Raadsvoorstel en besluitnota

Transcriptie

1 2016/ Raadsvoorstel en besluitnota Onderwerp Visie op de opvang en integratie van vluchtelingen in Zaanstad Gevraagd besluit 1. De visie inzake de opvang en integratie van vluchtelingen in Zaanstad vast te stellen, inhoudende: a. nieuwe Zaankanters worden zo snel mogelijk volwaardig onderdeel van de samenleving, dragen bij aan de stad en zijn zelfredzaam; b. snelle en passende huisvesting voor vergunninghouders meer verspreid over Zaanstad; c. elk kind volgt onderwijs en competenties en talenten van iedereen worden verder ontwikkeld; d. een veilige en gezonde nieuwe start; e. Zaanstad neemt haar verantwoordelijkheid in de opvang van asielzoekers en zet al tijdens deze periode actief in op deelname aan de samenleving. Kernverhaal Zaanstad heeft als maatschappelijk doel dat iedereen, naar vermogen, moet kunnen meedoen én bijdragen aan de Zaanse samenleving. De hoge instroom van vluchtelingen naar Nederland zorgt voor een nieuwe opgave hierin. De afspraken in het Uitwerkingsakkoord Verhoogde Asielinstroom gaan uit van de gedeelde grondgedachte, de integratie en participatie van vergunninghouders te bevorderen door in te zetten op onderwijs, werk en gezondheidsbevordering. Hiermee wordt gestreefd naar het wegnemen, dan wel terugdringen, van achterstanden bij vergunninghouders, zodat zij, net als alle andere inwoners in Nederland volwaardig en gezond kunnen deelnemen aan de samenleving, met alle rechten en plichten die daarbij horen. De gemeente Zaanstad deelt dit uitgangspunt. De gemeente focust op de kracht en talenten van vluchtelingen en wil het potentieel van deze nieuwe Zaankanters zoveel mogelijk benutten. Zaanstad zet zich in zodat vergunninghouders zo snel mogelijk volwaardig onderdeel worden van de samenleving, bijdragen aan de stad en zelfredzaam worden. Daarnaast vindt de gemeente het belangrijk dat de periode in de asielopvang geen verloren tijd wordt. De visie geeft aan wat de gemeente op de korte en middellange termijn wil bereiken op de thema s integratie, wonen, participatie, onderwijs, gezondheid en veiligheid, en opvang van asielzoekers. Aanleiding Door het langdurige conflict in Syrië en het totalitaire regime in Eritrea, heeft Europa sinds 2015 te maken met een hoge instroom van asielzoekers. De gemeente Zaanstad heeft in reactie hierop, haar verantwoordelijkheid genomen en verschillende (nood)opvanglocaties gerealiseerd, en medio 2017 zal een azc in gebruik genomen worden. Dit betekent dat de komende jaren een grote groep asielzoekers in Zaanstad woont. Tegelijkertijd groeit het aantal vergunninghouders dat zich in Zaanstad vestigt en heeft de gemeente de wettelijke verplichting voor deze groep een nieuw thuis te bieden en zorg te dragen voor integratie en participatie. Uit onderzoek van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid blijkt dat slechts één op de drie in Nederland verblijvende vergunninghouders van jaar een betaalde baan heeft en velen van hen duurzaam afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering. Zaanse cijfers laten zien dat 75% van de Zaanse vergunninghouders langdurig afhankelijk is van een bijstandsuitkering, dit komt overeen met het landelijk gemiddelde. Op het vlak van participatie heeft het college een hoge ambitie: iedereen in Zaanstad doet mee naar vermogen en op eigen wijze, en waar mogelijk in betaalde arbeid (Koersbesluit Programma Participatie (2016/129889). De urgentie is hoog om

2 2016/ /5 extra in te zetten op de integratie en participatie van vergunninghouders zodat de afhankelijkheid van de bijstand van deze groep verkleind wordt. Het vluchtelingenvraagstuk stelt de stad de komende jaren voor een aantal grote uitdagingen, dit vraagt om een integrale visie en aanpak die breed wordt gedragen. Beoogd resultaat Breed gedragen beleid dat bijdraagt aan snellere integratie en verhoogde participatie van vluchtelingen in Zaanstad. Kader B&W besluit bestuursopdracht integrale aanpak van het vluchtelingenvraagstuk (met kenmerk: 2016/64489), 19 april 2016 Startnotitie Programma Participatie (met kenmerk: 2016/81641), 26 april Koersbesluit Programma Participatie (met kenmerk 2016/129889), 28 juni Bestuursakkoord Verhoogde Asielinstroom, 27 november 2015 Uitwerkingsakkoord Verhoogde Asielinstroom, 28 april 2016 Participatiewet Wet Inburgering Argumenten en afwegingen Een inclusieve samenleving De ambitie in het vluchtelingenvraagstuk is een inclusieve samenleving waarin iedereen meedoet: vergunninghouders worden zo snel mogelijk volwaardig onderdeel van de samenleving, dragen bij aan de stad en zijn zelfredzaam. Om geen tijd te verliezen wordt al tijdens de periode in de asielopvang actief ingezet op deelname aan de samenleving. Om deze ambitie te realiseren heeft Zaanstad een integrale visie op de opvang en integratie van vluchtelingen vastgesteld waarbij het verkrijgen van huisvesting, het leren van de taal, het volgen van een opleiding, en het vinden van werk niet na elkaar, maar tegelijkertijd plaatsvindt. Daarnaast is er continue aandacht voor gezondheid en veiligheid, een belangrijke voorwaarde om te kunnen integreren en participeren. Eigen kracht van de vluchteling Vluchtelingen hebben, net als andere inwoners, een eigen verantwoordelijkheid om in hun onderhoud te voorzien en bij te dragen aan de samenleving. Deze visie sluit aan bij de Zaanse decentralisaties in het sociale domein waarbij uitgangspunt is dat iedereen, naar vermogen, moet kunnen meedoen én bijdragen aan de maatschappij. De gemeente focust op de kracht en talenten van vluchtelingen, en biedt maatwerk indien ondersteuning nodig is op het gebied van integratie, wonen, participatie, onderwijs, gezondheid en veiligheid. Hierbij staat het stimuleren van eigen kracht en regie voorop. Met de stad, door de stad Het realiseren van deze opgave vereist inzet, afstemming en samenwerking op veel beleidsterreinen en tussen een groot aantal partners. Om tot een breed gedragen visie op de aanpak van het vluchtelingenvraagstuk te komen en een bijbehorend uitvoeringsprogramma, is er een doorlopende dialoog met alle belanghebbenden. Dat betekent dat er aandacht is voor bestaande zorgen, maar ook dat de gemeente openstaat voor alle ideeën, kennis, ervaring en initiatieven die in de stad leven om in gezamenlijkheid te werken aan versnelde integratie en verhoogde participatie. Daarnaast worden bestaande banden met maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven verder versterkt en nieuwe relaties aangegaan.

3 2016/ /5 Draagvlak Het onderwerp opvang van asielzoekers en integratie van vergunninghouders is sinds de noodopvang sterker gaan leven in Zaanstad, en er is een groot aantal actieve Zaankanters en maatschappelijke organisaties opgestaan die zich willen inzetten. Dit getuigt van een grote betrokkenheid van een deel van de Zaanse samenleving. Ook het gemeentebestuur voelt zich verantwoordelijk en is betrokken bij de opvang en integratie. In mei zijn gesprekstafels georganiseerd waar belanghebbenden met collegeleden in gesprek zijn gegaan over de concept uitgangspunten voor de visie. Tijdens deze gesprekken zijn veel ideeën en oplossingen aangedragen, maar ook zorgen en aandachtspunten benoemd. De opbrengst van deze gesprekken is meegenomen in de uitwerking van de visie op de aanpak van het vluchtelingenvraagstuk. Er is hierdoor een groot draagvlak voor de visie. Het college is zich ervan bewust dat er in de samenleving ook andere geluiden zijn. De gemeente staat voor de opgave de opvang en integratie van een grote groep asielzoekers en vergunninghouders te regelen, en tegelijkertijd te luisteren naar, en rekening te houden met de bestaande zorgen die in de samenleving leven. Aansluiting externe ontwikkelingen Op 27 november 2015 hebben rijk en gemeenten het Bestuursakkoord Verhoogde Asielinstroom gesloten, vanuit de inzet om gezamenlijk de gevolgen van de hoge asielinstroom het hoofd te bieden. Dit akkoord richt zich vooral op de acute vraagstukken rond de opvang van asielzoekers en huisvesting van vergunninghouders, evenals maatregelen rond participatie en maatschappelijke begeleiding. Op 28 april 2016 is het Uitwerkingsakkoord Verhoogde Asielinstroom gesloten. De afspraken in dit uitwerkingsakkoord gaan vooral over de financiële gevolgen van de toename van vergunninghouders in de gemeenten en regelt extra financiële middelen vanuit het rijk aan gemeenten. De afspraken gaan uit van de gedeelde grondgedachte de integratie en participatie van vergunninghouders te bevorderen door in te zetten op onderwijs, werk en gezondheidsbevordering. Hiermee wordt gestreefd naar het wegnemen, dan wel terugdringen, van achterstanden bij vergunninghouders, zodat zij, net als alle andere inwoners in Nederland volwaardig en gezond kunnen deelnemen aan de samenleving, met alle rechten en plichten die daarbij horen. Financiële consequenties De ambitie van deze visie is hoog en de uitvoering vraagt om extra inzet van ambtelijke capaciteit en middelen. De uitgaven worden gedekt door de extra middelen die de gemeente vanuit het Uitwerkingsakkoord Verhoogde Asielinstroom van het rijk ontvangt, bedoeld voor extra inzet op integratie, participatie, onderwijs en gezondheidszorg. Over de exacte financiële regeling zijn het rijk en de VNG nog in gesprek, meer duidelijkheid hierover volgt bij de septembercirculaire. De verwachting is dat Zaanstad voor 2016 en voor 2017 een bedrag van ,- ontvangt.

4 2016/ /5 * De taakstelling voor 2017 is nog niet bekend. ** Rekenmethode om te komen tot een bedrag is nog indicatief, over de nadere uitwerking zijn rijk en VNG nog in gesprek. Meer informatie volgt in de septembercirculaire Daarnaast is het bedrag dat gemeenten ontvangen van het rijk voor maatschappelijke begeleiding vanaf 1 januari 2016 verhoogd van 1000,- naar 2370,- per gehuisveste vergunninghouder. In het uitvoeringsprogramma opvang en integratie van vluchtelingen in Zaanstad, zal per deelthema worden uitgewerkt op welke manier de ambitie wordt gerealiseerd en hoe het budget wordt besteed. Het is de verwachting dat de door het rijk beschikbaar gestelde gelden voldoende zijn voor de uitvoering van deze visie. Wijze waarop de begroting wordt aangepast Niet van toepassing P&C-documenten waarin de begrotingswijzigingen worden opgenomen Op basis van de septembercirculaire worden de budgettaire effecten in de begroting verwerkt. Financiële risico s die samenhangen met het voorstel De middelen vanuit het rijk worden verdeeld volgens het systeem geld volgt vergunninghouder. Indien wij minder vergunninghouders huisvesten, ontvangen wij ook minder middelen. Er zullen dan ook minder kosten gemaakt worden, maar het risico bestaat wel dat een deel van de vaste kosten niet gedekt is. Juridische consequenties Het vaststellen van de visie heeft geen juridische consequenties. Communicatie/vervolgtraject Communicatie Na besluitvorming zal actief gecommuniceerd worden over de integrale visie en aanpak. Hierbij zullen praktijkvoorbeelden leidend zijn waarbij we laten zien dat de integrale aanpak echt werkt. Proces Om tot een gedragen visie te komen, zijn gesprekstafels georganiseerd. Ruim 50 actieve Zaankanters, ondernemers, maatschappelijke organisaties, raadsleden en wethouders reageerden op stellingen over integratie, participatie, huisvesting, onderwijs en (vrijwillige) initiatieven. Hun ideeën zijn meegenomen in de visie. De uitgangspunten van de visie zullen per deelthema worden geoperationaliseerd in een uitvoeringsprogramma. Bij de uitvoering

5 2016/ /5 van de visie blijft de gemeente de dialoog met de stad voortzetten. Opsteller: Vlokhoven, van F. Versie: :13:00 Raadsbesluit De raad der gemeente Zaanstad, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: 1. De visie inzake de opvang en integratie van vluchtelingen in Zaanstad vast te stellen, inhoudende: a. nieuwe Zaankanters worden zo snel mogelijk volwaardig onderdeel van de samenleving, dragen bij aan de stad en zijn zelfredzaam; b. snelle en passende huisvesting voor vergunninghouders meer verspreid over Zaanstad; c. elk kind volgt onderwijs en competenties en talenten van iedereen worden verder ontwikkeld; d. een veilige en gezonde nieuwe start; e. Zaanstad neemt haar verantwoordelijkheid in de opvang van asielzoekers en zet al tijdens deze periode actief in op deelname aan de samenleving. Gedaan in de vergadering van De griffier, De voorzitter,