Suppletierichtlijn Invasieve Candidiasis

Transcriptie

1 Suppletierichtlijn Invasieve Candidiasis Bij invasieve candidiasis is er sprake van uitzaaiing van de ziekteverwekkende schimmelvorm van de gist Candida albicans in het bloed en in de weefsels. Veelal komt deze schimmel vanuit de darm. De symptomen van het invasieve candidiasis zijn zeer talrijk en omvatten o.a. spijsverteringsklachten, hormonale klachten, klachten als gevolg van een overactief afweersysteem of een verzwakt afweersysteem en vooral vermoeidheidsklachten. Suppletie is gericht op het versterken van het immuunsysteem, het bestrijden van de schimmel en het ondersteunen van de behandeling. Nutriënten Probiotica: multi-strain, multi-species Vermindert gastroïntestinale kolonisatie van Candida Probiotica vaginaal toegepast Antimicrobieel Boorzuur Fungicidaal en fungistatisch Wordt vooral toegepast bij vaginale schimmelinfecties Prebiotica: met name FOS Bevordert een goede darmflora, waardoor schimmels en gisten minder kans hebben om te koloniseren Caprylzuur Heeft een fungicidale werking Knoflook (Allium sativum)-extract Heeft een fungicidale en een fungistatische werking Vermindert de aanhechting van Candida aan epitheelcellen Pau d arco (Tabebuia avellanedae)-extract Heeft een fungicidale werking Richtlijn voor dagdosering 2,5-6 x 10 9 cfu* 1 x 10 6 cfu* 600 mg g mg mg mg Bewijskracht * cfu = colony forming units / kolonievormende eenheden Gerelateerde suppletierichtlijnen Coeliakie Vaginale dysbiose Verzwakte immuniteit

2 Aandachtspunten Adviseer de Voedingsrichtlijnen bij Candida. Per individu kan het soort en dosering van een probioticum dat helpt verschillen. Het adviseren van meerdere soorten en stammen (multi strain, multi species) probiotica vergroot de kans op succes. Tijdens het begin van de behandeling kan een zogenaamde Herxheimer-reactie optreden. De patiënt ervaart dan tijdelijk meer klachten. Een bacteriële infectie met Clostridium difficile kan na een antibioticakuur darmklachten veroorzaken die op een candida-infectie lijken. Clostridium difficile moet echter met een antibioticum worden behandeld. Sommige vaginale infecties worden veroorzaakt door de pathogene Actinomyces-bacteriën. Het klachtenbeeld is gelijk aan dat van een Candida-infectie. Een behandeling tegen een schimmel heeft dan geen zin. Bij recidiverende schimmelinfecties kan er ook sprake zijn van een infectie met parasieten. Bij het gebruik van medicijnen, zie Overzicht geneesmiddelen voedingsstatus suppletie voor mogelijke interacties. Belangrijkste referenties Kumar S et al. Evaluation of efficacy of probiotics in prevention of candida colonization in a PICU-a randomized controlled trial. Crit Care Med Feb;41(2): Roy A et al. Role of Enteric Supplementation of Probiotics on Late-onset Sepsis by Candida species in Preterm Low Birth Weight Neonates: A Randomized, Double Blind, Placebo-controlled Trial. N Am J Med Sci Jan;6(1):50-7. Li D et al. Efficacy and safety of probiotics in the treatment of Candida-associated stomatitis. Mycoses Mar;57(3): Vicariotto F et al. Effectiveness of the association of 2 probiotic strains formulated in a slow release vaginal product, in women affected by vulvovaginal candidiasis: a pilot study. J Clin Gastroenterol Oct;46 Suppl:S Verdenelli MC et al. Evaluation of antipathogenic activity and adherence properties of human Lactobacillus strains for vaginalformulations. J Appl Microbiol May;116(5): Kolida S et al. Prebiotic effects of inulin and oligofructose. Br J Nutr May;87 Suppl 2:S Iavazzo C et al. Boric acid for recurrent vulvovaginal candidiasis: the clinical evidence. J Womens Health (Larchmt) Aug;20(8): Ninomiya K et al. Effects of inhibitory activity on mycelial growth of Candida albicans and therapy for murine oral candidiasis by the combined use of terpinen-4-ol and a middle-chain fatty acid, capric acid. Yakugaku Zasshi. 2013;133(1): Khodavandi A et al. Comparison between efficacy of allicin and fluconazole against Candida albicans in vitro and in a systemic candidiasis mouse model. FEMS Microbiol Lett Feb;315(2): Khodavandi A et al. Expression analysis of SIR2 and SAPs1-4 gene expression in Candida albicans treated with allicin compared to fluconazole. Trop Biomed Dec;28(3):

3 Voedingsrichtlijnen bij Invasieve Candidiasis Algemene richtlijnen De voedingsrichtlijnen bij invasieve candidiasis zijn er op gericht de groei en vermenigvuldiging van de Candida schimmel zoveel mogelijk te verminderen door het afweersysteem en de darm te ondersteunen. Het is belangrijk om een (vezelrijke) voeding te gebruiken, waarin suikers en eventuele allergenen vermeden worden. Daarnaast zijn aanvullende maatregelen nodig, zoals het gebruik van probiotica en fytotherapeutica, om de Candida overgroei te verminderen. Vermijd zoveel mogelijk Suiker en suikerhoudende voedingsmiddelen zoals vla, toetjes, yoghurt, jam, zoet broodbeleg, vruchtensap, frisdrank, koek en gebak, snoep, honing, Zoetstoffen; natuurlijke en kunstmatige zoetstoffen. Allergenen; bij Candida overgroei komen vaak intoleranties voor, in de regel is het aan te raden bakkersgist te vermijden om hiermee kruisreacties te voorkomen. Daarnaast kunnen er intoleranties voor tarwe, noten, zuivel, noten en citrus bestaan. Toevoegingen; zoals kleur-, geur- en smaakstoffen in kant-en-klaar gerechten, soepen en sauzen uit pakjes, zakjes, blikken en potten en in voedingsmiddelen zoals kaas, nagerechten, frisdrank. Cafeïnehoudende frisdrank, alcohol en tabak; ze onttrekken essentiële voedingsstoffen aan het lichaam en zijn belastend. Met mate kan gebruik worden gemaakt van koffie, zwarte thee, cacao. Af en toe een glas droge witte wijn is toegestaan. Kies voor Biologisch of biologisch dynamisch; producten van niet biologische teelt bevatten vaak resten van bestrijdingsmiddelen, dierlijke producten en zelfs antibiotica. Ongeraffineerde voedingsmiddelen zoals volle granen en graanproducten van tarwe, rogge, haver, gerst, gierst, boekweit, kamut, rijst, gierst, quinoa en maïs. Zuurdesem volkoren brood of crackers zonder gist van bovengenoemde granen. Ontbijtproducten voor in yoghurt of kwark; muesli zonder suiker, graanvlokken, gebroken lijnzaad, zonnebloem- en pompoenpitten, noten, zemelen e.d. Hartig beleg; mager vleesbeleg zonder toevoegingen, verse vis en vis uit blik, notenpasta s, sesampasta, zonnebloempasta, pindakaas, ei, jonge kaas, Hüttenkäse (cottage cheese), ricotta, verse roomkaas, geiten of schapenkaas. Vegetarische broodsmeersels zoals hummus, sojapaté, linzenpaté, auberginepaté, avocadopuree (guacamole), olijvenpasta s, pesto, tomaten- of olijventapenade. Zoet beleg; geraspte kokos, 100% fruitjams, appel(-peren)stroop, zonder toegevoegde suikers. Fruit; 2-3 stuks per dag. Porties fruit over de dag verdelen, geen vruchtensappen, wees matig met gedroogd fruit. Bij verteringsklachten fruit een half uur voor de maaltijd gebruiken. Groenten; zoveel mogelijk vers of diepvries zonder toevoegingen. Tomaten- en groentesappen en soepen en rauwkost. Let op gist en toevoegingen bij gebruik van bouillonblokjes. Zuivel; bij voorkeur aangezuurde zuivelproducten zonder suiker, zoals (biogarde) yoghurt, kwark, karnemelk en sojamelk. Oliën en vetten; dun roomboter op brood, mayonaise en kokosvet. Plantaardige koudgeperste olie, zoals lijnzaadolie en tarwekiemolie, kunnen voor koude gerechten worden gebruikt. Bij warme gerechten; roomboter, ghee, kokosvet, olijf- of arachideolie omdat deze vetten stabiel blijven bij verhitting. Zetmeel; Aardappelen, zoete aardappelen, peulvruchten, volkoren graanproducten zoals volkoren pasta, zilvervliesrijst, quinoa, amarant en gierst. Vlees en vleesvervangers; mager vlees, (vette) vis, schaal- en schelpdieren, eieren, wild en gevogelte, tahoe/tofu, seitan, peulvruchten en paddenstoelen.

4 Hartige tussendoortjes; (zelfgepelde) noten, rauw of zelf roosteren, volkorencrackers van spelt, tarwe, rogge, rijstewafel met hartig beleg, tacochips zonder toevoegingen en zoute popcorn. Zoete tussendoortjes; allen met mate; crackers e.d. met appelstroop of fruitjam, volkoren reform koeken (bij voorkeur zonder suiker), fruit en gedroogd fruit. Denk ook aan Voldoende drinken; water (met kruiden, citroensap), heet water, kruidenthee, rooibosthee, groene thee, gemberthee, natuurlijke vruchtenthee, granenkoffie en cichoreikoffie, groentesappen, (zelfgemaakte) bouillon. Het eten van 3 kleine maaltijden en 3-4 keer iets tussendoor bij verteringsklachten. Rustig en met aandacht eten en goed kauwen. Literatuur Candida advies Zelfstandig gevestigde Orthomoleculaire en Natuurvoeding diëtisten 2006 Koolsbergen & Vreugdenhil. Vechten met gerechten tegen Candida en ME ISBN

5 Checklist Invasieve Candidiasis Checklist invasieve candidiasis Met deze checklist is het mogelijk om inzicht te krijgen in de aanwezigheid van invasieve candidiasis. In combinatie met de anamnese en aanvullend onderzoek (zoals lichamelijk onderzoek, bloedkweek, levend-bloed-analyse) kan er meer inzicht verkregen worden over deze aandoening. Indien een symptoom van toepassing is, de score omcirkelen en achteraf optellen. A. Voorgeschiedenis Punten Saldo 1. Heeft u ooit één maand of langer antibiotica gebruikt? Heeft u ooit langer dan twee maanden, dan wel meer dan drie keer in één jaar, andere breedspectrum antibiotica gebruikt tegen infecties van de lucht- of urinewegen enz.? Zo nee, heeft u dan wel eens een eenmalige kuur met een breedspectrum antibioticum gevolgd? 3. Heeft u ooit in uw leven last gehad van regelmatig terugkerende prostatitis, vaginitis of andere problemen met de geslachtsorganen? 4. Hoe reageert u op parfums, insecticiden, synthetische geuren en andere synthetisch stoffen? Matig tot ernstig Weinig 5 5. Indien u schimmelinfecties had van huid en nagels, waren deze dan: Ernstig of hardnekkig? 20 Mild of matig? Verergeren uw symptomen op vochtige, drukkende dagen? Heeft u de anticonceptie-pil gebruikt? Meer dan twee jaar 15 Tussen zes maanden en twee jaar 8. Heeft u ooit prednison, decadron of andere cortisonen gebruikt? Meer dan twee weken Minder dan twee weken Heeft u vaak veel trek in zoetigheid? Heeft u vaak veel trek in brood? Heeft u vaak trek in alcoholische versnaperingen? Heeft u in het algemeen veel last van tabaksrook? Bent u zwanger geweest? 4 Subtotaal

6 B. Hoofdsymptomen Candida 3 punten: mild of soms aanwezig 6 punten: frequent en/of matig ernstig 9 punten: ernstig en/of invaliderend 1. Vermoeidheid of lethargie 2. Gevoel van uitputting 3. Geheugenzwakte 4. Onwerkelijk gevoel 5. Besluiteloosheid 6. Gevoelloosheid, branderige gevoelens 7. Slapeloosheid 8. Spierpijn 9. Spierzwakte, paralyse 10. Gewrichtspijn en/of gewrichtszwelling 11. Buikpijn 12. Constipatie 13. Diarree 14. Opgezette buik, flatulentie (gasvorming) 15. Fluor vaginalis, jeuk 16. Prostatitis 17. Impotentie 18. Libidoverlies 19. Endometriose of onvruchtbaarheid 20. Krampen en/of andere menstruatieproblemen 21. Premenstruele spanning 22. Huilbuien of angstaanvallen 23. Koude handen of voeten, en kil gevoel 24. Beverigheid, indien men honger heeft 25. Spruw 26. Kalknagels 27. Voetschimmel/zwemmerseczeem Subtotaal

7 C. Kleine symptomen Candida 1 punt: mild of soms aanwezig 2 punten: frequent en/ of matig ernstig 3 punten: ernstig en/of invaliderend 1. Slaperigheid 2. Irritatie of nervositeit 3. Gebrek aan concentratievermogen 4. Wisselende stemmingen 5. Hoofdpijn 6. Duizeligheid, evenwichtsverlies 7. Druk boven de oren, gevoel alsof het hoofd is opgezet 8. Snel oplopen van blauwe plekken 9. Chronische huiduitslag of jeuk 10. Gevoelloosheid, tintelingen 11. Indigestie of maagzuurproblemen 12. Gevoeligheid of intolerantie voor voedingsmiddelen 13. Slijmerige ontlasting 14. Rectale jeuk 15. Droge mond of keel 16. Uitslag of blaren in de mond 17. Slechte adem 18. Onaangename geur van voeten, haren of lichaam (wassen helpt niet) 19. Chronische neusverstopping of loopneus 20. Jeukende neus 21. Zere keel 22. Laryngitis, stemverlies 23. Pijn of gespannenheid in de borst 24. Piepen of dyspnoe 25. Vaak aandrang tot urineren 26. Branderig gevoel bij urineren 27. Vlekken voor de ogen of onregelmatig zicht 28. Regelmatige verkoudheden of chronische bronchitis 29. Branderige of tranende ogen 30. Recidiverende oor- of ooginfecties 31. Oorpijn of doofheid Subtotaal Totaal (A+B+C)

8 Verklaring totaalscore Vrouwen Score 180 Score Score Score < 60 klachten vrijwel zeker veroorzaakt door candida. klachten waarschijnlijk veroorzaakt door candida. klachten mogelijk veroorzaakt door candida. klachten waarschijnlijk niet veroorzaakt door candida. Mannen Score 140 Score Score Score < 40 klachten vrijwel zeker veroorzaakt door candida. klachten waarschijnlijk veroorzaakt door candida. klachten mogelijk veroorzaakt door candida. klachten waarschijnlijk niet veroorzaakt door candida.