GEMEENTE OLDEBROEK. Samenvatting

Transcriptie

1 GEMEENTE OLDEBROEK Voorstel van het college aan de raad Raadsvergadering d.d. 10 maart 2016 Agendapunt 08 Onderwerp: Projectvoorstel Sociale woningbouw voor vluchtelingen, starters en kwetsbare groepen. Portefeuillehouder: E.G. Vos-van de Weg Kenmerk: / Samenvatting In 2015 was er sprake van een forse toename van het aantal asielzoekers in Nederland. In 2016 zet deze trend zich tot nu toe voort. De asielzoekerscentra (AZC s) zitten momenteel vol. Vele duizenden mensen met een verblijfsvergunning wachten in een AZC op een woning. Zij kunnen niet doorstromen naar een reguliere woning omdat er niet voldoende huurwoningen beschikbaar zijn. De gemeentelijke taakstelling voor het huisvesten van vergunninghouders is fors gestegen in de eerste helft van Naar verwachting moet Oldebroek 75 vergunninghouders huisvesten in Dat is bijna twee keer zoveel als in Vanuit het Rijk is er een roep om zo snel mogelijk locaties in te richten voor de (nood)opvang van de asielzoekers. Daarmee samenhangend is er de noodzaak om meer huisvesting te creëren voor vergunninghouders. Onlangs is een Bestuursakkoord Verhoogde Asielinstroom gesloten. Ook vanuit de provincie is er ondersteuning mogelijk vanuit het project Steengoed Benutten. Wij hebben de ambtelijke organisatie verzocht met een projectvoorstel te komen om alternatieve huisvestingsmogelijkheden voor vergunninghouders te onderzoeken die geen extra druk opleveren voor eventuele wachtlijsten voor sociale huurwoningen binnen de gemeente. Daarnaast is gevraagd om de noodzaak en mogelijkheden te onderzoeken voor het verruimen van het aantal woningen voor sociale woningbouw in de gemeente voor starters en huisvesting voor kwetsbare groepen zoals beschermd wonen. Een tweetal locaties (Klompenmakersweg 67 in Wezep en vijf huisjes van Landal Greenparks) zijn vanuit particulier initiatief al concreet aangeboden voor huisvesting van vergunninghouders. De meerwaarde van het project is mede ook gelegen in de combinatie van de verschillende doelgroepen die een woning zoeken. Bij de gemeente komen vele verzoeken (o.a. WOB verzoeken en initiatieven), brieven en vragen binnen over de huisvesting van asielzoekers en vergunninghouders. De bron hiervan is eveneens divers (Rijk, provincie, regio, vluchtelingenwerk, particulieren, woningcorporaties, bedrijven, COA, burgers, lokale instellingen). Er is inmiddels binnen de gemeentelijke organisatie aansluitend op het aanspreekpunt voor de huisvesting van vergunninghouders, één aanspreekpunt voor tijdelijke/nood-/crisisopvang en AZC ten behoeve van asielzoekers en vergunninghouders. Om de eerder genoemde extra taken en initiatieven gestructureerd en integraal aan te pakken wordt voorgesteld een projectgroep in te richten. Hiervoor dient een aantal mensen voor een deel vrijgemaakt te worden van hun reguliere werkzaamheden en is een post voor onvoorziene kosten opgenomen. De kosten worden geraamd op ,- te dekken uit de Algemene Reserve. Te nemen besluit 1. Uit de algemene reserve ,- beschikbaar te stellen voor een versnelde realisatie van een projectmatige aanpak van onderzoek en (in gang zetten) van de realisatie van huisvesting voor vergunninghouders, starters en beschermd wonen. 2. Bij de (tussen)evaluatie eind 2016 te bekijken in hoeverre deze kosten alsnog gedekt kunnen worden uit middelen die het Rijk mogelijk beschikbaar stelt voor het opvangen van de verhoogde asielinstroom in het 2 e deel van het Bestuursakkoord. Aanleiding / rol en positie van de raad De rol van de raad in deze is om budget beschikbaar te stellen voor de uitvoering van deze extra taak die het Rijk ons heeft opgelegd.

2 - 2 - Hoofdlijn van het voorstel In september jl. hebben wij aangegeven een bijdrage te willen leveren aan de opvang van vergunninghouders of asielzoekers en te onderzoeken welke mogelijkheden daarvoor open staan. De instroom van asielzoekers is momenteel één van de grootste vraagstukken binnen de overheid. In de gemeente Oldebroek is hier ook al ervaring mee opgedaan bij het onderzoek naar het ombouwen van camping De Heidehoek naar een AZC. Ondanks dat is besloten dat er geen AZC op deze locatie komt blijft dit vraagstuk de gemeente Oldebroek bezighouden. Vanuit het Rijk en de provincie is er een dringende oproep om locaties beschikbaar te stellen voor (tijdelijke en crisis)opvang van asielzoekers en vergunninghouders. Regionaal wordt een regietafel opgericht, waarbij ook de commissaris van de Koning en de veiligheidsregio s een rol hebben. De regio Noord-Veluwe en de woningcorporaties hebben aangegeven mee te willen denken over geschikte locaties. Ook worden er vanuit het Rijk middelen ter beschikking gesteld om deze doelen te realiseren. Tenslotte is er ook vanuit de provincie Gelderland ondersteuning beschikbaar vanuit het programma Steengoed Benutten bij het versnellen van realisatie van tijdelijke huisvestingsmogelijkheden in de sociale huursector. Het betreft hierbij o.a. procesondersteuning en advies van een extern deskundige of een bijdrage voor het opstellen van een businesscase voor een specifiek (gemeentelijk) pand. Dit project beoogt de volgende doelstellingen: Voldoen aan de verantwoordelijkheid van de gemeente om de (fors toegenomen) taakstelling te realiseren voor het huisvesten van vergunninghouders, waarbij er lokaal geen langere wachtlijsten voor sociale woningbouw ontstaan. Voldoen aan het Bestuursakkoord Verhoogde instroom asielzoekers. Bijdragen aan een goede integratie van deze nieuwe inwoners van gemeente Oldebroek. Bijdragen aan voldoende sociale woningbouw voor de inwoners van onze gemeente in brede zin, dus ook in samenhang met aanbod voor bijvoorbeeld beschermd wonen. Een goede organisatie van alle aanvragen, informatie en communicatie over dit onderwerp. Voorkomen van maatschappelijke onrust. Mocht er een formele vraag komen van het COA om een opvanglocatie te realiseren in de gemeente Oldebroek, dan wordt hier een afzonderlijk projectvoorstel voor gedaan. Een dergelijk project zal in nauwe samenhang met het voorliggend project uitgevoerd dienen te worden en kan onder de regie van het brede project plaatsvinden. De eventuele voorbereiding om tot een dergelijk projectvoorstel te komen kan door de nu op te richten projectgroep worden opgepakt. Als een dergelijk project aan de orde mocht zijn, zal echter de burgemeester in eerste instantie bestuurlijk trekker zijn, gezien zijn verantwoordelijkheid voor openbare orde en veiligheid. Resultaten en beoogde effecten Het realiseren van een gestructureerde aanpak op het aandachtsgebied Huisvesting van asielzoekers en vergunninghouders. Minimaal de taakstelling huisvesting vergunninghouders 2016 realiseren, (deels door huisvesting in Klompenmakersweg 67 en in vijf recreatiehuisjes Landal.) Samen met de woningcorporaties onderzoeken of op de gemeentelijke woningmarkt voldoende (sociale) en passende huurwoningen voor zowel regulier woningzoekenden als de vergunninghouders beschikbaar zijn. Onderzoeken welke alternatieve huisvestingsmogelijkheden er zijn voor reguliere woningzoekenden, vergunninghouders en voor beschermd wonen. Na besluitvorming over dit onderzoek de alternatieve huisvestingsmogelijkheden (doen) realiseren. Inwoners zoveel mogelijk betrekken bij het proces. Bij beëindiging project zorgen voor een goede borging in de lijn. Financiële gevolgen in het kort Voorgesteld wordt een bedrag van ter beschikking te stellen voor een projectleider, uren van enkele projectmedewerkers en overige project- en onderzoekkosten. Voorgesteld wordt deze kosten (voorlopig) te dekken uit de Algemene Reserve, maar te bezien of er in 2016 voldoende middelen

3 - 3 - beschikbaar komen in het Gemeentefonds of vanuit het 2 e deel van het Bestuursakkoord met betrekking tot de verhoogde asielinstroom, die als dekking zouden kunnen dienen voor deze uitgaven of voor andere onvoorziene uitgaven op dit gebied. Vanuit het Bestuursakkoord is 50 miljoen toegezegd aan de gemeenten, maar de verdeelsleutel is nog niet bekend; ook moeten een aantal subsidies/vergoedingen die in het Bestuursakkoord zijn opgenomen nog verder verwerkt worden. Maar op dit moment zijn er m.b.t. voorbereidingswerkzaamheden en projectleiderskosten bijvoorbeeld voor een AZC geen financiële vergoedingen bekend. Wel leidt een hoger aantal inwoners tot een hogere bijdrage van het Rijk in het Gemeentefonds. Toelichting 1. Inleiding In de samenvatting is ook inleidende informatie opgenomen. 2. Historie In september jl. hebben wij aangegeven een bijdrage te willen leveren aan de opvang van vergunninghouders of asielzoekers en te onderzoeken welke mogelijkheden daarvoor open staan. Dit projectvoorstel is daar een eerste uitwerking van. In november 2015 heeft het Rijk een bestuursakkoord gesloten met de gemeenten over de verhoogde asielinstroom. De afspraken die daarin zijn gemaakt worden meegenomen in dit project. 3. Wettelijk kader De uitvoering van het project valt onder de kaders van o.a. de Wet op het Centraal orgaan opvang asielzoekers, de Woningwet 2015 en de Participatiewet. 4. Toelichting / uitwerking situatie Zie punt 10. Uitvoering en vervolg. 5. Overwegingen De verhoogde asielstroom houdt al geruime tijd aan in Nederland. Deze situatie stelt het Rijk en de gemeenten voor een grote uitdaging. Het uitgangspunt van de overheid is en blijft om passende oplossingen te vinden, waarbij de kosten voor de maatschappij zo beperkt mogelijk worden gehouden. Om hier afspraken over te maken is eind november jl. het Bestuursakkoord Verhoogde Asielinstroom ondertekend. Hierin is een maatregelenpakket opgenomen voor de korte en middellange termijn. De VNG heeft gemeenten gevraagd om in te stemmen met dit akkoord. In verband met de verhoogde asielinstroom wordt de taakstelling voor de gemeente verder opgevoerd. De gemeente Oldebroek had voor 2015 een taakstelling van 39 vergunninghouders huisvesten. In de eerste helft van 2016 bedraagt de taakstelling 28. Het is de verwachting dat de taakstelling voor de gemeente Oldebroek voor 2016 de huisvesting ongeveer 75 vergunninghouders zal zijn. In 2015 is het net gelukt om aan de taakstelling te voldoen. Nu de taakstelling steeds verder wordt opgehoogd, wordt het steeds moeilijker om hieraan te voldoen. De druk op sociale huurwoningenmarkt neemt mede toe hierdoor, omdat vergunninghouders tot nu toe als urgent woningzoekenden worden aangemerkt. Voor regulier woningzoekenden betekent dit dat zij geconfronteerd kunnen worden met (nog) langere wachttijden. Daarnaast zijn er ook uitdagingen op het gebied van voldoende aanbod voor beschermd wonen. Dit wordt ook meegenomen in het onderzoek. Naast de genoemde oproep vanuit het Rijk komen er ook steeds meer vragen, brieven en verzoeken van particulieren, bedrijven, COA, bedrijven en lokale instellingen over dit onderwerp. Vragen op dit thema komen bij verschillende teams binnen waardoor het overzicht ontbreekt. Gezien de urgentie van dit onderwerp met de daarbij behorende vragen en verzoeken die de gemeente bereiken, is een Project Initiatie Document (PID) opgesteld met als doel een projectgroep op te zetten die de vragen en verzoeken rondom dit onderwerp coördineert en verschillende zaken in relatie tot deze problematiek onderzoekt en in gang zet.

4 Risico's - Als brieven en verzoeken te lang blijven liggen door gebrek aan capaciteit, lopen wij het risico op onzorgvuldige behandeling, te weinig afstemming tussen teams en te late reacties. Bij inwoners levert dat onrust en ruis op de lijn op en bij WOB verzoeken kost het de gemeente geld als er niet binnen de aangegeven termijnen wordt gereageerd. - Door de gevoeligheid van het onderwerp is er een grote belangstelling van pers en inwoners en anderen voor nieuwe ontwikkelingen. Als er onvoldoende tijd beschikbaar is voor regie op communicatie en de communicatie zelf, ontstaat er veel onrust en lopen gemeente en bestuurders het risico op imagoschade en vergroting van de afstand van de burger tot de politiek. - Als de gemeente niet in staat is de verhoogde taakstelling voor vergunninghouders te realiseren, lopen we het risico dat de provincie gemeente Oldebroek voor dit onderwerp onder toezicht stelt en op kosten van de gemeente Oldebroek met dwang de taakstelling gaat realiseren. - Bij onvoldoende gestructureerde aanpak kunnen ruimtelijke belemmeringen mogelijk niet tijdig opgemerkt worden, waardoor veel tijd verloren gaat en imagoschade optreedt wanneer onjuist wordt geïnformeerd. - Wanneer er geen onderzoek gestart wordt naar alternatieve huisvestingsmogelijkheden gaan we onze taakstelling niet realiseren en komt de gemeente onder toezicht van de provincie. Ook doet dit een onevenredig groot beroep op de beschikbare, vrijkomende sociale woningen, waardoor de reguliere woningzoekende niet meer aan bod komt, met alle persoonlijke consequenties en maatschappelijke onrust als gevolg. 7. Juridische aspecten Bij de locatieonderzoeken kunnen juridische aspecten een belangrijke rol spelen. 8. Financiën Er zijn drie mogelijkheden hoe om te gaan met deze uitdaging: a. De gemeente stelt zich passief op en plaatst vergunninghouders alleen wanneer er reguliere woningen vrijkomen. Gevolg is dat (met grote waarschijnlijkheid) de taakstelling niet gehaald gaat worden en de gemeente onder toezicht komt van de provincie op dit gebied. De provincie gaat dan op kosten van de gemeente de taakstelling realiseren (zie Bestuursakkoord). b. De gemeente laat een aantal andere taken liggen en geeft prioriteit aan het huisvesten van vergunninghouders en het onderzoeken van mogelijkheden voor alternatieve vormen van sociale woningbouw voor starters en beschermd wonen. Een deel van de ureninzet is regulier werk en is niet opgenomen in de budgetaanvraag. De volgende taken blijven liggen: beleidswerkzaamheden met betrekking tot het minimabeleid waaronder het begeleiden van de uitvoering Schuldhulpverlening, aanpassen van beleidsregels (voldoen aan wetgeving), handhaving op ruimtelijke dossiers (deels), advisering bij ruimtelijke vraagstukken (deels), verstrekken van uitkeringen (deels), communicatie Sociaal Domein, ondersteuning Adviesraad Sociaal Domein. En afhankelijk van de keuze voor een interne of externe projectleider mogelijk ook de taken rond economisch beleid/bedrijvencontacten. Welke taken precies blijven liggen is mede afhankelijk van welke projectleider en projectmedewerkers definitief deel gaan nemen en wat nu hun huidige taken zijn. c. Tenslotte kan de gemeente zelf middelen beschikbaar stellen voor deze extra taak, mede gezien het belang van de samenleving bij voldoende beschikbare sociale woningbouw. Het Rijk heeft in het Bestuursakkoord ook middelen ter beschikking gesteld van de gemeenten, maar hier moet nog een verdeelsleutel op worden toegepast. Deze middelen zijn o.a. bestemd voor de extra kosten voor uitkeringen waar gemeenten voor komen te staan. Voorgesteld wordt de direct toewijsbare kosten voor de extra taakstelling te betalen uit de extra inkomsten in het Gemeentefonds. Daarnaast wordt voorgesteld een bedrag van ter beschikking te stellen voor een projectleider, ureninzet van enkele projectmedewerkers en overige project- en onderzoekkosten. Voorgesteld wordt deze kosten (voorlopig) te dekken uit de Algemene Reserve, maar alert te blijven of er middelen beschikbaar komen in het Gemeentefonds, die als dekking zouden kunnen dienen voor

5 - 5 - deze uitgaven. In het personeelbeheerplan is geen ruimte opgenomen voor dergelijke extra taken, deze budgetvraag voldoet niet aan de spelregels voor het continuïteitsbudget. Het brengt ook helder in beeld dat er uitvoeringskosten zijn verbonden aan extra (wettelijke) taken of nieuwe projecten. Geadviseerd wordt om voor optie c te kiezen. 9. Communicatie Specifieke aandacht wordt gevraagd voor communicatie. Het onderwerp vluchtelingen roept veel emoties op. Dit vraagt een zorgvuldig communicatietraject. In de projectgroep is een communicatieadviseur opgenomen. 10. Uitvoering en vervolg/proces De onderstaande tabel geeft inzicht in de uitvoering en in de planning. Fase (tussen)resultaten / producten Startdatum Einddatum 1. Initiatieffase Projectinitiatiedocument Definitiefase Projectplan Ontwerp- en uitvoeringsfase 4. Uitvoerings- en realisatiefase 5. Afsluitingsfase (nazorg, borging, evaluatie) Voortgangsrapportages: Maart: ambitie vaststellen September: oplevering onderzoek sociale woningbouw en alternatieven December: tussentijdse evaluatie Mei 2016 Voortgang Sept Onderzoek Dec Evaluatie Febr Voortgang Eindrapportage en beheersplan Evaluatierapport en voorstel borging NB: Tijdens de duur van het onderzoek worden (maatschappelijke) initiatieven, zoals bijvoorbeeld Klompenmakersweg, Landal, e.d. voortvarend opgepakt. Deze blijven niet liggen tot het onderzoek is afgerond. Zij doen wel een extra beroep op de beschikbaarheid van medewerkers. In de tabel hieronder wordt een inschatting gegeven van de inzet van de projectteamleden. Medewerker/periode Kosten Dekking 2016: 1e halfjaar 2 e halfjaar 1 e halfjaar 2016 Totaal uitvoeringskosten Gemeentefonds, Bestuursakkoord directe inzet voor verhoogde taakstelling Totaal kosten inhuur Algemene Reserve en vervanging voor project sociale woningbouw (breed) Projectkosten Algemene Reserve Totaal (ongedekt) Algemene Reserve 11. Dit voorstel is openbaar. Behandelend ambtenaar: Grytsje Zielhuis Oldebroek, 15 december Burgemeester en wethouders van Oldebroek,

6 - 6 -, secretaris drs. B. Brand MCM,, burgemeester mr. A. Hoogendoorn.