Individueel arbeidsrecht

Transcriptie

1 Individueel arbeidsrecht Deel 2 Bijzondere bedingen Aansprakelijkheid Gelijke behandeling Overgang van de onderneming Mr. dr. J. van Drongelen Prof. mr. W.J.P.M. Fase Mr. P.J.S. dejong-van den Bogaard Mr. dr. S.F.H. Jellinghaus Derde druk Zutphen2011 UITGEVERIJ

2 Inhoudsopgave Lijst van afkortingen /13 Voorwoord /17 1 Bijzondere bedingen / Inleiding/ Het boetebeding / Inleiding/ De geldigheidsvereisten / Schriftelijkheidseis / De bestemming van de boete / De hoogte van de boete / Relatie met de algemene boeteregeling ƒ Boete en schadevergoeding / Hetproeftijdbeding/ Inleiding/ De geldigheidsvereisten / Schriftelijkheidseis / Proeftijd gelijk voor beide partijen / Gedifferentieerde duur van de proeftijd / Arbeidsovereenkomst aangegaan voor onbepaalde tijd / Arbeidsovereenkomst aangegaan voor bepaalde tijd / 'Bij het aangaan van de arbeidsovereenkomst' / Aanvang termijn van de proeftijd / Afwijkingsmogelijkheid bij collectieve arbeidsovereenkomst / De'ijzeren proeftijd'/ Conversie? / Een barstje in het ijzer? / Nieuwe proeftijd aangaan? / Opvolgende arbeidsrelatie / Opvolgende werkgevers ƒ Nieuwe functie nieuwe proeftijd? / Het eenzijdig wijzigingsbeding / Inleiding/ Het geldigheidsvereiste / Schriftelijkheidseis / Arbeidsvoorwaarde / 'Zwaarwichtig werkgeversbelang' / Het anderszins eenzijdig wijzigen van arbeidsvoorwaarden / Goed werkgever- en goed werknemerschap / 36

3 Redelijkheid en billijkheid / De wijziging van arbeidsvoorwaarden op een rij / Het concurrentiebeding / Inleiding/ De geldigheidsvereisten / Meerderjarigheid van de werknemer / Schriftelijkheidseis / Voortgezette arbeidsovereenkomst / Kenmerken van het concurrentiebeding / De werkgever-werknemerrelatie / Na het einde van de arbeidsovereenkomst / Op zekere wijze werkzaam zijn / Functiewijziging / Overgang van de onderneming / Gehele of gedeeltelijke vernietiging van het concurrentiebeding / Tijdstip van het ingaan van de vernietiging / Het concurrentiebeding en de boete / Matigingsbevoegdheid / Het concurrentiebeding en de schadeplichtige werkgever / Aard van de beëindiging van belang / Het betalen van een vergoeding door de werkgever / Geen concurrentiebeding overeengekomen, wat dan? / Het relatiebeding / Boete op niet-naleving van een relatiebeding / Het ter beschikking stellen van arbeidskrachten / 56 2 Werkgeversaansprakelijkheid voor arbeidsongevallen en beroepsziekten / Inleiding/ De zorgplicht van de werkgever / Inleiding/ Lokalen, werktuigen en gereedschappen / Lokalen/ Werktuigen en gereedschappen / Maatregelen / Technische veiligheidsmaatregelen / Psychisch letsel / Psychosociale arbeidsbelasting / Angstklachten / Aanwijzingen / 'In de uitoefening van zijn werkzaamheden' / De thuissituatie / Onderweg / Personeelsuitjes en zo meer / De werkgeversaansprakelijkheid / Schuldaansprakelijkheid / Geen absolute veiligheidsgarantie / Redelijke zorgplicht / 69

4 Waarschuwingsplicht / Koerswijziging? / Kenbaarheid / 'De stand van de wetenschap, techniek en professionele dienstverlening' / De ernst van het risico; risico-inventarisatie en -evaluatie / Onderzoekplicht / Rol van de arbeidsomstandighedenwetgeving en van de Arbeidsinspectie / Melding arbeidsongevallen / De te verwachten onoplettendheid van de werknemer / Gedegen toezicht houden / Beroepsziekten / Melding beroepsziekten / Burn-out/ Waarschuwingsplicht / Stelplicht en bewijslast / Schade / Excedentschade / Alles of niets!/ Gedeeltelijke aansprakelijkheid / Schade voor nabestaanden / Instituut Asbestslachtoffers en de Regeling tegemoetkoming asbestslachtoffers / Aansprakelijkheid voor ter beschikking gestelde arbeidskrachten/ In de uitoefening van beroep of bedrijf / Opzet of bewuste roekeloosheid / Inleiding/ Opzet/ Bewuste roekeloosheid / In belangrijke mate een gevolg van opzet of bewuste roekeloosheid / Vernietigbaarheid / Werkgeversaansprakelijkheid buiten art. 7:658 Burgerlijk Wetboek / De redelijkheid en billijkheid en het goed werkgeverschap / Werken met gevaarlijke stoffen / Verjaring / Verjaringstermijn van 5 jaar / Bekendheid met de schade / Verjaringstermijn van 20 jaar / Verjaringstermijn van 30 jaar / Een afwijkende verjaringstermijn / Redelijkheid en billijkheid / Werknemersaansprakelijkheid voor door hem aan de werkgever of een derde toegebrachte schade / Inleiding/109

5 3.1.1 Vereisten voor aansprakelijkheid / Privésfeer/ Gedeelde aansprakelijkheid / Door de werknemer toegebrachte schade / Inleiding/ De uitvoering van de arbeidsovereenkomst / Opzet of bewuste roekeloosheid / De omstandigheden van het geval / Klokkenluiders/ Afwijking bij schriftelijke overeenkomst /116 4 Gelijke behandeling bij de arbeid / Inleiding/ Discriminatieverbod en het strafrecht / Gelijkebehandelingswetgeving / Internationale component / Algemeen rechtsbeginsel / Direct en indirect onderscheid / Inleiding / Opdracht tot onderscheid / Direct onderscheid / (Seksuele) intimidatie / Indirect onderscheid / Objectieve rechtvaardiging / Verschillende stelsels voor uitzonderingen op het verbod op onderscheid / Gesloten systeem/ Halfopen/gesloten systeem / Open systeem / Bewijslast/ Gelijke behandeling van mannen en vrouwen; Burgerlijk Wetboek / Inleiding/ Direct onderscheid tussen mannen en vrouwen / Gelijkstelling zwangerschap, bevalling en moederschap met direct onderscheid / Indirect onderscheid tussen mannen en vrouwen / Objectieve rechtvaardiging / De uitzonderingen op het niet mogen maken van onderscheid tussen mannen en vrouwen / Geslachtsbepaalde beroepsactiviteiten / De bescherming van de vrouw / De voorkeursbehandeling / Het bereik van het niet mogen maken van onderscheid tussen mannen en vrouwen / Het aangaan van een arbeidsovereenkomst / Het verstrekken van onderricht aan werknemers / Arbeidsvoorwaarden / Arbeidsvoorwaarden: kledingvoorschriften /137

6 Arbeidsvoorwaarden: verlof/ Arbeidsvoorwaarden: zwangerschap / Arbeidsvoorwaarden: aan zwangerschap gerelateerde aangelegenheden / Arbeidsomstandigheden / De bevordering van werknemers / Sanctie / Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen / Inleiding / Werving en selectie / Uitzondering / Het begrip'betrekking'/ De tekst van de personeelsadvertentie / Sanctie / Voorkeursbehandeling / Het referentiekader / Het proportionaliteits- en effectiviteitsvereiste / Het kenbaarheidsvereiste / Geslachtsbepaalde activiteiten / Geestelijke ambten / Nader aangewezen beroepsactiviteiten / Gelijke beloning voor arbeid van gelijke waarde / Het begrip Toon' / Het begrip'onderneming'/ De andere kunne/de maatman / Arbeid van (nagenoeg) gelijke waarde / Gelijkwaardige maatstaven / Sanctie / Verjaring/ Gelijke behandeling wat betreft pensioenvoorzieningen / Pensioenvoorziening/ Actuariële berekeningsmethoden / Sanctie / Algemene wet gelijke behandeling / Aanbieden van of verlenen van toegang tot goederen en diensten / Onderscheid naar arbeidsduur / Inleiding / Arbeidsvoorwaarden / Beloning / Toeslagen voor inconveniënte uren / Bijzondere geldelijke voordelen / Onkostenvergoedingen en leaseauto's / Bovenwettelijke inkomensvervangende uitkeringen / Buitengewone verlofregelingen en vakantie / Opleidingsfaciliteiten / Overwerkvergoeding / Arbeidstijden, roosters en nog zo wat / Sanctie /161

7 4.8 Onderscheid naar de duur van de arbeidsovereenkomst / Inleiding / Uitzondering/ Arbeidsvoorwaarden / Beloning/ Toeslagen voor inconveniënte uren / Onkostenvergoedingen en leaseauto's / Pensioenregeling / Vakantie en verlof/ De vacaturemeldplicht / Sanctie / Onderscheid naar handicap/chronische ziekte bij de arbeid / Inleiding / De begrippen 'handicap' of'chronische ziekte' / Werkelijke of vermeende handicap of chronische ziekte / Doeltreffende aanpassingen / 'Naar gelang de behoefte' / Onevenredige belasting / Niet toegestaan onderscheid op grond van handicap/chronische ziekte bij de arbeid / Werving, selectie en het aangaan van de arbeidsverhouding / De arbeidsbemiddeling / De arbeidsvoorwaarden / Het volgen van een opleiding of vorming / De bevordering / De arbeidsomstandigheden / Uitzonderingen op het ongeoorloofde onderscheid naar handicap/ chronische ziekte bij de arbeid / Veiligheid en gezondheid / Specifieke voorzieningen en faciliteiten / De voorkeursbehandeling / Sanctie/ Onderscheid naar leeftijd bij de arbeid / Inleiding/ Het begrip 'leeftijd'/ Niet toegestaan onderscheid op grond van leeftijd bij de arbeid / Werving en selectie / De arbeidsbemiddeling / Het aangaan van de arbeidsverhouding / De arbeidsvoorwaarden / Het volgen van een opleiding of vorming / De arbeidsomstandigheden / Uitzonderingen op het ongeoorloofde onderscheid naar leeftijd bij de arbeid / Arbeidsmarkt en werkgelegenheid / Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag / De pensioengerechtigde leeftijd / Anderszins objectief gerechtvaardigd /181 10

8 Veiligheid en gezondheid / Functioneel leeftijdsontslag / Anciënniteit/ Zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang / Leeftijdsbepaalde beroepsactiviteiten / Seniorenverlof en leeftijdsvakantiedagen / Aanvullende (bovenwettelijke) pensioenvoorzieningen / Sanctie / Onderzoek van overheidswege / Mededeling aan betrokkene(n) / De ondernemingsraad / De Commissie gelijke behandeling / Inleiding/ De samenstelling / De procedure / Onderzoek op verzoek / Groepsactie / Onderzoek uit eigen beweging / De bevoegdheden / Oordelen en aanbevelingen / Het karakter van het oordeel / Aanbevelingen / De burgerlijke rechter - de CGB / De burgerlijke rechter de CGB; twee voorbeelden / Overige activiteiten / Follow-up beleid / Voorlichting/ Mediation /195 5 Overgang van een onderneming / Inleiding / Uitzondering 1: faillissement / Uitzondering 2: bemanning van een zeeschip / Collectieve component / Medezeggenschapscomponent / Internationale component / Een aantal kernbegrippen / Inleiding / De begrippen 'onderneming' en 'economische eenheid' / Vestiging of onderdeel van een onderneming / Overheidssector / Het begrip 'overgang' / Het begrip 'overeenkomst' / Het begrip 'fusie' / Het begrip 'splitsing' / Het begrip 'identiteit' / De gevolgen van de overgang van een onderneming / Inleiding/210 11

9 5.3.2 Het begrip 'werknemer' nader ingevuld / De rechten en verplichtingen die overgaan / Tij dstip van overgang / De weigering om mee over te gaan / De hoofdelijke aansprakelijkheid voor de vervreemder / Aansprakelijkheid en ontslag / Pensioenverplichtingen / Inleiding/ Pensioen/ Pensioenovereenkomst gaat over tenzij... / Oude pensioenregeling blijft van toepassing / Uitzondering bij overgang van spaarregeling / Wijziging van arbeidsvoorwaarden / Harmonisatie van arbeidsvoorwaarden / De internationale overgang van een onderneming / EG-Verordening Rome I uitgangspunt: keuzevrijheid / Verordening Rome I; beperking van de keuzevrijheid / Verordening Rome I; voorrangsregels / Verordening Rome I; voorrangsregels en de overgang van een onderneming / Het effect van de internationale overgang / De informatieverplichting van werkgeverskant / De personeelsvertegenwoordiging / De personeelsvergadering / Tijdig in kennis stellen van de werknemers / Tijdigheid / Sanctie / 227 Rechtspraakoverzicht / 229 Literatuuroverzicht /