huisman W, Idema RN, Bakker E, Giordano PC. Basic haemoglobinopathy diagnostics in Dutch laboratories; providing an informative test result. International Journal of Laboratory Hematology 2013;35(4): Kemp B, van Someren P, Roessen M, van Dijk JG. Assessment of Human Sleep Depth Is Being De-Standardized by Recently Advised EEG Electrode Locations. PLoS One 2013;8(8). Kemp B, Roessen M. European Data Format Now Supports Video. Sleep 2013;36(7):

170 Kerkhof GA, Geuke ME, Brouwer A, Rijsman RM, Schimsheimer RJ, van Kasteel, V. Holland Sleep Disorders Questionnaire: a new sleep disorders questionnaire based on the International Classification of Sleep Disorders-2. J Sleep Res 2013 February;22(1): Kerkhof M, Dielemans JCM, van Breemen MS, Zwinkels H, Walchenbach R, Taphoorn MJ, Vecht CJ. Effect of valproic acid on seizure control and on survival in patients with glioblastoma multiforme. Neuro-Oncology 2013;15(7): Kerkhof M, Vecht CJ. Seizure characteristics and prognostic factors of gliomas. Epilepsia 2013;54:12-7. Klap BC, Geelhoed-Duijvestijn PH, Kharagjitsingh AV. Acute abdomen in the elderly, still a potential pitfall. Neth J Med 2013 March;71(2):105. Koekkoek JA, Nijeholt GJ, Jellema K, Walchenbach R. Traumatic carotid-cavernous fistula combined with pseudoaneurysm requires immediate treatment. BMJ Case Rep 2013;2013. [Neurologie + Radiologie + Neurochirurgie] Koekkoek JAF, Reijneveld JC, Dirven L, Postma TJ, Vos MJ, Heimans JJ, Taphoorn MJB. Seizure Control in Low-Grade Glioma Patients After Treatment with Temozolomide. Neuro- Oncology 2013;15:116. Koens L, Heyning FH, Szepesi A, Matolcsy A, Hogendoorn PCW, Jansen PM. Nuclear factorkappa B activation in primary lymphoma of bone. Virchows Archiv 2013;462(3): Koppen H, van Veldhoven PLJ. Migraineurs with exercise-triggered attacks have a distinct migraine. Journal of Headache and Pain 2013;14. Kreis BE, de Mol van Otterloo AJ, Kreis RW. Open abdomen management: a review of its history and a proposed management algorithm. Med Sci Monit 2013;19: Leijnse JNAL, Rietveld ABM. Left shoulder pain in a violinist, related to extensor tendon adhesions in a small scar on the back of the wrist. Clinical Rheumatology 2013;32(4): Lenselink EA. Role of fibronectin in normal wound healing. Int Wound J 2013 June 7;9999(9999). Macfarlane JD, Rietveld AB. Malignancies presenting at a performing arts medicine clinic. Clin Rheumatol 2013 April;32(4): Mahajan M, Rhemrev SJ. [Skier's thumb]. Ned Tijdschr Geneeskd 2013;157(49):A6398. Mahajan M, Rhemrev SJ. Rupture of the ulnar collateral ligament of the thumb - a review. Int J Emerg Med 2013;6(1):31. Marquering HA, Nederkoorn PJ, Beenen LF, Nijeholt GJLA, van den Berg R, Roos YB, Majoie CB. Carotid pseudo-occlusion on CTA in patients with acute ischemic stroke: A concerning observation. Clinical Neurology and Neurosurgery 2013;115(9): Martinot JB, Mule M, de BC, Overbeek MJ, Le-Dong NN, Naeije R, Guenard H. Lung membrane conductance and capillary volume derived from the NO and CO transfer in highaltitude newcomers. J Appl Physiol (1985 ) 2013 July 15;115(2): Massl R, van Putten PG, Steyerberg EW, van Tilburg AJ, Lai JY, de Ridder RJ, Brouwer JT, Verburg RJ, Alderliesten J, Schoon EJ, van Leerdam ME, Kuipers EJ. Comparing Quality, 170

171 Safety, and Costs of Colonoscopies Performed by Nurse vs Physician Trainees. Clin Gastroenterol Hepatol 2013 September 10. Mast ME, Struikmans H, Schreur JH, Struikmans H. In reply to gyenes and butler. Int J Radiat Oncol Biol Phys 2013 March 1;85(3): Mast ME, van Kempen-Harteveld L, Heijenbrok MW, Kalidien Y, Rozema H, Jansen WPA, Petoukhova AL, Struikmans H. Left-sided breast cancer radiotherapy with and without breathhold: Does IMRT reduce the cardiac dose even further? Radiotherapy and Oncology 2013;108(2): Meuleman T, Schreinemacher MH, van GH, Bakkum EA, Dorr PJ. Adhesion awareness: a nationwide survey of gynaecologists. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 2013 July;169(2): Meylaerts SA, Beeres FJ. [Splenic rupture days after falling: coordination by the surgeon]. Ned Tijdschr Geneeskd 2013;157(19):A6186. Molendijk EBD, de Jongh GJ. Trigger finger caused by anatomical variation lumbrical muscle. Journal of Hand Surgery-European Volume 2013;38E(3): Moojen WA, Arts MP, Jacobs WCH, van Zwet EW, van den Akker-van Marle M, Koes BW, Vleggeert-Lankamp CLAM, Peul WC. Interspinous process device versus standard conventional surgical decompression for lumbar spinal stenosis: randomized controlled trial. Bmj-British Medical Journal 2013;347. Nolthenius CJT, Bruinsma WE, Knook MTT, Puylaert JBCM. Acute appendagitis of the ligamentum teres hepatis: Clinical, ultrasound, and computed tomographic findings. Journal of Clinical Ultrasound 2013;41(2): Oosterhuis T, van TM, Peul W, Bosmans J, Vleggeert-Lankamp C, Smakman L, Arts M, Ostelo R. Effectiveness and cost-effectiveness of rehabilitation after lumbar disc surgery (REALISE): design of a randomised controlled trial. BMC Musculoskelet Disord 2013;14:124. Overdevest GM, Vleggeert-Lankamp CL, Jacobs WC, Brand R, Koes BW, Peul WC. Recovery of motor deficit accompanying sciatica-subgroup analysis of a randomized controlled trial. Spine J 2013 November 4. Poldervaart JM, Six AJ, Backus BE, de Beaufort HW, Cramer MJ, Veldkamp RF, Gijs ME, Buijs EM, Tietge WJ, Groenemeijer BE, Cozijnsen L, Wardeh AJ, den Ruiter HM, Doevendans PA. The predictive value of the exercise ECG for major adverse cardiac events in patients who presented with chest pain in the emergency department. Clin Res Cardiol 2013 January 3. Poll JS. Reply to: When was anaesthesia first recognised as a real medical specialty? Eur J Anaesthesiol 2013 May;30(5):256. Pullens B, Verschuur HP, van Benthem PP. Surgery for Meniere's disease. Cochrane Database of Systematic Reviews 2013;(2). Reurink G, Goudswaard GJ, Tol JL, Almusa E, Moen MH, Weir A, Verhaar JA, Hamilton B, Maas M. MRI observations at return to play of clinically recovered hamstring injuries. Br J Sports Med 2013 November

172 Reurink G, Goudswaard GJ, Oomen HG, Moen MH, Tol JL, Verhaar JAN, Weir A. Reliability of the Active and Passive Knee Extension Test in Acute Hamstring Injuries. American Journal of Sports Medicine 2013;41(8): Rietveld AB. Dancers' and musicians' injuries. Clin Rheumatol 2013 April;32(4): Rietveld AB, Macfarlane JD, de Haas GJ. Some thoughts on the prevention of complaints in musicians and dancers. Clin Rheumatol 2013 April;32(4): Rietveld ABM, Leijnse JNAL. Focal hand dystonia in musicians: a synopsis. Clinical Rheumatology 2013;32(4): Roos CJ, Scholte AJ, Kharagjitsingh AV, Bax JJ, Delgado V. Changes in multidirectional LV strain in asymptomatic patients with type 2 diabetes mellitus: a 2-year follow-up study. European Heart Journal 2013;34:496. Siesling S, Tjan-Heijnen VCG, De Roos M, Snel YEM, Van Dalen T, Wouters MW, Struikmans H, Maduro JH, Van der Hoeven JJM, Visser O. Impact of hospital surgical volume on breast cancer outcome: A population based study in the Netherlands. European Journal of Cancer 2013;49:S430-S431. Sizoo EM, Taphoorn MJ, Uitdehaag B, Heimans JJ, Deliens L, Reijneveld JC, Pasman HR. The end-of-life phase of high-grade glioma patients: dying with dignity? Oncologist 2013;18(2): Steunebrink M, Zwerver J, Brandsema R, Groenenboom P, Akker-Scheek I, Weir A. Topical glyceryl trinitrate treatment of chronic patellar tendinopathy: a randomised, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Br J Sports Med 2013 January;47(1):34-9. Taal W, Oosterkamp H, Walenkamp A, Beerenpoot L, Hanse M, Buter J, Honkoop A, Boerman D, de Vos F, Jansen R, van der Berkmortel F, Brandsma D, Enting R, Kros J, Bromberg J, van Heuvel I, Smits M, van der Holt R, Vernhout R, van den Bent M. A Randomized Phase Ii Study on Bevacizumab Versus Bevacizumab Plus Lomustine Versus Lomustine Single Agentin Recurrent Gliobla Stoma: the Dutch Belob Study. Neuro-Oncology 2013;15:83-4. Taphoorn MJB, Henriksson R, Bottomley A, Cloughesy T, Wick W, Mason W, Saran F, Nishikawa R, Ravelo A, Hilton M, Chinot OL. Health-Related Quality of Life (Hrqol) Analyses in the Avaglio Study, A Randomized, Placebo-Controlled Phase Iii Trial of Bevacizumab, Temozolomide and Radiotherapy in Newly Diagnosed Glioblastoma. Neuro-Oncology 2013;15:232. Tjiam AM, Holtslag G, van Minderhout HM, Simonsz-Toth B, Vermeulen-Jong MH, Borsboom GJ, Loudon SE, Simonsz HJ. Randomised comparison of three tools for improving compliance with occlusion therapy: an educational cartoon story, a reward calendar, and an information leaflet for parents. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol 2013 January;251(1): Uittenbogaard AJ, de Deckere ER, Sandel MH, Vis A, Houser CM, de Groot B. Impact of the diagnostic process on the accuracy of source identification and time to antibiotics in septic emergency department patients. Eur J Emerg Med 2013 April 30. van den Bemt PMLA, van der Schrieck-de Loos E, van der Linden C, Theeuwes AMLJ, Pol AG. Effect of Medication Reconciliation on Unintentional Medication Discrepancies in Acute 172

173 Hospital Admissions of Elderly Adults: A Multicenter Study. Journal of the American Geriatrics Society 2013;61(8): van den Bent M, Erdem L, Gorlia T, Taphoorn M, Kros J, Wesseling P, Dubbink H, Ibdaih A, Sanson M, French P. Identification of Anaplastic Oligodendroglioma Patients Benefitting from Adjuvant Pcv Chemotherapy Using the Illumina Platform: A Further Report from Eortc Study Neuro-Oncology 2013;15: van den Bent MJ, Brandes AA, Taphoorn MJ, Kros JM, Kouwenhoven MC, Delattre JY, Bernsen HJ, Frenay M, Tijssen CC, Grisold W, Sipos L, Enting RH, French PJ, Dinjens WN, Vecht CJ, Allgeier A, Lacombe D, Gorlia T, Hoang-Xuan K. Adjuvant procarbazine, lomustine, and vincristine chemotherapy in newly diagnosed anaplastic oligodendroglioma: long-term follow-up of EORTC brain tumor group study J Clin Oncol 2013 January 20;31(3): van den Brand CL, van Leerdam RH, van Ufford JH, Rhemrev SJ. Is there a need for a clinical decision rule in blunt wrist trauma? Injury 2013 November;44(11): van der Geest LG, Portielje JE, Wouters MW, Weijl NI, Tanis BC, Tollenaar RA, Struikmans H, Nortier JW. Complicated postoperative recovery increases omission, delay and discontinuation of adjuvant chemotherapy in patients with colon cancer stage III. Colorectal Dis 2013 May 17. van der Geest LGM, Elferink MAG, Steup WH, Witte AMC, Nortier JWR, Tollenaar RAEM, Struikmans H. Factors determining hospital delay in an unrestricted population of colorectal cancer patients in the western part of The Netherlands. European Journal of Cancer 2013;49:S518. van der Linden C, Reijnen R, Derlet RW, Lindeboom R, van der Linden N, Lucas C, Richards JR. Emergency department crowding in The Netherlands: managers' experiences. Int J Emerg Med 2013;6(1):41. van der Linden C, Lucas C, van der Linden N, Lindeboom R. Evaluation of A Flexible Acute Admission Unit: Effects on Transfers to Other Hospitals and Patient Throughput Times. Journal of Emergency Nursing 2013;39(4): van der Linden MC, Lindeboom R, van der Linden N, van den Brand CL, Lam RC, Lucas C, Rhemrev SJ, de HR, Goslings JC. Walkouts from the emergency department: characteristics, reasons and medical care needs. Eur J Emerg Med 2013 September 30. van der Starre WE, Borgdorff H, Vollaard AM, Delfos NM, van 't Wout JW, Spelt IC, Blom JW, Leyten EMS, Koster T, Ablij HC, van Dissel JT, van Nieuwkoop C. Diabetes and the Course of Febrile Urinary Tract Infection. Diabetes Care 2013;36(12):E193-E194. van der Zwaal P, Schuller L, Urlings TAJ, Coerkamp EG, van Arkel ERA, van der List MPJ. Clinical outcome and structural integrity of all-arthroscopic repair of degenerative subscapularis tendon tears. Knee Surgery Sports Traumatology Arthroscopy 2013;21(7): van der Zwaal P, Thomassen BJ, Nieuwenhuijse MJ, Lindenburg R, Swen JW, van Arkel ER. Clinical outcome in all-arthroscopic versus mini-open rotator cuff repair in small to mediumsized tears: a randomized controlled trial in 100 patients with 1-year follow-up. Arthroscopy 2013 February;29(2):

174 van Hoeven L, Luime JJ, de Buck PDM, Hazes JMW, Weel AEAM. Bone Marrow Edema and Structural Lesions In The Sacroiliac Joint In a Large Cohort Of Patients With Axial Spondyloarthritis, Chronic Low Back Pain and Healthy Controls. Arthritis and Rheumatism 2013;65:S1239-S1240. van Hooff CCD, Haverlag R, Willems WJ. Evaluation of the use of the hook plate in Neer type 2 lateral clavicle fractures and Rockwood types 3-5 acromioclavicular joint dislocations. European Journal of Trauma and Emergency Surgery 2013;39(6): van Meer BL, van Eijsden WA, Waarsing JH, Bierma-Zeinstra SM, Meuffels DE, van Arkel ER, Verhaar JA, Reijman M. Bone Mineral Density Changes Following Anterior Cruciate Ligament Rupture. Osteoarthritis and Cartilage 2013;21:S222. van Oosterhout WPJ, van Someren EJW, Louter MA, Schoonman GG, Lammers GJ, Ferrari MD, Terwindt GM. Restless Legs Syndrome in Migraine; More Prevalent and More Severe. Cephalalgia 2013;33(S8):144. van Rijn GA, Snoek C, Joosse M, Saxena R, Luyten GP. Implantation of phakic intraocular lens in 3 patients with oculocutaneous albinism. J Cataract Refract Surg 2013 October;39(10): Verhagen AP, van Middelkoop M, Rubinstein SM, Ostelo R, Jacobs W, Peul W, Koes BW, van Tulder MW. Effect of various kinds of cervical spinal surgery on clinical outcomes: A systematic review and meta-analysis. Pain 2013;154(11): von der Thusen JH, Tham YS, Pattenden H, Rice A, Dusmet M, Lim E, Nicholson AG. Prognostic significance of predominant histologic pattern and nuclear grade in resected adenocarcinoma of the lung: potential parameters for a grading system. J Thorac Oncol 2013 January;8(1): Wagner MM, van Dunne FM, Kuipers I, Folman CC, Thornton N, Ponjee GA, Liberman M, Oepkes D. Anti-Emm in A Pregnant Patient. Vox Sanguinis 2013;105:248. Weitgasser R, Lahtela J, Geelhoed-Duijvestijn P, Jensen MM, Ostenson CG. Patient-Reported Frequency and Impact of Hypoglycemia in Type-2 Diabetes Patients Receiving Premixed Insulin in Seven European Countries. Value in Health 2013;16(3):A167. Wieringa JW, de Vries JJ, Murk JL. [Congenital CMV infections]. Ned Tijdschr Geneeskd 2013;157(41):A6250. Wikkelso C, Hellstrom P, Klinge PM, Tans JTJ. The European inph Multicentre Study on the predictive values of resistance to CSF outflow and the CSF Tap Test in patients with idiopathic normal pressure hydrocephalus. Journal of Neurology Neurosurgery and Psychiatry 2013;84(5): Winters M, Eskes M, Weir A, Moen MH, Backx FJG, Bakker EWP. Treatment of Medial Tibial Stress Syndrome: A Systematic Review. Sports Medicine 2013;43(12): Zelinkova Z, van der Ent C, Bruin KF, van BO, Vermeulen HG, Smalbraak HJ, Ouwendijk RJ, Hoek AC, van der Werf SD, Kuipers EJ, van der Woude CJ. Effects of discontinuing anti-tumor necrosis factor therapy during pregnancy on the course of inflammatory bowel disease and neonatal exposure. Clin Gastroenterol Hepatol 2013 March;11(3):

175 Zoakman S, Rhemrev SJ. [An occult fracture of the capitate bone]. Ned Tijdschr Geneeskd 2013;157(34):A6082. Zondag W, Hiddinga BI, Crobach MJ, Labots G, Dolsma A, Durian M, Faber LM, Hofstee HM, Melissant CF, Ullmann EF, Vingerhoets LM, de Vreede MJ, Huisman MV. Hestia criteria can discriminate high- from low-risk patients with pulmonary embolism. Eur Respir J 2013 March;41(3): Zondag W, Vingerhoets LMA, Durian MF, Dolsma A, Faber LM, Hiddinga BI, Hofstee HMA, Hoogerbrugge ADM, Hovens MMC, Labots G, Vlasveld T, de Vreede MJM, Kroft LJM, Huisman MV. Hestia criteria can safely select patients with pulmonary embolism for outpatient treatment irrespective of right ventricular function. Journal of Thrombosis and Haemostasis 2013;11(4): Zwartbol RT, Jellema K, Boiten J, Rijsman R. Acute exacerbation of restless legs due to cervical spinal cord ischaemia. BMJ Case Rep 2013;2013. Zwinkels H, Dorr J, Kloet F, Taphoorn MJB, Vecht CJ. Pregnancy in women with gliomas: a case-series and review of the literature. Journal of Neuro-Oncology 2013;115(2):

176 12.5 Promoties Dermatologie Ultrasound-guided foam sclerotherapy for treating varicose veins / Nadia Henriëtte Shadid. - [S.l.]:[s.n.], [2013] p. : ill. ; 24 cm Dissertation Maastricht University. - With summary in Dutch. ISBN Gynaecologie Health professionals and maternal health in Malawi : mortality and morbidity at district level / Jogchum Jan Beltman. - [S.l. : s.n.], 2013 (Enschede : Gildeprint) p. : ill. ; 24 cm. - (Safe motherhood) Proefschrift Amsterdam, VU. - Met lit. opg., waaronder lijst van werken van J.J. Beltman. - Met samenvatting in het Nederlands. ISBN Interne geneeskunde Mechanism of action of statins in colorectal cancer / Rutger Jan Jacobs. - [Netherlands] : [Publisher not identified], [2013] pages. : illustrations. ; 24 cm Leiden University dissertation. - With summary in Dutch. A more granular view on pulmonary embolism / Inge Christina Maria Mos. - [S.l. : s.n.], [2013] p. : ill Proefschrift Universiteit Leiden. ISBN Structural and functional microcirculatory aspects of patients with (suspected) connective tissue disease and pulmonary arterial hypertension / Herman Marcel André Hofstee. - [S.l. : s.n.], 2013 (Ridderkerk : Ridderprint) p. : ill. ; 24 cm. Proefschrift Amsterdam, VU. - Met lit. opg., waaronder lijst van werken van H.M.A. Hofstee. - Met samenvatting in het Nederlands. ISBN Longgeneeskunde Clinical studies in Non-small Cell Lung Cancer stage III = Klinische studies betreffende het niet-kleincellig longcarcinoom stadium III / Klaartje Willemijn Hofman-Maas. - [S.l.]:[s.n.], [2013] p. : ill. ; 24 cm Dissertation Utrecht University. - With title and summary in Dutch. ISBN Neurochirurgie Brain arteriovenous malformations : New perspectives on aetiology, prognosis, and treatment / Janneke van Beijnum. - [S.l.]:[s.n.], p. : ill. ; 24 cm Proefschrift Universiteit Utrecht, - Met lit. opg. en samenvatting in het Nederlands. ISBN

177 Misdirection and guidance of regenerating motor axons after experimental nerve injury and repair / Godard de Ruiter. - [S.l. : s.n.], [2013] p.: ill. ; 25 cm. Proefschrift Universiteit Leiden. - Met samenvatting in het Nederlands. ISBN Oogheelkunde Klinische en genetische onderzoekingen naar opticusneuropathiën en naar door costeroïden geïnduceerde verhoogde oogdruk / Barend Frits Theodorus Hogewind. - [S.l : s.n.], p. : ill. ; 24 cm. Titelpag. ook in het Engels: Clinical and genetic studies of steroid-induced intraocular hypertension and of optic neuropathies. - Proefschrift Radboud Universiteit Nijmegen. - Met lit. opg. en samenvatting in het Nederlands. ISBN Orthopedie On rotator cuff tears : studies on evaluation, clinical outcome and surgical treatment / Peer van der Zwaal. - [S.l. : s.n.], [2013] p. : ill. ; 24 cm. Proefschrift Universiteit Leiden. - Met samenvatting in het Nederlands. 177