BEGELEIDINGSTEHUIS PIETER SIMENON

Transcriptie

1 KWALITEITSVERSLAG 2011 BEGELEIDINGSTEHUIS PIETER SIMENON Residentiële opvang en zeer intensieve begeleiding van adolescente jongens Centrum voor Actieve Netwerkontwikkeling en Omgevingsondersteuning CANO: Residentiële Leergroep / Kamertraining / Studiosysteem Contextbegeleiding / BZW: Begeleid Zelfstandig Wonen Dienst Tijdsbesteding / Project Werkatelier - Project A Project Ervaringsleren Martinus Van Gurplaan 45 tel. 011/ (Werkplaatsen) 3920 Lommel tel. soc. dienst 011/ Project A: Zilleweg 26 tel. 011/ (De Hees) 3920 Lommel fax 011/ fax algemeen 011/ [email protected] P.C.R. algemeen BE BNP PARIBAS FORTIS algemeen BE Initiatief van JONGERENWERKING PIETER SIMENON vzw Bijzondere Jeugdbijstand Agentschap Jongerenwelzijn - Vlaamse Overheid

2 INHOUD JAARVERSLAG 2011 BEGELEIDINGSTEHUIS Inhoudstafel 1 Lijst met afkortingen 2 1. Inleiding 4 2. Beperkte algemene informatie vzw 5 3. Voorstelling deelwerking begeleidingstehuis Pieter Simenon - CANO 9 4. Organisatieontwikkelingen van het begeleidingstehuis Strategie en beleid: kwaliteitsbeleid Personeelsbeleid Samenwerkingsverbanden Externe beleidsontwikkelingen Kernprocessen van een CANO-begeleidingstehuis CANO-concept en protocollering Bijkomende Erkenning Het leergroepteam Het contextteam De sociale dienst De dienst Tijdsbesteding Het STUT-team De projectwerkingen Het project Werkatelier Het project Ervaringsleren Statistische gegevens van de begeleidingen Toewijzingen Gestarte begeleidingen Lopende begeleidingen op 31/12/ Beëindigde begeleidingen Bezetting Bijlagen 72 1

3 Afkortingen ACW AGM AO BAAL BBTK BINC BJB BJZ BORG BZW CANO CAW CDO CDV CPBW CVO CWL DAC DOMINO DRM DTB DVA EHBO ERSV ESF GAP GGZ GIT GKRB HCA HERGO HOW HRM HUB IDPBW IHJ IT JAP JPS KHLim LBC LPJ MOF MVO NVK OSBJ PDCA PEL PLOT POP POS POT PREBES PROZA Algemeen Christelijk Werknemersverbond Alternatieve Gerechtelijke Maatregelen Arbeidsongeval Bureau Alternatieve Afhandeling Limburg Bond van Bedienden, Technici en Kaderleden Begeleiding in Cijfers Bijzondere Jeugdbijstand Bijzondere Jeugdzorg Beleidsoverleg Residentiële Groep Begeleid Zelfstandig Wonen Centrum voor Actieve Netwerkontwikkeling en Omgevingsondersteuning Centrum Algemeen Welzijnswerk Centrum voor Deeltijds Onderwijs Centrum Deeltijdse Vorming Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk Centrum voor Volwassenenonderwijs Centrale Wachtlijst Limburg Derde Arbeidscircuit Dossier Minderjarigen Opvolgingssysteem Decreet Rechtspositie Minderjarigen Dienst Tijdsbesteding Drugs (ver)antwoord Eerste Hulp Bij Ongevallen Erkend Regionaal Samenwerkingsverband Europees Sociaal Fonds Globaal actieplan Geestelijke Gezondheidszorg Gestructureerde Intensieve Trajectbegeleiding Gestructureerde Kortdurende Residentiële Begeleiding Herstelgerechtelijke/Herstelgerichte en Constructieve Afhandeling Herstelgericht Groepsoverleg Hasselts Overleg Welzijn Human Resource Management Handleiding Uniforme Boekhouding Interne Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk Integrale Jeugdhulp Informatietechnologie Jaaractieplan Jongerenwerking Pieter Simenon Katholieke Hogeschool Limburg Landelijke Bediendencentrale Limburgs Platform Bijzondere Jeugdzorg Als Misdrijf Omschreven Feit Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Nationaal Verbond van Kaderleden OndersteuningsStructuur Bijzondere Jeugdzorg Plan-Do-Check-Act Project Ervaringsleren Provincie Limburg Opleiding en Training Persoonlijk Ontwikkelingsplan Problematische Opvoedingssituatie Persoonlijk Ontwikkelingstraject Koninklijke Vlaamse Vereniging voor Preventie en Bescherming Projectgroep Ontwikkeling Zelfanalyse 2

4 RWONL SIB-M SOVA SRIB SSC SZR TGI VAPH VIA VIPA VIVO VTE YAR Regionaal Welzijnsoverleg Noord-Limburg Slachtoffer in Beeld-Minderjarigen Sociale Vaardigheidstraining Seksualiteit en Relaties in Balans Sociaal Secretariaat Caritas School Zonder Racisme Thema Gecentreerde Interactie Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap Vlaams Intersectoraal Akkoord Vlaams Infrastructuurfonds voor Persoonsgebonden Aangelegenheden Vlaams Instituut voor Vorming en Opleiding in de social profit Voltijds Equivalent Youth At Risk 3

5 1 INLEIDING Het jaarverslag 2011 van het CANO-begeleidingstehuis Pieter Simenon is uitgewerkt als een gestructureerd kwaliteitsverslag (CANO staat voor Centrum voor Actieve Netwerkontwikkeling en Omgevingsondersteuning). Al langer trachten we het begeleidingsaanbod kleinschalig, gedifferentieerd, territoriaal gespreid en voortdurend vernieuwend te operationaliseren in functie van adolescente jongens. Onder meer via de kwaliteitsverslaggeving willen we deze evolutie delen met derden. Het CANO-netwerk, samen met zeven collegavoorzieningen in Vlaanderen en Agentschap Jongerenwelzijn, realiseerde een CANO-protocol. Doorheen 2012 krijgen de acht CANOvoorzieningen een kwaliteitslabel als eerste van zijn soort zijn binnen de sector Bijzondere Jeugdbijstand was het jaar waarin de vzw haar vijftigjarig bestaan vierde en dit ging niet onopgemerkt voorbij, het werd voor ons een echt feestjaar. Dank ook aan de vele medewerkers die betrokken waren bij de samenstelling van dit werkdocument. We verwijzen ook graag naar onze vernieuwde website Hier vindt u een digitale versie van dit kwaliteitsverslag en de verslagen van het dagcentrum 'De Teuten' en de HCAdienst BAAL. Wij wensen u een boeiende lezing toe. Gert Houben directie 4

6 2 BEPERKTE ALGEMENE INFORMATIE VZW 2.1 SCHEMATISCHE VOORSTELLING VZW Jongeren werking Pieter Simenon Begeleidingstehuis PIETER SIMENON HCA-dienst BAAL Dagcentrum DE TEUTEN Drie voorzieningen en projectwerking - Begeleidingstehuis Pieter Simenon, Lommel Capaciteit: 30 adolescente jongens Residentiële voorziening met intensieve, integrale begeleiding CANO: Centrum voor Actieve Netwerkontwikkeling en Omgevingsondersteuning - Residentiële leergroep/kamertraining/studiosysteem - Bijkomende erkenning (het vroegere GKRB) - Contextbegeleiding/BZW: Begeleid Zelfstandig Wonen - Dienst Tijdsbesteding/Project Werkatelier (Project A) - Project Ervaringsleren - Dagcentrum De Teuten, Lommel Capaciteit: 10 jongens/meisjes Semi-residentiële voorziening; groepsmomenten en begeleiding van jongeren na school en tijdens vakantie Contextuele ambulante gezinsbegeleiding - HCA-dienst BAAL: Bureau Alternatieve Afhandeling Limburg, Hasselt HCA: Herstelgerichte en Constructieve Afhandeling rond minderjarige delictplegers in de gerechtelijke arrondissementen Hasselt en Tongeren - Herstelbemiddeling - Herstelgericht Groepsoverleg (HERGO) - Gemeenschapsdienst - Leerproject Slachtoffer in Beeld Minderjarigen (SIB-M) - Leerproject Seksualiteit en Relaties in Balans (SRIB) - Leerproject Drugs, (ver)antwoord? (DVA) - Project DrugSLink: druggerelateerd samenwerkingsverband Limburg De drie voorzieningen en de projectwerkingen worden gesubsidieerd door het Agentschap Jongerenwelzijn, de Vlaamse Overheid. De globaal erkende capaciteit is sedert 1/12/2003 vastgesteld op 40 jongeren, verdeeld over twee voorzieningen: een residentieel begeleidingstehuis (30) en een dagcentrum (10). De capaciteit voor de HCA-dienst evolueert volgens de vraag. Ten slotte faciliteert onze organisatie vanaf 1/07/2005 een door de provincie Limburg betoelaagd project 'Centrale Wachtlijst BJB Limburg' vervolgd door het project 'Minderjarigen in POS'. 5

7 2.2 ALGEMENE VOORSTELLING ACTUELE VZW De missie van de vzw De vzw Jongerenwerking Pieter Simenon is een privaat initiatief, actief in het kader van Jongerenwelzijn, Bijzondere Jeugdbijstand en Jeugdbescherming. De werking evolueert al jaren als een kleinschalig, gedifferentieerd, territoriaal gespreid en zich voortdurend vernieuwend aanbod van verblijf, begeleiding en afhandeling van delicten voor verschillende doelgroepen van jongeren. "Wij engageren ons samen verbindend te werken om breuken tussen jongeren, hun leefomgeving en de samenleving te herstellen, in antwoord op maatschappelijke verwijzing. Wij willen dit realiseren vanuit een evenwichtig verdeelde zorg voor de doelgroepen, de medewerkers en de organisatie. Deze missie onderschrijft twee belangrijke waarden: 1. geloof in de kracht en de groeimogelijkheden in verbondenheid; 2. respect voor ieders eigenheid en ernaar handelen. Beide waarden worden voor een beter begrip verduidelijkt door en verbonden met een aantal trefwoorden, die belangrijk zijn voor de organisatie: positivisme, empowerment, responsabilisering, innoverend, zichzelf in vraag stellend, emancipatorisch; rechtvaardigheid, solidariteit, echtheid, gelijkwaardigheid, eerlijkheid, openheid, discretie, duidelijkheid, evenwichtig, realistisch, subsidiair, zorgzaam. 6

8 2.2.2 Het begeleidingstehuis Pieter Simenon - CANO Het begeleidingstehuis Pieter Simenon is erkend als residentiële voorziening categorie 1bis, met een capaciteit van 30 adolescente jongens. Het operationaliseert een geïntegreerd aanbod vanuit één residentiële afdeling in Lommel-Werkplaatsen, Martinus van Gurplaan 45. Pieter Simenon wordt georganiseerd op basis van het CANO-concept. CANO staat voor Centrum voor Actieve Netwerkontwikkeling en Omgevingsondersteuning en is een geïntegreerd multimodaal en flexibel totaalconcept voor moeilijk begeleidbare jongeren en hun omgeving. Fundamenteel blijft de keuze voor een specifieke doelgroep adolescenten en hun leefomgeving, adolescente jongens die als moeilijker te begeleiden jongeren worden ervaren; onderkend als maatschappelijk erg (ge)kwets(te)bare jongeren, vatbaar voor residentiële opvang en (zeer) intensieve begeleiding binnen een open instellingskader. Het doel is het herstel van de gebroken samenhang tussen de jongere en zijn leefomgeving. Via een integrale begeleiding van de jongere en/in zijn leefomgeving worden enerzijds de competenties van de jongere vergroot en anderzijds wordt de draagkracht van de leefomgeving en de maatschappelijke instellingen vergroot. Het procesdoel is de individuele en maatschappelijke emancipatie. Methodisch wordt niet vertrokken vanuit één bepaald theoretisch kader, maar er wordt eerder eclectisch gewerkt vanuit verscheidene theorieën: voornamelijk zijn dat de maatschappelijke kwetsbaarheid, het ervaringsleren, cliëntgerichte begeleidingsrelatie, contextuele en systeemgerichte benadering. Diverse projecten ondersteunen in functie van het CANO-concept de doelgroep en doelstellingen. In relatie met de steunfunctie dienst Tijdsbesteding functioneert het project Werkatelier, Zilleweg 26, Lommel, als een door het Agentschap Jongerenwelzijn geregulariseerd DAC-project. Doorheen 2010 evolueerde dit project naar een project voor afhakers, Project A genaamd. Het project Ervaringsleren, betoelaagd door het Agentschap Jongerenwelzijn, wordt gerealiseerd op geïndividualiseerde projectplaatsen. Dat gebeurt in samenwerking met twee Vlaamse partners: De Wissel in Leuven en Cirkant in Turnhout. Een bijkomende erkenning, betoelaagd door het Agentschap Jongerenwelzijn, verhoogt de samenwerking met en de doorstroming van jongeren vanuit de gemeenschapsinstelling(en). Tot vorig jaar was dit een projectwerking, nl. GKRB, vanaf begin 2011 werd dit geregulariseerd in een bijkomende erkenning voor 16 capaciteitseenheden (binnen de bestaande capaciteit) Het dagcentrum De Teuten Dagcentrum De Teuten is een dagcentrum binnen de Bijzondere Jeugdzorg en erkend als categorie 4. Dagcentrum de Teuten is gestart in Het is een dagcentrum voor multimodale gezins- en jongerenbegeleiding. Er is een capaciteit van 10 plaatsen voor jongens en meisjes van 6 tot 18 jaar. Dagcentrum de Teuten is een deelorganisatie van vzw Jongerenwerking Pieter Simenon. Het dagcentrum is goed bereikbaar en gelegen in het centrum van Lommel, Koning Leopoldlaan 26. Om aan problematische opvoedingssituaties het hoofd te bieden, worden in deze semi-residentiële, lokaal gerichte werkvorm schoolgaande jongeren begeleid na de schooluren en tijdens vakantiedagen via groepsmomenten of gerichte individuele begeleiding. Voor de gezinnen is er contextuele gezinsbegeleiding. 7

9 De jongere en het gezin worden aangemeld in het dagcentrum door het Comité voor Bijzondere Jeugdzorg of de jeugdrechtbank. Het zijn deze verwijzers die bepalen wie gebaat is bij een dagcentrumformule, dit in samenspraak met de hulpvrager en de voorziening (dagcentrum) De HCA-dienst BAAL Het Bureau Alternatieve Afhandeling Limburg staat in de gerechtelijke arrondissementen Hasselt en Tongeren garant voor het geïntegreerd aanbod van herstelgerichte en constructieve afhandelingen (HCA) bij minderjarige delictplegers. BAAL is gestart eind 1998 en is gevestigd in Hasselt, Kattegatstraat 8/8. BAAL organiseert herstelbemiddeling, HERGO, gemeenschapsdienst, drie verschillende leerprojecten en ouderstage. De uitvoering van herstelbemiddeling kwam vlug op kruissnelheid, waarna werd uitgebreid met gemeenschapsdienst. Door middel van een tijdelijke bijkomende projectovereenkomst werd het leerproject Slachtoffer in Beeld-Minderjarigen ontwikkeld, uitgevoerd en geïntegreerd. Vanaf eind 2005 tot begin 2008 participeerde BAAL in het preventieproject "BUMPER" in samenwerking met de regiodienst BJB Limburg. Vanaf 1 april 2007 kon BAAL officieel kwantitatief uitbreiden. Medio 2007 werden de leerprojecten Seksualiteit en Relaties in Balans en Drugs, (ver)antwoord? gerealiseerd. De ouderstage werd operationeel sinds begin 2008 in de vorm van een project. Vanaf 2009 is BAAL als HCA-dienst categorie 8 erkend voor de beide gerechtelijke arrondissementen Hasselt en Tongeren. 8

10 3 VOORSTELLING DEELWERKING BEGELEIDINGSTEHUIS PIETER SIMENON - CANO VZW Jongeren werking Pieter Simenon Begeleidingstehuis PIETER SIMENON HCA-dienst BAAL Dagcentrum DE TEUTEN 3.1 ALGEMEEN - Doel Herstel van de gebroken samenhang tussen de jongere en zijn leefomgeving, waardoor opnieuw zin en perspectief gegeven wordt aan het leven van de jongere binnen de waarden en normen van onze samenleving. - Doelgroep - 30 adolescente jongens (15,5-18 jaar) en/in hun leefomgevingen - moeilijk plaatsbare instellingsjongeren ( POS problematische opvoedingssituaties en MOF als misdrijf omschreven feiten of plegers van delicten), vaak na verblijf in gemeenschapsinstelling - eerder maatschappelijk (ge)kwets(te)bare adolescenten - vatbaar voor residentiële opvang en (zeer) intensieve begeleiding vanuit een open instellingskader - Methodiek - doelgroepgericht opnamebeleid in afstemming met centrale wachtlijstwerking middel: systematisch overleg met verwijzers en gemeenschapsinstelling - integrale begeleiding van de jongeren in hun leefomgeving: familie, school, werk, leergroep, wonen en buurt, vrije tijd en leeftijdsgenoten, hulpverlening en justitie door: - enerzijds de competenties van de jongeren te vergroten middel: geïndividualiseerde begeleiding, aanbod leergroep, ervaringsleren - anderzijds de draagkracht van de leefomgeving en de maatschappelijke instellingen te vergroten middel: contextbegeleiding en intensieve, systematische samenwerkingscontacten - methodische principes: niet vertrekken vanuit één bepaald theoretisch kader, maar eerder eclectisch werken vanuit verscheidene theorieën, voornamelijk maatschappelijke kwetsbaarheid, ervaringsleren, cliëntgerichte begeleidingsrelatie, contextuele en systeemgerichte benadering - tegengaan van een actieve kwetsing door de georganiseerde maatschappij - opbouw van een functionele vertrouwensrelatie door de begeleiding - vanuit een emancipatorische basishouding en een sterke participatie van de jongere en zijn leefomgeving 9

11 - wederzijds respect als doel van begeleidingsrelaties - motivatieopbouw als doel en niet als voorwaarde - perspectiefgeoriënteerd - doel- en termijnduidelijkheid, fasering - risico s durven nemen door de begeleiding - succeservaringen en faalkansen inbouwen voor de jongeren - permanente evaluatie en bijsturing van de begeleidingsplanning - Organisatie - erkenning als residentiële voorziening met capaciteit 30 adolescente jongens, versterkt door middel van drie projecten - bijkomende erkenning (vroegere GKRB-project): 16 capaciteitseenheden - één residentiële afdeling te Lommel-Werkplaatsen - borgvergadering (intern beleid deelwerking) - gemeenschappelijk team - drie pedagogische teams - (algemene) directie en methodische coördinatie - steunfuncties sociale dienst, time-out/sova en dienst tijdsbesteding - geïntegreerde contextwerking - extern werkatelierproject - ervarings- en leergerichte projectwerking 3.2 DEELFUNCTIES VAN ONZE CANO-WERKING Residentiële leergroep - Doel - leergroep is voornamelijk een springplank naar (her)opbouw van het netwerk - uiteindelijk doel is in de eigen leefomgeving te kunnen verblijven - de groep wordt hiervoor gebruikt als middel en niet als doel op zich - Methodiek - vanuit een gestructureerde dagelijkse routine de jongere ervaringen meegeven - gefaseerd verblijfstraject in opvang, kamertraining en studiosysteem - succeservaringen opdoen en faalkansen bieden - gericht op sociale vaardigheden, zelfstandigheidstraining, school-, opleidings- en werkervaringen - de leergroep biedt een tijdelijk verblijf met als mogelijke functies: ondersteuning, depannage, beveiliging, structurering of sanctionering, uitzonderlijke context- of leefomgevingsvervangende functie - Organisatie - gefaseerd verblijfstraject in opvang (4), kamers (6) en studio s (6) 10

12 3.2.2 Contextbegeleiding (en Begeleid Zelfstandig Wonen) - Doel - de communicatie in en met de leefomgeving van de jongere op gang brengen - de band in deze leefomgeving herstellen - het netwerk activeren en verstevigen vanuit aanwezige krachten van gezin en netwerk - verhogen van de competenties van de verschillende actoren - streven naar reïntegratie en verbondenheid en zelfstandig(er) functioneren - Methodiek - door teamvorming met de ouders en/of andere steunfiguren - hiervoor richten we ons op vijf dimensies: de persoon zelf; de anderen; voorwerpen en materialen; de groep, samenleving en cultu(u)r(en); levensgeheel en natuur(lijke) kringloop - Organisatie - integrale contextbegeleiding geïntegreerd binnen alle andere deelfuncties van CANO - modaliteiten: intensieve begeleiding van de leefomgeving, contextverblijf, bijkomende erkenning (vroegere GKRB) voor 24 jongeren, Begeleid Zelfstandig Wonen (BZW) voor zeven jongeren, ervaringsprojecten Individuele begeleiding - Doel - een geïndividualiseerd programma, waar in de eerste plaats de jongere en zijn leefomgeving realistische doelstellingen opstellen binnen een handelingsplan, dit samen met de verwijzer en de voorziening, voortdurend evoluerend volgens de hulpvraag. Dit programma is gericht op reïntegratie van de jongere in zijn leefomgeving. - Methodiek en organisatie - eclectisch werken vanuit verschillende benaderingskaders - integreren binnen de residentiële begeleiding, de contextuele begeleiding, de begeleiding van de tijdsbesteding en het projectmatig werken Dienst Tijdsbesteding (en project Werkatelier/Project A) - Doel - structuur bieden op vlak van dagprogrammatie en tijdsbesteding (school en werk), kaderend in het individueel traject en perspectief van de jongere - doel is activeren en vergroten van motivatie, attitudes en vaardigheden - nieuwe uitsluitingen in de school voorkomen en zoeken naar zinvolle en haalbare manieren om te voldoen aan leerplicht en gebruik te maken van leerrecht - zelfinzicht en oefenkansen bieden op vlak van werk en sociale vaardigheden - mee zoeken naar en begeleiden van geschikt werk (reguliere arbeid, leerwerkvormen) 11

13 - Methodiek a) De schoolbegeleiding - samen zoeken naar een opleiding die aansluit bij de mogelijkheden en het perspectief van de jongere en de opvolging ervan garanderen - centraal aanspreekpunt zijn voor de scholen - integreren van de schoolbegeleiding binnen de totaalbegeleiding van de jongere b) De werkbegeleiding - met elke jongere samen zoeken naar en opvolgen van geschikt werk - centraal aanspreekpunt zijn voor alle werkgevers - zoeken en begeleiden van woonwerksituaties - integreren van de werkbegeleiding binnen de totaalbegeleiding van de jongere - Organisatie - het brugproject ESF-onderwijs voor eigen deeltijdse leerlingen (met uitbreiding voor De Biehal) werd in de loop van 2010 overgedragen aan het Open Atelier Noord-Limburg. - Project A voor afhakers (Project Werkatelier) Project Ervaringsleren - Doel - de negatieve hulpverleningsspiraal doen keren - appèl doen op de nog aanwezige positieve krachten - het opgebouwde negatieve zelfbeeld kantelen in een minimale opbouw van hernieuwd zelfvertrouwen - residentiële hulpverlening beëindigen en toeleiden tot context of zelfstandig wonen - Methodiek - ervaringsleren via oefenen van arbeidsattitudes, verblijvend in een familiale omgeving - drie maanden-termijn met start- en reflectiemomenten - meewerken met jongere, individuele begeleiding, contextbegeleiding - Organisatie - samenwerkingsverband met de Vlaamse CANO-voorzieningen Cirkant (Turnhout) en de Wissel (Leuven) - één team, individuele projectplaatsen/verblijfslocaties 12

14 4. ORGANISATIEONTWIKKELINGEN VAN HET BEGELEIDINGSTEHUIS 4.1 STRATEGIE EN BELEID: KWALITEITSBELEID In de onderstaande paragraaf willen we een beeld geven van de expliciete kwaliteitsplanning en de kwaliteitsevaluatie van het begeleidingstehuis. De medewerkers van het begeleidingstehuis zijn op diverse terreinen bezig met verbeteracties en dat niet alleen in de enge zin van kwaliteitsbeleid. Na een bewogen jaar op gebied van kwaliteit in 2010, werd 2011 eerder een jaar van consolidatie, kennisvergaring en afwachting van meer sectoraal kwaliteitsnieuws. De opstart van de werkgroep kwaliteit voor de hertekening van ons kwaliteitslandschap en de communicatie richting sector lieten een tijdje op zich wachten. Maar de informatie sijpelde dan toch langzaam binnen. Eerste vorderingen zijn gemaakt, en gezien het belang van de uitkomst, schrijven we er hieronder over. Deelname aan diverse werkgroepen op vzw- en provinciaal niveau stimuleerden steeds weer tot groei inzake kennis over kwaliteit. De positieve inspectieronde van 2010 sterkte ons in de overtuiging en vastberadenheid om onze dagdagelijkse kernprocessen richting onze cliënten kwalitatief te verbeteren. Ook gingen we verder actief aan de slag met de rechten van minderjarigen en hun ouders, een van de directe gewenste effecten van onze CANO-werking Actieplanning De procedure rond proceseigenaarschap continuëren. - Opvolgen traject uitvoeringsbesluit: de laatste jaren kende de Bijzondere Jeugdbijstand een heel aantal evoluties. Een aantal van deze vernieuwingen heeft onmiskenbaar een invloed op de wijze waarop de sector kijkt naar kwaliteit (van de zorg) en impacteert bijgevolg in grote mate het traject dat het Agentschap Jongerenwelzijn met de sector zal afleggen om te komen tot een sectoraal uitvoeringsbesluit voor het geharmoniseerde kwaliteitsdecreet van 17 oktober Vanuit Jongerenwerking Pieter Simenon zullen wij de vernieuwingen en dit voorbereidend- en implementatietraject nauwgezet opvolgen. - Deelname aan de intervisiegroep kwaliteit Limburg Evolutie / evaluatie van de actieplanning 2011 Procedure proceseigenaarschap In de verschillende teams van het begeleidingstehuis werd één verantwoordelijke aangesteld die jaarlijks samen met het team de beschrijvingen en procedures overloopt waarmee het team te maken heeft en daarnaast doorheen het jaar extra aandacht heeft voor eventuele afwijkingen van de vastgelegde procedures. Een procedure betreffende dit geheel van radarwerkjes was nog een uitdaging. Doorheen 2010 werd deze procedure op punt gesteld. Het jaarlijks overlopen van de verschillende beschrijvingen en processen maakt van het kwaliteitshandboek een dynamisch geheel. De vernieuwde procedure geeft ook de mogelijkheid om op elk moment verbeteringen door te voeren, los van het systeem van proceseigenaarschap. 13

15 De inspecties naar aanleiding van de hererkenning en het Decreet Rechtspositie Minderjarigen en de hierbij horende extra inspanningen m.b.t. het kwaliteitshandboek resulteerden in een aantal constructieve bemerkingen. Op basis van deze bemerkingen werden aanpassingen doorgevoerd. Deze aanpassingen werden in 2011 via proceseigenaarschap getoetst aan hun correcte en efficiënte werking. Doorheen het jaar 2011 bleven de proceseigenaars afwijkingen van de vastgelegde procedures detecteren, en speelden ze de deze door aan de kwaliteitscoördinator. In 2012 zullen we een aantal belangrijke onderdelen van het kwaliteitshandboek updaten. Opvolgen traject uitvoeringsbesluit In het jaarverslag van 2010 maakten we notie van het traject dat Jongerenwelzijn opstartte en dat moet uitmonden in een uitvoeringsbesluit voor de sector Bijzondere Jeugdbijstand bij het geharmoniseerde kwaliteitsdecreet. Omdat dit traject cruciaal is voor de sector bij de verdere uitbouw van de voorziening vinden we het van belang om de lezer hiervan beknopt op de hoogte te houden. In een rondzendbrief van het agentschap lezen we dat het algemene doel van het decreet is de kwaliteit van de zorg in de Vlaamse zorgsector te bevorderen. Responsabilisering om de kwaliteit van de zorg te bewaken en te optimaliseren, is hierbij een sleutelwoord. Het decreet verwacht van de voorziening dat zij een kwaliteitsbeleid voert dat de eigen intenties met betrekking tot kwaliteit en de wegen daarnaar toe omvat. Jongerenwelzijn beklemtoont hier dat kwaliteitsbeleid organisatiebeleid is en door het management wordt geautoriseerd. Zij waken erover dat het kwaliteitsbeleid wordt vertaald, geïmplementeerd en uitgevoerd op alle niveaus van de voorziening. Dit heeft echter pas slaagkans als alle medewerkers bij de uitvoering hiervan betrokken worden. Voor het uitvoeren van het kwaliteitsbeleid stelt het decreet dat een kwaliteitsmanagementsysteem en een zelfevaluatie nodig zijn. In concreto zal het uitvoeringsbesluit per sector dus de specifieke regels bepalen voor de uitvoering van dit besluit. Die regels hebben betrekking zowel op het algemene kwaliteitsbeleid, als op het kwaliteitsmanagementsysteem en de zelfevaluatie. Wat zijn de krachtprincipes die in dit traject worden meegenomen? - Maximaal voortbouwen op en verdiepen van wat de voorzieningen de voorbije jaren hebben gerealiseerd. - Benaderen van kwaliteit in dit traject als een dynamisch en evolutief gegeven. In tegenstelling tot de huidige SMK's met een binair karakter (aanwezig of niet), wil men komen tot een systeem dat aan groeiniveaus wordt gekoppeld, en waar het cyclische karakter van uitvoering-evaluatie-bijsturing (PDCA-cirkel) meer prominent naar voren komt. - Om een globaal beeld te kunnen geven van kwaliteit in de sector en om benchlearning tussen voorzieningen mogelijk te maken, werd geopteerd voor sectorbrede en uniforme indicatoren en meetfactoren. In tegenstelling tot begin 2010 waar we de Zorginspectie mochten ontvangen met het oog op het aantonen van sectorale minimale kwaliteitseisen (SMK), zal de rol van de Zorginspectie in de toekomst wijzigen. De vernieuwde rol zal er dan vooral in bestaan na te gaan of wij beschikken over een kwaliteitssysteem en of de zelfevaluatie op basis van indicatoren en groeiniveaus op 14

16 correcte wijze wordt toegepast. Het EFQM-model zal ook in het uitvoeringsbesluit een belangrijke inspirator zijn, en hertaald worden op maat van de sector. De inhoudelijke input voor dit traject wordt door een werkgroep aangeleverd, de procesbewaking door een stuurgroep. Het is de bedoeling om de inhoudelijke werkzaamheden af te ronden begin 2012, om daarna de formele toetsen (administratief en legislatief) te doen. 1 januari 2014 wordt vooropgeschoven als datum van inwerkingtreding. De werkgroep heeft in de voorbije maanden de grote kwaliteitsthema's vastgelegd. Voor elk van deze thema's worden subthema's opgesteld, waaraan telkens vijf groeiniveaus en indicatoren worden gekoppeld. Het thema kwaliteitszorg is momenteel volledig uitgewerkt. In 2012 volgen we in het begeleidingstehuis de vorderingen van de werkgroep op, en proberen we stelselmatig ons klaar te stomen om ons huidig systeem van kwaliteitsmanagement en zelfevaluaties af te stemmen op dit te verwachten kwaliteitsdecreet. Deelname aan intervisiegroep kwaliteit Limburg In 2011 kwam de intervisiegroep kwaliteit Limburg opnieuw viermaal samen. Het algemene doel is kennisdeling en intervisie met betrekking tot kwaliteit in de Limburgse voorzieningen. In 2011 behandelden we de volgende thema s: BINC, Ariadne, opvolging traject uitvoeringsbesluit, leeftijdsbewust personeelsbeleid, systemen van zelfevaluatie en het Project Gebruikersparticipatie. De gastvoorziening bracht ook telkens een kwaliteitsthema uit de eigen voorziening naar voren Actieplanning opvolgen traject uitvoeringsbesluit - procedure rond proceseigenaarschap continueren - deelname aan intervisiegroep kwaliteit Limburg 15

17 4.2 PERSONEELSBELEID Leerbeleid van het begeleidingstehuis Aandacht voor leren en ontwikkelen vinden we binnen onze organisatie belangrijk. We vertrekken vanuit de visie van een lerende organisatie. We beogen dat medewerkers steeds meer kwaliteiten gaan gebruiken zodat we steeds beter de gewenste resultaten bereiken in functie van de doelgroep. Naast verhogen van kennis en kunde willen we als organisatie ook tijd en energie vrijmaken om aandacht te geven aan motivatie en betrokkenheid van medewerkers Actieplanning Verder implementeren in de teams van visieteksten en handleidingen ontwikkeld in projectgroep leerbeleid. - Naar 2011 toe willen we verder gemeenschappelijke opleidingen organiseren rond agressiebeheersing en contextueel denken. - Individuele opleidingen en teamopleidingen - Kennisopbouw rond Ariadne en BINC verder aansturen, implementeren en integreren Evolutie / evaluatie actieplanning 2011 Verder implementeren in de teams van visieteksten en handleidingen ontwikkeld in projectgroep leerbeleid. In 2010 werd de visie van de'projectgroep leerbeleid' verfijnd en op papier gezet. De visie van 'projectgroep leerbeleid' wat kadert in het kwaliteitsverslag als 'omschrijving van het VTO-beleid' werd als volgt omschreven. Vanuit het personeelsbeleidsplan werden destijds rond volgende onderwerpen verbeteracties voorgesteld: bijvoorbeeld: visie op personeelsbeleid; competentieprofielen; functioneringsgesprekken, beoordeling, en werving en selectie; en tot slot vorming, training en opleiding gekoppeld aan leeftijdsgeïntegreerd personeelsbeleid en kennismanagement. Het doel was op elk van deze terreinen theoretische kennis bijbrengen, structuren aanpassen, procedures opzetten en veranderingen binnen de organisatie realiseren. En dit voor een betere ondersteuning en sturing van zij die een verschil maken in onze organisatie, namelijk de medewerkers: het belangrijkste kapitaal van onze vzw. Verder werkende op dit personeelsbeleidsplan werden er vanuit overleg leerbeleid verschillende documenten ontwikkeld als ondersteuning omtrent leren in de organisatie. Deze documenten werden verzameld in een 'groeikaft' (zowel in papieren als in digitale versie). Bedoeling is deze documenten met ingang van 01/01/2011 te hanteren binnen de verschillende teams. Het 'verslag gevolgde vorming' en de 'appreciatie en evaluatie vorming' werden na het volgen van gezamenlijke of individuele vormingen door medewerkers bezorgd aan de coördinatoren van de verschillende inhoudelijke teams. Het document 'onthaalbeleid' wordt bij aanwerving en start gehanteerd door leidinggevenden. Naar 2011 toe willen we verder gemeenschappelijke opleidingen organiseren rond agressiebeheersing en contextueel denken. Na een toelichting door lesgever Benny Leesen op 6/06/2011 aan de gehele personeelsploeg konden medewerkers intekenen op de gemeenschappelijke vorming LSCI. LSCI (Life Space Crisis 16

18 Interventie) biedt methodieken om met crisissituaties om te gaan. LSCI is een vijfdaagse opleiding en dus zeer arbeidsintensief. In de periode september-oktober volgde een eerste groep begeleiders in vast dienstverband deze opleiding. De tweede groep medewerkers volgt in de periode april-mei De eerste reacties en evaluaties van de opleiding klonken erg positief. De vervolgopleiding Rots & Water is uiteindelijk niet doorgegaan in 2011; deze opleiding voor diegenen die verdiepend aan de slag willen gaan met de methodiek zal in februari 2012 doorgaan. De plannen om in het kader van CANO alle nieuwe medewerkers in vaste contracten een opleiding in het contextueel werken aan te bieden werden o.w.v. organisatorische redenen verschoven naar De begeleiders van het project Werkatelier / Project A volgden in januari wel één dag interne vorming gegeven door Jürgen Peeters van De Onderstroom. De medewerkers van Project A en de Dienst Tijdsbesteding volgden op 31/08/2011 ook een dagopleiding 'motivererende gespreksvoering'. Ook de organisatie van de jaarlijkse algemene personeelsvergadering (APV) werd aangestuurd door de projectgroep. Op 6/10/2011 werden de thema's waarin beleidsmakers en medewerkers enige tijd bezig geweest zijn, gedeeld met de gehele personeelsgroep. Individuele opleidingen en teamopleidingen Gezamenlijke vormingen worden aangestuurd door BORG en het methodisch team. Daarnaast gingen er dit jaar nog team- en individuele opleidingen door, ingebed in de teamcoaching en in de individuele coaching (POP). Kennisopbouw rond Ariadne en BINC verder aansturen, implementeren en integreren. Binnen de projectgroep Leerbeleid werden op regelmatige basis de topics Ariadne en BINC aangesneden. Vaststelling blijft dat de processen rond deze twee initiatieven blijvende aandacht behoeven binnen de vzw. Ook in 2011 konden we rekenen op de tussenkomst van ICOBA voor een tussenkomst in de onkosten voor vormingen aan het personeel Actieplanning Verder implementeren in de teams van visieteksten en handleidingen ontwikkeld in de projectgroep leerbeleid. - Naar de brede personeelsploeg opleidingen voorzien rond agressiebeheersing en contextueel denken. - Individuele opleidingen en teamopleidingen. - Kennisopbouw rond Ariadne en BINC verder aansturen, implementeren en integreren. 17

19 4.2.2 Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk Sinds mei 2008 na de sociale verkiezingen beschikken we over een Comité Preventie en Bescherming (CPBW) op het Werk. Dit comité bestaat uit negen leden: vier leden gekozen door de werkgever, vier leden gekozen door de werknemer en één preventieadviseur. Dit comité vergadert tien keer per jaar en heeft als opdracht alle middelen aan te wenden om het welzijn van de werknemers bij het uitvoeren van hun opdracht te bevorderen. In die vergaderingen worden de actiepunten van dat jaar besproken en geëvalueerd per afdeling. In de laatste vergadering van het jaar worden de actiepunten voor het komende jaar aangebracht. Het comité heeft voornamelijk een adviserende rol t.a.v. de andere overlegorganen binnen de vzw. Dit comité sluit aan bij de werking van de Interne Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk (IDPBW) die reeds eerder werkzaam was. Hieronder vindt u de aangepakte actiepunten van 2011 en de nieuwe actiepunten voor 2012 voor het begeleidingstehuis Pieter Simenon Evaluatie verbeteracties van 2011 Actie m.b.t. verhogen algemeen welzijn Tijdpad JAP/GAP Uitvoerder Auditverslag 2012 JAP Interne preventieadviseur/ methodische coördinatie Brandpreventiebeleid en evacuatieoefening Verwarming en verluchting lokalen Inventaris arbeidsmiddelen en chemische producten Dienstinstellingsverslagen en instructiekaarten Nodige schilderen herstellingswerken Vervangen meubels voor JAP JAP GAP 2011 GAP 2011 JAP JAP Interne preventieadviseur Logistieke medewerker Interne preventieadviseur Interne preventieadviseur Logistieke medewerker Interne preventie- Gewenst resultaat Doorlichting om actiepunten ter verbetering uit te halen Jaarlijkse oefeningen en evacuaties voorzien Streven naar een aangename werkomgeving Veilige werkomgeving Veiligheid gebruikte middelen garanderen Onderhoud van gebouwen Aangenaam leefklimaat Opvolging/ supervisie Interne preventieadviseur/ CPBW Interne preventieadviseur/cpbw Interne preventieadviseur/ CPBW Interne preventieadviseur/ CPBW Interne preventieadviseur/ CPBW Interne preventieadviseur/cpbw Interne preventie- Aangepakt eind 2011 Ja/Nee/ gedeeltelijk nee gedeeltelijk gedeeltelijk nee nee ja ja 18

20 interne jongeren adviseur scheppen voor de jongens Infrastructuurwerken GAP Interne preventieadviseur Onderhoud gebouwen adviseur/ CPBW Interne preventieadviseur/ CPBW ja Geplande verbeteracties van 2012 Binnen het CPBW werd beslist dat de manier van oplijsting van actiepunten licht wordt gewijzigd. Dit betekent dat actiepunten op deelwerkingniveau blijven bestaan, maar dat deze door het CPBW niet worden opgenomen in een gedetailleerde planning. Wel zijn deze terug te vinden in de jaarlijkse planningen per deelwerking en de kwaliteitsverslaggeving. Op regelmatige tijdstippen worden deze teruggekoppeld naar het CPBW. Voorbeelden van jaarlijkse punten die binnen het CPBW worden behandeld zijn: - EHBO-vorming medewerkers; - opvolgen EHBO-beleid (vzw); - gezondheidsbeleidsplan; - inventaris arbeidsongevallen ; - bepaling sociale maribel (vzw); - bespreken financieel verslag (in februari en september); - verslag CPBW-werking; - overzicht educatief verlofuren (in september); -... Ook zal vanuit het begeleidingstehuis fors geïnvesteerd worden in de actieve participatie aan werkgroepen gelinkt aan de actiepunten in de jaaractieplanning (JAP) en de globale actieplanning (GAP) op vzw-niveau. In 2012 zullen we werken aan het opstellen van de procedure arbeidsongevallen, klachtenprocedure, en de integratie inspectie CPBW en de opmaak jaarplanning CPBW. Binnen de globale actieplannen zullen we participeren aan het uitwerken van een nieuw beleid rond arbeidstijd ( ), het verkennen en uitwerken van een beleid rond stress en burn-out ( ) en het uitwerken van een gezond arbeidsklimaat (ergonomie, psychosociale gezondheid, globaal preventieplan). 19

21 4.2.3 Personeelsoverzicht Toelichting bij het personeelsoverzicht (situatie op 01/01/2012) Op basis van de sinds 01/12/2003 residentiële capaciteit van 30 adolescente jongeren in een voorziening categorie 1bis met opnameplicht en de personeelsnormen sinds 01/01/2001 bestaat de actuele personeelsformatie uit 25,5 betoelaagbare voltijds equivalenten (= VTE). Het dagcentrum met een capaciteit van 10 kinderen wordt apart georganiseerd met 6 VTE (inbegrepen 0,50 begeleiding via Sociale Maribel 3 vanaf 01/07/1998), waarvan er echter 0,50 structureel ter beschikking is gesteld van de residentiële werking, zodat het personeelsvolume dat beschikbaar is voor het begeleidingstehuis op 26 VTE komt. Sinds 01/07/1997 kunnen ook Sociale Maribel 1-tewerkstellingsmiddelen aangewend blijven binnen onze sector. Deze extra personele ruimte bedraagt 0,34 VTE en kan naar eigen behoeften, maar uiteraard binnen een bepaald budget aangewend worden. Ook zijn vanaf 01/07/2001 Sociale Maribel 4-middelen aangewend ter vervanging van arbeidsduurvermindering voor de niet-zware beroepen, vastgesteld op 0,42 VTE. Ten slotte leveren vanaf 01/07/2004 Sociale Maribel 5-middelen 0,24 VTE. Sociale Maribel geven samen 1 VTE. In het kader van het Vlaams Intersectoraal Akkoord voor de social profit (VIA) is 0,30 VTE structureel in dienst ter vervanging van conventioneel verlof voor jarigen en vrijstelling arbeidsprestaties van + 45-jarigen (zware beroepen). Naast de gewone personeelsformatie zijn 8,75 VTE medewerkers toegevoegd op basis van vier projectovereenkomsten binnen het Agentschap Jongerenwelzijn: - Project Ervaringsleren: 1,25 VTE (0,25 bijzondere functie en 1 begeleid(st)er) - Project Werkatelier: 3 VTE (3 begeleid(st)ers) - Bijkomende Erkenning 3,5 VTE (3,5 begeleid(st)ers) - HCA-dienst: 1 VTE administratie We merken op dat meerdere medewerkers feitelijk voltijds ter beschikking staan op basis van samengestelde deeltijdse contracten en dat enkelen ook verantwoordelijkheden opnemen en taken uitvoeren binnen de algemene werking van de vzw. 20

22 Om te onthouden bij de jaarwisseling Realiseerden betrokken stages: - Van Ham Riet 3 de jaar orthopedagogie Antwerpen - Boonen Saïdja 2 de jaar orthopedagogie Hasselt - Essers Lore 3 de jaar orthopedagogie Hasselt - Gofflo Lotte 3 de jaar maatschappelijk werk Leuven - Paesen Heidi 3 de jaar criminologie Leuven - Jiroflé Erika 3 de jaar maatschappelijk werk Leuven - Smeyers Eveline 3 de jaar orthopedagogie Antwerpen - De Weerdt Paula 1 ste jaar orthopedagogie Hasselt 2 de jaar orthopedagogie Hasselt Van Mol Nathalie 3 de jaar orthopedagogie Antwerpen Lauwers Sander 2 de jaar orthopedagogie Zonhoven Saelen Tanja 2 de jaar maatschappelijk werk Geel Karakaya Meral 2 de jaar orthopedagogie Zonhoven Hellinx Rens 1 ste jaar orthopedagogie Mol 21

23 4.3 Samenwerkingsverbanden Participatie op diverse relevante externe overlegniveaus blijft een belangrijk aandachtspunt om ook structureel de maatschappelijke en emancipatorische doelstellingen met betrekking tot onze doelgroepen te bereiken. Daartoe worden extern intensieve samenwerkingsverbanden en netwerken onderhouden. Dit gebeurt op verschillende niveaus: Vlaams, provinciaal, regionaal en lokaal; zowel binnen als buiten de sector Bijzondere Jeugdbijstand, binnen koepels en met werkvormorganisaties, binnen samenwerkingsverbanden en participerend aan al dan niet inhoudelijke overleggroepen. De vzw is als organisatie sectoraal aangesloten bij: - de vzw Vlaams Welzijnsverbond (Caritas) in Brussel, als christelijk geïnspireerd initiatief; - de vzw Jongerenbegeleiding in Kortrijk. Ook werd in 2011, al dan niet (zeer) intensief, vanuit het begeleidingstehuis samengewerkt op diverse niveaus. Op nationaal en Vlaams niveau - het Project Ervaringsleren, een organisatorische en inhoudelijke samenwerking met twee Vlaamse partners Cirkant, Turnhout en De Wissel, Leuven: directies, stafmedewerkers, begeleiders; - de overleggroep CANO-voorzieningen (directies, staf, begeleiders); - de overleggroep 'bijkomende erkenning' Vlaams-Brabant, Antwerpen, Limburg en de gemeenschapsinstelling De Kempen; - het Samenwerkingsverband Trainingscentra voor Kamerbewoning (raad van bestuur en intervisiegroep); - de stuurgroep druggerelateerde projecten BJB; - het Vlaams instituut voor vorming en opleiding in de social profit (VIVO); - de samenwerkingovereenkomsten met zorgboerderijen, vzw's en openbare besturen i.f.v.. brugprojecten en ervaringsprojecten; - het Steunpunt Groene Zorg; - de vzw Securex, Brussel; - de Vlaamse vereniging voor preventie en bescherming PREBES. Op provinciaal niveau - het Limburgse Coördinatiecomité BJZ van het Vlaams Welzijnsverbond; - het Limburgs Platform Bijzondere Jeugdzorg Voorzieningen (LPJ) (algemene vergadering en overleg met de regiodienst Jongerenwelzijn Limburg); - de Centrale Wachtlijstwerking BJB Limburg (CWL); - de Limburgse werkgroep Vorming BJB, geïntegreerd in het LPJ; - de Intervisiegroep Kwaliteitszorg BJB Limburg, geïntegreerd in het LPJ; - het Ondersteuningsteam Migranten BJB Limburg (algemene vergadering), geïntegreerd in het LPJ; - het project Ariadne BJB Limburg (stuurgroep en werkgroep); - het project DrugSLink i.s.m. Huize St.Vincentius, VGGZ, CAD en Katarsis; - het Contactcomité voor Organisaties Jeugdzorg Limburg; - de stuurgroep Herstelbemiddeling Meerderjarigen Tongeren; - de samenwerking met Arktos Limburg en Maatwerk/Sint-Ferdinand (project A); - de externe dienst voor preventie en bescherming op het werk IDEWE; 22

24 - de werkgroep Welzijnszorg, regionale dienst Limburg; - de gewestelijke vakbonden LBC-NVK en ABVV-BBTK. Op regionaal en lokaal niveau - het Regionaal Welzijnsoverleg Noord-Limburg; - structureel overleg met betrokken onderwijsinstellingen, in het bijzonder de deeltijdse scholen; - de netwerkstuurgroep Integrale Jeugdhulp Noord-Limburg; - het overleg politie Lommel; - het Hasselts Overleg Welzijn HOW. 23

25 5 EXTERNE BELEIDSONTWIKKELINGEN De externe beleidsontwikkelingen met betrekking tot de sector Bijzondere Jeugdbijstand werden deels beïnvloed door de federale regeringsonderhandelingen en deels door het huidige sociaaleconomische klimaat. Het vernieuwde VIA-akkoord werd afgesloten, de concrete uitvoering is echter niet duidelijk. Jeugdrecht en de desbetreffende uitvoering worden in de toekomst gewestelijke materie. Ondertussen realiseerde het Vlaams parlement een 'Maatschappelijke Beleidsnota Jeugdzorg' en bereiden we een Staten-Generaal Jeugdzorg' voor die in 2012 zal plaatsvinden. 5.1 MAATSCHAPPELIJKE BELEIDSNOTA STATEN-GENERAAL BIJZONDERE JEUGDZORG Het Globaal Plan Jeugdzorg werd in 2011 opgevolgd door een Maatschappelijke Beleidsnota Jeugdzorg. Hierin werden vanuit verschillende invalshoeken diverse knelpunten opgelijst en mogelijke antwoorden/oplossingen geformuleerd waarbij preventie, inzetten op de eerste lijn, pleegzorg, de hulpvraag centraal, trajectbegeleiding en meer eenvormige aanpak in het oog springen. De Maatschappelijke Beleidsnota wordt in 2012 opgevolgd door een Staten-Generaal Bijzondere Jeugdzorg waarbij de essentiële vraag is waar de Bijzondere Jeugdzorg staat in Vier themagroepen buigen zich momenteel over de volgende thema's: positie van de Bijzondere Jeugzorg binnen integrale jeugdhulp; zorg op maat in privaat hulpaanbod; zorg op maat in beveiligde opvang en kwaliteit, effectiviteit, efficiëntie en participatie. Deze werkgroepen leiden tot een strategische visie en een tussentijds rapport met operationele doelstellingen. In terugkoppeling wordt feedback voorzien om ten slotte te komen tot een syntheserapport dat publiekelijk gemaakt wordt op een Staten-Generaal Bijzondere Jeugdzorg in juni INTEGRALE JEUGDHULP De geplande datum rond installatie toegangspoort werd niet gehaald. In 2010 vond er een studiedag plaats rond de intersectorale toegangspoort, het verder bouwen aan verantwoorde en verantwoordelijke jeugdhulp. Hierin werd een uiteenzetting gegeven rond de implementatie van de intersectorale toegangspoort. De nieuwe startdatum voor de toegangspoort is 1 januari HET NIEUWE VIA-AKKOORD Het oude VIA-akkoord (Vlaams Intersectoraal Akkoord non-profit) dateert van juni Het voorzag tot en met 2010 drie luiken: uitbreidingsbeleid, koopkrachtverhoging en kwaliteitsverbetering. Op basis daarvan waren er heel wat subsidietechnische besprekingen en werden er collectieve arbeidsovereenkomsten afgesloten. In het kader van de koopkrachtverhoging werd ook in 2009 de eindejaarspremie gradueel verhoogd. In functie van de kwaliteitsverbetering werden de werkdrukvermindering, het management en het vormingsbeleid ondersteund met bijkomende middelen vanaf 2006, gradueel verhoogd tot in Eind 2009 worden de voorbereidingen opgestart voor de onderhandelingen over een nieuw VIA-akkoord na Bij aanvang 2011 stelden we vast dat er geen nieuw VIA-akkoord was. Doorheen 2011 onderhandelden de partners verder en net voor het jaareinde, 2 december, werd het 24

26 akkoord ondertekend. In 2012 ligt er nog heel wat werk om de uitvoeringsbesluiten van dit akkoord te concretiseren en de inhoud van het nieuwe akkoord meer te verduidelijken. 5.4 UITBREIDINGSBELEID BIJZONDERE JEUGDBIJSTAND 15 juli 2011 ontvingen we de rondzendbrief 'uitbreiding van het private aanbod van de bijzondere jeugdbijstand: de thuisbegeleidingsdiensten en diensten begeleid zelfstandig wonen, de beweging naar multifunctionele organisaties via ombouw'. In het verleden hadden we reeds een thuisbegeleidingsdienst aangevraagd en gezien de beweging naar multifunctionele organisaties vonden wij het een uitdaging ook deze uitbreiding opnieuw aan te vragen. Gekoppeld aan onze interesse voor het Columbusproject van het Oranjehuis, waarin we ook reeds onze interesse hebben laten blijken, wilden wij de kennis en methodieken van positieve heroriëntering meenemen in de opstart van een thuisbegeleidingsdienst. Daar het echter voor ons een opstart van een nieuwe voorziening zou betekenen en de kostprijs hierdoor hoger kwam te liggen werd de erkenning in november aan een andere initiatiefnemer toegekend. We betreuren deze beslissing, maar blijven constructief verder werken aan toekomstige uitdagingen in kader van het uitbreidingsbeleid. 5.5 PROJECTEN VANUIT PIETER SIMENON De verdere ontwikkelingen van de projecten vanuit Pieter Simenon blijven een permanent aandachtspunt en worden deels gevat in regulariseringstrajecten. Het project 'Gestructureerde Kortdurende Residentiële Begeleiding' (GKRB) werd in het kader van een ruimer regulariseringstraject van projectmatige initiatieven een 'bijkomende erkenning'. Vanaf 2011 beschikt het begeleidingstehuis over een bijkomende erkenning voor 16 plaatsen 'om voor een gedeelte van de capaciteit uitsluitend minderjarigen te begeleiden, die rechtstreeks uit een gemeenschapsinstelling komen'. Hierdoor bedraagt het jaarlijks aantal jongeren op te nemen uit de gemeenschapsinstelling 24. Deze bijkomende erkenning loopt parallel met de basiserkenning van het begeleidingstehuis en wordt zodoende ook geïnspecteerd en eventueel hererkend net zoals de basiserkenning. Meer informatie over de bijkomende erkenning kan u lezen in onderdeel 6.2 van dit kwaliteitsverslag. Het PEL-project (Project ErvaringsLeren), waarin Pieter Simenon samenwerkt met Cirkant en De Wissel, blijft met projecttoelagen van Jongerenwelzijn een gevarieerd ervaringsaanbod uitwerken, waarin het projectaanbod voor jongens is verzekerd. In 2011 bleef dit aanbod ook inspelen op mogelijkheden in het kader van de Vlaamse Groene Zorg, die subsidies verleent voor de zorg en activering van zorgvragers op land- en tuinbouwbedrijven. In 2010 reeds turnden we het project Werkatelier om naar Project A. Het Werkatelier blijft opkomen voor het segment zwakkere brugprojectjongeren in Noord-Limburg. Het Werkatelier wil de eigen expertise van geïndividualiseerd maatwerk voor afhakers ten dienste stellen van een ruimere doelgroep in de BJB. Met drie partners gingen we aan de slag: Arktos, St.-Ferdinand en wijzelf. Project A werd de werknaam. A staat hierbij voor afhakers, maar ook voor actie en voor anders. Onze gezamenlijke droom: een project voor afhakers, met kleinschalige afdelingen op locaties over heel Limburg verspreid. In zijn we gestart met een experiment met drie kleine 25

27 afdelingen in Lommel, Beringen en Lummen (dus in de eigen locaties van de drie partners). Wat de projecten PEL en Werkatelier betreft, blijven we in een overgangsperiode zitten naar verdere regularisering. In 2011 stelde het Agentschap Jongerenwelzijn een nota op: 'regionale projectendienst' waarin drie opties naar voren werden geschoven. De derde optie omvat een regionale projectendienst die een aantal functies behelst zoals time-out, ervaringsleren en dagbesteding ter beschikking van alle aanbieders bijzondere jeugdbijstand in die regio. Het gesprek tussen het agentschap en de koepels betreffende deze regularisering is nog lopende. In Limburg gingen Pieter Simenon en Sint-Augustinus reeds aan tafel om hun projecten eventueel in een samenwerking verder te ontwikkelen. Het komende jaar 2012 zal deze evolutie verder verduidelijken zowel wat betreft de bestuurlijke keuze vanuit het agentschap als de invulling in Limburg concreet in een eventuele gezamenlijke projectendienst samen met andere partners. In maart 2009 riep het Agentschap Jongerenwelzijn op om in het kader van het Globaal Plan Jeugdzorg gepast aanbod inzake druggerelateerde problematiek in de bijzondere jeudbijstand te organiseren via regionale proefprojecten. vzw Jongerenwerking Pieter Simenon en Huize St.Vincentius te Zelem werkten in samenwerking met VGGZ, CAD en Katarsis een Limburgs projectvoorstel uit, in afstemming met het Limburgs Platform BJZ. Het project DrugSLink (Druggerelateerd-Samenwerkingsverband-Limburg, netwerking-kwaliteitsverbetering BJB) wordt sinds 2010 gefaciliteerd door Pieter Simenon en loopt tot en met 2012 voor de provincie Limburg. Ten slotte faciliteert onze organisatie sedert 2005 het door de provincie Limburg betoelaagd project minderjarigen in POS of Intersectorale Centrale Wachtlijst Limburg. 26

28 6. KERNPROCESSEN VAN EEN CANO-BEGELEIDINGSTEHUIS CANO als letterwoord staat voor Centrum voor Actieve Netwerkontwikkeling en Omgevingsondersteuning. Begeleidingstehuis Pieter Simenon, van oorsprong een eerder residentiële voorziening, heeft reeds jarenlang expertise opgebouwd in het begeleiden van adolescenten en contexten met een complexe achtergrondproblematiek. Vanuit een herdefiniëring van de residentiële hulpverlening is CANO geëvolueerd tot een multimodaal en flexibel begeleidingsconcept. Cruciale uitgangspunten hierbij zijn dat de hulpverlening permanent vorm krijgt vanuit de dagelijkse leefomgeving van de jongeren en dat nieuwe breuken moeten vermeden worden. Het model stuurt aan op snel en efficiënt schakelen tussen ambulant, mobiel, projectmatig en residentieel begeleidingswerk in opbouw naar een geïntegreerd begeleidingstraject. In het volgende hoofdstuk gaan we dieper in op de organisatie van de hulpverlening zoals die gestalte krijgt in de dagdagelijkse werking van het begeleidingstehuis. We starten met een toelichting over het CANO-concept en actuele bewegingen rond protocollering en website. Vervolgens gaan we dieper in op de verschillende teams en actieplanning. Ten slotte focussen we op enkele projecten die toelaten nog sneller en efficiënter te werken met onze doelgroep. 6.1 CANO-concept, protocollering en website Het CANO-concept pleit voor een herdefiniëring van de residentiële hulpverlening, met als uitgangspunt dat ook bij erg moeilijke gezinscontexten de hulpverlening vorm krijgt vanuit en in de dagelijkse leefomgeving van de jongere. Als we de hulpverlening vanuit de leefomgeving van de jongere laten vertrekken, spreken we niet alleen over jongeren, maar ook over contexten en leefomgevingen. Vanuit deze benaderingswijze (her)benoemen we de moeilijkheden en de problemen waaraan gewerkt wordt en herbekijken we de plaats waar en de manier waarop dit kan gebeuren. Het thuismilieu en de ruimere leefomgeving zijn de dragende krachten in het persoonlijk netwerk van de jongere of moeten dit terug worden. Vanuit de vragen en mogelijkheden van de jongere en zijn leefomgeving, wordt een begeleidingstraject op maat voorzien. Iedere CANO-voorziening heeft een aantal begeleidingsdomeinen grondig uitgebouwd. Deze verschillende domeinen sluiten naadloos op elkaar aan vanuit deze visie. De residentiële begeleiding in onze leergroep biedt de dragende structuur die zorgt voor de wisselwerking tussen de verschillende noodzakelijke begeleidingsdomeinen. Samen met de contextbegeleiding voorzien zij in een intensieve individuele begeleiding. Onze begeleidingen zijn sterk op vraag en op maat ontwikkeld zodat we kunnen zeggen dat geen twee begeleidingen identiek zijn en elk begeleidingstraject opnieuw maatwerk is in samenwerking met de betrokken jongere en zijn context. De contextbegeleiders staan in voor dit maatwerk waarvoor zij de eerste informatie krijgen vanuit de opname die werd gerealiseerd door de sociale dienst. De sociale dienst staat daarnaast ook in voor de sociale administratie doorheen de begeleiding en het dossierbeheer van elke jongere. De dienst Tijdsbesteding, Werkatelier / Project A en specifieker het project Ervaringsleren creëren het begeleidingsdomein dagprogrammatie. Gezien de problematische kant van een zinvolle dagbesteding bij onze jongens mogen we gerust het woord 'creëren' gebruiken. Ons STUT-team sluit het integraal begeleidingsconcept af met mogelijkheden van time-out, sociale vaardigheidstraining, vrijetijdsbesteding en ondersteuning in de leergroep en als groene begeleider 27

29 naar de jongens toe. In het volgende hoofdstuk krijgt u een beter beeld van deze verschillende begeleidingsdomeinen en hun verbeterprojecten. We herhalen dat in 2010 verder werd meegewerkt aan het protocolleren van het CANO-model. Eind 2009 kon het betreffende eindrapport afgeleverd worden: een protocoltekst waarin CANO beschreven wordt als een geïntegreerd multimodaal en flexibel totaalconcept voor hulpverlening aan moeilijk begeleidbare adolescenten en hun leefomgeving. Naast de protocoltekst werden tevens toegevoegd: de actuele visietekst, een korte historische schets, een doelgroepomschrijving, de verwerking van de vragenlijst CANO-doelgroep en -verwijzers en een middelenvoorstel. Het protocol betekent vooral een doelgroepgericht, methodisch en organisatorisch kwaliteitslabel. Conform het protocol engageren de CANO-voorzieningen zich om jaarlijks aangepaste vorming te voorzien op basis van eigen thema's, alle gelinkt aan de componenten van het model en de methodiek. Op 25 februari 2011 organiseerden de CANO-voorzieningen, samen met het Agentschap Jongerenwelzijn, voor de eerste keer een presentatiedag waarin het CANO-protocol werd toegelicht aan het brede publiek. Deze presentatiedag "De kracht van CANO - Inspirerend verbinden in de Bijzondere Jeugdzorg" vond plaats in het Provinciehuis van Leuven, en werd een boeiende en inspirerende dag met in de voormiddag een algemene situering van CANO. In de namiddag concretiseerden we het CANO-verhaal met een vijftal thematische sessies. In oktober 2012 plannen we een eerste interne studiedag met deelnemers van de acht CANOvoorzieningen. Nu reeds zijn de voorzieningen aan de slag gegaan met een bevraging van de medewerkers over de te behandelen thema's. De praktische ondersteuning van AG Insurance Solidarity betekent alvast een flinke welgekomen logistieke duw in de rug. In de zomer van 2011 werkten we samen met Barbara Tombeur - aan de uitbouw van een website die het CANO-verhaal in alle facetten belicht. De site bevat naast een pak informatie voor het brede publiek, ook een medewerkersgedeelte met een reeks nuttige tools voor de CANO-voorzieningen. Het is onze hoop dat deze tools de CANO-medewerkers ondersteunen om het maximale rendement uit het samenwerkingsverband te halen. De overkoepelende website van de CANO-voorzieningen is terug te vinden op In de bijlagen werd een aantal screenshots van de nieuwe website ingesloten (bijlage 1). Het geplande persmoment met minister Jo Vandeurzen en zijn kabinetsmedewerkers op 21/12/2011 kon uiteindelijk niet doorgaan. Op 7/03/2012 ondernemen we een nieuwe poging om de minister en zijn medewerkers te ontvangen om het protocol aan de pers voor te stellen en als CANOvoorziening het CANO-label in ontvangst te nemen. 28

30 6.2 Bijkomende Erkenning Reeds in het vorige jaarverslag (projectenwerking) maakten we gewag van het komende regulariseringstraject voor een aantal projecten binnen de sector Bijzondere Jeugdbijstand. Het vertrekpunt hierin is dat projecten binnen de sector- zoals alle projectvormen - per definitie tijdelijk en innovatief zijn, en van hieruit hun nut en effect kunnen bewijzen. Vandaar dat het agentschap op initiatief van de overheid een aantal projecten wilde verankeren in een reguliere enveloppenfinanciering. Met de regularisering van de GKRB-projecten zette het Agentschap Jongerenwelzijn (en minister Jo Vandeurzen) een volgende stap in het verankeren van het projectmatig hulpaanbod. Het aanbod dat door het GKRB-project sedert 2003 werd gecreëerd, kan nu dus rekenen op meer continuïteit en rechtszekerheid. In concreto werd GKRB in de projectvorm op 31/12/2010 stopgezet. De middelen die voorheen naar het GKRB-project gingen, worden vanaf 1/01/2011 ingezet voor de creatie van capaciteitseenheden met een bijkomende erkenning. Door in te tekenen op het regulariseringstraject engageert het Begeleidingstehuis Pieter Simenon zich om de komende jaren 16 capaciteitseenheden voor te behouden voor jongens die doorstromen uit een gemeenschapsinstelling. Concreet vertaalt zich dit in de opname van 24 jongens op jaarbasis. Net als de voorgaande jaren blijft begeleidingstehuis Pieter Simenon focussen op de regio's Limburg, Antwerpen, Vlaams-Brabant (Leuven) en Mechelen (en dit voor de moeilijkste doelgroep binnen de Bijzondere Jeugdbijstand). De jongeren die de bijkomende erkenning beoogt, zijn een erg specifieke doelgroep en deze vraagt een nog specifiekere aanpak vanuit de voorziening. De overheid erkent in deze regulariseringsbeweging de lokale kennis en expertise die begeleidingstehuis Pieter Simenon bezit. Conform de overeenkomst engageren we ons ook tot regelmatig overleg met onze voornaamste partners. Het voorbije jaar hadden we, naast de wekelijkse werkcontacten, ook tweemaal een gestructureerd overleg met de partners van gemeenschapsinstelling De Kempen, Afdeling De Markt. Samen met de andere 'bijkomende erkenning'-voorzieningen, vinden we elkaar ook tweemaal per jaar op het 'GKRB-overleg'. Op uitnodiging van het Agentschap Jongerenwelzijn woonden we in september een evaluatievergadering bij in Brussel. Regelmatig telefonisch contact met de Centrale Wachtlijst Limburg en overleggen met de regioverantwoordelijke van Limburg zorgen voor een correcte afstemming en communicatie inzake de toeleiding van de doelgroep. We geven kort nog wat cijfermateriaal mee. In 2011 hebben we 33 jongeren rechtstreeks opgenomen vanuit een gemeenschapsinstelling. Van die 33 jongeren waren er negen heropnames, zowel vanuit 2010 als vanuit Daarnaast hebben acht jongeren een time-out gehad in de gemeenschapsinstelling: deze jongeren werden ook heropgenomen in Nog twee jongeren worden in 2012 heropgenomen. Drie jongeren belanden uiteindelijk niet in de cijfers van de overeenkomst bijkomende erkenning. Op moment van toewijzing verbleven zij wel in de gemeenschapsinstelling, maar zij overbrugden de periode tussen gemeenschapsinstelling en het opnemen van de begeleiding in Pieter Simenon thuis. Strikt genomen stroomden ze dus niet rechtstreeks door, ook al behoren ze tot de doelgroep die de bijkomende erkenning beoogt. De cijfers weerspiegelen niet altijd de werkelijkheid en geven een te beperkt zicht op de trajecten van de jongens. In de dagdagelijkse realiteit met het werken met onze doelgroep komt het 29

31 behoudsengagement fel op de voorgrond. Een terugkoppeling naar de gemeenschapsinstelling wordt in de regel gevolgd door een verderzetting van het traject van de jongeren. Slechts in enkele gevallen loopt het begeleidingstraject dermate vast dat we genoodzaakt zijn een terugkoppeling naar de gemeenschapsinstelling voor langere periode te adviseren. Maar ook in deze gevallen gaan we meestal in op vragen tot heropname van de jongere. Crisissen zijn in die zin geen breekpunten, wel leermomenten. Bij het het optreden van knelpunten of spanningsvelden tijdens het verloop van het traject, zullen we alle inspanningen leveren om de begeleiding van onze jongeren te garanderen. Op 16/12/2011 gingen we ook op een uitnodiging van het agentschap met de vraag om een samenwerkingsprotocol te ondertekenen om in de toekomst het verdere gebruik van de timeoutmodule in de gemeenschapsinstellingen voor onze jongeren te continueren. Hiervoor werd een generiek modelprotocol uitgewerkt dat met specifieke info vanuit begeleidingstehuis Pieter Simenon werd aangevuld. Vanaf 1/02/2012 zal Jongerenwelzijn deze ondertekende timeoutovereenkomsten hanteren als formele voorwaarde voor een time-outplaatsing van een jongere in een gemeenschapsinstelling. De gemeenschapsinstellingen blijven in de toekomst een actieve rol spelen in de opvang van jongeren met complexe behoeften, vanuit hun dubbele opdracht van maatschappijbeveiliging en hulpverlening. Het aanbieden van time-out aan private partners biedt perspectieven voor een instellingsoverschrijdende en intersectorale aanpak in de benadering van deze moeilijk te begeleiden jongeren. Met dit aanbod willen de gemeenschapsinstellingen een vastgelopen begeleidings- of behandelingstraject deblokkeren door een korte afkoelings- en bezinningsperiode te bieden in een beveiligde setting. Begeleidingstehuis Pieter Simenon kan in een periode van acht maanden na opname rekenen op een snelle inschakeling van de time-outmodaliteit indien de situatie dit vraagt. Einddoel is het herstel van de hulpverleningsrelatie en een heroriëntering van de jongere naar de voorziening van herkomst. Ook in 2012 zullen wij verder werken om een kwalitatief aanbod te voorzien voor de doorstromers vanuit de gemeenschapsvoorzieningen. Het kind heeft vooralsnog geen naam gekregen, maar samen met de collegavoorzieningen hopen we op een naam die de lading beter dekt voor onze doelgroepjongeren. Naar volgend jaar toe hopen we ook de diverse samenwerkingensverbanden en de toeleiding van deze doelgroep te maximaliseren. Met enige trots stellen we vast dat jongens doorheen een traject met Pieter Simenon, volgend op een verblijf in de gemeenschapsinstelling, erin slagen terug aansluiting te vinden bij de eigen leefomgeving en maatschappij, en op eigen kracht of mits enige ondersteuning verder samen met anderen hun leven oppakken. 30

32 6.3 Het leergroepteam De leergroep realiseert een tijdelijk verblijf voor een aantal van onze jongeren, maar pas nadat alle hulpbronnen in de leefomgeving zijn aangesproken op hun mogelijkheden. Dit aanbod is sterk geïndividualiseerd en legt de nadruk op ondersteuning, beveiliging, structurering en begrenzing in combinatie met ruimte en verantwoordelijkheid, kansen en groei. Door een permanentiesysteem de klok rond is de leergroep een steeds beschikbare 'terugvalbasis' voor alle jongeren die door het begeleidingstehuis contextueel begeleid worden. Een verblijf in de leergroep heeft geen leefomgevingsvervangende functie (tenzij zeer uitzonderlijk). We werken intensief met de jongere rond het (weer) in verbinding komen met zichzelf en zijn leefomgeving. Het einddoel van een begeleiding is steeds een reïntegratie in hun eigen leefomgeving Evolutie/ evaluatie van de actieplanning 2011 Verbreding binnen de teamcultuur en het teamproces. Het thema veiligheid en vertrouwen verder aanscherpen. Het leergroepteam heeft in 2011 verder gebouwd aan de verbetering van de teamcultuur en het teamproces. Naast verschillende intervisiemomenten en de start van een externe procesbegeleiding door vzw De Onderstroom hebben we thema s zoals : jezelf hanteren binnen begeleidingen, patronen doorbreken, herverdeling van verantwoordelijkheden binnen het team en onze eigen kijk op veiligheid en vertrouwen aangescherpt. Verdieping in het hanteren van onze residentiële jongeren (groepshantering, grijze zone gasten). Zoeken naar handvatten om constructief te kunnen werken met specifieke problematieken zoals: ADHD, agressie, psychiatrische problematiek, enz. Om meer verdiepend rond specifieke gedragsmoeilijkheden aan de slag te gaan binnen en met het team heeft Cédric Devaux in het kader van zijn eindwerk voor de CVO-opleiding Bachelor Orthopedagogie een aantal bruikbare handvatten aangereikt. Samen met het team hebben we veel aandacht besteed aan het zoeken naar de orthopedagogische vragen om hier ons handelen op af te stemmen. De schriftelijke rapportage van het team via de database optimaliseren. Deze actie houdt rekening met de visie van een geweldloze communicatie, met de richtlijnen inzake het decreet rechtspositie minderjarigen en wordt geënt op de CANO-visie. Vernieuwing van het permanentielokaal ter verbetering van het welbevinden op de werkvloer. Werken aan een verbeterplan rond het optimaliseren van de inhoud van de verschillende diensten naast de ontwikkeling van een opvolgingsplan rond het materieel beleid. Doorheen 2011 is er binnen de verschillende werkgroepen hard gewerkt rond het zoeken naar een manier om het gehele team te betrekken binnen veranderingen. Voor de dienstregistratie is er een eenduidige vorm van registreren ontwikkeld per thema zodat het geheel overzichtelijk toont. In 2012 gaan we verder in op het stuk orthopedagogisch handelen. Het permanentielokaal is vernieuwd en aangepast aan de noden van de begeleiders om de arbeidsvreugde te laten toenemen. Het materieel beleid komt jaarlijks terug op de agenda. Meewerken aan het project DrugSlink. Zowel vanuit de coördinatie als de begeleiders van het leergroepteam werd er actief deelgenomen aan het project DrugSLink, via de stuurgroep en de interne werkgroep. Het afgelopen jaar was verkennend en zoeken naar een manier om tot verdieping te komen. In 2012 willen we graag een 31

33 brug leggen naar de praktijk en het gehele team naast de jongeren en hun context betrekken binnen deze projectgroepen Actieplanning 2012 Binnen een jong en vernieuwend team werken aan een verdere verbreding binnen de teamcultuur en het teamproces. Het thema veiligheid en vertrouwen verder aanscherpen aan de hand van teamrollen, zelfzorg en ruimte voor feedback. Dit proces wordt mede extern opgevolgd vanuit twee contacten met vzw De Onderstroom. Uitbouwen van handvatten in het hanteren van onze residentiële jongeren. Meer specifiek aandacht voor een verdieping in het orthopedagogisch handelen (individueel en groepsgericht) naast preventief werken rond druggebruik (vanuit het project DrugSLink) en agressieregulering inbedden binnen het leergroepgebeuren. Voor dit laatste zullen we een beroep doen op ICOBA. Meewerken aan CANO-verdieping en organisatieontwikkeling binnen de gehele vzw. Binnen de reeds bestaande werkgroepen (inhoud diensten, dienstregistratie, materieel beleid en studiosysteem) de brug leggen naar de dagelijkse praktijk. De balans van draaglast en draagkracht aangaande overdruk en agressie binnen het groepsgebeuren, bewaken door ondersteuning te zoeken binnen het begeleidingstehuis Studiedagen en vormingen 2011 CVO Step- Bachelor Orthopedagogie: Cedric Devaux LSCI: Werner Luycks, Claudia Geens, Sven Cremers, Evy Van Gorp, Elke Emmers ADHD Symposium: Martina Tips, Ilse Evers, Riet van Ham, Sven Cremers Je bent wat je eet: Martina Tips, Elly Vanden Boer, Claudia Geens Stuurgroepen en werkgroepen 2011 Werkgroepen 2011: Inhoud diensten: Elly Vanden Boer, Riet Van Ham, Werner Luyks Dienstregistratie: Martina Tips, Sven Cremers, Dorien Lepoutre Materieel beleid: Elly Vanden Boer, Riet Van Ham, Werner Luyks Studiosysteem: Ilse Evers, Joeri Noels, Claudia Geens Opvolging medicatiehantering leergroep: Sven Cremers Permanentielokaal: Martina Tips, Sven Cremers, Dorien Lepoutre Interne werkgroep drugs: Sven Cremers Stuurgroepen 2011: Overleg DTB- Project A LG: willekeurige begeleider + Claudia Geens Overleg LG en CT: volledige team STK-BRAL: Martina Tips DrugSLink: Claudia Geens 32

34 6.3.5 Stuurgroepen en werkgroepen 2012 Werkgroepen 2012: Inhoud diensten: Elly Vanden Boer, Riet Van Ham, Werner Luyks Dienstregistratie: Martina Tips, Sven Cremers, Evy Van Gorp Materieel beleid: Elly Vanden Boer, Riet Van Ham, Werner Luyks Studiosysteem: Ilse Evers, Joeri Noels, Claudia Geens CANO-denktank: Evy Van Gorp Opvolging medicatiehantering leergroep: Sven Cremers Stuurgroepen 2012: Overleg DTB- Project A LG: willekeurige begeleider + Claudia Geens Overleg LG en CT: volledige team STK-BRAL: Martina Tips DrugSLink: Sven Cremers 33

35 6.4 Het contextteam Het contextteam staat voor drie opdrachten: - vraaggestuurde begeleiding van 30 jongeren en hun leefomgeving; - permanentie studiosysteem; - dagelijks waarborgen van een bereikbaarheidssysteem tussen 16 en 22 uur, in het weekend tussen 8 en 22 uur Actieplanning Vanuit de aansturing van BORG volgt het contextteam ook dit jaar de organisatieontwikkelingen in de uitbouw van een procesgerichte netwerkorganisatie. Als team werken we, aangestuurd door BORG en het methodisch team, verder aan de uitbouw van zelfsturende teams. - Interne werkgroep studiosysteem. Eind 2010 werd een interne werkgroep, bestaande uit medewerkers van het contextteam, de leergroep en coördinatie, opgericht. Bedoeling is voorstellen uit te werken om doelstellingen, opzet en finaliteit van het studiosysteem terug helder te krijgen en aan te passen. - De intervisiemethodiek die de voorbije werkjaren verder werd uitgewerkt, zal ook in 2011 gehanteerd en verdiept worden. - Begeleidingsinvulling: in 2011 zal het contextteam verder bekijken hoe ze hun hulp- en dienstverlening nog kwalitatiever en efficiënter kunnen maken. - Beroepsgeheim en informatiedoorstroom binnen jeugdhulpverlening. - In 2011 organiseren de contextbegeleiders opnieuw een teamdag met een inhoudelijk kader en een ontspannend gedeelte, vertrekkende vanuit de kwaliteitsdriehoek (ik - wij - taak) Evolutie / evaluatie 2011 Uitbouw van zelfsturende teams. Het thema kwam meerdere malen ter sprake (op teamvergaderingen en op de APV in oktober) doch een verdere uitwerking en implementatie van de principes bleef uit. Interne werkgroep 'Studiosysteem' Deze werkgroep werd 'on hold' gezet in maart 2011 in afwachting van het bericht over een eventuele bijkomende erkenning voor meisjes. Een van de mogelijke facilitaire opties in deze aanvraag was dat het huidige studiogebouw gebruikt zou worden voor de huisvesting van een meisjesgroep. Uiteindelijk vernamen we midden 2011 dat we de bijkomende erkenning niet verkregen. Intervisie verder uitbouwen In 2011 kwam het contextteam driemaal samen in intervisiemomenten. Kwaliteit en efficiëntie van de dienstverlening De vaststelling kwam dat er behoefte is aan efficiënte onderlinge kruisbestuiving van know-how en expertise en dat dit structureel georganiseerd dient te worden binnen een vernieuwde vergaderstructuur. 34

36 Duidelijkheid rond beroepsgeheim en informatiedoorstroom binnen jeugdhulpverlening Vanuit het contextteam werd een begeleider afgevaardigd naar een workshop rond beroepsgeheim. Het thema kwam ook aan bod tijdens de workshops van de APV in oktober. Er is blijvende vraag naar uitdieping van dit onderwerp. Organiseren teamdag Op 14/02 en 16/09 vonden teamdagen plaats, met een inhoudelijk en een ontspannend gedeelte Actieplanning 2012 BINC 'Begeleiding In Cijfers' kortweg BINC - zullen we in 2012 in onze werking integreren als een onderdeel van onze verslaggeving. We pogen in 2012 te komen tot een optimale afstemming op elkaar van de verslaggeving en BINC. We hopen dat BINC op die manier een ondersteunend instrument wordt dat aanzet tot reflectie over de dossiers en in die zin ook tijdsbesparend kan zijn. Zelfsturende teams In 2012 komt de organisatie-ontwikkeling in de uitbouw van een procesgerichte netwerkorganisatie hoog op de agenda. Aangestuurd door BORG en het methodisch team, maken we werk van de implementatie van deze principes. Implementatie van de CANO-methodieken Aangestuurd door de interne 'CANO-denktank' die zoekt naar optimale implementatie van de CANO-visie en -methodieken, maakt het contextteam de CANO-visie waar. Met het uitvoeren van de contextbegeleiding speelt het contextteam een essentiële rol binnen de ZAP-functie die JPS als CANO-voorziening vervult. We ambiëren in 2012 zowel de organisatie van ons team alsook de 'CANO-attitude' van elk lid van dit team (verbindend en oplossingsgericht werken) verder te ontwikkelen. Een begeleider uit het contextteam neemt om de drie maanden deel aan de CANO-intervisie die vanuit de acht CANO-voorzieningen georganiseerd wordt. Bestendiging vergaderstructuur We zorgen voor een evenwichtige vergaderstructuur, met ruimte voor intervisie, begeleidersoverleg en thematische besprekingen. Tevens maken we ruimte voor teamdagen, met aandacht voor inhoud en ontspanning. Studiosysteem Waar 2011 een periode van bezinning betekende voor de werkgroep Studiosysteem, komt deze in 2012 tot conclusies : gaat het 'Studiosysteem' in haar huidige vorm verder bestaan of verandert deze ingrijpend? De vraagstelling naar een 'tussenoplossing' in de overgang naar BZW is dringend. Duidelijkheid rond beroepsgeheim en informatiedoorstroom binnen jeugdhulpverlening We doen een verdere studie van deze materie en de toepasbaarheid ervan op onze werksituaties en komen in de loop van 2012 tot een werkbaar instrument voor de verdere toekomst. Het Steunpunt Jeugdhulp zal hierbij als waardevolle partner ingeschakeld worden. 35

37 6.5 De Sociale Dienst Het opnamebeleid: de Sociale Dienst zorgt voor een vlot verloop van elke opname in samenwerking met de Centrale Wachtlijst Limburg (CWL), rekening houdend met de bestaande opnameprocedure en doelgroep. De sociale administratie vormt een belangrijk deel van het takenpakket van de sociale dienst. De focus ligt voornamelijk op mutualiteit, kinderbijslag, VDAB, OCMW. Op de hoogte zijn van belangrijke wetgeving, decreten, methodieken e.d.... is noodzakelijk om een goede dienstverlening te garanderen. Deze dienstverlening houdt in: het toepassen van kennis én het verlenen van advies aan gebruikers, collega's en externe diensten. Andere belangrijke taken zijn contacten met het VAPH, de sociale kaart, assesment naar externen (diensten en personen), BINC en Ariadne. Extern overleg: deelnames aan rondetafelgesprekken, overleg Centrale Wachtlijst Limburg, Overleg gemeenschapsinstellingen, therapeutische overleggen,... Het dossierbeheer: om een begeleiding goed te laten verlopen is het noodzakelijk een dossier aan te leggen met alle nuttige informatie rond de gebruiker. Dit dossier, zowel manueel als elektronisch, wordt aangemaakt bij de start van de begeleiding en bevat o.a. gegevens met betrekking tot de verwijzer, beschikkingen, adressen, medische informatie, schoolgegevens, sociale administratie, het hulpverleningsprogramma van de verwijzer,... Gedurende de begeleiding worden de dossiers aangevuld met het handelingsplan, evolutieverslagen en verdere relevante informatie. Bij uitschrijving van de jongere wordt het dossier geklasseerd en vijf jaar na zijn meerderjarigheid wordt het vernietigd. Computerbeheer: het gebruik van de interne database en ook andere programma's maken deel uit van ons dagelijks takenpakket. Daarnaast bekijkt de sociale dienst of er aanpassingen kunnen gebeuren en is in die zin medeproceseigenaar Actieplanning 2011 Vanuit aansturing BORG: Mee realiseren van een opdrachtovereenkomst binnen de evolutie naar zelfsturend teams; Meewerken aan de realisatie van een drugbeleidsplan; Meewerken aan de implementatie van het decreet rechtspositie; Meewerken aan de analyse en het verbeterplan tevredenheidmeting gebruikers; Meehelpen aan de update van de gebruikersbrochure Evolutie / evaluatie actieplanning 2011 Vanuit de aansturing van BORG: Mee realiseren van een opdrachtovereenkomst binnen de evolutie naar zelfsturende teams De opdrachtsovereenkomst van het begeleidingstehuis zit in zijn ontwerpfase. Pas als deze wordt vastgelegd kan de opdrachtsovereenkomst van de sociale dienst worden uitgewerkt. In de tweede helft van 2011 en eerste helft 2012 wordt hier verder aan gewerkt. Meewerken aan de implementatie van het decreet rechtspositie minderjarige Het decreet werd toepast op het werkgebied van de Sociale Dienst. Dit is echter een blijvende doelstelling die regelmatig geëvalueerd moet worden. Meewerken aan de analyse en het verbeterplan tevredenheidsmeting gebruikers Omwille van de opstart van BINC en Ariadne in 2011 is het verbeterplan van de tevredenheidsmeting geen prioriteit meer. We verwachten dat beide projecten een voldoende antwoord kunnen bieden op onze vragen naar peiling van tevredenheid van de gebruikers. 36

38 Meehelpen aan de update van de gebruikersbrochure Deze doelstelling werd uitgesteld naar een later te bepalen datum. Databasesysteem: het nieuwe databasesysteem is opgestart op 1 mei We ondervinden echter nog af en toe problemen met bepaalde zaken. Dit moet blijvend in de gaten gehouden worden. Terugkoppeling naar IT blijft hierin noodzakelijk. In 2011 is hier aan gewerkt, maar dit blijft een doelstelling zolang het systeem niet optimaal werkt. Deelname aan interne werkgroep drugs (vanuit DrugSLink): in 2010 werd een werkgroep opgestart rond het thema drugs. Dit proces loopt en de sociale dienst heeft actief deelgenomen (als afgevaardigde van het OT-team). In 2012 zal dit proces verder lopen en blijven wij actief deelnemen. Uniform registratiesysteem: vanaf 1/01/2011 werd BINC operationeel voor de hele Vlaamse sector. Wij zijn hierin volop bezig, maar we merken dat het toch nog in zijn kinderschoenen staat. Een link maken tussen BINC en het jaarverslag werd nog niet aangestuurd door de vzw. Een algemene hervorming van het jaarverslag is een doelstelling van de volledige vzw voor Ariadne: met dit project willen de voorzieningen en verwijzers binnen de provincie Limburg de samenwerking en kwaliteit van de hulpverlening aan jongeren (en hun gezinnen) optimaliseren d.m.v. constante evaluatie. In het LPJ werd voorjaar van 2011 beslist dat er minimaal gewerkt dient te worden met hun systeem. Voorlopig dienen we enkel de evaluatiepapieren rond de intake door te mailen naar de jongere en zijn context. Ook wij als sociale dienst vullen deze evaluatiepapieren in. Dit enkel voor jongeren uit Limburg. Tevredenheidsmetingen: de tevredenheidsmetingen van jongeren die de voorziening verlaten hebben (en hun context) dienen geanalyseerd te worden. Welke rol zal de sociale dienst hierin spelen? Kunnen we een link leggen met Ariadne? Kennismaking met voorzieningen: we hebben dit jaar kennis kunnen maken met de drughulpverlening van Broeders Alexianen in Tienen. Andere diensten hopen we volgend jaar te bezoeken. Kennismaking met eigen projecten: deze doelstelling is verschoven naar Emancipatorisch werken: binnen de sociale dienst hadden wij al enkele stappen gezet richting emancipatorisch werken met de doelgroep en hun context, dit in de vorm van een proefproject. Naar aanleiding van de opstart van een CANO-denktank (met medewerking van collega's uit de verschillende teams) werd ons proefproject stopgezet. We nemen wel actief deel in deze CANOdenktank en hopen van hieruit doelstellingen te kunnen formuleren voor Restgroepjongeren: we merken dat we steeds vaker aanmeldingen krijgen van moeilijkere jongeren. Dit vergt veel overleg en voorbereidingswerk. We hebben nood aan specifieke richtlijnen rond het werken met deze jongeren, zeker gericht naar het opnamebeleid (bijv.: wat zijn onze grenzen?). In 2011 werd het thema enkele malen behandeld in overleg met het methodisch team. 37

39 6.5.3 Actieplanning 2012 Nieuwe doelstellingen voor 2012 bevatten: Deelname aan interne werkgroep drugs (vanuit DrugSLink): in 2010 werd een werkgroep opgestart rond het creëren van een drugsbeleidsplan. De sociale dienst zal ook in 2012 actief deelnemen aan het proces om een drugsbeleidsplan te ontwikkelen. De implementatie van eventuele beslissingen zal vermoedelijk gebeuren in 2012 / Aansturing van implementatie uniform registratiesysteem: verdere aansturing en implementatie van de processen rond BINC. Aansturen van de integratie van BINC en cliënt - en jaarverslaggeving. Kennismaking met voorzieningen: om onze kennis over de sociale kaart omtrent onze jongeren te verbeteren, bezoeken we enkele diensten en organisaties. We denken voor dit jaar aan crisisopvang en een begeleidingstehuis voor niet-begeleide minderjarige vreemdelingen in Limburg. Kennismaking met eigen projecten: om jongeren tijdens de intakeprocedure beter te informeren over ons aanbod van projecten, gaan we een woonwerkproject en een PEL-project bezoeken. Restgroepjongeren: in 2011 voelden we een toename van aanmeldingen van deze zogenaamde restgroepjongeren. In 2012 hopen we richtlijnen te krijgen rond het werken met deze doelgroep. Daarnaast hebben we ook nood aan diepgaand overleg rond individuele dossiers. Up-date opnamebeleid: we merken dat sommige verwijzers niet volledig op de hoogte zijn van onze werking (de doelgroep, het aanbod, de voorwaarden, de procedures). In 2012 willen we op bezoek gaan bij verschillende verwijzende instanties om hier opnieuw duiding te geven. Ook rond het project ervaringsleren willen we meer uitleg geven bij de verwijzers. Kennismaking justitie: we voelen binnen de sociale dienst een nood aan duiding rond bepaalde aspecten van het juridisch systeem. In 2012 willen we een afspraak maken met een Limburgse jeugdrechtbank of justitiehuis om hier uitleg rond te krijgen. Meewerken/meedenken rond beleidsaspecten: o.a. crisisdepannage, opnamebeleid, Gevolgde vorming (o.a. infosessies) in /01/2011: interactieve dialoogdag rond intake Ariadne: Hasselt (Ingrid en Tine) 25/02/2011: in -en uitstroomproblematiek inzake begeleidingstehuizen: Hasselt (Ingrid) 11/03/2011: teamuitstap: Leuven (Ingrid) 14/03/2011: terugkomdag interactieve dialoogdag rond intake Ariadne: Hasselt (Ingrid) 6/05/2011: intersectorale studiedag Ariadne: Hasselt (Ingrid) 20/05/2011: 50 jaar vzw Jongerenwerking Pieter Simenon: Lommel (Ingrid) 16/06/2011: samenwerkingsafspraken Gemeenschapsinstelling De Markt: Lommel (Ingrid) 28/ / /12/2011: introductie en het leren omgaan met psychopathologische ziektebeelden: St. Niklaas (Ingrid) 2/12/2011: symposium rond agressie: Gent (Tine) 7/12/2011: BINC: stand van zaken: Brussel (Ingrid en Tine) 38

40 6.6 De dienst Tijdsbesteding De dienst Tijdsbesteding (DTB) is verantwoordelijk voor het ondersteunen van het zoek- en begeleidingsproces naar een zinvolle en groeibevorderende tijdsbesteding, gekaderd binnen een individueel begeleidingstraject van de jongere. Nadruk wordt gelegd op de integratie van de jongeren in het reguliere school- en werkaanbod. Het is vooral een ondersteunende, bemiddelende functie in samenwerking met diverse actoren (jongeren, begeleiders, externe actoren zoals scholen, CLB's, werkgevers, vormingsinitiatieven...) Actieplanning Contacten met o.a. CLB aanscherpen en de weg inzake loopbaanbegeleiding verder exploreren. Onze blik verruimen en eventueel een netwerk opstarten om de samenwerking met externe partners te vergroten. - De gehele huisstijl van de dienst Tijdsbesteding in een vernieuwd kleedje steken naast de ontwikkeling van een folder woon-werk en folder DTB. - Reorganisatie en implementatie van het vernieuwde takenpakket van de dienst Tijdsbesteding Evolutie / evaluatie actieplanning 2011 Het team telt 2,15 VTE verdeeld over drie medewerkers. In 2011 is er één medewerker langdurig in ziekte gegaan, één medewerker heeft genoten van bevallings- en ouderschapsverlof en een andere medewerker heeft gekozen voor een nieuwe jobuitdaging. Dit alles samen maakt dat er binnen het team weinig stabiliteit aanwezig was. In de tweede helft van 2011 is er meer ingezet op het inwerken van nieuwe medewerkers en de praktische uitvoering van de job. De vooropgestelde inhoudelijke doelstellingen werden gedeeltelijk overgedragen naar Contacten met o.a. CLB aanscherpen. Onze blik verruimen en eventueel een netwerk opstarten om de samenwerking met externe partners te vergroten. Vanuit DTB is er ingezet om binnen de denkgroep van School Zonder Racisme (SZR) actief deel te nemen. Dit was de uitgelezen kans om aan kruisbestuiving te doen en de expertise binnen de bijzondere jeugdzorg met deze van het onderwijs te delen. Samen met de groep SZR organiseerden we op 8/11 een studiedag. Onze insteek was het werken met en kijken naar talenten van leerlingen om een mogelijke schooluitsluiting van leerlingen die schoolmoe zijn te voorkomen. DTB heeft er de workshop: spelen met talenten gebracht. Dit was een aangename ervaring en onze deelname aan deze werkgroep zal in 2012 verder gezet worden. De gehele huisstijl van de dienst Tijdsbesteding in een vernieuwd kleedje steken naast de ontwikkeling van een folder woon-werk en folder DTB. DTB is er in geslaagd om een nieuw logo en nieuwe folder te ontwikkelen. Dit werd in samenspraak met de jongens ontwikkeld. De woon-werk folder zit inhoudelijk goed in elkaar, enkel dient er nog gesleuteld te worden aan de lay-out. De gehele huisstijl van DTB doortrekken is een doelstelling voor Reorganisatie en implementatie van het vernieuwde takenpakket van de dienst Tijdsbesteding. Tijdens de eerste helft van 2011 zijn we, 'door het voorbereidend werk in 2010' erin geslaagd om het inhoudelijke stuk van DTB over een andere boeg te gooien. We hebben de keuze voor een tijdsbesteding gelinkt aan de principes van loopbaanbegeleiding (wie ben ik, wat kan ik, wat wil ik). 39

41 Stagiaire Lotte Gofflo heeft hier een verdiepend eindwerk over geschreven. Binnen DTB hebben we zelf een draaiboek gemaakt over een verdiepende en andere manier van werken. Deze manier van werken begint met de info die we verkrijgen vanuit de intake. We hebben een lijst ontwikkeld waarin we polsen naar de vragen die bij de jongeren aanwezig zijn en hoe we hier vanuit de dienst Tijdsbesteding kunnen inspelen. Om iedereen mee te krijgen binnen dit proces wordt dit in 2012 herhaald Actieplanning Reeds bestaande netwerken onderhouden. Vanuit het RWONL en SZR opnieuw actief deelnemen aan de organisatie van een nieuwe studiedag. - Vernieuwde huisstijl van DTB binnen de gehele werking van DTB doortrekken. - Reorganisatie en implementatie van het vernieuwde takenpakket van de dienst Tijdsbesteding. - Herhaling en verdere verdieping rond loopbaanbegeleiding en talentgericht werken. - Vereenvoudiging van het takenpakket van dienst Tijdsbesteding. Een eenduidige lijn binnen de manier van werken en externe communicatie Samenwerkingsverbanden Ook in 2011 hebben we weer met verschillende onderwijs- (bijv. CDO's, voltijds onderwijs, syntra, CVO Step,...) en vormingsinstellingen (bijv. Arktos, Athetys, Arena, Project A,...) samengewerkt. In het kader van brugprojecten werken wij samen met volgende organisaties: Open Atelier Lommel (bv. Kringwinkel Lommel) en Welzijnszorg (ziekenhuis Geel). In het kader van (alternatief) vrijwilligerswerk werd met volgende organisaties samengewerkt: Noodasiel Lommel, BVBA Essentials Hair antwerpen, Boer Bart Breemans Bree en Akindo. In het kader van woonwerkbegeleiding werd er samengewerkt met Groene Zorg en met volgende individuele woonwerkplaatsen: Landbouw: familie Breemans Bree Kermis: Gerda Caers Lommel Andere: Hoeve het Gehucht (Overpelt) In het kader van werkbegeleiding werd met volgende werkgevers nauw samengewerkt: IOK Geel, woon- en zorgcentrum Jessa Hasselt, taverne Belle Vue Mol, NV Jasaco Lummen, Bogaerd Peer, Carrosserie Verdonck Lommel, Schrijnwerkerij Dave Swennen Neeroeteren, BVBA Essentials Hair Antwerpen, BVBA Nivari Kapones Antwerpen, Scana Niliko Bree, Bouwbedrijf CO & Partners Vucht, Hoeks verhuizingen Lommel, Essers Lommel, WDP, DHL Genk, Bvba Comhair Beverst, Compucity Hoeselt, Kompenhof Neerpelt, Sunparks Mol, Carrosserie Beukers Lommel Studiedagen en vorming 2011 Leer- en netwerkdag bij SEN: Iene Jaspers Leer-recht: Anke Colson Lotte Gofflo Loopbaancoaching en vertaling naar de doelgroep: Iene Jaspers Sarah Boelaers Lotte Gofflo Anke Colson Claudia Geens Competentiecentrum VDAB: Iene Jaspers Sarah Boelaers Lotte Gofflo Anke Colson Claudia Geens Waaier aan kansen: Iene Jaspers Lotte Gofflo Claudia Geens Groene zorg: Anke Colson Claudia Geens 40

42 Krachten bundelen: Kristien Leen Anke colson LSCI: Anke Colson Claudia Geens Geef kansen meer kleur (SZR): Kristien Leen Claudia Geens ADHD symposium: Kristien Leen Leren en werken: Kristien Leen Claudia Geens Stuurgroepen 2011 Overleg project A -DTB-LG: Volledige team Welzijnsoverleg: Katrien Thues Claudia Geens Drugslink: Claudia Geens School zonder Racisme (SZR): Claudia Geens 41

43 6.7 HET STUT-TEAM De opdracht van het STUT-team wordt geconcretiseerd in vijf kernopdrachten: - Time-out: inventariseren van time-outaanbod; ontwikkelen van time-outmethodieken in samenwerking met andere diensten; uitvoeren van een intern georganiseerde time-out; opgedane kennis delen met collega's; eindverantwoordelijkheid rond de administratie bij dit aspect. - Sociale vaardigheidstraining (SOVA): inventariseren van SOVA- technieken; uitvoeren van intern georganiseerde SOVA; opgedane kennis delen met collega's. - Groene begeleiding: vanuit laagdrempeligheid structureel mee openstaan voor klachten van onze jongeren over de organisatie en deze signaliseren en kanaliseren. - Vrijetijdsbesteding: inventariseren, stimuleren en evalueren van vakantie- en vrijetijdsaanbod, vervullen van brugfunctie naar vrijetijdsbesteding. - Ondersteuning leergroep: bijspringen bij (wekelijkse) groepsactiviteiten; thematische ondersteuning van de bewonersvergadering, ventilatie-gesprekken met de doelgroep. Bij elke nieuwe opname wordt het STUT-aanbod tijdens de startdagen aan de betrokken jongeren voorgesteld Actieplanning Verder uitbouwen van de bewonersvergadering binnen de residentiële groep met een knipoog naar participatief werken. - Vernieuwing van het STUT lokaal door en voor de jongeren om de locatie aantrekkelijker en meer toegankelijk te maken. - SOVA verder uitbouwen: verdieping in het methodisch werken binnen de sociale vaardigheden Evolutie/ evaluatie van de actieplanning 2011 Verder uitbouwen van de bewonersvergadering binnen de residentiële groep met een knipoog naar participatief werken. De bewonersvergadering is momenteel ingebed binnen een vaste structuur waarbij de STUTbegeleider er over waakt dat de communicatie van de jongeren naar het leergroepteam en omgekeerd vlot verloopt. We merken een positieve beweging inzake inspraak en het durven aanbrengen van punten door de jongeren. Het werken vanuit en met de groep heeft een positieve invloed op het leergroepgebeuren. Vernieuwing van het STUT lokaal door en voor de jongeren om de locatie aantrekkelijker en meer toegankelijk te maken. Momenteel zijn er aanpassingen als een opklapbaar bed en fiche-bord voor folders voorzien. Het lokaal dient in 2012 verder afgewerkt te worden. SOVA verder uitbouwen: verdieping in het methodisch werken binnen de sociale vaardigheden. Dit is een punt waar jaarlijks innovatief mee omgesprongen zal worden. In 2011 is er zwaar ingezet op de methodiek van Rots & Water die mits enkele aanpassingen een goede manier van werken blijkt voor de doelgroep. Verder werd er ingezet vanuit theoretische kaders als Kuin, Vygotsky, het socratisch coachen, Maslov, Watslawick enz. 42

44 6.7.3 Actieplanning Afwerken van een vernieuwd STUT lokaal door en voor de jongeren. - Samen met de begeleiders en de doelgroep zoeken naar een manier om preventief werken aangaande drugsmisbruik en agressie binnen het begeleidingstehuis te installeren (bv. door het een plaats te geven binnen de bewonersvergadering,...). - Enerzijds naast de bewonersvergadering zoeken naar manieren om gasten zoveel mogelijk te betrekken in het overleg aangaande hun traject. Hoe kunnen de jongeren hun stem laten horen? Anderzijds zoeken naar manieren om begeleiders zo veel mogelijk mede-eigenaar te maken van het STUT- aanbod aangaande de jongeren die ze in begeleiding hebben. - Verder uitwerken van het extern time-out aanbod Studiedagen en vormingen 2011 ADHD symposium: Joeri Noels Geweldloze communicatie (vierdaagse opleiding): Joeri Noels Lezing, het geheim van Geluk: Joeri Noels, Claudia Geens Studiedag vakantieparticipatie: Joeri Noels Meditatief boogschieten: Joeri Noels Cijfermateriaal Er zijn in 2011 in totaal 11 time-outs doorgegaan, waarvan 6 extern (samenwerking met diverse partners) en 5 intern georganiseerde. - De bewonersvergadering werd 11 maal georganiseerd met een gemiddelde bezetting van 4 gasten per bewonersvergadering. - SOVA-trainingen met als thema's: agressie, aangeven van grenzen, zelfvertrouwen, : 67 gesprekken met gasten. - Wekelijks aanbod om te gaan fitnessen met gasten om brugfunctie te vervullen en gasten te stimuleren om te sporten. - Mee organiseren van vakantie-aanbod tijdens de schoolvakanties op dinsdag, woensdag, donderdag (mountainbike, zwemmen, pretpark,...). - Samen met de leergroep organisatie van het kamp (12/07 t/m 15/07) (5 gasten). - Aanwezigheid tijdens de wekelijkse activiteit van de leergroep. - 8 vakantie-aanvragen uitgewerkt. - Wekelijks 3 tot 5 ventilatiemomenten met gasten. 43

45 6.8 De Projectwerkingen In de onderstaande paragrafen gaan we dieper in op de projecten die onder de noemer van het begeleidingstehuis Pieter Simenon vallen. Vooreerst behandelen we het Project A. Vervolgens verkennen we het project Ervaringsleren. Project A (Werkatelier) en Project Ervaringsleren maken beiden deel uit van het begeleidingsdomein dagprogrammatie PROJECT A Algemeen Begeleidingstehuis Pieter Simenon krijgt jaarlijks personele middelen toegekend voor project Werkatelier. Deze middelen worden op twee plaatsen ingezet op de CANO-functie daginvulling/ tijdsbesteding : enerzijds bij de dienst tijdsbesteding en anderzijds bij Project A, het nieuwe afhakersproject. Project A : partners Sedert september 2010 zijn wij ingestapt in Project A, een samenwerkingsinitiatief van drie organisaties uit drie verschillende sectoren: vzw Arktos vormingscentrum Limburg, vzw De Tandem op Maat (onderwijs/buso) en Jongerenwerking Pieter Simenon (BJB). Wij gaan ervan uit dat het gegeven van afhakers (de zogenaamde onschoolbare jongeren ) sectoroverschrijdend is. Het bundelen van krachten, expertise betekent een meerwaarde voor ons project. Vorig schooljaar hebben we ons als samenwerkingsverband toegelegd op het uitwerken van onze visietekst en het zoeken van de nodige middelen. We kregen een erkenning als provinciaal onderwijsproject voor twee jaar en verkregen een gift van Cera. De afdeling in Lommel kregen daarnaast nog een gift van Welzijnszorg, een toezegging van United Fund om volgend jaar een personenbusje aan te kopen en een basgitaarversterker van de firma Roland. Project A: opstart Schooljaar was het startjaar voor Project A in Lommel, beperkt en experimenteel, gericht op de doelgroep vanuit de Bijzondere Jeugdbijstand. In het voorjaar van 2011 werd er met 10 jongeren gewerkt: 7 jongens van begeleidingstehuis Pieter Simenon, 1 jongere van OOOC Elkeen, 1 jongere van De Oever en 1 jongere van POT (Arktos). Op 1 september 2011 startten we met onze partners op drie locaties: Lommel, Lummen en Hasselt. Elke partner zette eigen middelen en personeel in om deze start te kunnen realiseren. Project A staat nu expliciet open voor alle afhakers van de provincie, waarbij onze afdeling zich garant stelt voor de doelgroep vanuit de BJB. Naast de gezamenlijke afspraken rond werkuren, regels, inhoud,... behoudt elke locatie een eigen cultuur en begeleidingstijl. Afstemming tussen de verschillende afdelingen gebeurt in verschillende werkgroepen: werkgroep D (directies en coördinatoren),werkgroep B (begeleiders en coördinatoren) en het aanmeldingsteam. Project A: doelgroep/aanmeldingen Project A richt zich tot elke jongere tussen 12 en 18 jaar die vastloopt in het reguliere onderwijsaanbod in Limburg. Scholen, CLB's, consulenten, ouders/opvoeders zijn vanaf 1/9/11 (voorlopig) de rechtstreekse toeleiders. Via de website kunnen zij jongeren centraal aanmelden. Het aanmeldingsteam bespreekt elke aanvraag en wijst de jongere toe aan de meest geschikte locatie. Bereikbaarheid en matching van vraag en aanbod worden hierbij afgewogen. Dit najaar werkten wij, afdeling Lommel, met 4 jongens uit Pieter Simenon, 1 jongere van OOOC Elkeen, 1 jongere van POT (Arktos), 1 jongere uit Mater Dei Overpelt 44

46 Project A Limburg kreeg dit schooljaar 24 aanmeldingen, we werkten effectief met 15 jongeren. 11 van de 24 jongeren stonden onder JRB of Comité. Op 31/12/2011 staan er 4 jongeren op onze wachtlijst. Leerrecht Limburg Reeds geruime tijd stelt zich in Limburg de nood aan een centrale die het leerrecht van alle jongeren bewaakt en aanstuurt, die fungeert als doorverwijzer naar bijv. Project A. In het voorjaar werden wij door Integrale Jeugdzorg Limburg uitgenodigd op een eerste overleg met de CLB-directies. De CLB' s, de onderwijsinstellingen en de provincie Limburg werken momenteel een voorstel uit, waarin projecten als Project A een plaats zullen vinden. In het voorjaar van 2012 zullen wij opnieuw betrokken worden Evolutie / evaluatie actieplanning Uitbouw Project A, verhogen expertise - De overstap naar Project A vraagt een enorme inzet en flexibiliteit van de begeleiders. Het voorbije jaar werd opnieuw serieus ingezet op vorming en intervisie: - procesdagen met vzw De Onderstroom; - intervisie op ons teamoverleg en werkgroep B; - vormingen: LSCI, meditatief boogschieten en motiverende gespreksvoering. - Het werken met stagiairs: - Tijdens schooljaar voltooide een stagiaire van VSPW Hasselt haar tweede opleidingsjaar bij ons. Dit schooljaar breiden we uit naar twee stagiares van STEP Limburg en VSPW Mol. De stagiaires zorgen voor meer man(draag)kracht en diversiteit in ons team. - Het openstellen van Project A voor jongeren uit andere voorzieningen. - We werkten het voorbije jaar met jongeren van OOOC Elkeen en van De Oever. Er werden tussen onze organisaties samenwerkingsakkoorden afgesloten en op begeleidersniveau was er een vlotte samenwerking. Mede door onze uitbreiding met de afdelingen Hasselt en Lummen, hopen we in de toekomst nog meer voorzieningen te bereiken. - Met de partners verder inhoud en gezamenlijke hantering uitwerken: sectoroverschrijdend en innoverend werken vraagt om overleg, afstemming op alle vlakken en niveaus. Na het uitwerken van de visie lag de uitdaging vooral in het afstemmen op elkaar. - Het zoeken van middelen en mogelijkheden voor een Project A voor de hele provincie Limburg. Het voorbije jaar zijn we er in geslaagd met inbreng van middelen van elke partner en met wat extra hulp van de provincie en Cera van start te gaan. Na amper één trimester blijkt reeds dat ons project meer (vooral personele) middelen behoeft: het doorgedreven individueel werken met deze moeilijkste doelgroep vraagt extra mankracht. Vooral in Lummen en Hasselt stellen zich de meeste problemen op vlak van begeleiding en back-up (tweede begeleider in de buurt als er zich problemen voordoen). Tevens blijven we dromen van uitbreiding van locaties naar Zuid- en Oost-Limburg toe Actieplanning Verhogen expertise: verder inzetten op vorming en intervisie. - In het voorjaar van 2012 volgen de begeleiders LSCI en Rots & Water. - Uitbouw leerrecht Limburg: integratie Project A mee bewerkstelligen. - Verdere uitbouw samenwerking met partners. - Verdere uitbouw netwerk van toeleiders (voorzieningen, scholen, CLB's,...). - Contextueel werken: betrekken van de ouders van de leerlingen. 45

47 6.8.4 Limburgse Projectendienst Het voorbije jaar werd er op twee niveaus gezocht naar mogelijkheden om de huidige projectenregeling te optimaliseren: - Agentschap Jongerenwelzijn tracht met de koepels tot een model te komen voor alle Vlaamse provincies. - Op Limburgs vlak spraken vzw St.-Augustinus en vzw Jongerenwerking Pieter Simenon af om op het LPJ geïnteresseerde voorzieningen uit te nodigen voor een stuurgroep, die in januari 2012 voor het eerst zal samen komen. Doel: een voorstel uitwerken voor Limburg. We gaan ervan uit dat er in 2012 een duidelijk kader zal komen, waarin Project Werkatelier (met zijn opdeling dienst Tijdsbesteding/Project A) zijn plaats zal krijgen. In de bijlagen van dit kwaliteitsverslag kunnen jullie de visietekst en een begeleidingsverslag terugvinden. Bijlage 2: visietekst Project A Bijlage 3: verslag van een begeleiding 46

48 6.8.2 Het project Ervaringsleren (PEL) Vanuit Jongerenwerking Pieter Simenon is er al jaren een grensoverschrijdende Vlaams-Nederlandse samenwerking op en rond de werkvloer in achtereenvolgende projecten. Vanaf 1995 is er de actieve samenwerking met de Stichting Xonar in Heerlen/Maastricht in functie van het initiatief rond driemaandelijkse woon-werkprojecten. Vanaf 1998 wordt deze samenwerking uitgebreid met twee Vlaamse partners, nl. Cirkant in Turnhout en De Wissel in Leuven was een moeilijk overbruggingsjaar. Enerzijds eindigde de lopende Europese betoelaging op 01/02/2001. Anderzijds werd de vraag naar Europese middelen binnen het vernieuwde project Leer- Werkcentrum La Gileppe pas goedgekeurd vanaf 23/05/2002 voor een periode van drie jaar. Voorzien op 23/05/2005, maar uitgebreid tot 31/08/2005, eindigt de Europese Interreg-subsidiëring voor het Leer-Werkcentrum La Gileppe en dus ook het residentieel verblijf op de camping. We werken binnen de Vlaamse projectmiddelen verder samen met onze twee Vlaamse partners. Het PEL project heeft binnen ons CANO-aanbod momenteel nog steeds een erg specifieke plaats naast de andere werkvormen zoals de residentie en de contextwerking. Het PEL neemt een bijzondere plaats in vanuit de specifieke methodiek van het ervaringsleren die gelinkt is aan netwerking (projectplaatsen) en contextwerking en soms ook aan de residentie, mochten jongeren tijdens de weekends niet in hun context kunnen verblijven. Het project richt zich op de methodiekontwikkeling van het ervaringsleren, desgewenst aangevuld met andere innoverende en alternatieve doe-gerichte methodieken, en dit specifiek toegespitst op de moeilijk begeleidbare jongeren binnen de sector Bijzondere Jeugdbijstand. Bedoeling is de uitzichtloze situatie van de doelgroep te doorbreken en de maatschappelijke integratie van de jongeren te bevorderen. Elk project loopt maximum 12 weken, in concreto vaak 11 weken. Sinds het vertrek op de camping in Jalhay worden projecten georganiseerd op individuele projectplaatsen en dit in combinatie met reflectiemomenten in groep. Het project heeft steeds meer aandacht voor de contextuele achtergrond van de jongere. Via het werken naar een haalbaar perspectief resulteert het project in een vervolgtraject dat gericht is op het afsluiten van de residentiële begeleiding, een aanbod naar zelfstandig wonen of een mogelijke heroriëntering naar het thuismilieu. De Vlaamse capaciteit wordt op jaarbasis vastgelegd op 21 jongeren, van wie negen voor Pieter Simenon. Onderlinge verschuivingen zijn mogelijk. Het PEL-project geeft ons als CANO-voorziening extra mogelijkheden om ons begeleidingsengagement te realiseren, net zoals andere voorzieningen dit doen met andere projecten. Jongeren die in het reguliere hulpverleningstraject dreigen vast te lopen, kunnen immers deelnemen aan het project. Gezien de specifieke benadering vanuit het ervaringsleren geeft deze benadering de jongere, zijn/haar context en de hulpverlening een nieuwe opportuniteit en kan exclusie voorkomen worden. Tegelijkertijd kan het project in andere hulpverleningstrajecten al bij aanvang voorwaardelijk werken. Jongeren kunnen in het project op korte termijn succes ervaren en een vernieuwd vertrouwen vinden in de hulpverlening. Op deze manier is het PEL voor een groot aantal jongeren een onderdeel van een langer hulpverleningstraject. We zullen als CANO-voorziening ook in de toekomst projecten met een ervaringsgerichte benadering blijven aanbieden. Door de jaren heen is deze methodiek immers geïntegreerd in ons methodiekenaanbod en heeft het zijn effectiviteit meer dan voldoende bewezen. 47

49 Actieplanning Opvolgen van de algemene doelstellingen van de overeenkomst (negen begeleidingen op jaarbasis, aanbod geïndividualiseerde ervaringsprojecten gericht op werk, gerichte contextbegeleiding en aanbod vervolgtraject). - Opvolgen van de vernieuwde uitdagingen (cfr. kadernota). - Het organiseren en integreren van vorming binnen de methodiek van het ervaringsleren. - Uitbouw projectplaatsen naar diversiteit Evolutie / evaluatie actieplanning 2011 Ook in 2011 wordt de methodiek van het ervaringsleren verder uitgebouwd. Net zoals in het werkjaar 2010 zijn er echter steeds minder groepsmomenten. Enerzijds is er nog steeds een geringere instroom van meisjes. Anderzijds wordt het steeds moeilijker (vooral voor de meisjes) te kanaliseren naar een vast startmoment. In 2011 zijn er dan ook meer individuele start- en toonmomenten gebeurd. In een aantal begeleidingen gebeurden deze momenten samen met de contextbegeleider en de context van de jongeren. Daarnaast verblijven de jongeren tijdens de week individueel op een projectplaats waar ze meewerken op de boerderij, manège of in de fruitteelt. Afhankelijk van de vraag van de jongeren en hun perspectief, leven ze mee in het gezin of verblijven ze bijvoorbeeld in een caravan. Ook dit jaar werden er gesprekken gevoerd met potentiële nieuwe projectplaatsen en gingen we ter plaatse om mensen te informeren over het project. Dit resulteerde ondermeer in drie nieuwe projectplaatsen, een aspergeboer te Lommel en twee paardenmanegés te Lummen en Balen. De projectbegeleider werkt wekelijks een dag mee op de projectplaats. Dit meewerken en mee ervaren blijft de belangrijkste methodische invalshoek. De contextbegeleider van de voorziening heeft wekelijks contact met de jongere en zijn context. De context wordt door hen geïnformeerd over het verloop van het project. De weekends worden voorbereid en geëvalueerd. Het vervolgtraject wordt uitgewerkt met alle betrokkenen. De concept - en kadernota, waarvan voorbereidend evaluatief onderzoek reeds in 2009 gebeurde, ligt momenteel nog steeds ter bespreking. Een nota rond projecten vanuit de overheid van juni 2011 geeft een eerste impressie van de pistes die het Agentschap Jongerenwelzijn wil inslaan als het gaat over continuering en financiering van de lopende en toekomstige projecten. Zowel op niveau van het samenwerkingsverband als op het niveau van de voorziening(en) zullen wij de ontwikkelingen op de voet volgen om de impact van de beslissingen op korte en middellange termijn te kunnen inschatten. Daardoor zal de verdere uitwerking van de concept- en kadernota in 2012 een belangrijk agendapunt zijn in de intervisiemomenten en PEL-vergaderingen. Globaal kan gesteld dat voor de jongens het huidige projectaanbod een schot in de roos blijft. Er is nog steeds voldoende instroom. We slagen er in om meestal drie jongens te selecteren binnen vier startmomenten op jaarbasis. 90% van de jongens wordt opgenomen vanuit een gemeenschapsvoorziening. Slechts een beperkt aantal van de jongens haakt vroegtijdig af. Het vervolgtraject situeert zich vooral richting verdere begeleiding binnen de context of BZW (begeleid zelfstandig wonen). Een verdere residentiële begeleiding is eerder uitzondering. We geven graag nog enkele concrete cijfers wat betreft Tussen 01/01/2011 en 31/12/2012 is er in 12 dossiers gewerkt. Drie jongens waren reeds opgenomen op 01/01/2011. Twee anderen zijn nog lopende op 31/12/2011. We zitten dus op schema 48

50 wat betreft het richtcijfer aangegeven in de overeenkomst (negen begeleidingen op jaarbasis). We hebben dit jaar bij alle jongeren startdagen georganiseerd samen met de contextbegeleider en het netwerk van de jongere. Daarnaast hebben we het afgelopen jaar bij de laatste twee gestarte jongeren in samenwerking met onze partners startweken georganiseerd. Herkomst: de 12 jongens waarmee gewerkt wordt in deze periode zijn allen toegewezen vanuit de jeugdrechtbank. De meerderheid van hen verbleef voorheen in een gemeenschapsinstelling. Onderwijs: acht jongeren zijn administratief ingeschreven in het voltijds onderwijs (5 BSO en 3 BUSO) en twee jongeren zijn administratief ingeschreven in het deeltijds onderwijs. Eén jongen is administratief ingeschreven in OKAN (onthaalklas anderstalige nieuwkomers). En een nietbegeleide minderjarige vreemdeling is op dit moment nergens ingeschreven. Problematiek: meestal hebben de jongeren een zwaar instellingsverleden met doorzendingen o.w.v. gedragsmoeilijkheden, druggebruik of strafbare feiten. Vervolgtraject: voor twee jongens is het project nog lopende op 31/12/2011. Deze jongeren hebben als doel na het slagen van het project BZW. Van de 10 afgesloten dossiers verlaten er twee vroegtijdig het project na feiten en ontvluchting. Bij één jongere hebben we als voorziening zelf het project stopgezet. Deze jongere valt onder de zogenaamde 'knelpuntdossiers'; voor hem hebben we een ander traject uitgewerkt. De zeven anderen beëindigden met succes het project. Vier jongeren worden verder opgevangen binnen hun context, twee jongeren worden verder begeleid binnen BZW (begeleid zelfstandig wonen), één jongen werd residentieel verder begeleid als voorbereiding op een BZW. In het kader van het Project ErvaringsLeren werd er in 2011 nauw samengewerkt met Groene Zorg en met volgende individuele PEL-plaatsen: De Waterkant (Herk-De-Stad), St.-Jozefshoeve (Balen), De Rebellenclub (Mol), Lommelse Hoevewinkel (Lommel), Dressage stal / manège Gielen-Burger (Lummen) Vormingen introductiecursus Rots en Water - LSCI ( 5 dagen) Actieplanning Opvolgen van de algemene doelstellingen van de overeenkomst (negen begeleidingen op jaarbasis, aanbod geïndividualiseerde ervaringsprojecten gericht op werk, gerichte contextbegeleiding en aanbod vervolgtraject). - Opvolgen van de vernieuwde uitdagingen (cfr. kadernota). - Het organiseren en integreren van vorming binnen de methodiek van het ervaringsleren. - Uitbouw projectplaatsen naar diversiteit. - Vervolgcursus Rots & Water 49

51 7 STATISTISCHE GEGEVENS VAN DE BEGELEIDINGEN 7.1 TOEWIJZINGEN Aantal toewijzingen, al dan niet resulterend in een gestarte begeleiding en opgesplitst naar verwijzende instantie Verwijzende niet gestarte gestarte instantie begeleiding begeleiding Totaal Totaal Totaal JRB Hasselt JRB Tongeren JRB Antwerpen JRB Brussel JRB Leuven JRB Mechelen JRB Turnhout JRB Oudenaarde Totaal JRB CBJ Hasselt CBJ Tongeren CBJ Maaseik CBJ Mechelen CBJ Turnhout CBJ Brussel Totaal CBJ Integrale JHV'ing Geen verwijzer Verwijzer onbekend Totaal anderen TOTAAL Totaal Totaal * 3 gestarte begeleidingen werden reeds aangemeld in 2010 * 9 jongeren werden heropgenomen na een TO zij worden niet opnieuw toegewezen staan wel genoteerd bij de opgestarte begeleidingen Commentaar bij tabel 7.1.1: In 2011 kregen we 66 toewijzingen, waarvan 1 jongere werd aangemeld in 2011, maar nog in onderzoek was op 31/12/2011. Deze jongere wordt opgenomen in Wat de verwijzende instantie betreft zet de trend van dalend aantal toewijzingen van Jeugdrechtbank Antwerpen zich voort. In 2009 bedroeg het aandeel van toewijzingen vanuit 50

52 Jeugdrechtbank Antwerpen nog 39%; in 2011 zakte dit tot 9 toewijzingen (14%). Het aantal toewijzingen vanuit Jeugdrechtbank Tongeren is stabiel in vergelijking met voorgaande jaren; toch blijft deze in 2011 de grootste toeleider (33%: n=22). Jeugdrechtbank Turnhout (21%) tekent dit jaar de grootste groei op. De toewijzingen vanuit de Comités voor Bijzondere Jeugdzorg vielen grotendeels stil. De twee jongeren die werden toegewezen vanuit het CBJ werden wel opgenomen Reden van niet starten begeleiding reden Volzet Samenstelling van de groep Aanvraag afgezegd verwijzende instant Andere hulpvorm meer aangewezen Ouders of jongere niet akkoord Geen verwijzende instantie Voorziening niet bevoegd Verwikkelingen vragen nieuwe aanpak Leeftijd TOTAAL Commentaar bij tabel 7.1.2: Bijna negen op tien toewijzingen resulteert in een opname. Het aantal niet-opgestarte begeleidingen (11 %: n=7) ligt in de lijn van de voorgaande jaren. Deze cijfers bevestigen de indruk dat verwijzers onze werking steeds beter leren kennen. Hierdoor kunnen ze op een efficiënte en gerichte manier jongeren toeleiden naar de voorziening. - Redenen voor niet starten van een begeleiding: - Bereikte maximumcapaciteit (volzet) werd niet als reden opgegeven. - Samenstelling van de groep (oa. leeftijdsvereisten) werd niet als reden opgegeven. Ook hier speelt de ruimere bekendheid van de voorziening bij de verwijzers vermoedelijk mee. - Eenmaal werd de aanvraag afgezegd door de verwijzer: naar aanleiding van feiten werd een verblijf in de gemeenschapsinstelling verlengd. - Vier maal werd geopteerd voor een andere vorm van hulpverlening. - In één geval waren we als voorziening niet bevoegd: deze jongere viel buiten de opnamecriteria o.w.v. te laag IQ. - Ontbrekende of tegengestelde motivatie van ouders of jongere werd niet gehanteerd als reden om niet over te gaan tot opname. - 1 jongere ging in ontvluchting voor het intakegesprek. 51

53 7.1.3 Verdeling niet gestarte begeleidingen naar leeftijd en nationaliteit Leeftijd Belg Mrk. Nederl. Bosn. Joegos. Andere Onbek. Totaal totaal totaal 15 jaar jaar jaar jaar jaar Niet gekend TOTAAL TOTAAL TOTAAL Commentaar bij tabel 7.1.3: Op gebied van nationaliteit zien we dat in 5 van de 7 niet-opgestarte begeleidingen de jongeren over de Belgische nationaliteit beschikken. Verder waren er 1 Nederlander en 1 jongere met onbekende leeftijd en nationaliteit die niet werden opgenomen. Bij deze laatste doet de naam vermoeden dat hij mogelijks een andere nationaliteit heeft, of ten minste een ander etniciteit. Op gebied van leeftijd zien we geen noemenswaardige verschillen. 52

54 7.2 GESTARTE BEGELEIDINGEN Aantal gestarte begeleidingen naar verwijzende instantie Sedert twee jaar hebben we er voor gekozen om de crisisdepannages niet meer in de tabellen op te nemen. Dit omdat hun gegevens geen realistisch beeld geven van onze CANO-werking. Crisisdepannages zijn van nature kort van aard en deze jongeren krijgen over het algemeen enkel een 'bed-bad-brood' aangeboden. Om een juist beeld te geven van het aantal opnames en uitschrijvingen worden deze jongeren weergegeven bij het aantal opnames per verwijzer (tabel 7.2.1) en bij het aantal uitschrijvingen per verwijzer (7.4.1). reguliere opnames opnames in het kader van een crisisdepannage Verwijzende instantie JRB Hasselt JRB Tongeren JRB Antwerpen JRB Brussel JRB Oudenaarde JRB Ieper JRB Leuven JRB Mechelen JRB Turnhout Totaal JRB CBJ Hasselt CBJ Tongeren CBJ Maaseik CBJ Antwerpen CBJ Leuven CBJ Turnhout CBJ Brussel Totaal CBJ geen verwijzer Subtotaal TOTAAL REGULIERE OPNAMES EN CRISISDEPANNAGES TOTAAL

55 Commentaar bij tabel 7.2.1: In 2011 hebben we in totaal 59 jongeren opgenomen. Dit betekent toch een lichte stijging ten opzichte van de vorige jaren (2010: n=53; 2009: n=51). Met dit cijfer zitten we terug op het niveau van 2008 (n=60), wel met de nuancering dat in crisisopnames plaatsvonden. Wat de crisisopnames betreft, zien we dat de dalende trend van de voorbije jaren zich verderzet. Zowel in absolute cijfers (n=3) als in procentuele cijfers (5%) zien we dat het aandeel crisisopnames in onze opnamecijfers achteruitgaat (2009:n=12;24%). Indirect wijst dit ook op een zwaardere belasting van onze medewerkers, gezien het verschil in pedagogische doelstellingen van de reguliere opnames en de crisisdepannages. In de bespreking hieronder hanteren we opnieuw de opdeling reguliere opnames en crisisdepannages. REGULIERE OPNAMES - In 2011 werkten we bijna exclusief voor de gerechtelijke jeugdbijstand. 98% van de opgenomen jongeren (n=55) werden verwezen door de jeudrechtbanken. Slechts één jongere werd verwezen door een Comité Bijzondere Jeugdzorg, i.c. CBJ Brussel. Strikt genomen valt deze regio buiten onze werkregio; in dit geval ging het om een niet-begeleide minderjarige vreemdeling waarvoor we een kortdurend engagement namen in samenwerking met een organisatie in Brussel. - De provincie Limburg blijft de grootste verwijzer met het aanleveren van de helft van alle opgenomen jongeren. Wij beantwoorden hiermee aan een belangrijke peiler van het opnamebeleid, nl. regionalisering. - Wat de verwijzende instanties betreft, springt vooral het aandeel van jeugdrechtbank Turnhout eruit. Waar zij in 2010 verantwoordelijk waren voor een kleine 10% van de opnames, verdubbelde dit percentage in Hiermee duwen ze ook jeugdrechtbank Antwerpen van de troon die ze als kopverwijzer van de provincie Antwerpen jarenlang bezet hielden. Jeugdrechtbank Tongeren zorgde ook dit jaar weer voor een derde (32,7%) van de opnames. De verwijzingen door Jeugdrechtbank Hasselt resulteerden in 10 opnames (18%). OPNAMES IN KADER VAN CRISISDEPANNAGES - In 2011 namen we 3 jongeren (5%) op in het kader van een crisisdepannage. Ter vergelijking: in 2009 bestond de groep crisisdepannages nog uit één vierde van de totale groep opnames (24%). De dalende trend van de voorbije jaren zet zich dus verder. - Twee van deze jongeren werden doorverwezen vanuit de Jeugdrechtbank Antwerpen. De andere vanuit het CBJ Maaseik. 54

56 7.2.2 Verdeling gestarte begeleidingen naar leeftijd en nationaliteit Leeftijd Belg Mrk. Nederl. Joego. Congol. Pool And. Onbek. Totaal totaal 14 jaar jaar jaar jaar jaar jaar TOTAAL TOTAAL TOTAAL * opgelet: bij 2009, 2010 en 2011 komen enkel de reguliere opnames voor Commentaar bij tabel 7.2.2: - Naar leeftijdsverdeling van de opgenomen jongens zien we een oververtegenwoordiging van 16 - en 17-jarigen. Dit ligt volledig in lijn met onze doelgroep en leeftijdsindicaties. Drie jongeren bereikten op moment van opname de kaap van 18 jaar. - Ruim acht op tien jongens (82%) hebben de Belgische nationaliteit. We hebben tien jongeren met een andere nationaliteit opgenomen, waaronder twee Marokkanen, vier Nederlanders en twee Joegoslaven. Onder de rubriek andere staan één Afghaan en één Kosovaar. Van de 46 jongeren met de Belgische nationaliteit, zijn er 18 met een andere etniciteit. 55

57 7.2.3 Verdeling gestarte begeleidingen naar POS - MOF* verwijzende instantie POS MOF POS MOF POS MOF JRB Hasselt JRB Tongeren JRB Antwerpen JRB Brussel JRB Gent JRB Ieper JRB Leuven JRB Mechelen JRB Turnhout JRB Oudenaarde TOTAAL JRB CBJ Antwerpen CBJ Hasselt CBJ Leuven CBJ Maaseik CBJ Tongeren CBJ Turnhout CBJ Brussel TOTAAL CBJ TOTAAL * POS: problematische opvoedingssituatie * MOF: als misdrijf omschreven feit * opgelet: bij 2009, 2010 en 2011 komen enkel de reguliere opnames voor Commentaar bij tabel 7.2.3: Naar verdeling POS / MOF toe zien we dat zes op tien jongens worden doorverwezen op basis van een problematische opvoedingssituatie (POS). Verhoudingsgewijs levert de provincie Antwerpen de meeste MOF-jongeren aan. 56

58 7.2.4 Verdeling gestarte begeleidingen naar domiciliëringsgemeente bij de start Domiciliëringsgemeente Arrondissement Hasselt Beverlo Genk Hasselt Ham Koersel Leopoldsburg Lummen Sint-Truiden TOTAAL Hasselt Arrondissement Maaseik Achel Bree Dilsen-Stokkem Hechtel-Eksel Houthalen-Helchteren Lommel Maaseik Meeuwen-Gruitrode Neeroeteren Neerpelt Overpelt Peer TOTAAL Maaseik Arrondissement Tongeren Bilzen Hoeselt Kortessem Lanaken Maasmechelen Opgrimbie Riemst Tongeren TOTAAL Tongeren Arrondissement Antwerpen Arrondissement Mechelen Arrondissement Turnhout TOTAAL provincie Antwerpen Provincie Vlaams-Brabant Brussels Hoofdstedelijk gewest Provincie Oost-Vlaanderen TOTAAL * opgelet: bij 2009, 2010 en 2011 komen enkel de reguliere opnames voor Commentaar bij tabel 7.2.4: - Ruim de helft van de jongeren (53%) heeft een domicilie-adres in Limburg. Deze verhouding is logisch gezien het aantal opnames vanuit de Limburgse verwijzers. Meer dan een derde van de opgenomen jongeren heeft een domicilie-adres in de provincie Antwerpen. Het aandeel van Turnhout blijft hierin groeien, het aandeel van het arrondissement Antwerpen blijft dalen. 57

59 - De gestarte begeleidingen met domicilie-adres in Brussel zijn jongeren onder de noemer 'niet-begeleide minderjarige vreemdelingen' waarvan de voogd een adres heeft in Brussel Situatie herkomst van de gestarte begeleidingen op het moment van de start Situatie herkomst ouders leven samen eenoudergezin moeder eenoudergezin vader nieuw samengesteld gezin: moeder nieuw samengesteld gezin: vader ruimere leefomgeving adoptiegezin pleeggezin alleen wonen/bzw gemeenschapsinstelling K-dienst/psychiatrie OBC residentiële voorziening OOOC jeugdrechtbank / politie asielcentrum drughulpverlening andere TOTAAL * opgelet: bij 2009, 2010 en 2011 komen enkel de reguliere opnames voor Commentaar bij tabel 7.2.5: - In 2011 hebben we 33 jongeren rechtstreeks opgenomen vanuit de gemeenschapsinstelling. Vanuit de overeenkomst bijkomende erkenning moesten we er 24 opnemen. Van die 33 jongeren waren er wel 9 heropnames (zowel binnen 2010 als binnen 2011). - Bovenop die 33 jongeren, werden drie jongeren wel aangemeld tijdens een verblijf in de gemeenschapsinstelling, maar zij verbleven voor moment van opname ter overbrugging of in afwachting van contextbegeleiding in de thuissituatie. - Daarnaast hebben acht jongeren een time-out gehad in een gemeenschapsinstelling, deze zijn ook heropgenomen in Nog twee jongeren worden heropgenomen in Een jongere na een time-out in de gemeenschapsinstelling, en één als een heropname, ook vanuit een gemeenschapsinstelling. - De jongere onder de rubriek 'andere' verbleef voordien in een internaat. 58

60 7.3 LOPENDE BEGELEIDINGEN OP 31/12/ Verdeling lopende begeleidingen naar verwijzende instantie Verwijzende instantie 31/12/11 31/12/10 31/12/09 JRB Hasselt JRB Tongeren JRB Antwerpen JRB Leuven JRB Mechelen JRB Turnhout JRB Brussel JRB Oudenaarde Totaal JRB CBJ Antwerpen CBJ Hasselt CBJ Leuven CBJ Maaseik CBJ Mechelen CBJ Tongeren CBJ Turnhout Totaal CBJ TOTAAL Commentaar bij tabel 7.3.1: - Op 31/12/2011 waren er 29 jongeren in begeleiding, dit op een capaciteit van 30 jongens. - In de verhouding jeugdrechtbank en CBJ's zien we in vergelijking met vorig jaar dat er minder lopende begeleidingen onder toezicht van de comités staan. Drie jongeren hebben binnen de begeleiding geoordeeld dat ze verdere begeleiding nodig hebben, en deden dus ook een aanvraag tot voortgezette hulpverlening (VGHV). Als we dit linken aan de tabel met de leeftijd, kunnen we dus concluderen dat 3 meerderjarigen onder andere stelsels, bijvoorbeeld verlengde minderjarigheid, onder toezicht van de jeugdrechtbank bleven. - De overige 26 jongeren stonden onder toezicht van één van de jeugdrechtbanken. Ruim de helft van de jongeren (51%) stond onder toezicht van de Limburgse jeugdrechtbanken en comités. 59

61 7.3.2 Verdeling lopende begeleidingen naar leeftijd en nationaliteit Leeftijd Belg Mrk. Nigeriaan Nederl. Pool Portug. And. Totaal Totaal Totaal -16 jaar jaar jaar jaar jaar TOTAAL TOTAAL TOTAAL Commentaar bij tabel 7.3.2: - De helft van de jongeren is op moment van de jaarwisseling 17 jaar jong. Zes jongeren hebben op dat moment de meerderjarigheid bereikt. - De overgrote meerderheid van de jongeren (n=23) bezit de Belgische nationaliteit. Ook hebben we op 31/12/2011 zes jongeren in begeleiding met een andere nationaliteit. Eerder in de tabellen stelden we al dat een aantal van de jongens met een Belgische nationaliteit een andere ethnische achtergrond hebben. 60

62 7.3.3 Verdeling lopende begeleidingen naar domicilie Domiciliëringsgemeente 31/12/11 31/12/10 31/12/09 Arrondissement Hasselt Beringen Genk Hasselt Ham Koersel Leopoldsburg TOTAAL Hasselt Arrondissement Maaseik Achel Bree Dilsen-Stokkem Hechtel-Eksel Houthalen-Helchteren Lommel Maaseik Meeuwen-Gruitrode Neerpelt Overpelt TOTAAL Maaseik Arrondissement Tongeren Bilzen Hoeselt Kortessem Lanaken Maasmechelen Opgrimbie Riemst Tongeren TOTAAL Tongeren Arrondissement Antwerpen Arrondissement Mechelen Arrondissement Turnhout TOTAAL provincie Antwerpe Provincie Vlaams-Brabant provincie Oost-Vlaanderen Brussel Hoofdstedelijk Gewes TOTAAL Commentaar bij tabel 7.3.3: - Ruim de helft van de jongeren (55%) hebben een domicilie-adres in Limburg. Een derde is gedomicilieerd in de provincie Antwerpen. 61

63 7.3.4 Verdeling lopende begeleidingen naar verblijfsduur verblijfsduur dag < 6 dgn dgn < 14 dgn < 31 dgn mdn < 2 mdn mdn < 6 mdn mdn < 9 mdn mdn < 1 jaar jaar < 1,5 jaar ,5 jaar < 2 jaar jaar < 3 jaar TOTAAL Commentaar bij tabel 7.3.4: - Naar verblijfsduur toe zien we dat het merendeel van de jongeren (n=12) tussen twee en zes maanden in begeleiding is. Een zestal jongeren wordt op 31/12/2011 al tussen de zes en de negen maanden begeleid. Opvallend in deze tabel is het relatief grote aantal jongens die minder dan 2 maanden in begeleiding blijven. 62

64 7.3.5 Situatie herkomst lopende begeleidingen vóór de start situatie herkomst Ouders leven samen Eenoudergezin moeder Eenoudergezin vader Nieuw samengesteld gezin: moeder Nieuw samengesteld gezin: vader Pleeggezin Adoptiegezin Ruimere leefomgeving alleen wonen/bzw Gemeenschapsinstelling K-dienst/psychiatrie OBC-behandelingstehuis Residentiële voorziening OOOC Asielcentrum Drughulpverlening Andere TOTAAL Commentaar bij tabel 7.3.5: - 23 jongeren zijn doorstromers vanuit de gemeenschapsinstelling(en). 63

65 7.4 BEËINDIGDE BEGELEIDINGEN Aantal beëindigde begeleidingen naar verwijzende instantie reguliere opnames opnames in het kader van een crisisdepannage Verwijzende instantie JRB Hasselt JRB Tongeren JRB Antwerpen JRB Brussel JRB Gent JRB Ieper JRB Leuven JRB Mechelen JRB Turnhout Totaal JRB CBJ Hasselt CBJ Tongeren CBJ Maaseik CBJ Antwerpen CBJ Mechelen CBJ Leuven CBJ Turnhout CBJ Brussel Totaal CBJ geen verwijzer Subtotaal TOTAAL BEËINDIGING VAN REGULIERE OPNAMES EN CRISISDEPANNAGES TOTAAL Commentaar bij tabel 7.4.1: In 2011 beëindigden we de begeleidingen van 57 jongens. Deze beëindiging gebeurt soms omdat ze ingepland werd in het begeleidingstraject, omwille van het bereiken van de meerderjarigheid of omwille van onvoorziene redenen (bijv. plegen van nieuwe feiten, etc.). Het eindtotaal steeg licht, maar ligt nog steeds in de lijn van de voorgaande jaren. Wel met de nuancering dat het continuerend lager aantal crisisdepannages, wordt geneutraliseerd door een stijging van het aantal reguliere opnames. 64

66 REGULIERE UITSCHRIJVINGEN - Drie vierde van de begeleidingen (74%;n=40) die in de loop van 2011 werd stopgezet, stonden onder het toezicht van een jeugdrechtbank. De overige 14 jongens stonden onder toezicht van een Comité voor Bijzondere Jeugdzorg. Het hoger aantal jongeren onder toezicht van een CBJ dan bij opnames, is te verklaren door een gedeelte van de jongeren die voortgezette hulpverlening aanvragen in de aanloop naar meerderjarigheid Verdeling beëindigde begeleidingen naar leeftijd en nationaliteit Leeftijd Belg Mrk. Nederl.Senegal.Joego. Irak. And. Onbek. Totaal Totaal Totaal 14 jaar jaar jaar jaar jaar jaar TOTAAL TOTAAL TOTAAL * opgelet: bij 2009, 2010 en 2011 komen enkel de reguliere opnames voor Commentaar bij tabel 7.4.2: - Naar leeftijd van de verlaters toe zien we dat een derde (33%: n=18) van de jongens 17 jaar is op moment van uitschrijving. Een vijfde van de verlaters is 16 jaar of jonger. Bij 16 jongeren (30%) werd de begeleiding afgerond op het moment dat ze meerderjarig werden. Zeven jongeren waren ouder dan 18 op het moment dat de begeleiding werd stopgezet. - Gezien het overgrote deel van jongens in de populatie de Belgische nationaliteit heeft, is het ook niet verwonderlijk dat zij de grootste groep verlaters uitmaken (87%: n=47). 65

67 7.4.3 Verdeling beëindigde begeleidingen naar verblijfsduur verblijfsduur dag < 6 dgn dgn < 14 dgn dgn < 31 dgn mdn < 2 mdn mdn < 6 mdn mdn < 9 mdn mdn < 1 jaar jaar < 1,5 jaar ,5 jaar < 2 jaar jaar < 3 jaar jaar < 4 jaar TOTAAL * opgelet: bij 2009, 2010 en 2011 komen enkel de reguliere opnames voor Commentaar bij tabel 7.4.3: - De meerderheid van de verlaters werd tussen twee en zes maanden begeleid (37%;n=20). Een vierde van de verlaters (26%) werd tussen de zes en de twaalf maanden begeleid. Een achttal jongens bleef langer dan een jaar in begeleiding. Van deze 8 zijn er twee met een begeleidingsduur van respectievelijk 3 en 4 jaar. Van de kortdurende verblijvers werd een groot deel later wel heropgenomen. 66

68 7.4.4 Verdeling beëindigde begeleidingen naar bestemming Bestemming context context + thuisbegeleidingsdienst context + dagcentrum pleeggezin BZW-dienst alleen (samen) wonen residentiële voorziening OOOC psychiatrie drughulpverlening jeugdrechtbank / CBJ gemeenschapsinstelling ontvluchting gevangenis zwervend TOTAAL * opgelet: bij 2009, 2010 en 2011 komen enkel de reguliere opnames voor. Commentaar bij tabel 7.4.4: - Als we kijken naar de tabel waar de bestemming van de verlaters wordt opgelijst, zien we het volgende: Ruim een derde van de verlaters woont terug thuis of in de naaste leefomgeving. Ruim een op tien verlaters kiest voor een alleen (samen)wonen. Eén jongere werd verder begeleid door een bzw-dienst in Brussel. Drie jongeren werden door een psychiatrische setting verder begeleid. Een derde van de verlaters werd teruggekoppeld naar de gemeenschapsinstelling. Het merendeel van deze jongeren wordt in een latere fase heropgenomen en sluipt op die manier terug in de statistieken. In die zin is de term 'verlaters' slechts tijdelijk. Ons behoudsengagement blijft ook in deze situaties primeren. 67

69 Prestatiemeting beëindigde begeleidingen PRESTATIEMETING 2011 Op moment van ankermoment intake Op moment van uitschrijving 1. VERBLIJFPLAATS VAN DE JONGERE a) Eigen gezin, familiale of ruimere context 8 22 b) Eigen woonst, BZW 1 6 c) Gemeenschapsinstelling 28 9 d) Andere voorziening 3 3 e) Ontvluchting / gevangenis / zwervend NETWERKSITUATIE VAN DE JONGERE a) Link met gezin Vader Moeder Ruimere familie b) Link met school Geen school 7 2 Administratief ingeschreven 13 4 einde leerplicht 5 22 Voltijds onderwijs 9 4 Houdt zich aan afspraken Houdt zich aan afspraken 6 2 Heeft moeite met afspraken Heeft moeite met afspraken 3 2 Deeltijds onderwijs 6 7 Houdt zich aan afspraken Houdt zich aan afspraken 4 3 Heeft moeite met afspraken Heeft moeite met afspraken 2 4 c) Link met werk Heeft geen werk Want voltijds onderwijs Want voltijds onderwijs 9 4 Heeft werk 6 15 Houdt zich aan afspraken Houdt zich aan afspraken 3 10 Heeft moeite met afspraken Heeft moeite met afspraken AGRESSIE Geen probleem Geen probleem 7 9 agressieprobleem probleem is afgenomen Probleem is niet afgenomen POLITIECONTACTEN Geen pv's Geen pv's Pv's Aantal pv's is afgenomen 25 8 Aantal pv's is niet afgenomen MIDDELENGEBRUIK Geen drugprobleem Geen drugprobleem Drugprobleem Drugprobleem is afgenomen 16 9 Softdrugs Softdrugs 16 8 Harddrugs Harddrugs 6 3 Drugprobleem is niet afgenomen 15 Softdrugs 12 Harddrugs 3 6. TIME-OUT Time-out gebruikt in de begeleiding AFRONDING Volgens plan afgeronde begeleiding 23 Vroegtijdig afgebroken begeleiding 17 Heropname 13 68

70 7.5 BEZETTING Overzicht toewijzingen, gestarte begeleidingen en beëindigde begeleidingen Maand Toewijzingen Gestarte begel. Verlaters Toewijzingen januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december TOTAAL * 3 jongeren werden reeds in 2010 toegewezen, ze werden alle 3 opgenomen in 2011 * 7 jongeren werden heropgenomen zonder toewijzing * 1 jongere werd toegewezen in 2011, en wordt in 2012 opgenomen Gestarte begel. Verlaters Toewijzingen Gestarte begel. Verlaters 69

71 7.5.2 Bezettingsgraad per maand maand dagen % bezetting dagen % bezetting dagen % bezetting januari , , ,08 februari , , ,57 maart , , ,10 april , , ,89 mei , , ,38 juni , , ,56 juli , , ,38 augustus , , ,68 september , , ,78 oktober , , ,15 november , , ,89 december , , ,85 TOTAAL , , ,94 Commentaar bij tabel 7.5.2: - Met een bezettingsgraad van 94,10 % kunnen we tevreden terugblikken op

72 7.5.3 Overzicht bezettingsgraad vanaf 1991 Jaar Capaciteit Dagen Bezettingsgraad 1991 (01-08/91) ,00% (09-12/91) ,40% 1993 (01-03/93) ,00% (04-12/93) ,00% ,60% ,30% ,60% ,90% ,10% ,80% ,60% ,96% 2003 (01-11/03) ,25% (11-12/03) ,98% ,46% ,17% ,36% ,21% ,94% ,78% ,10% 71

73 BIJLAGE 1 CANO SCREENSHOTS PORTAALSITE BACKEND 72

74 BIJLAGE 2 PROJECT A : Visietekst - Vooraf Project A is de voorbije twee jaar gegroeid vanuit een nieuw samenwerkingsverband tussen Arktos vzw, vormingscentrum Limburg, Jongerenwerking Pieter Simenon vzw en Secundaire Scholen St.-Ferdinand Lummen. Het project wil een specifiek antwoord bieden voor een groep jongeren in Limburg die permanent uit de boot vallen. In de naam Project A staat de A voor ACTIE en voor AfHAKERS. Maar ook voor ANDERS, anders dan via de klassieke wegen aan de slag gaan met deze jongeren. - Situering en omschrijving van Project A Situering: Binnen diverse projecten, schoolinterne projecten, externe time-out, VAPH, voorzieningen Bijzondere Jeugdzorg, e.a. merken we een steeds groter wordende groep van jongeren die (dreigen) uit de boot (te) vallen. Ondanks de veelheid aan initiatieven zijn er toch jongeren binnen verschillende levensdomeinen en sectoren die omwille van verschillende redenen niet meekunnen, en/of niet beantwoorden aan verwachtingen of resultaten. Jongeren die vastlopen, blokkeren, afhaken,... Cijfergegevens: Voor de provincie Limburg zijn er geen specifieke cijfergegevens voorhanden. Hierdoor is het moeilijk om de omvang van de omschreven doelgroep precies weer te geven. Vanuit de dagdagelijkse praktijk in de eigen organisaties en projecten weten we echter precies over welke jongeren we het hebben: Sint-Ferdinand gaf de voorbije jaren gemiddeld 10 jongeren een bijzonder aanbod in functie van hun individuele situatie en noden. Arktos vzw werd jaarlijks geconfronteerd met gemiddeld 20 jongeren die compleet afhaakten op elk bestaand onderwijssysteem. Pieter Simenon begeleidde jaarlijks gemiddeld 12 jongeren om hen een zinvol schoolvervangend programma aan te bieden. In combinatie met het aantal jongeren is tevens de intensiteit en duur van de begeleiding belangrijk om een goed beeld te krijgen van deze specifieke doelgroep. Maar ook vanuit diverse andere hoeken vangen wij frequent signalen op omtrent jongeren die geen aansluiting vinden met het onderwijs: actoren binnen Lokaal Overleg Platforms gelijke onderwijskansen, voorzieningen Bijzondere Jeugdbijstand, sociale dienst van de jeugdrechtbanken, Comités voor Bijzondere Jeugdbijstand, enz. Omschrijving van Project A: Deze jongeren hebben nood aan begeleiding op maat, begeleiding die vertrekt vanuit hun eigen situatie en los van zogenaamde vooropgestelde te bereiken resultaten van instellingen of instanties. Heel wat projecten zijn gebonden aan diverse regels bv. duur van deelname aan een project, of voorwaarden, waardoor het extra 73

75 moeilijk is om met deze jongeren effectief stappen te kunnen zetten in de goede richting. De desbetreffende regelgeving werkt soms contraproductief voor deze doelgroep. Zowel binnen onderwijs, welzijn als jeugd zijn diverse inspanningen en acties geleverd, waarbij het gewenste resultaat onvoldoende blijft. Een gebrek aan specifiek aanbod en een realiteit van wachtlijsten binnen de hulpverlening versterkt de problematiek waarmee deze jongeren geconfronteerd worden. Via Project A willen we specifieke aandacht schenken aan deze jongeren die overal tussen de mazen van het net vallen. Zij missen heel wat kansen door factoren waarvoor zij zelf niet rechtstreeks verantwoordelijk zijn. Enerzijds willen we met Project A aan de slag gaan met deze jongeren, volledig op hun maat, op hun tempo, vanuit hun mogelijkheden, individueel of in een kleine groep binnen een specifieke context. We bieden hun ruimte en rust om er gewoon te zijn. De jongere staat centraal, hij/zij komt met een vraag, wij proberen een antwoord-op-maat te zoeken. We willen met de nodige relevante achtergrondinformatie de jongere nemen zoals hij/zij is, zichzelf laten zijn, zichzelf laten (her)vinden. Via het bewust stilstaan bij hun eigen situatie en het benoemen en trainen van specifieke noodzakelijke vaardigheden willen we de jongeren versterken zodat ze beter gewapend zijn om mee in te stappen in de maatschappij op een voor hun aanvaardbare en leefbare manier. Dit zal op een gefaseerde wijze verlopen waarbij deelname aan het project slechts een schakel is. We willen erover waken dat de jongeren niet in het project geparkeerd worden. Uitgangspunt moet zeker zijn dat het project voor elke jongere een tijdelijk karakter heeft, dat er na een afgesproken periode geëvalueerd wordt. Hoe jonger de jongere, hoe meer hierover moet gewaakt worden. Maar erkennen dat een jongere na evaluatie niet terug kan naar het reguliere onderwijs, is ook op maat werken. Anderzijds willen we in combinatie met het rechtstreeks werken met de jongeren ook aan de slag gaan met het netwerk rondom hem of haar, waarbij we uitdrukkelijk kiezen om integraal, over de grenzen van één of meerdere sectoren, acties te ondernemen waarbij de vraag van de jongere centraal staat. De acties richting het netwerk zullen steeds samen met de jongere georganiseerd worden. We willen onze energie voornamelijk in de jongeren zelf stoppen, maar zijn er ons van bewust dat het netwerk dient betrokken te worden om verandering te bewerkstelligen. Het netwerk zal op regelmatige basis samenzitten onder leiding van de toeleider. Hierdoor benadrukken we het eigenaarschap van het traject dat toebehoort aan de toeleider en niet aan Project A. De onderlinge taakverdeling zal duidelijk op papier gezet worden waardoor het voor jongere, context, toeleider, Project A duidelijk is wie wat doet. We willen onze info (observatie, bedenkingen, verwoorde zorg) in het bijzijn van de jongere doorspelen aan de toeleiders en/of betrokken diensten. De groei van de individuele jongere staat centraal. En indien om de één of andere reden absoluut geen groei aanwezig is of zelfs achteruitgang geconstateerd wordt, zal dit een indicator zijn om aan te geven dat er aangepastere hulpverlening moet gezocht worden (psychiatrie, drughulverlening,...). - Uitgangspunten en principes Op organisatieniveau: - Het project dient een gemeenschappelijk goed te worden van diverse diensten en organisaties, waarbij de doelgroep van jongeren centraal staat. Dit is geconcretiseerd in een samenwerkingsprotocol. - Arktos, St.-Ferdinand en Pieter Simenon stappen vanaf september 2011 in in het gezamenlijk project dat op de drie eigen locaties zal georganiseerd worden. Het is de bedoeling in een volgende fase uit te breiden op vlak van partners en op vlak van locaties, naar de hele provincie Limburg toe. - Project A wil sectoroverschrijdend zijn en profileert zich als dusdanig. - Samenwerking tussen verschillende organisaties dient een meerwaarde te betekenen. Krachten 74

76 worden gebundeld. Elke organisatie investeert in het project waardoor samenwerking effectief vorm krijgt: via bv. personeel, financiële middelen, enz. Bij aanvang van elk partnerschap wordt de eigen inbreng duidelijk omschreven in een samenwerkingsprotocol. - Het project zal ingebed worden binnen de provincie Limburg. Dit zal betekenen dat er tevens verbindingen zullen gelegd worden met bestaande en/of nieuwe initiatieven in het kader van leerrecht. - We kiezen voor een samenwerkingsverband waarbinnen dit project zich ontwikkelt en vorm krijgt. Eén organisatie fungeert als zogenaamde eindverantwoordelijke/penhouder ten aanzien van de diverse overheden. Op projectniveau: methodieken en houding We willen eclectisch omgaan met verschillende methodieken: we vertrekken vanuit de vraag/aanbod van de jongere en passen onze aanpak hieraan aan. - We zien de jongere als actor. Hij/zij staat steeds centraal en werkt vanuit de eigen dynamiek, gedrevenheid, overleving, enz. We geloven in de eigen kracht van elke jongere. - Ervaringsgericht: leren door te doen, ervaringen laten opdoen, volgens de vier stappen van het ervaringsleren: 1. ervaren, 2. reflectie, 3. integratie, 4. strategie. - Individueel: aanpassen van aanbod en aanpak aan de individuele nood, interesses, bekwaamheid, beperkingen, geestesgesteldheid van de jongere. - Fundamenteel respect voor ieders eigenheid. Praten over jezelf kan, indien nodig wordt er iets mee gedaan, maar begeleidingsgesprekken zijn geen vereiste. - Groepsgericht: werken met groepsdynamiek, groepsgesprekken. - Vraaggestuurd: vertrekkend van de nood van de jongere, niet van het aanbod van de begeleiding. - Aanklampend: in overleg kansen blijven geven, een klimaat creëren waar jongeren niet opgegeven (moeten) worden. - Motiverend: naast de jongere staan, stimuleren en bekrachtigen, op een positieve manier de spiegel voorhouden, de jongere in alle stappen betrekken en laten mee-denken, in zijn waarde laten, zoveel mogelijk zelfstandig laten bezig zijn, toekomst-perspectief bieden, technieken als middel niet als doel op zich, tot actie aanzetten in plaats van activiteiten aanbieden of laten consumeren, positieve ervaringen laten opdoen. - Flexibel: meegaan in de noden van de jongere, echter zonder eigen doelstellingen en fundamentele samenlevingsafspraken te verloochenen. - Maatschappelijk realistisch: spiegel voorhouden van de realiteit. - Open communicatie tussen alle partijen (jongere, begeleiders, toeleiders, netwerk) - Participatief werken - Kleinschalig werken: optimale aandacht voor een kleine groep van die jongeren die in grotere gehelen telkens weer afhaken. - Regionale verankering: opstarten in bestaande locaties, daarna uitbreiding met meerdere kleinschalige vestigingen over heel Limburg. - Geen of minimaal resultaatsgericht werken: we willen met de jongere een proces gaan, een weg afleggen. Te bereiken resultaat staat niet voorop en veroorzaakt geen druk op jongere en context. - Institutionele pedagogie: gericht op het indirect prikkelen van de, vaak onder apathie verborgen, verlangens van de jongere. Drie basiscomponenten: handelen, relaties, onbewuste. - Herstelgericht werken: focus op herstellen bij overtredingen, niet op straffen. - Actie, materie, gronden, doen: iedereen op de één of andere manier aan de slag. - Werken met materie, zich gronden, als therapeutisch middel. Passies delen in twee richtingen: van begeleider naar jongere en omgekeerd. Niet enkel consumptie van toffe activiteiten, ook projecten uitwerken. - Natuur als belangrijke setting/context om met jongeren aan de slag te gaan. - Transparante organisatie voor alle partijen. - Duidelijke en minimale basis- en leefregels voorzien. 75

77 - Doelgroep Jongeren tussen 12 en 18 jaar die omwille van diverse redenen geen gebruik kunnen maken van het bestaande aanbod in functie van leerrecht binnen of buiten het onderwijs. Jongeren die, al dan niet tijdelijk, niet meer bereikbaar zijn voor onderwijs. Extreme afhakers binnen het onderwijssysteem. Jongeren: - die beter functioneren als ze individueel begeleid worden, die individuele aandacht nodig hebben - die wel te bereiken zijn via alternatieve wegen - die een veilig klimaat nodig hebben - met andere capaciteiten die in het reguliere onderwijs niet of te weinig aan bod kunnen komen - Doelstellingen Op projectniveau - Er is in Limburg een waardig antwoord voor de doelgroep van jongeren die geen aansluiting vinden binnen het onderwijs. - Er is een Limburgs samenwerkingsverband, over de grenzen van sectoren en diensten heen. - Er is een Limburgs schoolvervangend programma dat positieve effecten bekomt op de toekomst van jongeren. Op individueel niveau - het voorzien van een uitnodigende dagbesteding voor jongeren - het aanbieden van een alternatief schoolvervangend programma - demotivatie en apathie van de jongeren proberen te doorbreken - zin om te doen aanwakkeren - ruimte en rust om zichzelf te (her)vinden creëren - variatie in aanbod en diversiteit in begeleiding aanbieden - het terug opnemen van een traject op vlak van schoolloopbaan en/of levensloopbaan 76

78 BIJLAGE 3 Project A Het verhaal van Marco. Marco komt van de Gemeenschapsinstelling van Mol. Hij was voor zijn plaatsing geschorst op school. Als hij in het begeleidingstehuis opgenomen wordt, is het eind november. Marco hoopt terug naar zijn oude school te kunnen gaan, maar omwille van de examens ziet men daar een gesprek niet meteen zitten. Dus zit Marco tot na de kerstvakantie zonder tijdsbesteding. Hij komt in december naar Project A. Bij het intakegesprek vraagt hij of wij hem willen helpen om geen feiten meer te plegen en van de drugs af te blijven. Dat is wat hij wil, maar hij heeft schrik voor de drang, de behoefte aan de kick. Stagiair Rens stelt voor een rapnummer te schrijven over zijn leven. Marco vertelt en ze zetten het samen om in verzen. Het is een moeizaam proces: Marco stuit in zijn verhaal op heel wat pijnlijke herinneringen en inzichten. De tranen zijn regelmatig niet ver weg. Maar ze worstelen er samen door. Daarna gaan Rens en Sander (een stagiair van het begeleidingstehuis) met Marco op zoek naar een geschikte beat met behulp van computerprogramma's. Het is de bedoeling er een cd van te maken. Marco ontwerpt een hoesje voor de cd met de paternoster op die hij om zijn hals draagt. Op het de eindejaarsreceptie voor jongeren en ouders, scholen en toewijzers brengt Marco zijn rapnummer. Iedereen is ontroerd. En Marco is apetrots. Terecht! De tekst is een lesje in straattaal: popo = politie, doekoe = geld, wallen = hoertjes, drerris = jongeren Dit is mijn leven Het leven op de straat, ja zo is het begonnen Geen geld, met geweld, het paradijs had ik verzonnen Gepakt door de popo's, het leven werd een hel En dit is mijn verhaal dat ik hier aan jou vertel Mol werd mijn leven, de realiteit is overdreven Enkel 1 doel om naar toe te streven: Afblijven van shit en diefstallen plegen Zo opende ik mijn nieuwe wegen Vergeef mijn zonden, 'k ben op weg naar 't rechte pad Vergeet echter niet: ik was de baas van 't stad Gedaan met de streetlife, ik open mijn ogen Ik heb mezelf veel te te lang, veel te lang belogen Het klinkt als muziek in iedereens oren Enkel in de mijne kon ik het niet horen Iedereen terug in de grond gaan boren Heel mijn toekomst had ik opnieuw verloren Dus open je oren, beeld in wat ik voel De duivel zat in me, ja, da's wat ik bedoel Jezus, sta me bij in alles wat ik doe Ik verdien eerlijk mijn fucking doekoe Ik begon opnieuw in het jongenstehuis Ik praat nu met woorden en niet met mijn vuist Het is moeilijk en ik blijf proberen Soms moet ik mijn eigen wetten overtreden Ik geef de strijd niet op en ik zal volhouden dus geef me een baksteen, 'k zal terug opbouwen Hoe moeilijk het ook wordt, ik voelde enkel pijn Dit wil ik niet meer, het deed me veel te zeer Keer op keer, denk ik weer Dat ik zo sterk ben als een beer Met mijn lichaam vol haat, wrok en teer NEE, dit was de laatste keer, motherfuckeeeeeersss Jeugdrechters en popo's verdoordeel me niet God is de enigste, only God can judge me Oordeel alleen over wadage zieee En wees met je woorden een beetje easy Dus open je oren, beeld in wat ik voel De duivel zat in me, ja, da's wat ik bedoel Jezus, sta me bij in alles wat ik doe Ik verdien eerlijk mijn fucking doekoe Opnieuw in Mol, over mijn gedachten geen control Ik was agressief, instinctief en haatvol 77 Ik heb het moeten doen om te overleven Heb ingezien het was overdreven

79 Ik voelde me een dier en had geen plezier Denkte gij nu echt dakik daar zat voor de lol Dierbaren verloren, die me trouw hadden gezworen Lieten me vallen, ha, 't zijn fucking wallen Likken aan mijn ballen en doen heel tevree Mijn ogen gingen open en ik zei fucking nee Ik heb het licht gezien en ik kwam weer vrij Majoow ik was, ik was kapot blij Ik zwoor mezelf er nooit meer te komen Ik begon eindelijk te leven en te stoppen met dromen Dit is niet het leven, het leven dat ik wou Ik stond er alleen voor van binnen werd ik kou Maar nu ben ik diegene die mijn leven weer opbouw En tegen de criminaliteit zeg ik ciao Dus open je oren, beeld in wat ik voel De duivel zat in me, ja, da's wat ik bedoel Jezus sta me bij in alles wat ik doe Ik verdien eerlijk mijn fucking doekoe Soms van een joint kan ik wel eens zweven Wie zijde gij om mij iets te verbieden in m'n leven Ze hebben me behandeld als een hond Ik voelde me in 't gevang als een vuil stuk stront Het is niet eerlijk hoe ze daar met je omgaan Maar dat is over van nu af aan Ik leef mijn dromen nu voor de tralies Niet er achter zoals achterlijk drerris Je weet zeluf, de wereld is bluf Geloof in je eigen, ja, dat is de stuff Genoeg gezeverd ik heb mijn leven gebeterd Ik heb al een hele prestatie geleverd Denk wat je wil, ik ga lopen met de buit Ik kom met deze beslissing er het sterkste uit Dus open je oren, beeld in wat ik voel De duivel zat in me, ja, da's wat ik bedoel Jezus sta me bij in alles wat ik doe Ik verdien eerlijk mijn fucking doekoe Marco, december

80 Indien U ons financieel wil steunen: PCR BE of BNP PARIBAS FORTIS BE van vzw Jongerenwerking Pieter Simenon, Martinus Van Gurplaan 45, 3920 Lommel, met eventuele vermelding van een concreet project of bestemming. De vzw Jongerenwerking Pieter Simenon is door het Ministerie van Financiën erkend als instelling die gemachtigd is attesten inzake belastingvrijstelling voor giften uit te reiken. Bij ontvangen steun vanaf 40,00 tijdens een kalenderjaar, wordt na dat jaar een fiscaal attest afgeleverd. Met oprechte dank vanwege heel de gemeenschap van de jongerenwerking!