Verborgen littekens in recidiverende depressie?

Transcriptie

1 1 Verborgen littekens in recidiverende depressie? Hermien Elgersma, Onderzoeker, klinisch psycholoog BIG/ supervisor VGCT Contact:

2 Gebaseerd op: Elgersma, H.J., Glashouwer, K.A., Bockting, C.L.H., Penninx, B.W.H.J., de Jong, P.J. (2012). Hidden Scars in Depression: Implicit and Explicit Self-Associations in Recurrence of Depression. Ter publicatie aangeboden.

3 Recidiverende depressie Ernstig lijden en hoge maatschappelijke kosten Hoe recidiverende depressies beter te begrijpen?

4 Huidige cognitieve benadering Stoornis-specifieke cognities psychopathologie: depressie Bijstelling cognities cruciaal element behandeling

5 (Vroege) ervaringen Datum Ontwikkeling rigide assumpties Beck: Essentiële gebeurtenissen Activatie rigide assumpties (beperkende leefregels) Negatieve automatische gedachten Symptomen van depressie

6 Recidiverende depressies Duale processen : cognitieve kwetsbaarheid (Beevers, 2005) Expliciete cognities Impliciete associaties

7 Voorbeeld Hopeloos Kom op! Op die ene fout na, ging het uitstekend! Depressief Zelf Fouten maken kan ik me nu niet toestaan Expliciete cognities Impliciete associaties

8 Impliciete Associatie Test Datum Zelf Depressief Ander Levenslust

9 Zelf Depressief Ander Levenslust Somber

10 Zelf Depressief Ander Levenslust Somber

11 Zelf Somber Ander Levenslust

12 Zelf Somber Ander Levenslust Zij

13 Zelf Somber Ander Levenslust Zij

14 Zelf Depressie Ander Levenslust Zelf Levenslust Ander Depressie IAT effect Maat sterkte automatische associatie

15 Expliciete maat Geef een cijfer op een 5-puntschaal in hoeverre dit woord in het algemeen op jou van toepassing is: (helemaal niet) (heel erg) Depressie Waardevol Ongeschikt Levenslust Opgewekt Optimistisch Pessimistisch Actief Nutteloos Zinloos Negatief

16 Empirisch bewijs: Depressie Negatieve automatische zelf-associaties voorspellen minder gunstig verloop van depressie. (verminderde kans op herstel)

17 Stoornis-specifiek Evidentie MDD/hersteld/controles Voorspellen duur depressieve symptomen

18 Theorie littekenvorming (Risch et al., 2010) Expliciete zelf-depressie associatie Impliciete & expliciete zelf-depressie associaties

19 Vraagstelling: retrospectief Hangt aantal depressieve episoden in verleden samen met: Sterkere impliciete zelf-depressie associatie? Sterkere expliciete zelf-depressie cognities?

20 NESDA (Penninx et al., 2008) Retrospectief (n = 666) Een of meerdere depressieve episoden in het verleden Hersteld op baseline Baseline: N = 2981 IAT EA CIDI Life Chart

21 Resultaten: retrospectief Tabel 1: het aantal voorgaande depressieve episoden voorspelt de sterkte van de impliciete zelf-depressie associatie op baseline (n=666). Tabel 2: het aantal voorgaande depressieve episoden voorspelt de sterkte van de expliciete zelf-depressie associatie op baseline (n=666). Afhankelijke variabele IAT β t p Aantal episoden <0.01 Afhankelijke variabele EA β t p Aantal episoden <0.01

22 Resultaten: retrospectief depressieve episoden impliciete + expliciete zelf-depressie associaties

23 Vraagstelling: prospectief Hangt duur van depressieve symptomen samen met: Sterkere impliciete zelf-depressie associaties? Sterkere expliciete zelf-depressie cognities?

24 NESDA (Penninx et al., 2008) Prospectief (n = 730) Depressief baseline en/of follow up Baseline, 2004 Follow up, 2006 N = 2596 (87.1%) IAT EA CIDI Life Chart IAT EA CIDI Life Chart

25 Resultaten: prospectief Tabel 3: Duur depressieve symptomen voorspelt impliciete maat (n=730) Afhankelijke variabele IAT Tabel 4: Duur depressieve symptomen voorspelt expliciete maat (n=730) Afhankelijke variabele EA Geïncludeerd: β t p Model 1 Geïncludeerd: β t p Model 1 Duur <0.01 Duur <0.01 depressieve depressieve symptomen syptomen Model 2 Model 2 Duur depressieve symptomen <0.01 IAT baseline <0.01 Duur <0.01 depressieve symptomen EA baseline <0.01

26 Resultaten: prospectief Langere duur depressieve symptomen voorspelt sterkere impliciete en expliciete zelfdepressie associaties Ook: gecontroleerd voor IAT/EA op baseline

27 Discussie Inslijten patronen zelf-depressie associaties door aantal episoden en duur symptomen Kwetsbaar voor terugval in depressie Impliciete & expliciete zelf-depressie associaties

28 Theorie: Toekomst Experimenteel manipuleren Klinisch belang: Computertaak: verminderen kwetsbaarheidsfactor (Clerkin & Teachman, 2010)

29 Dank aan: Prof. Claudi Bockting Dr. Klaske Glashouwer Prof. Peter de Jong Prof. Brenda Penninx