Samenvatting Maatschappijleer pluriforme samenleving

Transcriptie

1 Samenvatting Maatschappijleer pluriforme samenleving Samenvatting door M woorden 25 juni keer beoordeeld Vak Maatschappijleer Pluriforme samenleving Hoofdstuk 1 Cultuur: alle waarden, normen en andere aangeleerde kenmerken die de leden van een groep of samenleving met elkaar gemeen hebben en als vanzelfsprekend beschouwen. De cultuur van de groep waar je bij hoort bepaalt een deel van je identiteit. Mensen hebben door hun cultuur een gemeenschappelijk referentiekader met deels dezelfde normen, waarden en gewoonten. Cultuur werkt gedragsregulerend: cultuur doet het gedrag van mensen geordend verlopen. Iedereen heeft verschillende rollen (leerling, consument, enz.). De manier waarop wij ons in een rol laten zien, de presentation of the self, wordt sterk beïnvloedt door maatschappelijke verwachtingen. impression management : serieuze dokter, gezellige buurman etc. Je hebt frontstage en backstage, bv: kantoor en bedrijfskantine. Dominante cultuur: het geheel van waarden, normen en kenmerken dat door de meeste mensen binnen een samenleving wordt geaccepteerd. Subcultuur: als een specifieke groep eigen waarden, normen en andere kenmerken ontwikkelt die afwijken van de dominante cultuur. Etnische subcultuur: een subcultuur van mensen die behoren tot dezelfde etnische groep. Tegencultuur: als mensen zich verzetten tegen de dominante cultuur of daar een bedreiging voor vormen. Socialisatie: het proces waarbij iemand, bewust en onbewust, de waarden, normen en andere cultuurkenmerken van zijn groep krijgt aangeleerd. Socialisatie vindt vooral plaats via imitatie: een kind doet bv. het gedrag na van ouders. Socialiserende instituties: instellingen, organisaties en collectieve gedragspatronen waarbinnen en waarlangs de cultuuroverdracht in een samenleving plaatsvindt (bv: school, gezin, werk, vriendenkring). Sociale controle: de manier waarop mensen anderen stimuleren of dwingen zich aan de geldende normen te houden. Dit kan formeel (wetten, arbeidscontract) en informeel (beleefdheidsvormen, ongeschreven regels). Sociale controle vindt plaats via positieve (bv: diploma) en negatieve (uitfluiten na slechte wedstijd) sancties. Pagina 1 van 7

2 Enculturatie: als je vanaf je geboorte de cultuurkenmerken meekrijgt. Acculturatie: het aanleren van de kenmerken van een cultuur waar je oorspronkelijk niet toe behoord. Internalisatie: als je je bepaalde aspecten van de cultuur of de samenleving waar je bij hoort, zo eigen hebt gemaakt, dat je je automatisch gaat gedragen zoals de groep dat van je verwacht. Wie we zijn wordt gevormd door een mix van aangeboren eigenschappen en aangeleerde cultuurkenmerken. De NL dominante cultuur noemen we individualistisch: er wordt veel nadruk gelegd op individuele ontplooiing. Collectivistisch: nadruk wordt gelegd op gastvrijheid en dat je zorg draagt voor je ouders en schoonouders. Ondanks alle verschillen van de Nederlanders wordt van ons verwacht dat we loyaal zijn aan de basisafspraken van de Nederlandse samenleving. Zij vormen de minimale binding die we met elkaar delen. Hoofdstuk 2 Tot 1960 werd NL samenleving door de volgende dingen gekenmerkt: Er was weinig sociale mobiliteit: het was moeilijk om te stijgen op de maatschappelijke lader. De samenleving was sterk gezinsgericht. Binnen de gezinnen was er strikte taakverdeling. Tot 1956 waren gehuwde vrouwen handelingsonbekwaam: ze mochten zonder toestemming van hun man of vader geen overeenkomst sluiten, zoals het openen van een banrekening of het kopen van een huis. Er bestonden strikte hiërarchische verhoudingen tussen mensen. Verschillen in rang en stand werden algemeen geaccepteerd. NL was een verzuild land, waarin het maatschappelijke leven bepaald werd door geloofs- en levensovertuigingen. Men deed alles in hun eigen zuil. Bv: sporten, school, trouwen. De jaren 60 staan bekend als de jaren van de sociale en culture revolutie. Vanaf eind jaren 50 groeide de welvaart NL werd een consumptiemaatschappij: een samenleving waarin het bedrijfsleven zich sterk richt op het produceren van aantrekkelijke luxegoederen voor consumenten. Kinderen konden langer doorleren sociale mobiliteit en opleidingsniveau nam toe grotere mondigheid. Op veel gebieden kreeg de individuele ontplooiing meer kans. Dit gold ook allemaal voor vrouwen Pagina 2 van 7

3 waardoor feministische actiegroepen ontstonden. Dolle Mina was de bekendste. Zij eisten bv. gelijke loon voor gelijk werk, vrij kunnen kiezen voor abortus en verkorting van de arbeidstijd. Ook homoseksuelen en andere minderheidsgroepen eisten gelijke rechten. Met de ontkerkelijking die begon in begin jaren 60 begon de ontzuiling. Op tv zag men dat mensen van de andere zuilen helemaal niet anders of slecht waren. Mensen groeiden naar elkaar en scheidslijnen tussen zuilen verdwenen. Dit proces noemen we secularisatie. Veel werkende jongeren hoefden vanwege de welvaartsgroei hun loon niet meer aan ouders af te staan. Ze hadden dus meer geld te besteden. Zo ontstond de eerste jongerencultuur. peergroup : een groep mensen in dezelfde leeftijdscategorie met overeenkomstige belangstelling en leefstijl. In 1989 kwam er een einde aan het oude omroepstelsel, er kwamen tientallen commerciële radio- en tvzenders naast een beperkt aantal publieke omroepen die gesubsidieerd worden door de overheid. Mogelijkheden van het internet, globalisering van de arbeidsmarkt en in het buitenland studerende jongeren hebben een internationalisering van culturen tot gevolg. Deze culturele globalisering heeft ertoe geleid dat de nationale dominante culturen zijn verbreed, maar ook in betekenis afnemen. Pagina 3 van 7

4 Hoofdstuk 3 Pushfactoren: factoren om je land te verlaten. Pullfactoren: factoren om naar een land te komen. Deze 2 zijn meestal de completerende beweegredenen om te migreren. Allochtoon: als hij of zij zelf, of ten minste een van de ouders in het buitenland is geboren. Autochtoon: iemand die in NL i geboren en van wie de (groot)ouders ook hier zijn geboren en opgegroeid. Sinds 1960 komen er vanuit het buitenland gastarbeiders naar NL. Je kunt hierin de volgende groepen onderscheiden: - Mensen uit minder welvarende EU landen, zij doen vooral werk waar weinig NL rs voor te porren zijn. Zij zijn vaak ook erg gewild doordat ze voor een laag loon willen werken. - Kennismigranten: hoogopgeleiden die kennis meebrengen waar in NL behoefte aan is. - Werkzoekenden uit arme gebieden buiten de EU. Fort Europa probeert ze tegen te houden maar toch zijn er hier veel illegalen: mensen die geen wettige toestemming hebben om hier te wonen en te werken. Ook zijn er veel migranten uit kolonies zoals Nederlands-Indië, Suriname (beiden onafhankelijk) en de Antillen. In de eerste 20 jaar na 1949 emigreerden veel Nederlandse Indiërs naar NL. in 1951 kwamen er Molukkers naar NL, omdat zij tegen de Indonesische onafhankelijkheidsstrijders hadden gevochten. Zij werden door de Indische bevolking als collaborateurs beschouwd. Na de onafhankelijkheid in 1975 kwamen veel Surinamers naar NL doordat hier de toekomst zekerder was. Na 1980 kwamen er weer veel naar NL doordat Desi Bouterse via een staatgreep aan de macht kwam. Vanaf de jaren 60 kwamen er veel Antillianen naar NL door de armoede daar en de behoefte aan arbeidskrachten hier. Door de groeiende toestroom van kansarme jongeren naar NL moeten Antillianen sinds 2000 een visum hebben voor immigratie hierheen. Gezinsvorming: Als een NL er of iemand met een verblijfsvergunning trouwt met een buitenlander en hier een gezin sticht. Hier zitten wel voorwaarden aan: beide partners zijn min. 21, de nieuwkomer moet het basisexamen inburgering afleggen en als inkomenseis geldt het minimumloon. Gezinshereniging: als mensen die legaal in NL verblijven hun gezinsleden laten overkomen. Hierbij gelden dezelfde leeftijds- en inkomenseisen, het huwelijk moet geldig zijn in NL en de kinderen moeten bij aanvraag jonger zijn dan 18. Mensen krijgen de staat van vluchteling als zij vervolgd worden vanwege hun geloof, politieke overtuiging of seksuele geaardheid, of als zij op de vlucht moeten vanwege oorlogsgeweld. Sommigen vluchten naar het Westen en vragen asiel aan. Pagina 4 van 7

5 Hoofdstuk 4 NL is veranderd in een cultureel heterogene samenleving. Hierdoor zijn de verschillen gegroeid. Deze worden zichtbaar al je kijkt naar de opvattingen over onder meer: Emancipatie: In de meeste Zuid-Europese en niet-westerse culturen hebben ze nog een vaste taakverdeling tussen de seksen. In meer feminiene culturen, zoals NL, is de belangrijkste waarde de kwaliteit van het leven voor alle individuen, ongeacht sekse. Deze cultuurverschillen kunnen leiden tot spanningen. Bestuur en gezag: In NL bestuurt de overheid het land op een rationele manier: formeel, onpersoonlijk en bureaucratisch, bedoeld om burgers gelijk te behandelen. In veel niet-westerse landen hebben ze een traditionele en charismatische gezag: vriendendiensten en voorkeursbehandelingen. Huwelijk en seks: In veel gelovige gezinnen is het vanwege de familie-eer verboden seks te hebben voor het huwelijk. Ook bemoeien ouders zich vaak actief met de partnerkeuze. De meerderheid van NL denkt veel vrijer over relaties en seks. Bij jonge allochtonen van de tweede generatie leidt dit tot dilemma s: aan de ene kant de verwachtingen van thuis en aan de andere kant de verleidingen van de moderne samenleving. Soms leidt de familie-eer tot het plegen van eerwraak. Een meisje kan dan bv. door de familie worden verstoten en de jongen waarmee ze seksueel contact heeft gehad vermoord. Opvoeding: In de meeste Nederlandse gezinnen krijgen kinderen veel vrijheid. Slaan en lijfstraffen horen niet bij die democratische manier van opvoeden. In sommige culturen zijn fysieke dwangmiddelen wel een onderdeel van de opvoeding. In veel samenlevingen is er sprake van een wij-zijgevoel. zij zijn de anderen, de out-group, de groep die er niet bij hoort. wij vormen de in-group. Meestal heeft de wij-groep een negatief beeld over de zij-groep terwijl ze in de praktijk best met elkaar overweg kunnen. Dit principe kan leiden tot conflicten. Je spreekt dan van polarisatie: wie niet voor mij is, is tegen mij. Demoniseren: als een groep bewust wordt zwartgemaakt om het wij-zijdenken te stimuleren. In NL bemoeit de regering zich niet veel met verschillen tussen de 4 eerder genoemde punten. De overheid kan 3 verschillende strategieën hanteren bij conflicten en cultuurverschillen. Dulden: het accepteren van afwijkend gedrag, omdat iedereen mag leven zoals hij wilt. Voorwaarde is wel dat er geen wetten worden overtreden. Confronteren en beslechten: mensen confronteren met de last of onvrede die ze veroorzaken, met het doel dat mensen zich aanpassen. Verbieden en handhaven: het bestraffen van afwijkend gedrag wordt noodzakelijk als het rechten van anderen aantast en wettelijk strafbaar is. Pagina 5 van 7

6 Hoofdstuk 5 Er zijn 3 manieren hoe mensen in een pluriforme samenleving met elkaar omgaan: Segregatie: het opdelen van een samenleving in gescheiden delen Assimilatie: een bevolkingsgroep past zich zo volledig aan, dat de oorspronkelijke cultuur verdwijnt Integratie: als iemand zich aanpast aan de cultuur waar hij in terechtkomt, maar tegelijkertijd gedeeltelijk zijn eigen gewoonten, normen en waarden kan behouden. Iemand is geïntegreerd als: - Er sprake is van een gelijke juridische positie - Er een gelijkwaardige deelname op sociaaleconomisch terrein is - De kennis van de Nederlandse taal voldoende is - De gangbare waarden, normen en gedragspatronen worden gerespecteerd Melting pot: culturen van etnische groepen versmelten met de dominante cultuur, zodat er in feite een nieuwe cultuur ontstaat. Salad bowl: er is sprake van wederzijdse beïnvloeding van culturen maar cultuurgroepen behouden eigen typische kenmerken. NL heeft nadrukkelijk voor integratie gekozen, maar immigranten vanaf de jaren 60 verschillen in sociaal en cultureel opzicht sterk. De NL samenleving is individualistisch gericht en de meeste niet-westerse samenlevingen zijn collectivistisch. Een andere reden voor het integratieprobleem is dat nieuwkomers vaak in sociaaleconomisch opzicht achterblijven. Werkloosheid: fabriekswerk vervangen door machines laaggeschoolde immigranten baan kwijt. Pagina 6 van 7

7 Taalachterstand: hierdoor hebben allochtonen het moeilijk om hun talenten optimaal te benutten. Woonsituatie: veel allochtonen vestigen zich bij elkaar. Discriminatie: minderheden worden vaak gediscrimineerd. Voor de jaren 80 en 90 was het integratiebeleid van de overheid gericht op integratie met behoud van cultuur en identiteit. Met name linkse partijen gingen uit van cultuurrelativisme: de ene cultuur is niet beter of belangrijker dan de andere. Pas toen bleek dat de immigranten zouden bleven ging de overheid zich actief met de integratie bemoeien en werkloosheid, taalachterstanden en achterstandswijken bestrijden. Culturalisering van het debat: in het integratiedebat wordt sinds 2000 de cultuurverschillen tussen nieuwkomers en autochtonen als hoofdoorzaak van de achterstand van etnische minderheden aangewezen. Dit heeft mede te maken door aanslagen op westerse samenlevingen in naam van de islam. Veel immigranten zijn succesvol geïntegreerd ondanks de belemmeringen, hoewel de werkloosheid onder allochtonen nog steeds groter is, is de sociaaleconomische positie al een stuk verbeterd. Pagina 7 van 7