Fietsparkeren in de Pijp

Transcriptie

1 Fietsparkeren in de Pijp Rapportage van co-creatieve fietsparkeerlabs over verbetering van fietsparkeren op het Gerard Douplein en de Eerste van der Helststraat STBY voor Stadsdeel Zuid, mei 2016 Contact: Geke van Dijk & Marie de Vos

2 Inhoudsopgave Introductie p. 3 Doelstelling Gezamenlijk exploreren Lange termijn richting en korte termijn acties Locatie-specifieke en stadsbrede inzichten Algemene principes & oplossingsrichtingen p.8 De belangrijkste resultaten in het kort Algemeen gedragen principes Overzicht van oplossingsrichtingen Oplossingsrichting 1 t/m 10 Vervolgstappen p. 22 Actiepunten op korte en middellange termijn Inspiratiebeelden Beleving vanuit gebruikersperspectief Appendix p. 47 Onderzoeksmaterialen en notities STBY 2

3 Introductie

4 Doelstelling Verbeteren van fietsparkeren rondom Gerard Douplein De fiets is cruciaal voor de leefbaarheid en bereikbaarheid van de stad. De afgelopen decennia is het fietsverkeer en de fietsparkeerdruk in Amsterdam enorm toegenomen. Hoewel het aantal fietsparkeerplaatsen in de stad de afgelopen jaren ook flink is toegenomen zijn er nog steeds een aantal knelpunten in de stad. Hiervoor is maatwerk nodig. In dit project is STBY door Stadsdeel Zuid gevraagd zich te focussen voor één van deze knelpunten, namelijk het Gerard Douplein en de Eerste van de Helststraat. De centrale vraagstelling hierbij was: Hoe kan het fietsparkeren op het Gerard Douplein en in de Eerste van der Helststraat verbeterd worden? Breed gedragen oplossingsrichtingen De vraag was niet naar een groots uitgewerkt masterplan, maar een serie mogelijke oplossingsrichtingen die breed gedragen worden door betrokkenen uit de buurt. Deze kunnen in principe afzonderlijk afgewogen en in meer detail uitgewerkt worden, maar ze hangen ook deels samen. We hebben tijdens het project dus ook aandacht besteed aan de consequenties voor de buurt als geheel. Fietsparkeren in Amsterdam is een complex probleem dat een serie van samenhangende oplossingen vereist. Aandacht voor verandering op systeemniveau is hierbij minstens zo belangrijk als voor specifieke aanpassingen op lokaal niveau. En zoals altijd met complexe systemen zullen de aanpassingen gebaseerd moeten zijn op een basis van algemene principes en uitgangspunten. Het onderzoek van STBY was gericht op het ontwikkelen van een stevige ondergrond voor het nemen van beslissingen m.b.t. detailuitvoering op zowel korte als langere termijn. 4

5 Gezamenlijk exploreren Verschillende perspectieven Binnen dit fietsparkeervraagstuk hebben verschillende belanghebbenden een aandeel: bewoners, bezoekers, ondernemers en gemeente. In de afgelopen jaren hebben sommigen van deze betrokkenen al initiatieven gestart, of hebben ideeën aangedragen. In dit project is de nadruk gelegd op het samenbrengen van deze verschillende perspectieven: Welke oplossingsrichtingen zijn voor iedereen acceptabel? In zogenaamde fietsparkeerlabs hebben bewoners, bezoekers, ondernemers en medewerkers van de gemeente op een co-creatieve manier oplossingsrichtingen en bijbehorende voorwaarden verkend. In totaal hebben 37 mensen deelgenomen aan de fietsparkeerlabs, in groepen van 5-6 deelnemers. In samenwerking met een gespecialiseerd wervingsbureau is een gevarieerde groep deelnemers geselecteerd. Gezamenlijk doel en overeenstemming Hoewel de belangen van deze verschillende betrokkenen soms uiteen lopen, waren ze het er allemaal over eens dat fietsparkeren in de buurt beter moet en kan. Dit werd ook duidelijk zichtbaar in de fietsparkeerlabs: de gesprekken waren heel constructief en oplossingsrichtingen werden uitgedacht op een manier waarbij iedereen zich er in kon vinden. Tijdens de analyse werd duidelijk dat de overeenstemming er ook was op hoger niveau: vanuit de discussies die hebben plaatsgevonden in de verschillende groepen komen 10 potentiële oplossingsrichtingen naar voren. Kwalitatief diepte-onderzoek De Fietsparkeerlabs waren geen 'inspraakavonden' waar namens het Stadsdeel een plan ontvouwd werd en de deelnemers er vervolgens op konden gaan schieten. Het waren ook geen beslissende sessies waar gedetailleerde afspraken gemaakt werden. Het ging om een gezamenlijke verkenningen van mogelijke en acceptabele oplossingsrichtingen die op basis van genuanceerde en realistische gesprekken met een rijke schakering van stakeholders voort kwamen. Er is heel actief gezocht naar een brede mix van belanghebbenden uit de buurt. 5

6 Lange termijn richting en korte termijn acties Hoewel er sterke behoefte is aan korte termijn verbetering, is een deel van de tijd van de fietsparkeerlabs besteed aan het bespreken van oplossingsrichtingen voor de langere termijn. Voordeel van deze aanpak is dat de deelnemers dan de huidige beperkingen met betrekking tot regelgeving en (0n-)mogelijkheden even los kunnen laten. Zodoende raakten de deelnemers niet teveel verstrengeld in discussies over heel specifieke en praktische details. Hierdoor kon de discussie heel constructief worden gevoerd, en een gezamenlijk voorstelbaar toekomstbeeld worden uitgedacht. Pagina 11 t/m 21 geven een beschrijving van alle oplossingsrichtingen tijdens de Fietsparkeerlabs die aan de orde kwamen. Concrete acties op korte termijn Vanuit dit lange termijn beeld is vervolgens in de labs gezamenlijk teruggedacht: Hoe zou er nu al naar deze langere termijn richting toe kunnen worden gewerkt door concrete acties op de korte termijn? Onderdelen van sommige oplossingsrichtingen bleken wat makkelijker uit te voeren dan andere, en zouden al redelijk snel in gang kunnen worden gezet. Deze korte termijn acties zijn op pagina 23 t/m 26 nog eens helder op een rijtje gezet. Oplossingsrichtingen voor de lange termijn Verdere uitwerking van details Voor vrijwel alle oplossingsrichtingen zal nog het een en ander verder moeten worden uitgewerkt voor ze in detail ingevoerd kunnen worden. De doelstelling van dit onderzoek was immers niet om met een uitgewerkt masterplan te komen, maar om de algemeen gedragen oplossingsrichtingen te identificeren. De korte termijn acties die passen bij deze oplossingsrichtingen kunnen al worden uitgevoerd, hiervan kan dan worden geleerd, terwijl er gaandeweg naar de lange termijn richting toe wordt gewerkt. Om een indruk te geven van mogelijke uitwerkingen van de oplossingsrichtingen staan op pagina 27 t/m 42 een serie inspiratiebeelden. Na beslissing over de doorvoering van de oplossingsrichtingen kunnen in een verdere uitwerkingsronde de precieze details besproken en afgestemd worden. 6

7 Locatie-specifieke en stadsbrede inzichten In dit project is aanvankelijk gekozen voor een stadsdeelgerichte aanpak. Enerzijds omdat er behoefte was aan oplossingen op maat voor de specifieke situatie op en rond het Gerard Douplein en de Eerste van der Helststraat. Daarnaast was er ook een praktische reden; de behoefte aan een snelle voortgang van het project. Echter, het zou jammer zijn de resultaten van dit project niet breder te verspreiden en op te pakken. Hieronder een aantal suggesties. Stadsbrede verankering Te herhalen basismethodiek Het is denkbaar dat andere Stadsdelen in opvolging van het initiatief van Stadsdeel Zuid ook een dergelijk co-creatief onderzoeksproject in hun buurten willen uitvoeren. De co-creatieve aanpak van het huidige project is hiervoor uiterst geschikt en kan makkelijk worden aangepast om de specifieke situatie en behoeften uit andere buurten in kaart te brengen. Specifieke oplossingsrichtingen stadsbreed oppakken Voor het succesvol doorvoeren van bepaalde specifieke oplossingsrichtingen is het nodig om tot een stadsbrede aanpak te komen. Door eenduidigheid te creëren in de stad worden de regels makkelijker te snappen en ook het juist gebruiken van de voorzieningen vergemakkelijkt. Algemeen gedragen principes Overkoepelend aan de specifieke oplossingsrichtingen bieden de resultaten van dit onderzoek ook een aantal basisprincipes. In eventuele vervolg-labs zouden deze principes breder kunnen worden getoetst en verfijnd. Deze principes dienen als basis voor alle oplossingsrichtingen en hun verdere uitwerking. Deze algemeen gedragen principes zijn te vinden op pagina 10. b Stadsdeel-gerichte aanpak Kwantitatieve validatie Dit rapport is gebaseerd op een kwalitatief diepte-onderzoek. Door de gedegen aanpak zijn de resultaten valide, maar niet zomaar te generaliseren. Hiervoor kan alsnog een validatieonderzoek gedaan worden. 7

8 Algemene principes & oplossingsrichtingen

9 De belangrijkste resultaten in het kort Uit de co-creatie sessie kwam naar voren dat de deelnemers het over veel punten snel eens waren. Deze pagina biedt een overzicht van die punten. Een aantal daarvan betreffen algemene principes, die met name te maken hebben met de houding t.o.v. toekomstige nieuwe oplossingen (zie pagina 10). Andere punten betreffen ideeën voor specifieke oplossingsrichtingen (zie pagina 11-21). Zoals eerder benadrukt was de focus van dit onderzoek niet het ontwikkelen van een groots uitgewerkt masterplan, maar het exploreren van een serie mogelijke oplossingsrichtingen die breed gedragen worden door betrokkenen uit de buurt. Deze oplossingsrichtingen kunnen in principe afzonderlijk afgewogen en doorgevoerd worden, maar ze hangen ook deels samen. Sommige hebben consequenties voor andere delen van de buurt (en stad), en kunnen daarom het beste in combinatie doorgevoerd worden. In de discussies is zoveel mogelijk met een holistische blik naar de gehele buurt en het perspectief van alle betrokkenen gekeken. Algemeen gedragen principes: 1. Amsterdam moet fietsvriendelijk blijven, ook al staan er momenteel teveel fietsen 2. Als fietsen niet meer zomaar overal kunnen staan, dan zijn er voldoende goede alternatieven nodig 3. Duidelijke nieuwe regels kunnen helpen om de huidige situatie op te lossen 4. Alle regels moeten helder gecommuniceerd worden 5. De handhaving van de regels moet systematisch en redelijk gedaan worden Oplossingsrichtingen: 1. Goede en ruime voorzieningen voor fietsparkeerders aan de randen van de buurt 2. Meer en beter toegankelijke stallingen in de buurt 3. Op het Gerard Douplein alleen nog heel kort parkeren 4. Geen fietsparkeren meer in de loopzones van de Eerste Van Der Helststraat 5. Flexibel gebruik van laad & losplekken voor periodiek fietsparkeren 6. Flexibel gebruik van Albert Cuypstraat voor fietsparkeren als er geen markt is 7. Meer ruimte in de straten door verdere beperking van autoparkeren 8. Onderscheid tussen gewone fietsen, bakfietsen en scooters 9. Voorzieningen voor mensen met meerdere fietsen 10. Invoeren van identificatiesysteem voor fietsen Na beslissing over de doorvoering van de oplossingsrichtingen kan een gedetailleerd implementatieplan uitgewerkt worden (bijvoorbeeld m.b.t. ontwerp, techniek, regelgeving, investering, uitvoeringspartners, communicatie, etc.). Dit onderzoeksrapport legt hiervoor de basis. 9

10 Algemeen gedragen principes 1. Amsterdam moet fietsvriendelijk blijven, ook al staan er momenteel teveel fietsen Iedereen leek het erover eens dat de buurt overvol is met fietsen, en dat er dringend oplossingen nodig zijn. Maar hierbij is het ook van belang dat Amsterdam en de Pijp in principe fietsvriendelijk moeten blijven. Fietsen moet gestimuleerd en niet bestraft worden. Fietsen is gezond, duurzaam, schoon en efficient. 2. Als fietsen niet meer zomaar overal kunnen staan, dan zijn er voldoende goede alternatieven nodig Strengere regels voor fietsparkeren op één plek moeten er niet toe leiden dat fietsers van het kastje naar de muur gestuurd worden. Het is belangrijk dat er goede en voldoende alternatieven zijn. Mensen moeten wel ergens naar kunnen uitwijken. Het fietsparkeerprobleem kan dus niet alleen maar per straat of plein bekeken en aangepakt worden. 3. Duidelijke regels kunnen helpen om de huidige situatie op te lossen Iedereen lijkt wel in te zien dat de huidige situatie niet echt hanteerbaar is en dat er iets moet gebeuren. Dat hiervoor nieuwe regels opgesteld moeten worden lijkt hierbij min of meer een voldongen feit. Dat is op zich het probleem niet. Het gaat er vooral om dat de regels fair zijn voor iedereen en dat er naar alle redelijkheid voor elke fiets een plek te vinden is. 4. Alle regels moeten helder gecommuniceerd worden Mensen kunnen prima leven met regels, maar dan moeten deze wel duidelijk gecommuniceerd worden. De regels mbt fietsparkeren en de voorzieningen zijn niet altijd duidelijk. Hierdoor worden bepaalde voorzieningen niet gebruikt, of bepaalde regels niet nageleefd. Zowel goede en zichtbare communicatie ter plekke, fysiek en digitaal, als algemene uitleg via diverse media. De communicatie zou niet alleen moeten gaan over de regels ter plekke, maar ook over de alternatieve voorzieningen in de buurt en eventuele andere regels daar. Het kan handig zijn om bepaalde informatie ook aan te passen aan de doelgroep: bewoners/ bezoekers/ toeristen. 5. De handhaving van de regels moet systematisch gedaan worden Voor de algemene acceptatie en naleven van regels is het belangrijk dat ze duidelijk gehandhaafd worden, zodat men merkt dat de nieuwe situatie eerlijk is en voor iedereen gelijk. Mensen hebben voorkeur voor duidelijke handhaving: systematisch, redelijk, begrijpelijk. Goed als het niet alleen straffen is, maar ook constructieve dienstverlening. 10

11 Overzicht van oplossingsrichtingen

12 Geen fietsparkeren meer in de loopzones van de Eerste Van Der Helststraat Geen fietsen meer in de Eerste van der Helststraat Aan de zuidkant van het Gerard Douplein is de Eerste van der Helststraat een voetgangersgebied. In dit gebied zijn er nog enkele vakken om fietsen te parkeren. Mensen komen dus alsnog met (of op) hun fiets de straat in, en, wanneer er geen plek blijkt te zijn wordt de fiets buiten het vak geparkeerd. Slecht voorbeeld doet volgen en al gauw staan er meerdere fietsen fout geparkeerd en zijn de straat en de winkels moeilijker bereikbaar. Door de aanwezige fietsparkeervakken weg te halen wordt de straat nog duidelijker een voetgangersgebied. Zichtbare en frequente handhaving Om de straat werkelijk fietsvrij te maken is zichtbare en frequente handhaving nodig, zeker in het begin. Hiervoor is eventueel een samenwerking met ondernemers uit het gebied mogelijk. Zij hebben baat bij een goed bereikbare straat en zijn waarschijnlijk bereid om een oogje in het zeil houden, en bij te dragen aan het behouden van de orde in de straat. Verwijzen naar alternatieven Bij het weghalen van de fietsparkeervoorzieningen in de straat is het heel belangrijk om fietsers te wijzen naar de aanwezige alternatieven in de buurt. 12

13 Op het Gerard Douplein alleen nog heel kort parkeren Ultrakort parkeren op het Gerard Douplein Voor veel bezoekers is het Gerard Douplein de meest strategische plek om de fiets neer te zetten. In de huidige drukte wordt dit wel steeds lastiger en onaantrekkelijker. Vrijwel iedereen gaf aan een voorkeur te hebben voor een overzichtelijker plein, met meer ruimte om rond te kunnen lopen. Er moeten dus duidelijkere regels komen, wie en wanneer wel en niet op het plein mag parkeren. Het plein lijkt het meest geschikt voor een kortere parkeerduur, specifiek voor winkelend publiek, zodat zij een kortere afstand hoeven af te leggen met hun boodschappen. Het plein kan dus een blauwe zone worden waar fietsen alleen voor een heel korte duur geparkeerd kunnen worden. Vergelijkbaar met de blauwe zone voor auto s. Een aantrekkelijker, overzichtelijker plein Het eindresultaat moet een georganiseerd, aantrekkelijker plein zijn. Met het weghalen van een deel van de fietsen zou er meer ruimte overblijven voor voetgangers en meer ruimte om op het plein te zitten. Door de overblijvende fietsparkeervoorzieningen te combineren met groen wordt het plein aantrekkelijker. Goed systeem voor handhaving Om deze oplossingsrichting te laten slagen is handhaving cruciaal. Er zijn verschillende manieren om dit aan te pakken. Zo zou er een fietscoach aanwezig kunnen zijn op het plein die per fiets de tijd in de gaten kan houden en fietsen die langer staan eventueel zou kunnen verplaatsen. Of kan er worden gedacht aan een automatisch systeem, via een chip aan de fiets, waarmee de tijd kan worden bijgehouden en er na verloop van tijd (een boete) moet worden betaald. Voldoende alternatieven Met het instellen van aanvullende regels voor het parkeren van fietsen op het plein is het heel belangrijk om fietsers voldoende alternatieven te bieden. Waar kunnen de bezoekers die langer dan een uur willen parkeren heen? En waar kunnen de bewoners uit de buurt, die aanvankelijk het plein gebruikten om hun fiets neer te zetten naar toe? Inspiratiebeelden (zie pagina 31-33) 13

14 Flexibel gebruik van laad/los en autoparkeerplekken voor periodiek fietsparkeren Zonde om ruimte ongebruikt te laten in zo n volle buurt Tijdens de User Labs kwam elke keer omhoog dat mensen het zonde vinden om te zien dat sommige plekken in zo n volle buurt niet optimaal gebruikt worden tijdens gedeelten van de dag. De laad- & losplekken werden hierbij vaak genoemd als plekken die wellicht efficïenter gebruikt zou kunnen worden door betere afspraken te maken. Strakkere periodes voor laden & lossen De algemene observatie is dat deze plekken door de dag heen maar af en toe gebruikt worden. Iedereen begrijpt op zich wel dat winkels bevoorraad moeten worden, en dat hiervoor bedrijfsverkeer tot zo dicht mogelijk in de buurt moet komen, maar men vraagt zich af of dit niet wat strakker in bepaalde periodes kan gebeuren, waardoor deze plekken daarna voor fietsparkeren gebruikt kunnen worden. Hierdoor kan de druk op de overige ruimte in de buurt wat verlicht worden tijdens piekmomenten. Ook ondernemers uit de buurt die deel namen aan de Fietsparkeerlabs dachten dat het wellicht mogelijk zou kunnen zijn om laden & lossen alleen van 7:00 tot 11:00 uur plaats te laten vinden. De piek van boodschappers en horecabezoekers die op de fiets komen ligt voor het grootste deel buiten deze periode. In het centrum van Amsterdam is er ook al een dergelijke beperkte termijn voor laden en lossen. Wellicht kan dit uitgebreid worden naar de Pijp? Open vakken of opklaprekken? Tijdens de User Labs kwamen er veel verschillende suggesties voorbij om op de laad- & losplekken een soort opklaprekken te creëren. Dit heeft als voordeel dat het in opengeklapte vorm heel duidelijk is dat hier fietsen geparkeerd kunnen worden, maar als nadeel dat dit ofwel automatisch moet gebeuren, wat tot een duurdere oplossing leidt, of dat de rekken een paar keer per dag door personeel op- en neergeklapt moeten worden. Wellicht is het realistischer om allereerst een oplossing van een duidelijk herkenbaar open vak in te stellen. Sterke en heldere communicatie van deze optie is daarvoor erg belangrijk. In lijn met communicatie in de rest van de stad. Slimmere leveringsdiensten Andere suggesties die opkwamen betroffen de slimmere aanpak van leveringsdiensten, door bijvoorbeeld geen grote vrachtwagens en losse pakketdiensten meer in de buurt toe te laten. Hierdoor moet de bevoorrading buiten de buurt overgeladen worden in kleinere wagens en kunnen leveringen gecombineerd worden waardoor minder laad - en losplek nodig is. Dit zal wellicht wat ingewikkelder te realiseren zijn. Inspiratiebeelden (zie pagina 34 en 40) n_ 14

15 Flexibel gebruik van Albert Cuypstraat voor fietsparkeren als er geen markt is Overlast door fietsparkeren van uitgaanspubliek In de avonden vindt een grote stroom uitgaanspubliek zijn weg naar het gebied. De meest populaire avonden zijn donderdag, vrijdag en zaterdag. Vrijwel iedereen was het erover eens dat deze piek een te grote belasting oplevert op het Gerard Douplein en in het gebied rondom de Eerste vd Helststraat. Pop-up parkeerplekken na het ruimen van de markt De piek in fiets- en ook scooterparkeren valt interessant genoeg precies buiten de periode van de markt in de Albert Cuypstraat. Hierdoor is het mogelijk een flexibele voorziening te bieden die de piek in het parkeren kan opvangen. Er is op zich ruimte genoeg in de Albert Cuypstraat, maar deze wordt tot nu toe vooral ingezet voor autoparkeren. Het reserveren van een deel van deze ruimte voor tijdelijk fiets- en scooterparkeren is een goede oplossing voor het probleem en zal ontlasting voor de buurt opleveren. Onlangs eerste proef gestart Deze optie is onlangs al als proef ingezet in de buurt. Op het moment van de User Labs was dit nog niet bekend bij de meeste bewoners en bezoekers. Opvallend was dat de optie wel regelmatig opkwam in de discussies en dat mensen doorgaans enthousiast reageerden. Veel mensen vergeleken deze optie met het parkeren van auto s op de Albert Cuypstraat op zondag en s avonds. Ze vonden het erg logisch als hier ook expliciet plaats voor fietsen en scooters gecreëerd zou worden. Duidelijke communicatie In lijn met het algemene principe van heldere communicatie (zie pagina 7 en 8) is het erg belangrijk dat het bestaan van deze flexplekken, en ook de regels mbt het gebruik ervan, heel duidelijk gecommuniceerd worden. Zowel ter plekke (via goed herkenbare borden) als in algemene media campagnes (bewustzijn en uitleg). Handhaving In lijn met het algemene principe van systematische handhaving (pagina 7 en 8) is het belangrijk dat de regels streng maar redelijk nageleefd worden. Wanneer het als onredelijk ervaren wordt zal niemand de voorziening willen gebruiken. Wellicht zijn de fietsen die er aan het einde van de avond nog staan op een nabijgelegen plek (tegen betaling) op te halen i.p.v. op het fietsdepot? Open vakken, opklaprekken of verrijdbare rekken? Mensen zetten hun fiets het liefst ergens aan vast, maar dit heeft als nadeel dat het ruimen van de flexparkeerplek na afloop van de periode moeilijker wordt. Voorlopig met open vakken werken? Inspiratiebeelden (zie pagina 35-37) Bij uitstek geschikt voor piek in scooterparkeren Het lijkt er op dat het parkeren van scooters vooral gebonden is aan uitgaanspubliek tijdens de avonden en het weekend. Deze piek kan bij uitstek opgevangen worden door de flexparkeerplekken op de martktstraat. In overeenstemming met onze adviezen op pagina 17 stellen we voor om parkeerplekken voor fietsen en scooters wel duidelijk te scheiden. 15

16 Onderscheid tussen gewone fietsen, bijzondere fietsen, bakfietsen en scooters Veelsoortigheid is okee, maar ongeorganiseerde rommel niet Het is een gegeven dat er allerlei soorten en maten van tweewielers in de stad gebruikt worden. Elke parkeervoorziening zal hier dus van uit moeten gaan, en ook voldoende alternatieven voor moeten bieden. Op dit moment staat alles op de meeste plekken in de buurt nog door elkaar. Dat is niet logisch en levert veelal een rommeltje op. In de User Labs kwamen verschillende ideeën op over hoe dit verbeterd zou kunnen worden. Gewone en bijzondere fietsen samen in vakken Steeds meer mensen hebben fietsen met een bakje voorop, fietstassen achterop, een breed stuur en/of brede banden. Deze passen niet goed in de standaard fietsenrekken. Ze komen er dan naast te staan, of ze nemen meer dan één plek in het rek in. Het gebruik van vakken ipv rekken geeft iets meer flexibiliteit. Gewone fietsen en bijzondere fietsen kunnen redelijk goed samen in hetzelfde vak staan, mits ze een standaard hebben. De meeste deelnemers aan de User Labs waren positief over het gebruik van fietsparkeervakken. Een nadeel dat genoemd werd is dat als er een fiets omvalt, de hele rij omver kan gaan. Dit kan voorkomen worden door op regelmatige afstand een nietje te plaatsen, waardoor maar een bepaald gedeelte omvalt. Bakfietsen en scooters in aparte zones Het parkeren van bakfietsen en scooters wordt door de meeste mensen als een apart geval beschouwd, en niet als hetzelfde als gewone en bijzondere fietsen. Deze grote objecten zouden niet zomaar op de stoepen en pleinen moeten staan. Hiervoor moeten aparte vakken op straat geboden worden (zie ook pagina 17). Meer structurele indeling van stroken en zones Door de hele buurt heen, en vooral op het Gerard Douplein, staan nu allerlei fietsen door elkaar heen. Sommige in rekken, andere los op de stoep of tegen bomen en straatmeubilair aan. Er zijn geen duidelijke zones die aangeven welke voertuigen waar zouden moeten staan. Dit levert een rommeltje op en kan veel beter. Een meer structurele indeling van de ruimte d.m.v stroken en zones is nodig. Lopen, parkeren en rijden moet duidelijker gescheiden zijn. Heel duidelijk communiceren Deze nieuwe indeling moet natuurlijk heel helder gecommuniceerd worden. Hierbij moet Stadsdeel Zuid natuurlijk ook goed aansluiten bij wat elders al in de stad gebeurt op dit gebied. Bijvoorbeeld het aanduiden van fietsparkeervoorzieningen met rood, en scooter/bakfietsvakken met groen. Duidelijk en systematisch handhaven Vanzelfsprekend verwachten mensen dat dit nieuwe systeem ook systematisch gehandhaafd wordt zodat het eerlijk is voor iedereen. Inspiratiebeelden (zie pagina 39-42) 16

17 Meer ruimte in de straten door meer fietsgerichte indeling Draagvlak voor het prioriteren van fietsen boven auto s In het algemeen bleken veel deelnemers aan de labs het er over eens dat de prioriteit qua ruimte in de buurt allereerst gericht moet zijn op voetgangers en fietsers, en daarna pas op auto s. Niet dat ze tegen autoverkeer in de buurt waren. Het moet altijd mogelijk zijn om door de straten te rijden om lokale bestemmingen te bereiken zoals huizen (voor bewoners) en bedrijven (voor winkels en kantoren). Laden/lossen en kort parkeren zou dus in elke straat mogelijk moeten zijn, maar langer parkeren alleen zeer beperkt. Dit zou actief ontmoedigd moeten worden, waarbij er natuurlijk wel voldoende en aantrekkelijke alternatieven geboden moeten worden. Meer auto s in garages aan de rand van de buurt Bewoners hoeven echt niet allemaal een auto voor de deur te hebben. Met uitzondering van invaliden kunnen en willen de meesten mensen best een stukje lopen, mits het alternatief niet al te ver weg is en niet te duur is. Men gaf hierbij aan dat een P&R plek aan de rand van de stad geen aantrekkelijk alternatief is, terwijl een garage op de Boerenwetering dit wel is. Men gaf ook aan dat de kosten hetzelfde of lager zouden moeten zijn dan die voor de lokale parkeervergunning. Dit geldt ook voor bedrijfsvergunningshouders (winkels, kantoren, marktkooplui). Ook zij moeten hun auto s zoveel mogelijk in garages parkeren. Aan deze voorzieningen moet voldoende prioriteit gegeven worden zodat er meer ruimte vrij komt voor fietsparkeren. autoparkeren in de buurt komt hiervoor meer plek in de straat beschikbaar. Met behulp van duidelijke vormgeving moet deze zonering helder weergegeven worden. Speciale zones voor bakfietsen en scooters Deze staan nu tussen de fietsen op de stoep en nemen veel ruimte in. Het zou logischer zijn om er aparte vakken voor te creeëren op plekken waar nu nog auto s staan (zie pagina 16). Stimuleren van autodeelsystemen Een paar van dit soort plekken in de buurt lijkt logisch om mensen die geen eigen auto hoeven te hebben te stimuleren. Inspiratiebeelden (zie pagina 38-39) Fietsen in parkeerstroken op de straat en niet op de stoep De stoepen in de buurt zijn nu op veel plekken geblokkeerd door fietsen. Dit ergert mensen en maakt de buurt onaantrekkelijk voor voetgangers. Een duidelijker scheiding tussen zones voor fietsparkeren en lopen is nodig. Dit kan op sommige plaatsen (zoals het Gerard Douplein) door een duidelijkere strook voor fietsen langs de rand van de stoep, en op andere plekken (in nauwe straten) door fietsen op voormalige autoparkeerplaatsen te zetten. Door de verdere beperking van het 17

18 Meer en beter toegankelijke stallingen verspreid door de buurt Goede inpandige voorzieningen voor bewoners Het gebied rondom de Gerard Douplein heeft ook een woonfunctie. Bewoners parkeren hun fiets vaker en langer in het gebied dan bezoekers. Daarnaast wijken de bewoners van de Albert Cuyp uit naar hetzelfde gebied omdat zij overdag niet in hun eigen straat de fiets kunnen parkeren. Een aantal goede inpandige voorzieningen voor bewoners zou deze langparkeerders van de straat afhalen en daarmee meer ruimte creëeren. Dubbelgebruik voor een aantrekkelijker verdienmodel Het creëeren van speciale voorzieningen voor bewoners zorgt ook voor het creëren van plekken die deels zullen leeg staan. Deze plekken zouden overdag kunnen worden ingezet voor bezoekers die tegen betaling gebruik kunnen maken van deze beveiligde plekken op goede locaties. Kleinschalig en op loopafstand In tegenstelling tot de eerste oplossingsrichting (voorzieningen aan de randen), zijn de stallingen voor bewoners kleinschalig. Een goede verspreiding van kleine voorzieningen is belangrijker dan één voorziening met hoge capaciteit. Voor bewoners is immers een beperkte loopafstand tot hun woning belangrijk. Een aantal mogelijkheden voor het creëeren van voldoende capaciteit zijn denkbaar: 1. uitbreiding van de capaciteit van huidige buurtstallingen in hoogte of diepte, 2. Het zoeken van aanvullende locaties bij bewoners/ ondernemers in de buurt voor het creëren van microstallingen, of 3. Het creëeren van nieuwe voorzieningen bij verbouwing. Aantrekkelijk en goedkoop Vooral in het begin, kan het lastig zijn om de bewoners te sturen naar een verdere parkeerplek. Door middel van extra diensten (bandenplak dienst, kiala punt, regenpak uithang mogelijkheid) kunnen bewoners de meerwaarde van de voorzieningen gaan inzien. Daarnaast is het belangrijk dat de kosten voor de bewoners zeer beperkt blijven. Eventueel kunnen bewoners die over meerdere fietsen/ fietsen met bijzondere afmetingen beschikken extra betalen. Inspiratiebeelden (zie pagina 29-30) 18

19 Goede en ruime voorzieningen voor fietsparkeren aan de randen van de buurt Opvang aan de randen Er zijn een aantal populaire toegangsaders rondom het gebied. Door hier goede voorzieningen te plaatsen, kan een deel van het fietspubliek worden opgevangen. De locaties van deze voorzieningen moeten logisch en aantrekkelijk zijn; langs veelgebruikte routes en in de buurt van populaire voorzieningen. Een aantal locaties lijken hiervoor geschikt (Stadhouderskade, Ceintuurbaan, hoek Marie-Heinekenplein/Dirk vd Broek, Sarphatipark, Hemonystraat, Montessori Lyceum, Ruysdaelkade, Metrohalte A.Cuyp, lege loods Govert Flinckstraat, bank van lening Een stadsbreed zichtbaar en toegankelijk parkeerconcept De precieze uitwerking van de voorzieningen is afhankelijk van de mogelijkheden op de locatie. Er kan gedacht worden aan oplossingen op straat, inpandig, of ondergronds. Hoe de precieze uitwerking ook wordt, het parkeer-concept moet eenduidig worden: duidelijk zichtbaar en herkenbaar (liefst stadsbreed). Ook moet op de verschillende locaties de regels en eventueel betaalsysteem hetzelfde zijn. Voor ondergrondse en inpandige locaties is de toegankelijkheid extra belangrijk. Om zoveel mogelijk de drempel weg te halen voor gebruik van de voorzieningen moet hier extra aandacht aan worden besteed: open en makkelijk toegankelijk, ook met bakfiets of scooter. Ondergronds parkeren wordt ook aantrekkelijker als zichtbaar is dat er ook daadwerkelijk plek is, dit zou dus op straatniveau duidelijk aangeven moeten worden, samen met een verwijzing naar alternatieven in de buurt. Eerste dag gratis parkeren In eerste instantie zijn deze voorzieningen gericht op bezoekers: winkelend of uitgaanspubliek. Dit kan worden gefaciliteerd door de eerste dag gratis te maken. Langparkeerders zouden hier echter ook terecht moeten kunnen, tegen betaling. Wellicht kan de parkeervoorziening worden ingericht zodat het voorste deel voor kort-parkeren (1 dag) is, en langer parkeren (1 week) iets verder weg is. Samenwerking zoeken met locale ondernemers Er zou eventueel samen kunnen worden gewerkt met locale ondernemers in de realisatie van deze voorzieningen. Inspiratiebeelden (zie pagina 27-28) Extra diensten maken het extra aantrekkelijk Om het extra aantrekkelijk te maken kan er worden gedacht aan het bieden van extra diensten; een fiets-reparatie dienst of het lenen van boodschappenkarretjes Deze extra diensten hebben tevens als voordeel dat er menselijke aanwezigheid is wat bijdraagt aan een veilig gevoel. 19

20 Voorzieningen voor mensen met meerdere fietsen Ruimte op straat is niet geschikt voor langdurig parkeren Veel mensen die in Amsterdam wonen hebben om wat voor reden dan ook meer dan één fiets. Dit kan een bijzondere fiets zijn zoals een racefiets of een bakfiets, of een extra fiets om te gebruiken als de andere fiets het begeeft. Deze fietsen worden minder frequent gebruikt, maar staan vaak wel op straat. Dit is gezien de beperkte ruimte niet wenselijk, om meer ruimte te creeëren op straat zou hier verandering in moeten komen. Hoeveel fietsen mag/kan een bewoner hebben? Als richtlijn lijkt allereerst een principebesluit nodig: wil/moet Amsterdam onbeperkt voorzieningen voor parkeren van meerdere fietsen per bewoner bieden, of heeft een Amsterdammer slechts recht op 1 gratis plek op straat per persoon? En welk recht hebben bezoekers? Gezien de beperkte ruimte op straat, en de onbeheersbare hoeveelheid fietsen, lijkt het dat duidelijkere afspraken en regels nodig zijn om voldoende basisvoorzieningen te kunnen bieden. Wanneer dit aan de orde kwam in de Fietsparkeerlabs leken de deelnemers het er over eens te zijn dat veel van de besproken oplossingsrichtingen samenhangen met een dergelijk principebesluit. Identificatiesysteem voor fietsen Om de handhaving van deze regels mogelijk te maken is het nodig dat gecontroleerd kan worden van wie een fiets is,en of deze fiets geregistreerd staat als eerste fiets van diegene (zie pagina 21). Leenfietsen als mogelijk alternatief Het principe van leenfietsen kwam een paar keer op in de labs, maar werd niet door iedereen opgepikt als een effectieve en afdoende oplossing voor de geconstateerde knelpunten rondom fietsparkeren. Sommige mensen lijken heel positief te staan tegenover leenfietsen, terwijl anderen het afwijzen omdat ze liefst een eigen fiets willen hebben. Wellicht zou de aanwezigheid van leenfietsen in de buurt sommigen over de streep kunnen trekken om geen tweede fiets te hebben en dit als alternatief te gebruiken. Alternatieve voorzieningen voor tweede fietsen Even aannemend dat Amsterdam vanuit de algemene middelen voor elke bewoner één gratis fietsparkeerplek kan bieden, en dat bewoners voor extra fietsen een betaalbare alternatieve voorziening moeten gebruiken, dan is de aanwezigheid van die alternatieve voorzieningen erg belangrijk. Dit zouden bijvoorbeeld speciale zones in buurtstallingen kunnen zijn (zie pagina 18), of speciale vergunningen voor extra fietsen in de parkeervoorzieningen aan de randen van de buurt (zie pagina 19) 20

21 Invoeren van identificatiesysteem voor fietsen Een middel voor een gezamenlijk belang, geen doel op zich Voor verschillende van de oplossingsrichtingen die in de Fietsparkeerlabs ter sprake kwamen lijkt het nodig om op een of andere manier van fietsen die in de buurt geparkeerd staan te weten hoe lang deze er al staan, en soms ook van wie ze zijn (bewoner vs. bezoeker). Dit is niet om een soort big brother systeem op te zetten en de dagelijkse activiteiten van mensen in de gaten te houden. Het gaat primair om een manier om fietsen te kunnen herkennen zodat ongewenste fietsen geweerd kunnen worden en te zorgen dat er voldoende ruimte is voor de fietsen die normaal gesproken recht hebben op parkeerruimte in de buurt. Ondersteuning voor goede handhaving In de discussies tijdens de Fietsparkeerlabs kwam naar voren dat systematischere handhaving op ongeoorloofd fietsparkeren in de buurt nodig is om tot verbetering van de huidige situatie te komen. Registratie van fietsen middels een chip of stikker kan deze handhaving efficiënter en effectiever maken. Hierdoor is veel makkelijker te zien hoe lang een fiets al op een plek staat, en eventueel ook of de fiets van een bewoners of bezoeker is. Rekening houden met weerstand tegen registratie Er moet bij een dergelijk systeem een duidelijke meerwaarde voor de gebruikers zijn, anders zullen mensen zich er tegen verzetten. Wellicht is het mogelijk om dit systeem te anonimiseren. De precieze invulling hiervan zal nader uitgezocht moeten worden. Belangrijk is dat er in de Fietsparkeerlabs over het algemeen met openheid op gereageerd werd op het principe van fietsregistratie. Opt-in systeem De registratie zou mogelijk optioneel kunnen zijn, waarbij mensen die er echt niet aan mee willen of kunnen doen van alternatieven gebruik kunnen maken. Registratie en controle van fietsen geldt alleen voor het gebruik van de beperkte ruimte op straat. Na registratie zijn bepaalde voorzieningen of diensten alleen beschikbaar voor deze fietsen, en daarmee is aantrekkelijker om een fiets te registreren. Fietsen die geregistreerd zijn als bewoner kunnen bijvoorbeeld langer in een gratis stalling staan dan ongeregistreerde fietsen. Middel voor gerichte relevante informatie Met het identificatie systeem wordt het ook mogelijk om gerichter informatie te sturen aan de gebruikers. Zo kunnen gebruikers eventueel geïnformeerd worden als hun parkeertijd verloopt, wanneer hun fiets op korte termijn wordt verwijderd, of kunnen ze worden gewezen op alternatieve fietsparkeervoorzieningen in de buurt. Registratie om makkelijke betaling mogelijk te maken Na registratie van fietsen is het relatief eenvoudig om betaling voor bepaalde voorzieningen te regelen. Bijvoorbeeld voor het gebruik van langdurige stalling voor extra fietsen (zie ook pagina 18). 21

22 Vervolgstappen & Inspiratiebeelden

23 Vervolgstappen Op basis van de oplossingsrichtingen die uitgebreid beschreven staan op pagina 11 t/m 21 hebben we een lijst opgesteld van actiepunten die direct op korte en middellange termijn opgepakt kunnen worden. Op de volgende pagina s (24 t/m 26) staan deze actiepunten overzichtelijk op een rijtje. Korte termijn acties Sommige van deze actiepunten zijn laaghangend fruit ; Verbeteringen die vrij eenvoudig doorgevoerd kunnen worden. En een deel hiervan is zelfs al in gang gezet sinds de Fietsparkeerlabs. Middellange termijn acties Andere actiepunten zijn stappen die genomen kunnen worden om een goede beslissing te kunnen nemen over de verdere uitwerking van de oplossingsrichtingen. Dit betreft bijvoorbeeld inventarisatie van locaties en benodigde capaciteit, aanpassing van regelgeving, en berekening van investeringen. Locatie-specifieke actiepunten Sommige van de actiepunten kunnen direct door Stadsdeel Zuid opgepakt en doorgevoerd worden. Een beslissing over welke oplossingsrichtingen het meest belangrijk en gewenst zijn is hiervoor nodig. Detailuitwerking van oplossingsrichtingen Na een beslissing over welke oplossingsrichtingen in aanmerking komen voor mogelijke doorvoer, zullen de precieze details ervan verder uitgewerkt moeten worden. In dit rapport is alleen in grote lijnen aangegeven wat de oplossingsrichtingen zijn. Voor een gedetailleerd implementatieplan zijn vervolgstappen op gebied van ontwerp, techniek, regelgeving, investering, planning en communicatie nodig. Inspiratiebeelden Om een indruk te geven van mogelijke uitwerking van de voorgestelde oplossingsrichtingen hebben we, in samenwerking met ontwerpbureau Edenspiekermann, een aantal inspiratiebeelden ontwikkeld en aan dit rapport toegevoegd (pagina 27-42). Dit zijn geen uitgewerkte concepten, maar indicaties van wat een nadere uitwerking zou kunnen opleveren. STBY is graag bereid om in de vervolgfase voor Stadsdeel Zuid, en wellicht Gemeente Amsterdam of ook andere stadsdelen, aan het detailontwerp te werken. Stadsbrede actiepunten Voor andere actiepunten is overleg en overeenstemming met de centrale stad nodig. Deze oplossingsrichtingen kunnen alleen een succes worden als ze voor meerdere stadsdelen doorgevoerd worden. 23

24 Actiepunten op korte en middellange termijn 1. Goede voorzieningen voor fietsparkeerders aan de randen Korte termijn: In kaart brengen welke parkeervoorzieningen aan de rand van de buurt al aanwezig zijn. Capaciteit van deze plekken zo groot mogelijk maken. Communicatiecampagne om deze plekken zichtbaarder te maken. Zowel ter plekke in de buurt als in lokale/nationale media. Middellange termijn: Sommige plekken aan de randen van de buurt lijken geschikt voor meer grootschalige fietsparkeervoorzieningen. Creëer hier extra fietsparkeerplekken. Experimenteer met extra diensten die het aantrekkelijk maken voor bezoekers om hun fiets op deze plekken neer te zetten. (bv: boodschappen karretjes uitleen dienst met muntjes zoals in de supermarkt). 2. Meer en betere stallingen in de buurt 3. Kort parkeren op het Gerard Douplein Korte termijn: Eventueel een APV om fietsen op krappe hoek van Gerard Douplein en Gerard Doustraat te verwijderen. Paaltjes langs de stoeprand weghalen: deze belemmeren het gebruik van de huidige voorzieningen. Efficiënter gebruik van beschikbare ruimte: nietjes vervangen door vakken/ rekken, duidelijk maken welke voor fietsen en welke voor scooters zijn. Eventueel scooters helemaal weren van het plein. Verwijzen naar alternatieve voorzieningen in de buurt Middellange termijn: Rekken/vakken reserveren voor kort parkeren. Regels duidelijk communiceren. Vooral ter plekke Aanwezigheid van coach die parkeertijd bijhoudt (bijvoorbeeld dmv stickers), toelichting kan geven en kan verwijzen naar alternatieven. Experimenteer met mogelijkheden van labeling van fiets in combinatie met app voor parkeerduur Korte termijn: Overzicht maken van de bezetting van huidige buurtfietsenstallingen. Uitzoeken of de capaciteit van deze buurtfietsenstallingen kan worden verhoogd. Zichtbaarheid, herkenbaarheid en toegankelijkheid van de stallingen verbeteren. Zowel ter plekke als via lokale media Middellange termijn: Zoeken naar geschikte locaties voor meer stallingen. Uitwerken en invoeren van een nieuwe tariefstructuur voor vaste gebruikers en bezoekers Experimenteren met aanbiedingen, diensten en informatie om meer gebruik te stimuleren 4. Geen fietsen in voetgangersgebied Eerste van der Helst Korte termijn: Bestaande fietsvakken verwijderen Strenge handhaving, eventueel ism lokale ondernemers Duidelijke communicatie over alternatieven in de buurt 24

25 Actiepunten op korte en middellange termijn 5. Flexibel gebruik laad en losplekken Korte termijn acties: Buiten laad en lostijden flexibele fietsparkeervoorziening creëeren Duidelijke communicatie over wanneer hier wel en niet mag worden geparkeerd Handhaving op naleven laad en lostijd en fietsparkeertijd Middellange termijn acties: Verder beperken van laad en lostijden 6. Flexibel gebruik Albert Cuypmarkt Korte termijn acties: Buiten markttijden flexibele fietsparkeervoorziening creëeren Duidelijke communicatie over aanwezigheid en regels van nieuwe voorziening Goede gescheiden plek creëeren voor scooters om juist deze aan te trekken Handhaving om fietsen te kunnen verwijderen bij aanvang markt Middellange termijn acties: Eventueel een platform gebruiken waarop fietsen kunnen worden gezet en dat ook makkelijk weg te rijden is bij aanvang van de markt. 7. Meer ruimte voor fiets in de straat Korte termijn acties: Goede aanbiedingen voor bezoekers om verder weg te parkeren Goed communiceren over bestaande voorzieningen en aanbiedingen Bewoners die hun auto minder vaak gebruiken mogen gratis in een parkeergarage in de buurt (niet te ver) Middellange termijn acties: Verhogen van parkeertarieven voor bezoekers Autoleensystemen promoten en beschikbaar maken Deel van autoparkeerplaatsen aan de uiteinden van straten flexibel gebruiken (overdag fietsparkeerplekken, s avonds autoparkeren) Vrijgekomen autoparkeerplaatsen benutten om fietsparkeren van de stoep naar de straten te verplaatsen 8. Onderscheid maken tussen gewone fietsen, bijzondere fietsen, bakfietsen en scooters Korte termijn acties: In bestaande parkeervoorzieningen duidelijker onderscheid maken tussen plekken voor fietsen, bakfietsen en scooters Hierop actief handhaven Middellange termijn acties: Aparte regels en eventuele extra kosten voor bakfietsen en scooters ten opzichte van fietsen opstellen. Duidelijk hierover communiceren 25

26 Actiepunten op korte en middellange termijn 9. Voorzieningen voor mensen met meerdere fietsen Korte termijn acties: Bewoners stimuleren om weinig gebruikte fietsen elders te stallen, en niet meer op straat te parkeren (bijvoorbeeld via aantrekkelijke aanbiedingen voor stallingen in de buurt) Communicatiecampagne ter plekke en in media Middellange termijn acties: Fietsregistratiesysteem invoeren zodat principe van 1 fiets gratis per persoon op straat gehandhaafd kan worden Aparte regels en kosten voor extra fietsen instellen, en alternatieve voorzieningen bieden voor extra fietsen Eventueel aantrekkelijk fietsleensysteem invoeren 10. Invoeren identificatiesysteem voor fietsen Korte termijn acties: Invoering van stickers in combinatie met straatcoaches voor kort parkeren op Gerard Douplein. Middellange termijn acties: Benaming en concept goed uitdenken om niet af te schrikken Diensten ontwikkelen die het aantrekkelijk maken om fietsen te registreren Eventueel beginnen bij bewoners, en later uitbreiden? Mogelijkheid voor anoniem identificatiesysteem verder exploreren 26

27 Inspiratiebeeld: Parkeren aan randen van de buurt Uitleg loopafstand Wat Meer fietsparkeerplaatsen combineren met duidelijke communicatie over loopafstand. Waarom Stimuleert lang parkeren aan de rand van drukke gebieden om de drukte te verspreiden. Dit is een inspiratiebeeld, geen detailuitwerking! De precieze manier van uitvoering is afhankelijk van nadere beslissingen

28 Inspiratiebeeld: Parkeren aan randen van de buurt Voorzieningen voor fietsers Wat Bijv. een mobiele fiets-shop waar bezoekers hun fiets kunnen achterlaten voor reparatie. Waarom Stimuleert lang parkeren aan de rand van drukke gebieden om de drukte te verspreiden. Dit is een inspiratiebeeld, geen detailuitwerking! De precieze manier van uitvoering is afhankelijk van nadere beslissingen

29 Inspiratiebeeld: Parkeren aan randen van de buurt Fietsenstalling Wat Zichtbare fietsenstalling met duidelijke regels om langdurig parkeren te ontmoedigen. Waarom Maakt overdag gebruik van lege parkeerplek van bewoners om bezoekers overdag op te vangen. Dit is een inspiratiebeeld, geen detailuitwerking! De precieze manier van uitvoering is afhankelijk van nadere beslissingen

30 Inspiratiebeeld: Meer en betere buurtstallingen Fietsenstalling Wat Herkenbare fietsenstalling waar zowel lang als kort geparkeerd kan worden Waarom Minder fietsen op straat, en beter gebruik van capaciteit (overdag bezoekers, s avonds bewoners) Dit is een inspiratiebeeld, geen detailuitwerking! De precieze manier van uitvoering is afhankelijk van nadere beslissingen

31 Inspiratiebeeld: Kort parkeren Gerard Douplein Herontwerp plein Wat Strak afgewerkte combinatie van bloembakken, banken en fietsparkeerplaatsen. Dit is een inspiratiebeeld, geen detailuitwerking! De precieze manier van uitvoering is afhankelijk van nadere beslissingen Waarom Creëert een sfeervol plein door fietsers en voetgangers duidelijk gescheiden te houden.

32 Inspiratiebeeld: Kort parkeren Gerard Douplein ermann_ Herontwerp plein Wat Strak afgewerkte combinatie van bloembakken, banken en fietsparkeerplaatsen. Dit is een inspiratiebeeld, geen detailuitwerking! De precieze manier van uitvoering is afhankelijk van nadere beslissingen Waarom Creëert een sfeervol plein door fietsers en voetgangers duidelijk gescheiden te houden.

33 Inspiratiebeeld: Kort parkeren Gerard Douplein Herontwerp plein Wat Blauwe zones, in combinatie met een fietsparkeerschijf, -app, - service, -dienst of -kaart. Dit is een inspiratiebeeld, geen detailuitwerking! De precieze manier van uitvoering is afhankelijk van nadere beslissingen Waarom Voorkomt langparkeren op de plekken waar de doorloop en concentratie fietsen het hoogst is.

34 Inspiratiebeeld: Flexibel gebruik laad & losplek Blauwe flex-zone Dit is een inspiratiebeeld, geen detailuitwerking! De precieze manier van uitvoering is afhankelijk van nadere beslissingen Wat Flexibele zones die laden/lossen combineren met fietsparkeren. Waarom Maakt optimaal gebruik van de ruimte in drukke straten.

35 Inspiratiebeeld: Flexibel parkeren in marktstraat Pop-up parking Wat Mobiele truck die lege marktruimte combineert met flexplekken. Waarom Maakt optimaal gebruik van de ruimte door uitgaand publiek s avonds op te vangen. Dit is een inspiratiebeeld, geen detailuitwerking! De precieze manier van uitvoering is afhankelijk van nadere beslissingen

36 Inspiratiebeeld: Flexibel parkeren in marktstraat Pop-up parking Wat Mobiele truck die lege marktruimte combineert met flexplekken. Waarom Maakt optimaal gebruik van de ruimte door uitgaand publiek s avonds op te vangen. Dit is een inspiratiebeeld, geen detailuitwerking! De precieze manier van uitvoering is afhankelijk van nadere beslissingen

37 Inspiratiebeeld: Flexibel parkeren in marktstraat Pop-up parking Wat Mobiele truck die lege marktruimte combineert met flexplekken. Waarom Maakt optimaal gebruik van de ruimte door uitgaand publiek s avonds op te vangen. Dit is een inspiratiebeeld, geen detailuitwerking! De precieze manier van uitvoering is afhankelijk van nadere beslissingen

38 Inspiratiebeeld: Meer ruimte voor fiets in de straat Auto fietsrek Wat Mobiel fietsrek in de vorm van een auto. Waarom Zorgt geleidelijk voor nieuwe fietsplekken en bewustzijn voor de beperkte ruimte in de straat. Dit is een inspiratiebeeld, geen detailuitwerking! De precieze manier van uitvoering is afhankelijk van nadere beslissingen

39 Inspiratiebeeld: Meer ruimte voor fiets in de straat Herontwerp straat Wat Nieuwe indeling straat met nadruk op ruimte voor fietsers op de middenbaan. En meer ruimte voor fietsparkeren op parkeerstrook i.p.v. op de stoep. Waarom Dit benadrukt fietsvriendelijk karakter van de buurt. Fiets heeft prioriteit. Auto is te gast. Dit is een inspiratiebeeld, geen detailuitwerking! De precieze manier van uitvoering is afhankelijk van nadere beslissingen

40 Inspiratiebeeld: Meer ruimte voor fiets in de straat _ Fietsen aan 1 kant Wat Nieuwe indeling van parkeerplaatsen met auto s en fietsen elk aan een kant. Eventueel combineren met flex fietsparkeren op autoparkeerplaatsen gedurende de dag. Waarom Meer ruimte voor de fiets. En stimuleert netjes parkeren van de fiets door makkelijk overzicht van plaatsen te creëren. Dit is een inspiratiebeeld, geen detailuitwerking! De precieze manier van uitvoering is afhankelijk van nadere beslissingen

41 Inspiratiebeeld: Meer ruimte voor fiets in de straat Fietsen aan 1 kant Wat Nieuwe indeling van parkeerplaatsen met auto s en fietsen elk aan een kant. Waarom Stimuleert netjes parkeren van de fiets door makkelijk overzicht van plaatsen te creëren. Dit is een inspiratiebeeld, geen detailuitwerking! De precieze manier van uitvoering is afhankelijk van nadere beslissingen

42 Inspiratiebeeld: Onderscheid tussen soorten fietsen piekermann_ Groot staat apart Wat Speciale parkeervakken voor bakfietsen en scooters. Niet op de stoep, maar op de parkeerstrook. Waarom Haalt blokkades door grote rijwielen van de stoep. En vermindert chaos in fietsparkeervakken. Dit is een inspiratiebeeld, geen detailuitwerking! De precieze manier van uitvoering is afhankelijk van nadere beslissingen

43 Beleving vanuit gebruikersperspectief Om duidelijk aan te geven dat de verschillende oplossingsrichtingen in principe door iedereen gebruikt kunnen worden, en niet alleen bedoeld zijn voor bepaalde doelgroepen, staan op de volgende pagina s een aantal denkbeeldige scenarios vanuit het perspectief van allerlei gebruikers van de buurt (bewoners, bezoekers, ondernemers en werknemers). Door op deze manier te kijken naar de toekomstige situatie, vanuit de beleving van verschillende belanghebbenden, ontstaat een frisse blik op de samenhang tussen de verschillende oplossingsrichtingen. Dit geeft een meer holistische voorstelling van hoe het geheel aan zou kunnen sluiten op het dagelijks leven in de buurt. Zie pagina voor een serie denkbeeldig scenarios vanuit bewoners met 1 fiets, bewoners met meerdere fietsen, bewoners met ongeregistreerde fietsen, Amsterdamse bezoekers die op hun eigen fiets komen, Nederlandse bezoekers met een OV-fiets, buitenlandse bezoekers met een huurfiets, ondernemers in de buurt, zzp-ers die wonen en werken in de buurt, en werknemers van lokale kantoren of winkels. 43

44 Toekomstige situatie door de ogen van bewoners Bewoners uit de buurt parkeren over het algemeen langer hun fiets en willen hem dus goed vast zetten, niet te ver van huis. Ze irriteren zich aan het gebrek aan parkeervoorzieningen in de buurt en de roekeloosheid van de bezoekers in de manier waarop zij omgaan met de fietsen op het plein. Scenario 1: bewoner met 1 fiets Ik vertrek s morgens op mijn fiets naar mijn werk en kom s avonds terug. Ik wil mijn fiets zo dicht mogelijk bij mijn huis parkeren. Daarvoor kan ik gebruik maken van de fietsenstalling verderop in de straat, de onoverdekte fietsparkeerplaats 2 straten verderop, of ik kan proberen een plekje in de fietsparkeerstrook langs de rand van de straat te vinden. In de eerste twee opties heb ik meer kans op een plekje, dus ik besluit steeds minder vaak om te gaan zoeken naar een plekje op de straat. Omdat ik mijn fiets heb laten registreren bij de gemeente, kunnen ze in de stalling en op de parkeerplaats zien dat ik een buurtbewoner ben. Daardoor wordt mijn fiets niet weggehaald, zoals de fietsen van bezoekers die hun fiets langere tijd laten staan. Soms in het weekend als ik een paar keer achter elkaar de deur uit ga, zet ik mijn fiets nog wel eens even kort op straat. Gelukkig wordt hij dan ook niet weggehaald, omdat ze kunnen zien dat ik een bewoner ben. Mijn partner heeft ook een fiets, en ook die staat geregistreerd. Al deze plekken kan ik gratis gebruiker omdat ik deze fiets geregistreerd heb bij de gemeente en ik een bewoner ben van de buurt. Voor de bakfiets heb ik een parkeervergunning die ik jaarlijks aan de gemeente betaal. Dit is nog altijd heel veel goedkoper dan een auto. Scenario 3: bewoner met een ongeregistreerde fiets Ik vind dat er al te veel wordt geregistreerd. Ik ben hier heel alert op: ik pin niet in winkels en wil mijn fiets dan ook zeker niet registreren. Er zijn wat nadelen: ik kan mijn fiets niet voor langere tijd in de straat of de gratis stalling laten staan. Daarom zet ik hem meestal in een van de grotere fietsparkeerplekken aan de rand van de buurt. Ik zou ook een abonnement kunnen kopen voor buurtstalling, maar dit vind ik te duur. Misschien dat ik mijn fiets anoniem laat registreren, dan wordt wel de woonbuurt geregistreerd maar mijn adres en persoonsgegevens blijven afgeschermd. Dan kan ik hem in elk geval wat langer op straat kwijt. Overdag kan ik mijn fiets kort op het plein parkeren of in de parkeervakken langs de rand van de straat. Scenario 2: bewoner met meerder fietsen/rijwielen Ik breng s morgens met de bakfiets mijn kinderen naar school en kom dan eerst nog even terug langs huis om de bakfiets terug te brengen. Die parkeer ik in de een van de daarvoor aangegeven parkeervakken in de buurt van mijn huis, en daarna ga ik met mijn gewone fiets naar mijn werk. Mijn gewone fiets staat normaalgesproken in de buurtstalling verderop in de straat, hoewel ik hem ook wel eens op straat in zo n fietsparkeervak zet, of op de fietsparkeerplaats aan het eind van de straat. Dat hangt er een beetje af van uit welke richting ik aan kom. 44

45 Toekomstige situatie door ogen van bezoekers Bij bezoekers moet een onderscheid worden gemaakt tussen langparkeerders en kortparkeerders. Het grootste deel van de bezoekers overdag zijn kortparkeerders; zij komen in het gebied voor een snelle boodschap en willen dus de fiets tijdelijk dichtbij hun winkel te kunnen parkeren om niet te ver met de boodschappen te moeten sjouwen. Langparkeerders gaan over het algemeen naar verschillende winkels en zaakjes, of bezoeken s nachts de horeca voorzieningen in de buurt. Voor langparkeerders is het minder erg om hun fiets wat verder weg te zetten, maar dan wel op de route, ze zullen er niet voor omfietsen. Scenario 4: Amsterdamse bezoeker op eigen fiets Soms wil ik alleen even op de Albert Cuyp een visje kopen. Dan kan ik mijn fiets op het Gerard Douplein zetten en ik ben vanuit daar snel op de markt. Mijn fiets mag daar maar kort blijven staan maar ik ben eigenlijk altijd binnen een uur weer weg. Als ik s avonds kom dan blijf ik meestal langer. Ik kan mijn fiets dan op de Albert Cuyp zetten vanaf 21.00, maar als ik eerst even iets wil eten dan zet ik hem in de grote stalling bij het Marie- Heinekenplein, daar kom ik toch al langs gefietst. Vanuit daar loop ik naar het Gerard Douplein. In de stalling bij het Marie-Heinekenplein kan ik mijn fiets maximaal een week laten staan, dus ik kan zelfs besluiten om een taxi naar huis te nemen en mijn fiets later in de week op te halen. Scenario 6: Buitenlandse bezoeker op huurfiets When I came to Amsterdam I wanted to experience the city the Dutch way. In my hotel I could rent a bike and I also got some information about the biking rules and the parking facilities in the city. I got a handy map with all the bike parking facilities and their distance from the main tourist attractions. They also advised me to park my bike in the bigger parking facilities at the edges of the neighbourhoods, that way I didn t have to bike through the narrow and busy streets. Using my map and the signs I could easily find all the facilities and since all the facilities looked the same it was easy to spot them from a distance. Scenario 5: Nederlandse bezoeker op OV-Fiets Ik heb vroeger in Amsterdam gewoond, maar ik ben een paar jaar geleden verhuisd naar Breukelen. Ik heb nog wel veel vrienden in de stad wonen en spreek regelmatig met ze af. Ik vind het nog steeds heerlijk om door de stad te fietsen dus ik huur meestal een OV-Fiets. Een goede vriend van me woont in de Quellijnstraat. Als ik daar naartoe ga neem ik de OV-fiets vanaf Amstel en zet mijn fiets in de fietsparkeergarage bij het Sarphatipark, dit kreeg ik als tip van die vriend: het ligt op de route en er is meestal plek. Vanuit daar kan ik lopen naar zijn huis, maar ik stop meestal nog even bij een winkel in de buurt voor een lekker flesje wijn. Als het erg druk is en de fietsparkeerplaats staat vol, dan fiets ik door naar de van Woustraat. 45

46 Toekomstige situatie door de ogen van ondernemers en personeel Ondernemers voelen zich over het algemeen betrokken bij de buurt en willen het graag leefbaar houden. Natuurlijk is het makkelijk bereikbaar zijn van hun winkel/kroeg voor klanten en leveranciers belangrijk, maar die bereikbaarheid wordt vaak juist gehinderd door lang geparkeerde en achtergelaten fietsen. Scenario 7: Ondernemer met winkel in de buurt Ik kom zelf met de auto naar de zaak. De winkel gaat om open, maar ik ben er meestal een half uurtje eerder. Vaak rijd ik eerst naar de laad en losruimte in de buurt om even wat spullen naar de winkel te brengen, dit kan tot dus dat komt mij goed uit. Daarna zet ik de auto in de boerenwetering garage, daar heb ik een vergunning voor, en loop vanuit daar in 10 min naar de winkel. Klanten komen veelal op de fiets. Zij kunnen kort parkeren op het plein of, als ze wat langer gaan winkelen, kunnen ze in een van de grotere fietsparkeervoorzieningen aan de randen van de wijk. Het is voor hun geen probleem maar het maakt een grote verschil op het eindplaatje: het is zoveel rustiger en overzichtelijker geworden op straat! Scenario 9: werknemer van lokaal kantoor Ik woon in Amstelveen maar ik kom 3 tot 4 dagen per week met de fiets naar mijn werk. Ik parkeer fiets in de buurtstalling, mijn werkgever heeft daar een plekje geregeld door mijn fiets te laten registreren als werkende in de buurt. Dat werkt goed! Mijn fiets staat droog en veilig. s avonds vetrek ik weer op de fiets, ik laat mijn fiets nooit achter. Scenario 8: zzp-er met werkruimte in buurt Ik woon en werk in de buurt. Mijn fiets staat dus ofwel bij huis of bij kantoor. Aangezien ik geregistreerd ben als buurtbewoner, kan ik overal mijn fiets parkeren. Ik ben blij met de buurtstallingen, mijn fiets staat veilig en overdekt, hij gaat nu veel langer mee dan voorheen. Het abonnement vind ik te duur, daarom heb ik ervoor gekozen om mijn racefiets bij mij thuis in de berging te zetten in plaats van ervoor te betalen in de buurtstalling. ik gebruik de leenfietsen als ik snel een fiets nodig heb en de mijne lek is. als ik een auto nodig heb dan gebruik ik ook meestal het deelautosysteem. 46

47 Appendix

48 Appendix De appendix bij dit rapport bevat alle materialen die voor het onderzoek gebruikt zijn (het programma voor de Fietsparkeerlabs, de introductie aan de deelnemers, de kaarten en andere hulpmiddelen die gebruikt zijn tijdens de discussies). De appendix bevat ook de notities van twee expertsessies die met medewerkers van Stadsdeel Zuid en Gemeente Amsterdam gevoerd zijn in de aanloopfase van het project. De appendix is beschikbaar op aanvraag via Maaike Nicolai-Geerling, Coordinator van het Fietsteam van Stadsdeel Zuid Video: voor een impressie van het verloop van de Fietsparkeerlabs is het leuk om de time lapse video te bekijken. Deze video is ook beschikbaar via Maaike Nicolai-Geerling. 48

49 Design research for service innovation STBY is een design research bureau gespecialiseerd in het creëren van diepe inzichten ter input en inspiratie van innovatieprojecten. Onze projecten resulteren in zeer visuele en toegankelijk verhalen rechtstreeks afkomstig vanuit de betrokken personen. De routines, motivaties, wensen en zorgen van consumenten en werknemers worden inzichtelijk gemaakt - 'empathische snapshots' van hun leefwereld. Middels een grondige analyse van deze verhalen kunnen strategische kansen worden geïdentificeerd zodat organisaties kunnen voldoen aan de onvervulde behoeften van hun klanten. Enkele van de klanten waar STBY voor werkt: STBY is een netwerk bedrijf, gevestigd in Londen en Amsterdam, en heeft sterke banden met gespecialiseerde partners vanuit de hele wereld. Bestaande uit een zeer gespecialiseerd team van senior consultants, STBY heeft ruime ervaring met onderzoek, strategie, ontwerp en projectmanagement. Deze expertise heeft STBY gemaakt tot een van de toonaangevende pioniers in het opkomende gebied van design research en service design. STBY is ook oprichter van Reach, een globaal design researchnetwerk van internationale experts. Allen beschikken over jarenlange ervaring in onderzoek en ontwerp advies voor grote zakelijke klanten STBY Amsterdam Spring House De Ruyterkade 128 Amsterdam 1011 AC The Netherlands STBY London Unicorn House 221 Shoreditch High Street London E1 6PJ United Kingdom

50 STBY Project Team Geke van Dijk Dr. Geke van Dijk is oprichter en Strategy Director van STBY in Amsterdam en Londen, en werkt voor internationale opdrachtgevers uit het bedrijfsleven en de publieke sector. Geke's achtergrond is in etnografisch onderzoek, user-centered design en services marketing. Sinds de oprichting van STBY in 2003 heeft zij zich gevestigd als een van de eerste pioniers op het gebied van Service Design, o.a. met de afronding van haar promotieonderzoek 'Pick & Mix' (2007, Open University, Groot Brittannië). Marie de Vos Marie de Vos is Design Researcher bij STBY. Ze heeft een Bachelor in Psychologie en een Master of Science in Mediatechnology. Marie is als onderzoeker en projectmanager betrokken bij veel projecten van STBY voor grote klantorganisaties, zoals NS, Prorail en Vodafone. Marie is een ervaren pionier met nieuwe ontwikkelingen op het gebied van creatief onderzoek. Astrid Lunsen Astrid is Design Researcher bij STBY, met een specifieke ervaring in thinking through making door haar achtergrond met digital fabrication techniques. Astrid heeft een Master of Science in Industrial Design Engineering aan de TU Delft. Als concept developer leidde ze het Open Design Lab van Waag Society en deed een opleiding van MIT s Fab Academy course on digital fabrication. Ingrid Wendel Ingrid is Design Researcher bij STBY in Amsterdam. Ze is opgeleid als Industrieel Ontwerper in Delft. De behoefte van mensen en hoe je daar op kan inspelen met nieuwe producten en diensten is de rode draad in haar loopbaan. Ze is haar carrière gestart als ergonoom bij de Hoogovens (nu Tata) en KLM, om daarna vanuit een commerciële rol de behoefte van klanten te vervullen, door consultative selling en het innoveren van dienstverlening. 50