factsheet Valuedriven Proces Interventions !! In deze factsheet:

Transcriptie

1 Valuedriven Proces Interventions factsheet In deze factsheet: Waarom traditionele programma s niet meer werken Wat zijn Valuedriven Proces Interventions? Toepassingsgebieden en voorbeelden. Arjella van Scheppingen & Ellen Bos Augustus 2014

2 In de huidige samenleving is een aantal ontwikkelingen gaande zoals vergrijzing, globalisering en de opkomst van ICT die een sterke invloed hebben voor de wijze waarop de samenleving is ingericht. Sterker nog, de huidige maatschappij is bezig met een kanteling van een top-down en centraal geleide samenleving naar een bottum-up en decentraal geleide maatschappij. Horizontale verbindingen, fysieke en sociale netwerken en coöperaties zijn onderdelen van de nieuwe orde. In deze nieuwe dynamische samenleving is ook behoefte aan nieuwe manieren van organiseren, interveniëren en evalueren. In deze maatschappij zal een groot beroep gedaan worden op het vermogen van burgers om de eigen regie te voeren over het leven en over gezondheid. Uiteraard in een ondersteunende omgeving, zoals de wijk of het werk. Een transitie naar eigen regievoering om veerkrachtig in de wereld te staan is simpelweg te divers, te zeer aan verandering onderhevig en te complex om in een eenvoudig lineaire aanpak op te lossen. We hebben hier niet te maken met een probleem dat opgelost moet worden, maar met een (maatschappelijk) transitieproces. En waar een probleem een oplossing nodig heeft, vergt een ontwikkeling een proces. Een goed ingericht proces wordt daarmee de belangrijkste interventie als het gaat om het bevorderen van eigen regievoering. Meer specifiek vergt het een flexibel en collectief leerproces, dat wordt ingezet vanuit waarde beleving en zingeving. De principes van VPI s (valuedriven process interventions) bieden een handvat voor dit collectieve leerproces. Een VPI is een proces interventie, waarbij aanspraak gedaan wordt op gemeenschappelijke waarden en de intrinsieke motivatie vanuit het systeem voor de stap die de belanghebbenden zelf als zinvol definiëren. Voor de ontwikkeling van VPI s hebben we de principes van Large Scale Interventions (van der Zouwen, 2011) gecombineerd met de uitgangspunten van de Value Case (van Scheppingen et al, 2012, factsheet Value Case 2014).

3 Principes van VPI Actieve betrokkenheid van alle belanghebbenden. Dat betekent dat de interventie niet zozeer voor een doelgroep ontwikkeld wordt, maar met een groep belanghebbenden zelf invulling krijgt. Zij geven daarbij zelf invulling geven aan de toekomst passend bij de stap die zinvol en haalbaar is in het systeem. Concreet kan dit plaatsvinden door een representatieve taakgroep te formeren die het transitie traject van impulsen voorziet waar op dat moment behoefte aan is. Systeemperspectief: In arbeidsorganisaties hangen veel zaken met elkaar samen. Het is van belang om deze samenhang te onderkennen en de consequenties van veranderingen op de diverse terreinen te overzien. Het gaat zowel om de consequenties voor het grotere geheel als om de consequenties op de diverse deelgebieden. Action learning: Het is van belang om rekening te houden met de complexiteit van de context waarbinnen de interventie plaatsvindt. Bedenk daarbij dat die context continu verandert. Dat betekent dus ook dat de interventie flexibel moet zijn. De stap van het eerst maken van een plan en daarna implementeren is onvoldoende flexibel. Het is van belang dat denken en doen gelijk op gaat. Dus geen scheiding van mensen die de plannen maken en mensen die de plannen moeten gaan uitvoeren. We maken hier de stap van lineair naar circulair denken. Zoeken naar gemeenschappelijkheid. Een verandering heeft vooral kans van slagen als diverse belanghebbenden er samen de schouders onder zetten. Het is nodig dat men gemeenschappelijkheid ervaart. Gezamenlijke waarden beleving: Duurzame verandering ontstaat vooral als men er intrinsiek waarde aan toekent. Een interventie is dus ook pas zinvol als men er (gezamenlijk) waarde aan hecht. Dat ontstaat vooral als het een onderwerp betreft dat vanuit alle perspectieven als wezenlijk en waardevol wordt ervaren. Horizontale verbinding en dialoog. Een arbeidsorganisatie is meer dan de optelsom van delen (teams, mensen). De kracht en het bestaansrecht van arbeidsorganisaties wordt veelal bepaald door de mate waarin het in staat is horizontale verbinding te leggen. Het organiseren van ontmoetingen en dialoog staan centraal.

4 Voorbeelden Nationale Overheid Een landelijke overheidsorganisatie wil van een uitvoerenden partij naar een regisserende organisatie. Hiertoe is een zorgvuldig proces ingezet met een bovenstroom gericht op structuur aspecten en een onderstroom, gericht op cultuur aspecten. In dit proces zijn zowel het management als de medewerkers intensief betrokken. Bouwbedrijf Een groot Bouwbedrijf wil voor Woningbouw de transitie maken naar Wonen. Hiermee wil BAM een partner zijn voor de prosument: de bewoner. Niet alleen is de bewoner tijdens de ontwerpfase van zijn huis intensief betrokken, maar gedurende de gehele woonperiode kan BAM de woning passend maken op de woonwensen. Universitair Ziekenhuis Een groot ziekenhuis toe naar een andere manier van zorg waarbij gezondheid op een positieve manier invulling krijgt. Zelfsturing en Eigen regie van de patiënt staan centraal. Dit proces verloopt via een twee trappen: met alle betrokken zorgprofessionals en medisch specialisten van een centrum wordt Positieve Gezondheid in de zelfrol geladen en daarna wordt Positieve Gezondheid in het dagelijks werk en de dialoog met de patiënt gebracht. Hoe ziet een VPI traject eruit? Een VPI traject is per definitie maatwerk. Dit betekent dat het traject aansluit bij de huidige situatie in de organisatie (organisatie diagnose ), de ontwikkelingen waarvan de organisatie zich iets wil aantrekken en de stip aan de horizon. Een belangrijk kenmerk van een VPI is de taakgroep of guiding coalition. Deze groep vormt een afspiegeling van de organisatie en fungeren gedurende het gehele traject als de ogen en de oren van de organisatie. Ook genereren en bespreken zij ideeën om de transitie van zinvolle impulsen te voorzien. Hierin zitten medewerkers, leidinggevenden en staf (HR, facility, safety, finance). De groepsgrootte ligt meestal tussen de 8 en de 12 mensen. Starten met de ontwikkeling van een Value Case is zeer geschikt om een transitie op gang te brengen. Een Value Case draagt bij aan gevoeld Eigenaarschap & Gemeenschappelijkheid voor de zinvolle next step. In een VPI traject kan gebruik gemaakt worden van verschillende (digitale) technieken, gericht op dialoog en verbinding. Dit kan variëren van games en apps naar world cafe s. Een VPI traject zal verschillende evaluatie- en leermomenten kennen om de bepalen of de goede koers gevaren wordt.

5 Toepassingsgebieden VPI s zijn zeer breed toepasbaar. Voor alle bedrijven en consortia die nu willen anticiperen op de toekomst op een effectieve manier en zo willen leren. Zeer geschikt voor organisaties en consortia die: zich afvragen welke competenties er nodig zijn in de toekomst. willen experimenten met positieve organisatie ontwikkeling. beter willen anticiperen op wat er in hun omgeving gebeurt en veerkrachtiger willen opereren. hun leerpotentieel beter willen benutten zelfsturing en zelforganisatie hoog op de agenda willen zetten. Value2share BV, Value2share faciliteert transities op grote en kleine schaal met behulp van een waardegedreven aanpak. In deze aanpak zijn wetenschappelijke kennis en praktijk ervaring gebundeld. Voor alle mensen en partijen die willen werken aan eigenaarschap en zelfsturing op thema s als gezondheid, vitaliteit, veiligheid, (persoonlijk) leiderschap, positieve organisatiecultuur en gezond ondernemen. [email protected]; Ellen Bos Arjella van Scheppingen Een goed proces is de beste interven0e Een goed ingericht proces met ac1eve betrokkenheid van belanghebbenden draagt bij aan eigenaarschap en is daarmee vele malen effec1ever dan het proberen te veranderen op basis van ra1onele kennis. Valuedriven Proces Interventions factsheet