Dag van de integriteit

Transcriptie

1 Dag van de integriteit Ken jezelf! Van niets te veel De twee opschriften op de tempel bij het Orakel van Delphi (500 jr v. Chr), waar mensen heen gingen voor advies bij keuzes in hun leven. Lezing voor de Rotary, Wieger van Dalen, 3 oktober 2015

2 Twee voorbeelden van integriteit Jack van Gelder 5 juli 2014 interview met louis van Gaal nog een keeper

3 Inhoud lezing Wat doen goede mensen beter? Ze herkennen morele kwesties -> Morele intuïtie Ze gebruiken de juiste argumenten -> Moraal Ze menen wat ze zeggen -> Morele moed Je bent verantwoordelijkheid voor je integriteit

4 INTEGRITEIT; HERKEN JIJ MORELE KWESTIES? Lezing voor de Rotary Eindhoven, W.K. van

5 Herken jij morele kwesties? Morele vragen komen voort uit een intuïtie Morele intuïtie is het onberedeneerde inzicht dat in een bepaalde situatie een moreel oordeel nodig is. Intuïtie vormt zich door ervaring. Lezing voor de Rotary Eindhoven, W.K. van

6 Vijf kenmerken van morele uitspraken 1 gaat over menselijk gedrag. 2 overstijgt het individuele. 3 is normatief. 4 morele uitgangspunten 5 emotie: de morele verontwaardiging.

7 Kennen, oordelen, beleven Tabel 2.1: kennen, beoordelen, beleven proces Resultaat karakter Centrale vraag Kennen Kennis (feiten) Objectief (voor iedereen hetzelfde) Wat is waar? Beoordelen Oordelen Normatief (we delen het en dat bindt ons) Wat is goed? beleven gevoelens Subjectief (persoonlijk) Wat voel ik?

8 Hoe zeg je wat je denkt? We verstoppen onze oordelen in feitelijke uitspraken of in subjectieve emoties. Want: Een moreel oordeel vergroot onzekerheid over jezelf (wie ben ik?) over je positie in de groep (word ik geaccepteerd met dit oordeel?) voor anderen (doen zij het wel goed?)

9 Vergrote onzekerheid: dit heeft twee gevolgen kwader trouw conformeren aan groepsnormen gevaren voor integriteit Jezelf kwijt raken. Nieuwe situaties worden niet opgepakt. Afglijden naar een morele afgrond,

10 Hoe leer je jezelf kennen? Onderscheid conceptuele kennis en ervaringskennis Morele kennis is ervaringskennis Heb jij ruimte om te denken? Je aandacht is de tom-tom van je leven

11 AANDACHT het oefenen van je morele intuïtie Hoe is het, hier en nu?

12 Je aandacht is de tom-tom van je leven

13 Dus Integriteit is het verdedigen van je identiteit door keuzes te maken in morele kwesties op basis van morele uitgangspunten die jij belangrijk vindt. Je gedrag toont, toetst en vormt wie je bent. William James ( )

14 Gebruik jij de juiste argumenten? verschillende soorten argumenten: economische argumenten sociale verwachtingen morele uitgangspunten

15 Soorten argumenten Soort argument Gericht op: Geschikt voor vragen als Ongeschikt voor vragen als Valkuil Economisch Ik; belangen Hoe verdien ik het meest? Wat is in mijn belang? Hoe ga ik met mensen om? Egoïsme Sociaal Wij; sociale verwachtingen Hoe word ik geaccepteerd door de groep? Geen Slijmen moreel Aspecten van een goed leven Wat vind ik belangrijk in het leven? Hoe word ik rijk? Moralisme

16 Morele argumenten Normen hou jij van regels? Waarden wat wil je nastreven? Deugden wie wil je zijn? Gevoelig denken meen je wat je zegt? Een integer persoon stáát voor een beslissing maar is transparant en bereid tot gesprek.

17 Moreel redeneren hoe denk jij? Tabel 3.2: drie morele denkwijzen, hun kwaliteiten en valkuilen Morele denkwijze Interne theorie werkwijze Valkuil Plichtethiek bekijkt de handeling. Moraal is een kwestie van regels opvolgen. Bepaal welke norm het belangrijkst is. Bevel is bevel. Gevolgenethiek bekijkt de gevolgen van de handeling. Moraal is een kwestie van idealen realiseren. Bepaal welk gedrag het meest bijdraagt aan het realiseren van je ideaal. Het doel heiligt de middelen. Deugdethiek bekijkt de bedoeling van je gedrag. Moraal is een kwestie van een goed mens willen zijn. Kijk in de spiegel en bedenk wie je wilt zijn. Ik bedoelde het goed.

18 Gevoelig denken meen je wat je zegt? Normen verplichten Waarden overtuigen Deugden verleiden Elk soort argument breng een eigen morele denkwijze met zich mee. Een integer persoon gebruikt argumenten op de juiste wijze Tip: Gebruik deugden alleen om jezelf te beoordelen en niet om over anderen te oordelen.

19 Een stappenplan: KEUZE Kijk naar de situatie, de feiten en de oordelen Emoties in kaart brengen Uitzoeken wat de precieze rol is van de argumenten Zelf beslissen wat je het best vindt om te doen Evalueren met anderen

20 Morele moed Waar heb je spijt van? Waar ben je trots op? Ben jij wie je wilt zijn? Weet jij wie je wilt zijn? Wanneer nam je leven een wending? Wat was jouw rol daarin?

21 Wat is moed? Moed dwingt respect af. Respect heeft twee betekenissen: 1 respect als erkenning van gelijkheid 2 respect als bewondering

22 Je moet wel iets wagen

23 Maar

24 Te veel moed is ook niet goed

25 Definitie: Moed is het onder ogen zien van je angsten, ze omwille van een morele overweging overwinnen en dit omzetten in gedrag.

26 Hoe word je moedig? Je moet wel iets wagen Overmoed, lafheid en het juiste midden Een ontwikkelingsmodel van moed: Ik ben onbevangen vasthoudend. Ik zet door. Ik ben vastberaden, met de moed der wanhoop. Ik verdedig assertief mijn principes. Ik ken mezelf en mijn principes. Ik leef vanuit mijn kracht. (Marjan van Lier)

27 Word jij wie je bent? Zelfkennis ontwikkel je door de juiste gewoonten te ontwikkelen in je dagelijks leven. Je moet je gedragen zoals je wilt worden. Je karakter toont zich in gewoonten Aristoteles Nietzsche Stephen Covey

28 Beslissende momenten Voor de beslissende momenten in je leven, is een bezonnenheid nodig die het mogelijk maakt met behoud van principes je gedrag aan te passen aan de situatie. 1 Hoe denken anderen over de situatie? 2 Wat kunnen anderen met mijn ideeën? 3 Hoe is dit probleem ontstaan en wat heb ik gedaan? 4 Is het mij menens? Durf ik te verliezen? Joseph Badaracco; defining moments

29 Bewaak je eigen integriteit - Wat is jouw verantwoordelijkheid? - Waar houdt het op? - Welk leven neem jij voor je rekening? - Wie spreekt je daar op aan? - Wanneer neem jij initiatief? - Wanneer zeg je stop? - Wat is jouw bottom line?

30 Wat is verantwoordelijkheid? Verantwoordelijkheid heeft twee betekenissen: de taak of plicht voor iets of iemand te zorgen (proactief) de plicht rekenschap te geven (reactief) Er zijn twee soorten verplichtingen resultaatverplichting inspanningsverplichting Drie bronnen van verplichtingen wettelijke verplichtingen afspraken in een organisatie morele overwegingen

31 Maar Een verantwoordelijkheid verplicht, ongeacht de oorsprong.

32 Waar liggen de grenzen van je verantwoordelijkheid? Grenzen aan aansprakelijkheid Grenzen aan je taken Grenzen aan je morele verantwoordelijkheid Lezing voor de Rotary W.K. van

33 Deug jij voor je vak? Verantwoordelijkheid als karaktereigenschap: Besluit zelfstandig Neem je verplichtingen serieus Herleid verplichtingen naar hun redenen Heb oog voor de voor de gevolgen van je gedrag Wees aanspreekbaar op je keuze

34 Het bewaken van je integriteit Het bewaken van je integriteit bestaat uit drie vaardigheden, namelijk: identificeren van verplichtingen het balanceren tussen verschillende verplichtingen het beschermen van de eigen keuzes, de eigen identiteit Het balanceren tussen rolverplichtingen moet Consistent, Coherent en Correspondent gebeuren

35 Dus Verantwoordelijk zijn betekent de plicht hebben ergens zorg voor te dragen. Die plicht heeft drie bronnen: - morele overwegingen - afspraken in een organisatie - wet- en regelgeving - Voor wet- en regelgeving hebben we politie en justitie. Afspraken worden in een organisatie bewaakt. Of je moreel verantwoordelijk bent, moet je zelf uitvinden. - Integere mensen doen dit altijd. - Zij maken voor de vraag of ze ergens verantwoordelijk voor zijn, geen onderscheid in de bron van de verplichtingen.