Risicobeheersing grote projecten

Transcriptie

1 Risicobeheersing grote projecten prof dr Mark van Twist -C7

2 Risico: een aangenaam verschijnsel., - Risico is niet altijd en voor iedereen een liefst te vermijden vervelend verschijnsel; - Risico is ook iets dat we soms graag en bewust opzoeken: spannend, kansrijk - Risico is alleen goed te beoordelen als naast de kans op gevaar óók de kans op gunstige en gewenste uitkomsten wordt bezien

3 Burgers: 'pech moet weg!' - Burgers hebben soms een merkwaardige verhouding tot de risico's die ze lopen - In ene geval zijn ze risicozoekend en in het andere geval juist risicomijdend - Die keuze is niet altijd goed verklaarbaar, anders dan door toeval en routine - Patroon is wel dat de overheid in beeld komt als risico zich realiseert - De rampentolerantie van burgers is laag: 'pech moet weg' & bungyjumpen

4 : avers van rampen Ook de politiek kenmerkt zich door een bijzondere (merkwaardige?) manier van omgaan met risico's Risico's zijn niet te vermijden in dit vak: ambitie tonen betekent risico lopen Politiek is daarom doorgaans zeker niet risicoavers maar wel avers van rampen Als risico tot een ramp leidt geeft dat aanleiding tot politiek spel: 'blaming and shaming'

5 Risicobeheersing: niet risicomijding - Het gaat vandaag niet over risicomijding maar om risicobeheersing - Dat vraagt om een beoordeling van wat nog wel/niet aanvaardbare risico's zijn - En vereist een goede doordenking van omgang met risico's als ze zich realiseren

6 Beheersing: voorkomen dat het misgaat? - Ook een hele goede risicobeheersing kan risico zelf niet wegnemen - Dus ook bij verstandige beheersing van risico's kunnen dingen misgaan - Goede risicobeheersing kan mislukken van projecten niet voorkomen - Wel kan het de kans erop verkleinen en de gevolgen ervan verminderen

7 Over anticipatie en veerkracht - Het is zinvol te onderscheiden in twee strategieën gericht op beheersing van risico's: anticipatie en veerkracht -Anticipatie betekent: via onderzoek en analyse risico's proberen te voorzien en realisatie daarvan pogen te voorkomen - Veerkracht inbouwen staat voor: ruimte maken voor risico's om daarvan te leren voor de toekomst

8 Anticipatiestrategie: aanpak en methoden Inventarisatie risico's Clustering risico's Selectie risico's Schatting risico's Waardering risico's

9 Risico's: inventarisatie & clustering Organisatorische risico's Technische risico's Commerciële risico's Politieke risico's Ruimtelijke risico's Financiële risico's Juridische risico's

10 Risico's: selectie & schatting Kans Zeer waarschijnlijk Waarschijnlijk (T) (T) Mogelijk Onwaarschijnlijk (V) Zeer onwaarschijnlijk (T) Onbelangrijk Weinig Gemiddeld Veel Catastrofaal Effect

11 Risico's: genereren handelingsopties Groot o» o Verzachten? Miheugroep Vermijden?!Ï2 'C.2 "S.i2 15 o Bewoners Bouwbedrijf Corporatie m >c 0) -S* o 0) CD Rijksoverheid Verdragen? Zorginstelling Adviesbureau Voorkomen? Klein Kans op het realisatie van risico? Groot

12 Anticipatiestrategie bij risicobeheersing - Er zijn vele methoden en technieken voor het in kaart brengen van risico's - Er is kennis genoeg over mogelijkheden voor het beheersen van risico's - analyseren, maar ook: profielen maken, rapporteren, monitoren, risico delen, overdragen, uitbesteden, verzekeren, fondsen vormen - Het kan allemaal. Alleen zijn er natuurlijk altijd kosten mee verbonden...

13 Pervers anticipatiestreven - Risicobeheersing: zelf niet zonder risico! - Beheersing neemt risico niet weg - Geen roem zonder risico - Praktijk: indekking en afdekking - Regendans en ritualisering - Risicomanagement is behalve professie bedrijfstak aan het worden (bakmeel) -Angst blijkt lucratieve handel: aan risico beheersing is veel geld te verdienen

14 Vertrouwen op veerkracht? - Niet elke verrassing is in de praktijk te voorkomen en te voorzien - Misschien hoeft risico niet altijd helemaal te worden voorzien en gecontroleerd - Soms ook maar eens laten gebeuren, kans voor leren en improviseren - Pogingen tot beheersing kunnen ook tot bestuurlijke kramp leiden

15 Veerkracht inbouwen bij risico's - Het kan ook zinvol zijn risico toe te laten en herstelvermogen te versterken - Dat betekent dan concreet: buffers en stootkussens inbouwen - En wat ook helpt: politieke zelfbeheersing, niet van elke mislukking meteen een circus maken

16 Tragiek van de tijdelijke terugval Niveau dienstverlening Stille beleidwens Lineair denken Ervaringspraktijk Tijdsverloop

17 Tragiek van het vertraagd succes Introductie verandering Pijplijneffecten Welwillende waardering Tijdsverloop

18 Conclusies - Risico is onvermijdelijk bij grote projecten en niet los te zien van de kansen - Ook na risicobeheersing valt mislukking van projecten niet uit te sluiten - Politiek bezien is de omgang met risico's én rampen deel van het spel - Voor een deel is op risico te anticiperen: daar zijn methoden modellen voor - Maar belangrijk is zeker ook veerkracht én verwachtingenmanagement

19 Contactgegevens Radboud Universiteit Nijmegen Faculteit Managementwetenschappen Prof dr M.J.W. van Twist Thomas van Aquinastraat GD Nijmegen telefoon: [email protected] [email protected]