Wonen Nuth de gemeentelijke woningmarkt in beeld

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wonen Nuth de gemeentelijke woningmarkt in beeld"

Transcriptie

1 Wonen 4 de gemeentelijke woningmarkt in beeld

2

3 Wonen 4 de gemeentelijke woningmarkt in beeld Colofon Postbus 6 6 BA Maastricht Tel.: +3 () Fax.: +3 () [email protected] Internet: Wilhelminasingel 68 C 6 BK Maastricht R.(Roger) C.M. Vaessens S.(Sandra) A.G. van de Ven Maastricht, 6 november

4

5 Voorwoord Voor u ligt de rapportage 'Wonen 4'. Deze rapportage is onderdeel van de Etil -publicatiereeks 'Vastgoedmarkten Limburg' en komt éénmaal per jaar uit *. De rapportage geeft een uitgebreid en gedetailleerd inzicht in de ontwikkelingen op de woningmarkt in de gemeente. De woningmarkt in Limburg wordt de komende jaren meer en meer beïnvloed door vergrijzing /ontgroening en zelfs krimp van de bevolking. In een groot aantal gemeenten neemt het aantal inwoners momenteel al af. In enkele gemeenten begint ook het aantal huishoudens af te nemen. Het woningmarktbeleid van de Provincie Limburg, de regio s en de afzonderlijke gemeenten dienen dan ook hiermee rekening te houden. Dit wil niet zeggen dat er niet meer gebouwd kan worden. Veel meer wordt het belangrijk te weten waar en welke woningtypes gebouwd dan wel gesloopt dienen te worden om het kwantitatieve en kwalitatieve evenwicht op de woningmarkt te kunnen waarborgen en de woningvoorraad zo goed als mogelijk te kunnen laten aansluiten op de daadwerkelijke behoefte. Een gedetailleerder inzicht in aspecten zoals leegstand en de kwaliteit, samenstelling en ontwikkeling van de woningvoorraad en de aanwezige plancapaciteiten wordt belangrijker dan in het verleden. Om trends en ontwikkelingen op de Limburgse woningmarkt te kunnen volgen, voert Etil sinds 6 in opdracht van de Provincie Limburg jaarlijks de Woonmonitor Limburg uit. Het doel van deze monitor is het stelselmatig verzamelen en analyseren van woningmarktinformatie waarmee de trends op de Limburgse woningmarkt in beeld worden gebracht. Op basis hiervan kan het woningmarktbeleid zo nodig bijgesteld of aangepast worden. Daarbij wordt met diverse regionale en landelijke organisaties samengewerkt. In het kader van de woonmonitor worden de gegevens geanalyseerd en gerapporteerd in een provinciale en een aantal regionale rapportages. Daarmee is de woonmonitor dé bron voor woningmarktinformatie in Limburg. De Woonmonitor Limburg vervult echter niet alleen een rol in de informatiebehoefte van de Provincie Limburg zelf. Met de woonmonitor wil de Provincie Limburg tevens haar samenwerkingspartners en andere partijen die actief zijn op de Limburgse woningmarkt faciliteren wat betreft de informatiebehoefte; voorop de gemeenten. Inspelend op deze behoefte heeft Etil op eigen initiatief een gemeentelijke rapportageformat ontwikkeld, zodat ook voor de Limburgse gemeenten analyses beschikbaar zijn: de gemeentelijke woningmarkt in beeld. De voorliggende rapportage geeft een beeld van de woningmarkt in de gemeente. Etil hoopt dat deze rapportage een meerwaarde voor u zal hebben en de functie van een bruikbare informatiebron zal kunnen vervullen, waar elk jaar naar wordt uitgekeken. Roger Vaessens senior adviseur Etil - Ruimtelijke Economie & Vastgoed (RE&V) 6 november * De voorliggende rapportage is onderdeel van de Etil-publicatiereeks Vastgoedmarkten Limburg. In deze publicatiereeks worden verschillende vastgoedmarkten in Limburg, woningmarkt, winkelmarkt, kantorenmarkt, bedrijfsruimtemarkt en bedrijventerreinen, in afzonderlijke rapportages op verschillende ruimtelijke schaalniveaus (provincie, regio's en gemeenten) in beeld gebracht. De gemeenten (en/of andere organisaties) kunnen afhankelijk van hun eigen behoefte participeren in één of meerdere van deze informatieproducten. Voor iedere gemeente in Limburg is een vergelijkbare rapportage beschikbaar. Etil; Woonmonitor 4

6 Etil; Woonmonitor 4

7 Inhoudsopgave Voorwoord Inhoudsopgave Inleiding Samenvatting 3 7 Bevolking Bevolkingsontwikkeling Bevolkingsprognose Verhuisstromen Migratiesamenstelling Huishoudensontwikkeling Huishoudensleeftijd Huishoudensprognose Woningvoorraad Eigendom & Woningtype Bouwjaar & Energielabel WOZ-waarde --3 Leegstand Leegstandsontwikkeling Leegstandsduur Leegstandssoort Kwantitatieve transformatieopgave Woningvoorraadontwikkeling Toevoegingen & Onttrekkingen Planlijst realisaties in 4 Nieuwbouw Sloop Prijsklassen Huursector Sociale huurwoningvoorraad Huurprijzen Woningtype Dynamiek Verblijfsgerechtigden Particuliere huursector Koopsector Woningtransacties Prijsklassen Aanbod koopwoningen Theoretische verkooptijd Plancapaciteiten Saldo van toevoegingen en onttrekkingen Woningtoevoegingen - planhardheid Woningtoevoegingen - bouwvergunningen Woningtoevoegingen - verwacht realisatiejaar Woningtoevoegingen - prijsklassen Planlijst plancapaciteiten - woningtoevoegingen Planlijst plancapaciteiten - woningonttrekkingen Wonen met Zorg Voorraad Vraag Planrealisaties Plancapaciteiten Bijlagen: Bijlage Woningvoorraad Bijlage Woningvoorraadontwikkeling in 4 Bijlage 3 Planrealisaties laatste jaar Bijlage 4 Koopwoningtransacties Bijlage Plancapaciteiten Bijlage 6 Wonen met Zorg Bijlage 7 Buurtclusters & Buurten Bijlage 8 Afbakeningen & Definities Etil; Woonmonitor

8 Etil; Woonmonitor 4 4

9 Inleiding De voorliggende rapportage heeft tot doel de ontwikkelingen op de woningmarkt in de gemeente inzichtelijk te maken en beleidsmakers, portefeullehouders, raadsleden, woningcorporaties en particuliere vastgoedpartijen van actuele en accurate informatie te voorzien. Deze betere kennisbasis zorgt er vervolgens voor dat de juiste beslissingen genomen kunnen worden. De rapportage is onderdeel van de Etil-publicatiereeks "Vastgoedmarkten Limburg". In het kader van deze publicatiereeks worden de volgende rapportages samengesteld, waarbij voor elk van de onderstaande vastgoedmarkten voor iedere gemeente en regio een rapportage beschikbaar is: - Woningmarkt Winkelmarkt Kantorenmarkt Bedrijfsruimtemarkt Bedrijventerreinen Woonmonitor Limburg Bron voor de voorliggende rapportage is de 'Woonmonitor Limburg'. Deze monitor wordt jaarlijks door Etil in opdracht van de Provincie Limburg uitgevoerd. Daarbij wordt met diverse regionale en landelijke partijen samengewerkt. Zo wordt met gemeenten samengewerkt ten aanzien gegevens over leegstand, toevoegingen, onttrekkingen en plancapaciteiten. Daarnaast wordt ook samengewerkt met andere organisaties, zoals de intergemeentelijke organisatie DataLand (woningvoorraad en WOZ-waarde), het Centraal fonds voor de Volkshuisvesting (sociale huursector), Woonplein Limburg (aanbod van koopwoningen), het Kadaster (koopwoningtransacties), BsGW - Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (leegstand) en gemeenten (plancapaciteiten en -realisaties). De gegevens in de woonmonitor worden middels kadasterkaarten, luchtfoto's en de door Etil ontwikkelde 'Woonlocatiekaart' gecontroleerd en indien nodig gecorrigeerd. Op te merken is dat hierdoor verschillen kunnen bestaan met de door het CBS geregistreerde woningtoevoegingen en -onttrekkingen. Het doel van deze monitor is het stelselmatig verzamelen en analyseren van woningmarktinformatie waarmee de trends op de Limburgse woningmarkt in beeld worden gebracht. Op basis hiervan kan het woningmarktbeleid zo nodig bijgesteld of aangepast worden. In het kader van de woonmonitor worden op provinciaal en regionaal niveau geanalyseerd. Deze rapportages zijn te downloaden van de website van Etil ( en/of de Provincie Limburg ( Op te merken is dat Etil in samenwerking met het Duitse bedrijf GeoDok in opdracht van de Provincie Limburg in 4 het geoportaal 'Plancapaciteitsmonitor Limburg' ontwikkeld. Dit geoportaal geeft middels kaarten en samenvattende factsheets inzage in de plancapaciteiten op de Limburgse woningmarkt ( Leeswijzer Dit inleidende hoofdstuk wordt gevolgd door de volgende inhoudelijke hoofdstukken: - Hoofdstuk : Bevolking Hoofdstuk : Woningvoorraad Hoofdstuk 3: Woningvoorraadontwikkeling Hoofdstuk 4: Huursector Hoofdstuk : Koopsector Hoofdstuk 6: Plancapaciteiten Hoofdstuk 7: Wonen met Zorg In de bijlagen is informatie opgenomen per buurtcluster en over de gehanteerde definities en afbakeningen, aansluiten op de provinciale woonmonitor. Etil; Woonmonitor 4 welke

10 Etil; Woonmonitor 4 6

11 Factsheet woningmarkt 4 De basis voor de voorliggende rapportage is de provinciale woonmonitor die Etil in opdracht van de Provincie Limburg in samenwerking met de Limburgse gemeenten jaarlijks uitvoert. Deze woonmonitor bevat gegevens over de structuur en ontwikkeling van Limburgse woningmarkt en vormt een belangrijke basis voor beleidsontwikkeling en -uitvoering. Op basis van deze gegevens heeft Etil de voorliggende, specifiek op de gemeente gerichte, rapportage samengesteld: 'Wonen 4'. De voorliggende rapportage beschrijft vanuit verschillende invalshoeken de belangrijkste ontwikkelingen in 4 en de stand van zaken per 3--4 op de gemeentelijke woningmarkt, hetgeen hieronder schematisch is samengevat. Op de volgende twee pagina's wordt de gemeente aan de hand van de belangrijkste indicatoren vergeleken met het provinciale beeld. Woningvoorraad per 3 dec. 4: woningen Leegstand per 3 dec. 4: 3 woningen Leegstandspercentage: 3,3% Huur 9% Koop 7% Meergezins % Eengezins 83% Onbekend % Ontwikkeling in 4: + (+,%) Woningvoorraadontwikkeling in 4: + 3 Ontwikkeling in %: +,% Toevoegingen: + (+,%) Onttrekkingen: - (-,%) Plancapaciteiten - netto ontwikkeling (indien alle plannen worden gerealiseerd) + 3 woningen groeipercentage: + 4,6% Onttrekkingen: - (-,%) Toevoegingen: + 33 (+ 4,8%) "Harde" plancapaciteit: 3 woningen (maximaal aantal te realiseren woningen op basis van onherroepelijke bestemmingsplannen) Aandeel in totaal van geplande toevoegingen: 34% Etil; Woonmonitor 4 7

12 Factsheet woningmarkt 4 Limburg Bevolking Aantal inwoners per 3 dec. 4 Bevolking Bevolkingsontwikkeling in 4, abs Bevolkingsontwikkeling in 4, in % -,6% -,7% Bevolkingsprognose -4, abs Bevolkingsprognose -4, in % Prognose aantal inwoners per jan. 4 Aantal huishoudens per 3 dec. 3-9,% -9,9% Huishoudensontwikkeling in 3, abs. 3 4 Huishoudensontwikkeling in 3, in %,8%,% Huishoudensprognose -4, abs Huishoudensprognose -4, in % -,% -4,9% Prognose aantal huishoudens per jan Woningvoorraad Woningvoorraad per 3 dec. 4 Woningvoorraad Aantal meergezinswoningen % 4% Aantal eengezinswoningen 83% 73% % 3% Aantal huurwoningen 9% 39% Aantal koopwoningen 7% 6% % % <94 % 6% % 6% % 3% 98-8% 4% 6% 9%.7 9. Onbekend Onbekend > Gemiddelde WOZ-waarde per jan ,3% 3,9% Leegstandsontwikkeling in 4, abs Leegstandsontwikkeling in 4, in % +,% +,7% Leegstandsduur > jaar 9% 3% Leegstandsduur - jaar 4% % Leegstandsduur < jaar 7% % Leegstand per 3 dec. 4, abs. Leegstandspercentage per 3 dec. 4 Gemiddelde leegstandsduur (aantal dagen) Etil; Woonmonitor 4 8

13 Factsheet woningmarkt 4 Limburg Woningvoorraadontwikkeling Woningvoorraadontwikkeling Woningvoorraadontwikkeling in 4, abs Woningvoorraadontwikkeling in 4, in %,%,% Toevoegingen in 4, abs..8 Toevoegingen in 4, in %,%,4% Onttrekkingen in 4, abs Onttrekkingen in 4, in %,% -,% Sociale huursector Sociale huurwoningen per 3 dec. 3 Sociale huursector Voorraadontwikkeling in 3, abs Voorraadontwikkeling in 3, in % -,7% -,% Nieuwbouw, in %,%,% Aankoop, in %,%,7% Sloop, in %,% -,% -,7% -,3% Verkoop, in % Koopsector Aantal transacties in 4 Koopsector Ontwikkeling 3-4, in % 3,% 3,% Gemiddelde koopsom in Ontwikkeling 3-4, in % 4,% 3,9% Koopwoningaanbod per 3 dec. 4, abs Koopwoningaanbod per 3 dec. 4, in % 3,6% 4,% Ontwikkeling in 4, abs. Ontwikkeling in 4, in % Theoretische verkooptijd (TVT) in 4 +,6% -4,6% maanden 9 maanden Plancapaciteiten per 3 dec. 4 Plancapaciteiten per 3 dec. 4 Plancapaciteiten - netto ontwikkeling, abs Plancapaciteiten - netto ontwikkeling, in % 4,6%,4% Plancapaciteiten - toevoegingen, abs Plancapaciteiten - toevoegingen, in % 4,8% 6,% Plancapaciteiten - onttrekkingen, abs Plancapaciteiten - onttrekkingen, in % -,% -,% 'Harde' plancapaciteiten (toevoegingen), abs 'Harde' plancapaciteiten (toevoegingen), in % 34% % Etil; Woonmonitor 4 9

14 Etil; Woonmonitor 4

15 Gemeente Bevolking Etil; Woonmonitor 4

16 Bevolkingsontwikkeling Bevolkingsontwikkeling in de afgelopen vijf jaar Bevolking per januari Geboorteoverschot Vestiging Vertrek () Migratiesaldo Bevolkingsgroei inclusief administratieve correcties. Bevolking per 3 december 4 zijn voorlopige cijfers Bevolkingsontwikkeling in de afgelopen vijf jaar, in % Bevolking per januari Geboorteoverschot Vestiging Vertrek () Migratiesaldo Bevolkingsgroei Bevolking per 3 december.667 -,6% 4,% 4,% -,% -,46%.9.9 -,% 4,% 3,98%,3%,3% ,3% 4,4% 4,88% -,84% -,96% ,9% 4,7% 3,96%,76%,7% ,% 4,3% 4,7% -,39% -,6%.49 Bevolkingsontwikkeling, vanaf Geboorte-overschot, vanaf 3 4 Migratiesaldo, vanaf Etil; Woonmonitor

17 Verhuisstromen Verhuizingen binnen, van en naar de gemeente in 3 Aandeel in % In / Binnengemeentelijke verhuizingen 99 8% 9,3 Inkomende verhuizingen tussen gemeenten binnen Nederland Inkomende verhuizingen vanuit het buitenland Uitgaande verhuizingen tussen gemeenten binnen Nederland % 4% 3% 43, 4, 36,8 43 3%,8.643 % 6, Uitgaande verhuizingen naar het buitenland 98 Verhuismobiliteit 9, In / = ten opzichte van de totale bevolking. De verhuismobiliteit is het totaal van verhuizingen binnen de gemeente plus de halve som van vestiging in en vertrek uit de gemeente. Hoe hoger de waarde, hoe meer verhuizingen er gemiddeld per inwoner hebben plaatsgevonden. Gegevens over verhuisstromen in 3 zijn nog niet beschikbaar. Top binnenlandse verhuizingen vanuit in 3 Top binnenlandse verhuizingen naar in 3 Vertrek naar Vestiging vanuit Heerlen 8 3% -8 % Valkenburg 7% Maastricht - 9% Voerendaal 47 7% Sittard-Geleen -47 8% Sittard-Geleen 4 7% Valkenburg -44 8% Maastricht 4 6% Voerendaal -8 % Overige gemeenten 77 4% Overige gemeenten % 668 % -7 % Top immigratie naar land van herkomst in 3 Heerlen Top emigratie naar land van bestemming in 3 Aantal Migratiesaldo met België, Duitsland en Polen Aantal Polen 9 Polen Ecuador 7 Irak -8 België 6 Duitsland -7 Duitsland België - Ver. Staten v. Amerika 4 Australië -3 Top positief migratiesaldo naar land in 3 - Top negatief migratiesaldo naar land in 3 Aantal België Duitsland Polen Aantal Ecuador 7 Irak -7 Ver. Staten v. Amerika 4 Australië -3 Onbekend 3 Duitsland - Tsjechië 3 Frankrijk - Argentinië Polen Op te merken is dat de migratiegegevens betrekking hebben op de in het GBA (gemeentelijke basisadministratie) geregistreerde migratie. Zo zijn de migratiebewegingen van met name Polen slechts voor een klein deel terug te vinden in de officiële /geregistreerde cijfers. Een migrant hoeft namelijk alleen te worden ingeschreven als hij langer dan vier maanden in Nederland verblijft. Poolse seizoensarbeiders bijvoorbeeld die hier drie maanden werken, hoeven niet te worden geregistreerd bij de gemeente. Etil; Woonmonitor 4 3

18 Migratiesamenstelling Migratiesaldo met overige gemeenten in Nederland, aantal personen naar leeftijdsgroep Gemiddeld -9 < jaar jaar jaar jaar jaar jaar e.o Gegevens over de samenstelling van migratie in 3 zijn nog niet beschikbaar. Vestiging vanuit andere gemeenten in Nederland in 3, naar leeftijd Vertrek naar andere gemeenten in Nederland in 3, naar leeftijd jaar -3 jaar 3-4 jaar 4- jaar -6 jaar 6 jaar e.o. : 3 6,9% 3,6% 8,7% 7,% 66 9,9% 3 8,4% 668,% 99 - jaar 8,4% -3 jaar 99 34,9% 3-4 jaar 8 4,% 4- jaar 69,% -6 jaar 6,9% 6 jaar e.o. 9,6% : 7,% Verhuisbewegingen in de afgelopen jaar, naar soort migratie (aantal personen) Binnengemeentelijk Binnenlandse migratie Buitenlandse migratie Inkomende (groen +waarden) en uitgaande (groen -waarden) migratie en migratiesaldo (rood) Etil; Woonmonitor 4 4-8

19 Bevolkingsprognose Gemiddelde jaarlijkse ontwikkeling in % Bevolkingsprognose, Stand per - Ontwikkeling -, -, -, Afgerond op tientallen. 7 Bevolkingsprognose, aantal inwoners Bevolkingsprognose naar leeftijdscategorie 3 3 Stand per Ontwikkeling -4 Afgerond op tientallen. Etil; Woonmonitor e.o , -, ,9% -,3 -,3-3,3% -,4 -,% -,4 -,% -,4% -,4 -, -,6 -,3% -,6 -,8% -,7 -,8% -,7 -,7-3,6% -, Leeftijdsverdeling Ontwikkeling in % -4-64,9% 6 e.o.,% -4,%,% -,% -,3% 3,6% -,% -4,6% 3,4% -9,8% -,3% 7,6% -,9% -4,9%,8%,3% -6,% 7,9% 4,7% -7,9% 7,% -,% -,9%,7% -7,6% -3,% -,3% -4,3% -9,3%,8% 6,7% e.o. Leeftijdsverdeling 4,8% 3,3%,9% -4 3,4% e.o.

20 Huishoudensontwikkeling Huishoudenstructuur 3--3 Huishoudens 9-3 (per 3 december) huishoudens Eenpersoonshuishoudens Meerpersoonshuishoudens Ontw. in % Ontw. in % ,.89 -, 4.884, 6.7,6.87, , 6.764,.87, 4.889, 6.78, , , ,.96, 4.877, 8,6% Ontw. in % 7,4% Eenpersoons Meerpersoons Gegevens over huishoudens in 3 zijn nog niet beschikbaar. Huishoudens totaal Eenpersoonshuishoudens Meerpersoonshuishoudens Huishoudens 9-3 (per 3 december), samenstelling Eenpersoonshuishoudens Eenouderhuishoudens Meerpersoonshuishoudens zonder kinderen Meerpersoonshuishoudens met kind Meerpersoonshuishoudens met kinderen Meerpersoonshuishoudens met 3 kinderen e.m Aantal huishoudens naar aantal personen per huishouden persoon personen personen personen.77 4 Etil; Woonmonitor personen e.m

21 Huishoudensleeftijd Huishoudensontwikkeling naar leeftijd, 9-3 (groei in %) Leeftijdsstructuur per Gemiddeld tot jaar -,9 -, 6,7,4, -3,4 tot jaar,% tot jaar,, -, 6,,,4 tot jaar 9,6% tot 3 jaar 4,7 -,9 3, -,,,9 tot 3 jaar 8 4,% 3 tot 3 jaar, 7,6 -,,4,,6 3 tot 3 jaar 34,% 3 tot 4 jaar -7,8-8, -3,,7, -4, 3 tot 4 jaar 4 6,% 4 tot 4 jaar -,,, -,7, -, 4 tot 4 jaar 6 8,% 4 tot jaar -,4, -4,9 -,9, -, 4 tot jaar 66 9,7% tot jaar,, -, -,8,,4 tot jaar 77,6% tot 6 jaar,,,4,8,,7 tot 6 jaar 696,% 6 tot 6 jaar -4,9-3, -,7 -,3, -,9 6 tot 6 jaar 689,% 6 tot 7 jaar 4,6,,4,,, 6 tot 7 jaar 7,6% 7 tot 7 jaar 4,7 -, 4,4 4,,, 7 tot 7 jaar 9 8,7% 7 tot 8 jaar -,7 6, -,6,8,,9 7 tot 8 jaar 463 6,8% 8 tot 8 jaar 7,6 4, 4,3 6,8, 4, 8 tot 8 jaar 363,3% 8 tot 9 jaar 8,3,,,3,, 8 tot 9 jaar 4,% 9 tot 9 jaar, -7,6 33,3,, 6, 9 tot 9 jaar 3,% 9 jaar of ouder, 4, -4,9 7,,,,,6,,8,,4 9 jaar of ouder 7,% 6.833,% Gegevens over de leeftijdsamenstelling van huishoudens in 3 zijn nog niet beschikbaar. Aantal huishoudens naar leeftijdscategorie, 3--3 tot jaar tot jaar tot 3 jaar 3 tot 3 jaar 3 tot 4 jaar 4 tot 4 jaar 4 tot jaar tot jaar tot 6 jaar 6 tot 6 jaar 6 tot 7 jaar 7 tot 7 jaar 7 tot 8 jaar 8 tot 8 jaar 8 tot 9 jaar 9 tot 9 jaar 9 jaar of ouder Verandering van het aantal huishoudens naar leeftijdscategorie, in 3 tot jaar tot jaar tot 3 jaar 3 tot 3 jaar 3 tot 4 jaar 4 tot 4 jaar 4 tot jaar tot jaar tot 6 jaar 6 tot 6 jaar 6 tot 7 jaar 7 tot 7 jaar 7 tot 8 jaar 8 tot 8 jaar 8 tot 9 jaar 9 tot 9 jaar 9 jaar of ouder Etil; Woonmonitor

22 Huishoudensprognose Gemiddelde jaarlijkse ontwikkeling in % Huishoudensprognose,6 Stand per - Ontwikkeling,4,4,3,3, op tientallen. Afgerond Huishoudensprognose naar leeftijdscategorie Stand per e.o Afgerond op tientallen. -,7%,,3%,%, -, -,3,% -,4 -,% -,6 -,4% -,6 -,7 -,8% -,8-3,3% -,9 -, Leeftijdsverdeling 4 Ontwikkeling ,% - -6,9% -8 -,6% - -37,4% -44-3,7% 6 4,7% 68 9,8% -37-8,9% 9% % % % % 4% % 9 jaar en jonger 3-39-jarigen 4-49-jarigen -9-jarigen 6-69-jarigen 7-79-jarigen 8 jaar en ouder Huishoudensprognose naar samenstelling Huishoudenssamenstelling 4 Ontwikkeling -4 Stand per - 4 % 4% Paar met kinderen ,% Paar zonder kinderen ,9% Eenoudergezin Eenpersoons Overige huishoudens ,8% ,% 3 3,% ,% 6% 33% Paar met kinderen Paar zonder kinderen Eenoudergezin Eenpersoons Overige huishoudens Afgerond op tientallen. Etil; Woonmonitor 4 37% 8

23 Gemeente Woningvoorraad Etil; Woonmonitor 4 9

24 Eigendom & Woningtype Woningvoorraad 3--4, naar woningtype en eigendom (aantal) Huur Koop Appartement ^ kap woning Hoekwoning Tussenwoning Vrijstaande woning Huur Koop Appartement 79% % % ^ kap woning 8% 8% 34% Hoekwoning 4% 6% 8% Tussenwoning 49% % % Vrijstaande woning 6% 94% 3% Overige/onbekend 4% 6% % 9% 7% % Overige/onbekend Woningvoorraad 3--4, naar woningtype en eigendom (in %) Overige/onbekend zijn leegstaande woningen, bedrijfswoningen, boerderijen/winkels met woon- gedeelte of woonwagens en -boten. Woningvoorraad, naar woningtype (in %) % Woningvoorraad, naar eigendom (in %) % 9% 3% 34% 7% % 8% Appartement ^ kap woning Hoekwoning Tussenwoning Vrijstaande woning Overige/onbekend Etil; Woonmonitor 4 Huur Koop

25 Bouwjaar & Energielabel Op basis van het Centraal Vastgoedregister Limburg (CVR Limburg) wordt de woningvoorraad in Limburg in beeld gebracht. Op te merken is dat niet voor alle woningen het bouwjaar bekend is. Woningen waarvan het bouwjaar niet bekend is, zijn buiten beschouwing gelaten. Woningvoorraad 3--4, naar bouwjaar Woningvoorraad 3--4 naar bouwjaar (in %) Aantal <94.4 % % % % % % > 4 6% % < 94,9% ,6% 96-97,% ,7% 98-99,4% 99-6,3% >,9% :,% Woningvoorraad 3--4, naar bouwjaar vanaf en later Het energielabel voor woningen geeft met klassen A++ tot en met G (en kleuren; donkergroen tot en met rood) aan hoe energiezuinig een huis is, in vergelijking met soortgelijke huizen. Energielabel A++ ( donkergroen) is zeer zuinig, energielabel G (rood) is zeer onzuinig. Woningvoorraad 3--4, naar energielabel en huur/koop Huur Koop A 4 % 4 B 39 7% 3 C 4 % D 386 E % 8 % % 6 % % 46 7% 9% 7 % 46 7% 9 9% 4 % 3 3% F % 9 % % G 47 % 9 % 6 % 73 3% % %. % % % Onbekend Exclusief woningen waarvan huur/koop onbekend is. Etil; Woonmonitor 4

26 WOZ-waarde --3 De gegevens hebben betrekking op de gemiddelde WOZ -waarde per --3 op basis van de woningvoorraad van Woningen waarvan de WOZ-waarde onbekend is, zijn in de onderstaande overzichten buiten beschouwing gelaten. De omvang van de waarde van de woningvoorraad (deel waarvan de waarde bekend is) per --3 in de gemeente bedraagt: Gemiddelde WOZ-waarde --3, naar woningtype Gemiddelde WOZ-waarde --3, naar waardeklasse Aantal In Appartement ^ kap woning Hoekwoning Tussenwoning Vrijstaande woning Bedrijf met woning Woonwagen Onbekend % % 8% 6% 6% < > 36. Gemiddelde WOZ-waarde --3, naar soort woning (in ) Villa/landhuis Bedrijf met woning Herenhuis (Woon)boerderij Bungalow Drive-in woning Appartement Beneden-/bovenwoning Etage-/portiekwoning Flat Woonwagen. Etil; Woonmonitor

27 Leegstand Leegstand 3--4, naar woningtype Leegstand 3--4, naar woningtype (aandeel in %) Aantal Appartement 69 6,4% ^ kap woning,% Hoekwoning 7 4,8% Tussenwoning 3,% Vrijstaande woning 6,6% Bedrijf met woning 8 6,% Woonwagen 4,3% Onbekend,% 3 3,3% = het aantal leegstaande woningen opzichte van het totaal aantal woningen in desbetreffende woningtype. Op te merken is uitgegaan wordt van een frictieleegstand van ten behoeve van de dynamiek op de woningmarkt. Appartement 3% ^ kap woning % Hoekwoning % Tussenwoning 9% Vrijstaande woning 4% Overige / onbekend 4% : % ten de dat % Leegstand 3--4, naar WOZ-waardeklasse Leegstand 3--4, naar WOZ-waardeklasse (aandeel in %) Aantal < % % % % % > 36. 6% 4 % <4. 33% % % % % > 36. 6% : % Niet van alle leegstaande woningen is de WOZ-waarde bekend. Deze woningen zijn in de bovenen onderstaande overzichten buiten beschouwing gelaten. is aandeel van de desbetreffende categorie ten opzichte van het totaal. Leegstand 3--4, naar eigendom Leegstand 3--4, naar eigendom (aandeel in %) Aantal Huur 8 47% Koop 3 3% 3 % = aandeel van de desbetreffende categorie ten opzichte van het totaal. Huuraandeel is totaal van sociale en particuliere huur. Etil; Woonmonitor 4 Huur 47% Koop 3% : % 3

28 Leegstandsontwikkeling Leegstand -4 (per 3-), naar woningtype Appartementen ^ kap woningen Hoekwoningen Tussenwoningen Vrijstaande woningen Overige woningen Overige woningen = bedrijfswoningen, woonwagens, woonboten en woningen waarvan het woningtype onbekend is. Leegstandspercentage Leegstandsontwikkeling, in % Leegstandsontwikkeling, abs. 3, 3, 3,3 3, 3, 3, 4, 4 6,,,6 4, 3,6 3,,, 8,, -, -, 3 4 -, 4,,, -4, -4, , 3 34 Leegstandspercentage Leegstand -4 naar buurtcluster, aantal woningen Hulsberg ,6 3,,4, 3, , 3, 3,6 3, 3,8 Schimmert ,4 3,,8 3,7 3, Vaesrade/Hommert ,,3, 4,8 4,8 Wijnandsrade ,,4,6,8, ,6 3, 3, 3, 3,3 Etil; Woonmonitor 4 4

29 Leegstandsduur De gemiddelde leegstandsduur per 3--4 in de gemeente bedraagt: 73 dagen. Het kan overigens voorkomen dat niet van alle leegstaande woningen de leegstandsduur bekend is. Deze woningen zijn dan in de onderstaande overzichten naar leegstandsduur buiten beschouwing gelaten. Initiële leegstand betreft leegstaande woningen die nog nooit zijn bewoond (het leegstandsjaar is gelijk aan het bouwjaar). Overige leegstand betreft leegstaande woningen die reeds zijn bewoond. Leegstand 3--4, naar leegstandsduur Leegstandverdeling 3--4, naar jaar van leegstand Aantal < jaar 3 7% - jaar 33 4% > jaar 67 9% 3 % < 9 7,7% 9,% 4,7% 3,7% 8 7,8% ,3% 4 3 6,% : 3,% Leegstand 3--4, initiële leegstand Aantal Overige leegstand 3 % 3 % Gemiddelde leegstandsduur 3--4, naar buurtcluster (in dagen) Wijnandsrade 664 Etil; Woonmonitor Hulsberg Vaesrade/Hommert 73 Schimmert 8.

30 Leegstandssoort Er kunnen verschillende oorzaken ten grondslag liggen aan leegstand van woningen. Etil onderscheidt vijf oorzaken: Sloopplan: Leegstand in het kader van een plan, waarbij sloop aan de orde is. Nieuwbouwplan: Leegstand van woningen in de afgelopen twee jaar gerealiseerd binnen nieuwbouwplannen. Incidentele nieuwbouw: Leegstand van woningen die in de afgelopen twee jaar gerealiseerd zijn buiten (grootschalige) nieuwbouwplannen. Het betreft dan met name solitair gelegen bouwtitels of kleinschalige inpandige verbouwingen. Stadscentrum: Leegstand van 'bovenwoningen' en 'bedrijfspanden met woongedeelte' in een winkelgebied. Een (groot) deel van deze leegstand betreft woonruimten boven winkels die in de praktijk in gebruik zijn als magazijnruimte). Overige leegstand: Leegstand buiten de eerder genoemde categorieën; ook wel als marktleegstand te zien. Leegstand 3--4, naar leegstandsoort Aantal Nieuwbouwplan 6 3% Stadscentrum 4 % Overige leegstand 96% 3 % Leegstand 3--4 naar leegstandsoort (aandeel in %) Nieuwbouwplan,6% Stadscentrum,7% Overige leegstand 9,7% :,% Leegstand 3--4, Top -planlijst leegstand in het kader van nieuwbouw- of sloopplannen Plannaam Leegstandsoort Aantal Geen leegstand Middengebied in het kader van nieuwbouw- of sloopplannen Nieuwbouwplan 3 Locatie Tan Vaesrade Nieuwbouwplan De Eijken Nieuwbouwplan Leegstand 3--4, sloop- en nieuwbouwplannen, naar buurtcluster Geen leegstand in het kader van sloop- of nieuwbouwplannen Vaesrade/Hommert,, Etil; Woonmonitor 4,,,, 3, 6 3, 4,

31 Kwantitatieve transformatieopgave De kwantitatieve transformatieopgave is berekend op basis van de huidige woningvoorraad en leegstand, een frictieleegstand van % en de Progneff prognoses van Etil. Deze opgave is kwantitatief en gaat niet in op de kwalitatieve transformatieopgave (zoals de behoefte/opgave naar woningtype, huur/koop, prijsklasse en/of grootte van de woning). Transformatie Opgave -4 Aantal woningen huidige voorraad -9 -,3% - 63,9% ,7% ,% Transformatieopgave Leegstandseffect Huidige woningvoorraad Leegstandseffect Huishoudenseffect - bewoond - leegstaand 6.7 (3,3%) 3 frictieleegstand overige leegstand (opgave) 37 Transformatie Opgave Leegstandseffect Huishoudenseffect Transformatie Opgave Huishoudenseffect Leegstandseffect Huishoudenseffect Transformatie Opgave Transformatieopgave - in relatie tot de aanwezige bouwvergunningen Etil; Woonmonitor 4 Transformatie Opgave Bouwvergunningen Opgave (incl. vergunningen)

32 Etil; Woonmonitor 4 8

33 3 Gemeente Woningvoorraadontwikkeling Etil; Woonmonitor 4 9

34 Toevoegingen & Onttrekkingen Woningvoorraadontwikkeling in de afgelopen jaar Saldo Toevoegingen Onttrekkingen 37,6% 37,6%,% 6 7,% 8,% -6 -,% 7-7 -,%,% -7 -,3% 8 3,% 4,7% -4 -,% 9 33,% 9,9% -6 -,4%,8% 6,8% -,% -4 -,% 3,% -36 -,% 4,%,3% -6 -,% 3,%,% -,% 4 3,%,% -,% Woningvoorraadontwikkeling vanaf Toevoegingen en onttrekkingen naar reden (in 4 en in de afgelopen jaar) 4 Toevoeging Onttrekking Nieuwbouw -4 76% 77% % 66 8 Bestemmingswijziging % 4 4 4% 4% Woonruimtesplitsing % 7 7 % % % % % Sloop - % -7-9 % 7% Bestemmingswijziging % % 4% Woonruimtesamenvoeging % % 3% - % -7-9 % % 3 % 4 8 % % (woningvoorraadontwikkeling) Etil; Woonmonitor 4 3

35 Planlijst realisaties in 4 Planlijst realisaties woningtoevoegingen in 4 Plannaam Buurtcluster/kern Geen woningtoevoegingen in 4 ECN Geen woningtoevoegingen Langstraat 4 in 4 Schimmert Aantal 4 Planlijst realisaties woningonttrekkingen in 4 Plannaam Buurtcluster/kern Geen woningonttrekkingen Bavostraat 6 in 4 - Geen Jef Schillingsstraat woningonttrekkingen 4 in 4 Hulsberg - Etil; Woonmonitor 4 3 Aantal

36 Nieuwbouw Nieuwbouw van woningen in de afgelopen jaar Nieuwbouw Eigendomsverhouding Huur Woningtype Koop 3,% ,% 8 7 4,% 8 4,6% 9 37,6% 46,7% 8,3% Eengezins Meergezins 74% 9 6% 7 49% 8 % 4% 4 9% 4 9% 8 4% % 4 % 4 % % 9% 3 7% 3 7% 9% % 37 % 3 6% 4 38% 46% 4% 7 % 39 8% % 8 % 8 % %,% % 3 % 3 % %,% % % % %,% 4 93% 7% 7% 4 93% Nieuwbouw vanaf 99 Nieuwbouw naar huur/koop Koop Nieuwbouw naar eigendomsverhouding en woningtype in 4 en in de afgelopen jaar Huur Nieuwbouw naar woningtype 4 Huur Koop - 4 Eengezins % 8 Meergezins 4 93% 79 Subtotaal 4 93% 87 Eengezins 7% 47 Meergezins % 3 3 % % Subtotaal 7% % 64% % 66 8 % % 83% 93 3% 33% 33% 8 3% 36% 48 % 3% Meergezins Etil; Woonmonitor 4 3 Eengezins

37 Sloop Sloop sinds 99 Sloop in de afgelopen jaar,% - 6 -,% 7-3 -,% 8-3,% 9-4 -,%,% -,% - -,% 3,% 4 -,% Sloop naar eigendomsverhouding en woningtype 4 en in de afgelopen jaar Sloop naar type woning 4 Huur Koop - 4 Eengezins % - - 4% 38% % - - 4% 38% - % % 9% Eengezins Meergezins % -- 4% 3% - % % 6% -8 - % -7-9 % % Meergezinswoningen Sloop naar bouwjaar; 4 en in de afgelopen jaar 4-4 % % - 4% % - 9%-7 4% % -4 %-4 4% > 99 % - 4%- 3% Onbekend % - 9%- 7% - % -7 % -9 % Etil; Woonmonitor 4 Eengezinswoningen Sloop naar bouwjaar; in de afgelopen jaar < < > 99 Onbekend

38 Prijsklassen Huurwoningen Aantal gerealiseerde huurwoningen in 4, naar prijs Aantal % 4 % > 68 % onbekend % 4 % < Opmerking: De aantallen betreffen het totaal aan woningtoevoegingen (nieuwbouw + overige toevoegingen (zoals bestemmingswijzigingen en woningsplitsingen) < % % % > % onbekend : % % Koopwoningen Aantal gerealiseerde koopwoningen in 4, naar prijs Aantal < 8. % % > 7. % onbekend % % % Etil; Woonmonitor 4 Opmerking: De aantallen betreffen het totaal aan woningtoevoegingen (nieuwbouw + overige toevoegingen (zoals bestemmingswijzigingen en woningsplitsingen) < % % % > % onbekend : % 34

39 4 Gemeente Sociale huursector - woningcorporaties Etil; Woonmonitor 4 3

40 Sociale huurwoningvoorraad Woningcorporaties, huurwoningen Per 3 - bezit woningcorporaties, naar soort Per 3--3 Verandering 9.437,3% Huurwoningen.43 6,% Overige (onzelfst.) wooneenheden ,7% ,% ,7% Limburg.39 98,%,%.4,% Gegevens 4 zijn nog niet beschikbaar. Ontwikkeling huurwoningvoorraad Bezit woningcorporaties, naar soort ,% ,%.4 Huurwonigen Overige woongelegenheden In de gemeente actieve woningcorporaties, per 3--3 Huurwoningen Stichting Wonen Zuid.3 Wonen Limburg Etil; Woonmonitor

41 Huurprijzen Huurwoningen naar huurprijsklasse, per Goedkoop Betaalbaar Huurwoningen naar huurprijsklasse, per 3--3 (in %).46 7% Duur tot huurtoeslaggrens 37 3% Duur boven huurtoeslaggrens %.39 %,8%,7%,3% % Goedkoop Betaalbaar Duur tot huurtoeslaggrens Duur boven huurtoeslaggrens Goedkoop = maandhuur < 366 Betaalbaar = maandhuur Duur tot huurtoeslaggrens = maandhuur 6-66 Duur boven huurtoeslaggrens = maandhuur > 66 7,% Gegevens 4 zijn nog niet beschikbaar. Goedkoop Betaalbaar Duur tot HTG Duur boven HTG Huurwoningen ontwikkeling naar huurprijsklasse (-3), abs Huurwoningen ontwikkeling naar huurprijsklasse (-3), in % 3 3,%,3% Goedkoop 3 Goedkoop Betaalbaar -3-8 Betaalbaar -,% -7,3% 6 Duur tot huurtoeslaggrens,% 76,% -3-3 Duur boven huurtoeslaggrens -9,7% -,7% ,% -,7% Duur tot huurtoeslaggrens Duur boven huurtoeslaggrens Etil; Woonmonitor 4 37

42 Woningtype Huurwoningen naar woningtype, per 3--3 Huurwoningen naar woningtype, per 3--3 (in %) 4,% Eengezins 868 6,4% Meergezins zonder lift 3 3,% Meergezins met lift 4,%.39,% 3,% 6,4% Eengezins = eengezinswoningen Eengezins Meergezins zndr lift Meergezins met lift Meergezins = meergezinswoningen t/m 4 bouwlagen Hoogbouw = meergezinswoningen vanaf bouwlagen Gegevens 4 zijn nog niet beschikbaar. Eengezins Meergezins zonder lift Meergezins met lift Huurwoningen naar woningtype (-3), abs. 3 Meergezins met lift Etil; Woonmonitor 4 Meergezins zonder lift 9 3 Huurwoningen naar woningtype (-3), in % Eengezins Eengezins -38 Meergezins zonder lift 3 -,% -4,%,% -,6% 38 Meergezins met lift,% -4,% ,% -6,9% 38

43 Dynamiek Een deel van de aankoop en verkoop van huurwoningen in de periode 7-9 betreft aan- en verkoop tussen corporaties onderling en tussen corporaties en haar verbindingen. Deze verbindingen zijn door de corporaties zelf opgerichte vastgoedbeheerders c.q. -ontwikkelaars, waarbij deze vebindingen als dochterondernemingen fungeren (woningcorporatie is veelal % aandeelhouder). In de afgelopen jaren hebben deze 'juridische' mutaties de aan- en verkoopcijfers vertekend, met name bij de woningcorporaties Serviatius, Woonpunt, Zo Wonen en Land van Rode. Dynamiek Nieuwbouw Aankoop Limburg,8% 8,% 9 4,% 3 7 Sloop Verkoop Ov. mutaties Saldo,% - -,7% -9 -,3% -4 -,% -3 -,%,% - -,% - -,%,% - -,%,%,% -9 -,6%,%,3%,4%,%,% - -,3%,% 6,%,%,%,% - -,7%,% - -,7%,%,%,% -4 -,%,% -4 -,%,%,%,% -38 -,7%,% -38 -,7% Gegevens over de dynamiek in 4 zijn nog niet beschikbaar. Nieuwbouw 3 naar huurprijsklasse Aankoop 3 naar soort organisatie Sloop 3 naar huurprijsklasse Verkoop 3 naar soort organisatie In het afgelopen jaar zijn In het afgelopen jaar zijn door In het afgelopen jaar zijn door In het afgelopen jaar zijn door door woningcorporaties geen woningcorporaties geen woningcorporaties geen woningcorporaties geen nieuwbouwwoningen woningen aangekocht. woningen gesloopt. woningen verkocht. opgeleverd. Goedkoop Betaalbaar Duur tot HTG Duur boven HTG :,%,%,%,%,% van verbindingen van corporaties van gemeenten van overigen : Goedkoop Betaalbaar Duur tot HTG Duur boven HTG :,%,%,%,%,% Huurprijsklassen: - Goedkoop = maandhuur < Betaalbaar = maandhuur Duur tot huurtoeslaggrens (HTG) = maandhuur Duur boven huurtoeslaggrens (HTG) = maandhuur > 66 Etil; Woonmonitor 4 39,%,%,%,%,% aan huurders 7 7,% aan verbindingen,% aan corporaties,% aan beleggers,% aan overigen 8,9% : 38,%

44 Verblijfsgerechtigden In de Nederlandse opvangcentra verblijven asielzoekers die, na screening, een verblijfsvergunning hebben gekregen. Deze verblijfsgerechtigden moeten zo snel mogelijk de opvangcentra kunnen verlaten om reguliere woonruimte te betrekken. De Staatsecretaris van Justitie maakt ieder half jaar op basis van artikel 6b van de Huisvestingswet (HVW) een prognose bekend van het aantal te huisvesten verblijfsgerechtigden en op basis hiervan wordt aan alle gemeenten een taakstelling van het aantal te huisvesten verblijfsgerechtigden opgelegd. De halfjaarlijkse taakstelling wordt naar inwonertal over de afzonderlijke gemeenten verdeeld. De gemeenten zijn op grond van de Huisvestingswet verplicht om deze taakstelling binnen de wettelijk vastgelegde termijn van een half jaar te realiseren. Bij de berekening van de voorsprong /achterstand zoals deze in het overzicht hieronder is weergegeven is rekening gehouden met de taakstellingen en realisaties sinds het begin van de regeling in 99. Voorsprong/achterstand, stand per eind 4 (realisaties t.o.v. de taakstellingen in de afgelopen jaren) -8-3% Taakstellingen en realisaties in geheel 4 Taakstelling Realisatie Verschil Realisatie in % -3 8% Verschil tussen taakstelling en realisatie per half jaar in de laatste vier jaar e helft e helft 4 Taakstellingen en realisaties, per halfjaarsperiode ste helft de helft ste helft de helft ste helft 3 de helft 3 ste helft 4 de helft 4 Realisatie Taakstelling Verschil Etil; Woonmonitor 4 4

45 Particuliere huursector Gegevens over de particuliere huursector ontbreken veelal. Om toch een indicatie te krijgen van de omvang van de particuliere huursector is op deze pagina de omvang en het aandeel van de particuliere huursector in de totale woningvoorraad op een indirecte wijze berekend. Op basis van gegevens uit de WOZ -monitor Limburg (gemeentelijke WOZ-registraties) is de totale woningvoorraad bekend en voor het bewoonde deel tevens de verdeling tussen huur en koop. Op basis van CfV-gegevens is de omvang van de sociale huursector bekend. Op te merken is dat daarbij het totale woningbezit van woningcorporaties en hun verbindingen als uitgangspunt is genomen (ongeacht het huurprijsniveau). De meest actuele gegevens over de sociale huursector betreffen eind 3, zodat dit ook geldt voor de gegevens omtrent de particuliere huursector. Tot slot is op te merken dat onder de particuliere huursector zowel huurwoningen in bezit van commerciele verhuurders alsook particuliere verhuurders vallen. Daarbij wordt uitgegaan dat indien de eigenaar een andere is dan de gebruiker de woning een huurwoning is. Woningvoorraad 3--3 naar eigendom (aantal woningen) Sociale huur Particuliere huur Koop Onb Sociale huur Particuliere huur Koop Onb. % 9% 7% % % Woningvoorraad 3--3 naar eigendom (aandeel in %) Woningvoorraad 3--3 naar eigendom Sociale huur.39,% Particuliere huur 68 8,8% Koop ,6% Onbekend 38,% : 6.933,% Etil; Woonmonitor 4 4

46 Etil; Woonmonitor 4 4

47 Gemeente Koopsector Etil; Woonmonitor 4 43

48 Woningtransacties Koopwoningtransacties 9-4 Aantal transacties Gemiddelde koopsom 9-4 Ontwikkeling aantal Gemiddelde koopsom Ontwikkeling in 9.7,% 8..8,7%,% ,4% -3 -,9% ,9% 3,% ,4% ,% ,% Koopwoningtransacties 9-4 Gemiddelde koopsom 9-4 (in ) Koopwoningtransacties naar woningtype 3-4 Ontwikkeling ^-kap woningen 4 9 Hoekwoningen Tussenwoningen Vrijstaande woningen Onbekend 3 4 Gemiddelde koopsom naar woningtype 3-4 Aantal transacties 4 Appartementen Gemiddelde koopsom in 4 Ontwikkeling 3-4 Appartementen 43. ^-kap woningen Hoekwoningen Tussenwoningen 7..3 Vrijstaande woningen Onbekend ( = januari, etc.) Ontwikkeling per maand, aantal transacties Etil; Woonmonitor

49 Prijsklassen Koopwoningtransacties naar prijsklassen in 4 Koopwoningtransacties naar prijsklassen < % % % % > % < % % > Koopwoningtransacties, ontwikkeling per prijsklasse (aantal) 6 < > ( = januari, etc.) Ontwikkeling per maand, gemiddelde koopsom (in ) Etil; Woonmonitor

50 Aanbod koopwoningen Aanbod koopwoningen (aantal per 3-) van het totaal aantal koopwoningen (per 3-) Aantal 7 3 7,8% 8 8 3,% 9 3 9,4% 8 3,8% 4,% 83 3,8% ,7% ,6% Aanbod koopwoningen 3--4 naar woningtype (aantal) Aanbod koopwoningen 3--4 naar prijsklasse (aantal) 4 Appartementen 4 3 Tussen 3 Halfvrijstaand Vrijstaand Onbekend < Aantal Appartementen 8 % Tussenwoningen % Halfvrijstaande woningen 6 Vrijstaande woningen 74 >37 POA Aantal < 4. 4% % 34% % 4% % % > % 4 % 78 % Prijs op aanvraag (POA) Etil; Woonmonitor Aanbod koopwoningen 3--4 naar prijsklasse (aantal en in %) Aanbod koopwoningen 3--4 naar woningtype (aantal en in %) Onbekend % 78 %

51 Theoretische verkooptijd De theoretische verkooptijd (TVT) is een door "Woningmarktcijfers.nl" ontwikkeld instrument om de gemiddelde verkooptijd van woningen te bepalen. Het actuele woningaanbod wordt vergeleken met het aantal transacties van de laatste maanden. Indien bijvoorbeeld in de laatste maanden. woningen zijn verkocht en thans eveneens. woningen te koop staan, dan bedraagt de TVT maanden. Aanbod, transacties en theoretische verkooptijd (TVT) Aanbod koopwoningen (per 3-) TVT Limburg Transacties koopwoningen Theoretische verkooptijd (TVT in mnd) Theoretische verkooptijd (TVT in mnd) Theoretische verkooptijd (TVT) in maanden Theoretische verkooptijd (TVT) naar woningtype (in mnd) Theoretische verkooptijd (TVT) naar prijsklasse ( in mnd) Tussenwoningen 9 6 Halfvrijstaande woningen 9 Vrijstaande woningen Appartementen > < 8. Theoretische verkooptijd (TVT), naar woningtype 3 en 4 (in maanden) Theoretische verkooptijd (TVT), naar prijsklasse 3 en 4 (in maanden) A 3 A T HA V Tot T HA V TOT = Appartementen = Tussenwoningen = Halfvrijstaande woningen (hoek- en ^ kapwoningen) = Vrijstaande woningen = Etil; Woonmonitor 4 3 TOT = < 8. = = > 7. 47

52 Etil; Woonmonitor 4 48

53 6 Gemeente Plancapaciteiten Etil; Woonmonitor 4 49

54 Saldo van toevoegingen en onttrekkingen Plancapaciteiten; saldo van geplande toevoegingen en onttrekkingen, per 3--4 Toevoegingen Onttrekkingen Saldo 33 4,8% - -,% 3 4,6% = in % van de woningvoorraad Ontwikkeling plancapaciteiten vanaf 8 (saldo van geplande toevoegingen en onttrekkingen) Etil; Woonmonitor

55 Woningtoevoegingen - planhardheid Plancapaciteiten woningtoevoegingen naar bestemmingsplanfase, per 3--4 Onbekend 76 3% Ideefase 8 8% Ontwerp 4 3% Vastgesteld 8 % Onherroepelijk 3 34% 33 % 'Harde' plancapaciteiten per 3--4, naar buurtcluster Er zijn per 3--4 geen 'harde' plancapaciteiten 44 Vaesrade/Hommert 7 Schimmert 3 Hulsberg 8 Wijnandsrade 'Harde' plancapaciteiten woningtoevoegingen, per 3--4 'Harde' plancapaciteiten Aantal van plannen totaal van de huidige woningvoorraad 3 34%,6% Ideefase 'Harde' plannen worden gedefinieerd als plannen waaraan een onherroeppelijk bestemmingsplan ten grondslag ligt, met of zonder Vastgesteld bouwvergunning. Op te merken is dat de hier gedefinieerde planhardheid los staat van de beleidscategorieën zoals die in het kader van de regionale woningbouwprogrammering worden onderscheiden. Goedgekeurd Onherroepelijk Planlijst 'harde' plancapaciteiten, per 3--4 (top-) Plannaam Buurtcluster Locatie Tan Vaesrade Vaesrade/Hommert 44 Mgr. Brulsstraat, locatie Aarts Hg. Hulsberg 8 Nuinhofstraat (v.m. postkantoor) De Eijken 9 Soons Hoofdstraat 4-47 Schimmert 6 Hoofdstraat 84 Schimmert Kruisstr. / Remigiusstr. (Thewissen) Schimmert 4 Pingerweg 3 De Struik - Feron Schimmert Hoek Bavostraat Etil; Woonmonitor 4 Aantal

56 Woningtoevoegingen - bouwvergunningen Plancapaciteiten woningtoevoegingen, van totaal naar in aanbouw zijnde woningen, per % 3 34% 6 7% waarvan: - onherroeppelijk - met bouwvergunning = in % van totale plancapaciteit Plancapaciteiten met bouwvergunning per 3--4, naar buurtcluster 3 Schimmert 8 Hulsberg 4 Wijnandsrade Vaesrade/Hommert Plancapaciteiten met bouwvergunning, per 3--4 Aantal van plannen totaal van de huidige woningvoorraad 6 7%,8% Bouwvergunningen Planlijst plancapaciteiten met bouwvergunning, per 3--4 (top-) Plannaam Buurtcluster Mgr. Brulsstraat, locatie Aarts Hg. Hulsberg De Eijken 9 Soons Hoofdstraat 4-47 Schimmert 6 Hoofdstraat 84 Schimmert Kruisstr. / Remigiusstr. (Thewissen) Schimmert 4 Pingerweg 3 De Struik - Feron Schimmert De Kling Schimmert De Kling; Smits Schimmert De Steeg Schimmert Schimmert Etil; Woonmonitor 4 Aantal 8

57 Woningtoevoegingen - verwacht realisatiejaar Plancapaciteiten woningtoevoegingen naar verwacht realisatiejaar, per % 6 6 % 6 3% 8 9 3% 9 e.v. 8 66% Onbekend 6% 33 % Plancapaciteiten verwacht realisatiejaar per 3--4, naar buurtcluster 9 Vaesrade/Hommert Schimmert 7 Hulsberg Wijnandsrade Plancapaciteiten woningtoevoegingen verwachte realisatie in, per 3--4 Aantal van plannen totaal van de huidige woningvoorraad 7 8%,4% Planlijst plancapaciteiten met verwacht realisatiejaar, per 3--4 (top-) Plannaam Buurtcluster Locatie Tan Vaesrade Vaesrade/Hommert De Eijken De Struik - Feron Schimmert Hoek Bavostraat Voorsterstraat 9 De Kling; Smits Schimmert De Struik - Baggen Schimmert Frissen Klein Haasdal Schimmert Hoofdstraat 4 Schimmert Roossen Holswiejeweg Schimmert Etil; Woonmonitor 4 3 Aantal

58 Woningtoevoegingen - prijsklassen Plancapaciteiten woningtoevoegingen, naar eigendom (per 3--4) Huurwoningen 49 % Koopwoningen 6 79% 6% Onbekend 6% 33 % % Huurwoningen Koopwoningen Onbekend 79% Plancapaciteiten woningtoevoegingen, naar type woning (per 3--4) Eengezinswoningen 76 83% Meergezinswoningen 3 % Onbekend 6% 33 % 6% % 83% Eengezinswoningen Meergezinswoningen Onbekend Plancapaciteiten woningtoevoegingen, huurwoningen naar prijs (per 3--4) 3 6% 6% < % > 68 % Onbekend % 49 % 74@H Som<van 6% 74 -@H 68 Som van 94% 68@H3 Som>van % Somonbekend % : % 94% Plancapaciteiten woningtoevoegingen, koopwoningen naar prijs (per 3--4) % 43 % 94 36% % < > 7. Onbekend Etil; Woonmonitor 4 % 6 % 36% % 4 8. Som< % - 6. Som 8. % 7. Som> 36% Somonbekend % : %

59 Planlijst plancapaciteiten - woningtoevoegingen Planlijst Top plancapaciteiten woningtoevoegingen, per 3--4 (plannen vanaf woningen) Buurtcluster Aantal Centrum III Schimmert 96 Locatie Tan Vaesrade Vaesrade/Hommert 44 Bekerbaan Schimmert 4 De Eijken 8 Mgr. Brulsstraat, locatie Aarts Hg. Hulsberg 8 Particulieren/ eenpitters Op de kamp Centrum IV Schimmert Nuinhofstraat (v.m. postkantoor) Middengebied 6 Soons Hoofdstraat 4-47 Schimmert 6 Hoofdstraat 84 Schimmert WU- bestemmingen Schimmert Etil; Woonmonitor 4

60 Planlijst plancapaciteiten - woningonttrekkingen Planlijst Plancapaciteiten woningonttrekkingen, per 3--4 (plannen vanaf woningen) Buurtcluster Geen grootschalige plancapaciteiten ten aanzien van woningonttrekkingen Plancapaciteiten woningonttrekkingen naar verwacht realisatiejaar, per 3--4 % 6 % 6 % 7 % 9-3 3% onbekend Etil; Woonmonitor 4-7 7% - % 6 Aantal

61 7 Gemeente Wonen met Zorg Etil; Woonmonitor 4 7

62 Voorraad In het kader van "Wonen met Zorg" wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende woningtypes: Intramuraal: onzelfstandige wooneenheden ten behoeve van de doelgroep (ouderen, gehandicapten en ggz-cliënten) in verzorgings-/verpleeghuizen en groepswoningen 'in de wijk' (beschermd wonen). Verzorgd: zelfstandige woningen, specifiek bestemd en geschikt voor ouderen die in de gemeentelijke WOZ -registraties als senioren- c.q. aanleunwoningen zijn geregistreerd of specifiek bestemd zijn ten behoeve van gehandicaptenzorg of geestelijke gezondheidszorg en waarbij door een zorgpartij zorg geleverd wordt. Geschikt overig: zelfstandige woningen geschikt voor de doelgroep, zoals (een deel van) appartementen en bungalows. Daarbij heeft een normcorrectie plaatsgevonden op basis van geschiktheid volgens WoonKeur (Parkstad/ROW-onderzoek). Potentieel geschikt: middels een (kleine) verbouwing geschikt te maken zelfstandige woningen voor de doelgroep (aantallen afgerond op -tallen). Ouderenzorg; voorraad naar type, per 3--4 Ouderenzorg; voorraad naar type, aandeel in % Aantal Index Intramuraal 7 3,3 Verzorgd 36 3, Geschikt overig 79 7, 3% % Geschikt totaal 4 4, Potentieel geschikt gestapeld ,4 Potentieel geschikt ggb Potentieel geschikt totaal 6 % Intramraal Verzorgd Geschikt overig 9, 6,9 Index: aantal per ouderen (6-plussers) ggb: grondgebonden Gehandicaptenzorg; Intramurale voorraad naar zorgaanbieder Ouderenzorg; Intramurale voorraad naar zorgaanbieder 49% % % Cicero 4 Sevagram 98 : Etil; Woonmonitor 4 Radar : 8

63 Vraag Wonen met Zorg prognoses; op basis van het Etil prognosemodel 'Progneff', trends en kengetallen voor de zorg heeft Etil voor de de ouderenzorg, gehandicaptenzorg en geestelijke gezondheidszorg de woningbehoefte van deze doelgroepen berekend. Daarbij worden drie scenario's betracht: Scenario : op basis van demografische ontwikkelingen Scenario : rekening houdende met het actuele beleid Scenario : versterkte extramuralisering Prognose 'Wonen met Zorg', naar doelgroep en scenario (in %) Scenario Scenario Scenario Scenario Scenario Scenario Ouderenzorg intramuraal % % % extramuraal % 4% 4% % 3% 3% Gehandicaptenzorg % % % Geestelijke gez.zorg % -% -3% Intramuraal: beschut en beschermd wonen (onzelfstandige wooneenheden) Extramuraal: zelfstandige geschikte woningen Gehandicaptenzorg en geestelijke gezondheidszorg; intramurale onzelfstandige wooneenheden Prognoses afgerond op -tallen Ouderenzorg Scenario : 4-4 Ouderenzorg Scenario : 4-4 Ouderenzorg Scenario : Extramuraal Intramuraal 4 Extramuraal 4 Intramuraal Extramuraal 4 Intramuraal Prognose 'Wonen met Zorg', Ouderenzorg - scenario Intramuraal 4 Prognose Etil; Woonmonitor Extramuraal % %

64 Planrealisaties In het kader van "Wonen met Zorg" wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende woningtypes: Intramuraal: onzelfstandige wooneenheden ten behoeve van de doelgroep (ouderen, gehandicapten en ggz-cliënten) in verzorgings-/verpleeghuizen en groepswoningen 'in de wijk' (beschermd wonen). Verzorgd: zelfstandige woningen, specifiek bestemd en geschikt voor ouderen of specifiek bestemd zijn ten behoeve van gehandicaptenzorg of geestelijke gezondheidszorg en waarbij door een zorgpartij zorg geleverd wordt. Geschikt overig: zelfstandige woningen geschikt voor de doelgroep, zoals (een deel van) appartementen en bungalows. Planrealisaties 'Wonen met Zorg' in 4, Saldo van toevoegingen en onttrekkingen naar doelgroep Planrealisaties 'Wonen met Zorg', toevoegingen / onttrekkingen in 4 6 OZ GZ GGZ Intramuraal Verzorgd Geschikt overig 4 geschikt OZ GZ GGZ - = Ouderenzorg = Gehandicaptenzorg = Geestelijke gezondheidszorg -4-6 OZ GZ GGZ Top Planrealisaties Toevoegingen 'Wonen met Zorg' in 4, Ouderenzorg Intramuraal Verzorgd Geschikt overig Verzorgd Geschikt overig Geen toevoegingen Top Planrealisaties Onttrekkingen 'Wonen met Zorg' in 4, Ouderenzorg Intramuraal Geen onttrekkingen Etil; Woonmonitor 4 6

65 Plancapaciteiten In het kader van "Wonen met Zorg" wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende woningtypes: Intramuraal: onzelfstandige wooneenheden ten behoeve van de doelgroep (ouderen, gehandicapten en ggz-cliënten) in verzorgings-/verpleeghuizen en groepswoningen 'in de wijk' (beschermd wonen). Verzorgd: zelfstandige woningen, specifiek bestemd en geschikt voor ouderen of specifiek bestemd zijn ten behoeve van gehandicaptenzorg of geestelijke gezondheidszorg en waarbij door een zorgpartij zorg geleverd wordt. Geschikt overig: zelfstandige woningen geschikt voor de doelgroep, zoals (een deel van) appartementen en bungalows. Plancapaciteiten 'Wonen met Zorg' per 3--4, Saldo van toevoegingen en onttrekkingen naar doelgroep Plancapaciteiten 'Wonen met Zorg', toevoegingen / onttrekkingen OZ GZ GGZ Intramuraal Verzorgd Geschikt overig 4 geschikt - OZ GZ GGZ = Ouderenzorg = Gehandicaptenzorg = Geestelijke gezondheidszorg -4-6 OZ GZ GGZ Top Planlijst Toevoegingen 'Wonen met Zorg' per 3--4, Ouderenzorg Intramuraal Verzorgd Geschikt overig Verzorgd Geschikt overig Geen plannen Top Planlijst Onttrekkingen 'Wonen met Zorg' per 3--4, Ouderenzorg Intramuraal Geen plannen Etil; Woonmonitor 4 6

66 Etil; Woonmonitor 4 6

67 BIJLAGEN Etil; Woonmonitor 4 63

68 Bijlage : Woningvoorraad Woningvoorraad per 3 december 4, naar buurtcluster naar eigendom Huur Koop Onb. naar woningtype MG EG Onb. Hulsberg.736 % 8% 7% 9% %.69 43% 7% 9% 69% % Schimmert.36 % 8% 6% 9% 4% Vaesrade/Hommert 49 3% 7% 4% 84% % Wijnandsrade 743 3% 77% 4% 94% % % 7% % 8% % Onbekend betreft met name leegstaande woningen en zogenaamde bedrijfswoningen, gedeelte, woonwagens waarvan het woningtype of de eigendomssituatie onbekend is. Bron: Etil; CVR Limburg / Woonmonitor Limburg 4. Etil; Woonmonitor 4 64 boerderijen/winkels met woon-

69 Bijlage : Voorraadontwikkeling in 4 Woningvoorraadontwikkeling in 4, naar buurtcluster Toevoegingen Hulsberg Onttrekkingen Saldo waarvan: Huur Koop Meergezins Eengezins Schimmert Vaesrade/Hommert Wijnandsrade Bron: Etil, CVR Limburg / Woonmonitor Limburg 4. Etil; Woonmonitor 4 6

70 Bijlage 3: Planrealisaties laatste jaar Planrealisaties laatste jaar, naar buurtcluster en plan Plannaam Toevoegingen Saldo Jef Schillingsstraat 4 Locatie Dorekoel Barbara / Bavostraat De Eijken Dorpstraat 9 ECN Middengebied Op de Toren Locatie Tan Vaesrade Hulsberg Schimmert Vaesrade/Hommert Wijnandsrade Bron: Etil, CVR Limburg / Woonmonitor Limburg 4. Etil; Woonmonitor 4 Onttrekkingen 66

71 Bijlage 4: Koopwoningtransacties Koopwoningtransacties in 4, naar buurtcluster waarvan: Meergezins Eengezins < 4 46 > 6 Hulsberg Schimmert Vaesrade/Hommert Wijnandsrade Bron: Kadaster 4, bewerking Etil Etil; Woonmonitor 4 < > 6. 67

72 Bijlage : Plancapaciteiten Plancapaciteiten per 3 december 4, naar buurtcluster Toevoegingen Onttrekkingen Saldo Toevoegingen * Hard Huur Koop EG MG Hulsberg Schimmert Vaesrade/Hommert Wijnandsrade Hard = plannen waaraan een onherroepelijk bestemmingsplan aan ten grondslag ligt. MG = meergezinswoningen (appartementen e.d.) EG = eengezinswoningen * Geplande woningen waarvan de huur/koop-verhouding of woningtype onbekend is, zijn in de kolommen Huur, Koop, EG en MG buiten beschouwing gelaten. Bron: Etil; Woonmonitor Limburg 4. Etil; Woonmonitor 4 68

73 Bijlage 6: Wonen met Zorg Wonen met Zorg - woningvoorraad 4 geschikt voor ouderen, naar buurtcluster Intramuraal Verzorgd Geschikt overig geschikt Potentieel geschikt Hulsberg Schimmert Vaesrade/Hommert Wijnandsrade In het kader van "Wonen met Zorg" wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende woningtypes: Intramuraal: onzelfstandige wooneenheden ten behoeve van de doelgroep (ouderen, gehandicapten en ggz-cliënten) in verzorgings-/verpleeghuizen en groepswoningen 'in de wijk' (beschermd wonen). Verzorgd: zelfstandige woningen, specifiek bestemd en geschikt voor ouderen die in de gemeentelijke WOZ -registraties als senioren- c.q. aanleunwoningen zijn geregistreerd of specifiek bestemd zijn ten behoeve van gehandicaptenzorg of geestelijke gezondheidszorg en waarbij door een zorgpartij zorg geleverd wordt (kan worden). Geschikt overig: zelfstandige woningen geschikt voor de doelgroep, zoals (een deel van) appartementen en bungalows. Daarbij heeft een normcorrectie plaatsgevonden op basis van geschiktheid volgens WoonKeur (Parkstad/ROW-onderzoek). Potentieel geschikt: middels een (kleine) verbouwing geschikt te maken zelfstandige woningen voor de doelgroep (afgerond op -tallen). Bron: Etil; CVR Limburg / Woonmonitor Limburg 4. Etil; Woonmonitor 4 69

74 Bijlage 7: Buurtclusters & buurten Stadsdeel Buurtcluster Buurt Hulsberg Aalbeek Arensgenhout Hulsberg Industrieterrein De Horsel Tervoorst e.o. Haasdal Oensel Schimmert Schimmert Hommert (ged. ) Vaesrade Vaesrade/Hommert Swier Wijnandsrade Wijnandsrade 3 Etil; Woonmonitor 4 7

75 Bijlage 8: Afbakeningen & Definities Bevolking Bevolking In de bevolkingsaantallen zijn uitsluitend personen begrepen die zijn opgenomen in het bevolkingsregister van een Nederlandse gemeente. In principe wordt iedereen die voor onbepaalde tijd in Nederland woont, opgenomen in het bevolkingsregister van de woongemeente. Personen die tot de bevolking van Nederland behoren, maar voor wie geen vaste woonplaats valt aan te wijzen, zijn opgenomen in het bevolkingsregister van de gemeente 's-gravenhage. In de bevolkingsregisters zijn niet opgenomen de in Nederland wonende personen waarvoor uitzonderingsregels gelden met betrekking tot opneming in de bevolkingsregisters (bijvoorbeeld diplomaten en NAVO militairen) en personen die niet legaal in Nederland verblijven. Saldo administratieve correcties Administratieve opnemingen in gemeentelijke bevolkingsregisters. de gemeentelijke bevolkingsregisters min de administratieve afvoeringen uit de Administratieve opnemingen Opneming van een persoon in de bevolkingsregisters van een gemeente op verzoek van de betrokkene. Deze opneming is niet het gevolg van geboorte, immigratie of vestiging van die persoon vanuit een andere gemeente in Nederland. Een administratieve opneming is meestal een hervestiging van een persoon die eerder administratief is afgevoerd en die verklaart nooit uit Nederland te zijn weggeweest. Administratieve afvoeringen Verwijdering van een persoon uit de bevolkingsregisters van een gemeente nadat de gemeente heeft vastgesteld dat de verblijfplaats van deze persoon niet bekend is, deze persoon niet bereikbaar is en waarschijnlijk geen inwoner meer is van een Nederlandse gemeente. Een administratieve afvoering is meestal het gevolg van het vertrek van een persoon naar het buitenland zonder dat deze de gemeente hiervan op de hoogte heeft gesteld. Huishoudens Het betreft hierbij particuliere huishoudens. Dat wil zeggen één of meer personen die samen een woonruimte bewonen en zichzelf, dus niet-bedrijfsmatig, voorzien in de dagelijkse levensbehoeften. Woningvoorraad Woning Een woning is een tot bewoning bestemd gebouw dat, vanuit bouwtechnisch oogpunt gezien, blijvend is bestemd voor permanente bewoning door één particulier huishouden. Basis voor de woningvoorraad in de voorliggende woonmonitor is het door Etil ontwikkelde Centraal Vastgoedregister Limburg (CVR Limburg). Op te merken is dat niet alleen woningen sec tot de woningvoorraad geteld worden, maar ook bedrijfspanden met woonruimte. Daarnaast worden recreatiewoningen, studentenkamers en kamerverhuurwoningen buiten beschouwing gelaten. Woningvoorraad - Centraal Vastgoedregister Limburg (CVR) Het CVR betreft in eerste instantie een basisbestand waar een grote hoeveelheid informatie over circa 63. vastgoedobjecten is opgenomen. Op te merken is dat Etil jaarlijks het CVR in eigen beheer actualiseert en in het kader van de woonmonitor de woningvoorraad in het CVR controleert. Het CVR is een integraal ruimtelijk -economisch adressenregister waarin informatie over vastgoed, aanbod, bedrijven en werkgelegenheid is opgenomen. Het CVR is samengesteld op basis van een aantal bronregistraties: BAG, WOZ, VRL, BOG, REBIS, CiK. De BAG is een landelijk openbare registratie waarin basisgegevens van alle gebouwen en adressen in Nederland zijn verzameld. Etil werkt ten aanzien van WOZ-gegevens samen met een tweetal partijen; de landelijke organisatie DataLand en de Limburgse organisatie BsGW. Deze organisaties verzorgen de distributie van gemeentelijke WOZ -gegevens. Het VRL is opgezet met als oogmerk een volledige registratie en monitoring van de in Limburg gevestigde bedrijven en werkzame personen. In het VRL staan 86. vestigingen van bedrijven en instellingen geregistreerd. In de door Etil ontwikkelde BOG -monitor Limburg (BedrijfsOnroerendGoed-monitor) wordt het aanbod (te huur of te koop staand bedrijfsvastgoed) en opname (transacties bedrijfsvastgoed) op de Limburgse vastgoedmarkt geregistreerd. Etil voert in opdracht van de provincie Limburg als sinds 978 de monitor REBIS uit: Ruimtelijk Economische Bedrijventerreinen Informatie Systeem. In REBIS worden voor werklocaties (bedrijventerreinen, grootschalige retail- en kantoorlocaties) de uitgifte en restcapaciteiten in beeld gebracht in samenwerking met de in Limburg actief zijnde gemeenten, projectontwikkelaars en ontwikkelingsmaatschappijen. Vergelijkbaar met REBIS heeft Etil een aantal jaren geleden het CiK ontwikkeld. In het CiK zijn de winkelgebieden geregistreerd. Etil; Woonmonitor 4 7

76 Woningwaarde Op basis van de WOZ-monitor Limburg wordt de woningwaarde op postcodeniveau per woningtype gemonitord. Evenals de gegevens over de woningvoorraad worden deze gegevens door Dataland in het kader van de provinciale WOZ -monitor Limburg beschikbaar gesteld. De woningwaarde in de voorliggende rapportage betreft de woningwaarde per --3. In een krimpende situatie is het belangrijk de waardeontwikkeling in de gaten te houden. De vraag of en wanneer de woningwaarde gaat dalen indien de vraag naar woningen als gevolg van een afnemend aantal huishoudens afneemt, is niet bekend. Daarbij is het belangrijk inzicht te krijgen waar en voor welke woningtypes dit gaat gelden. Daarnaast geeft de woningwaarde als het ware een indicatie van de kwaliteit van de woning en de woonomgeving. Op basis van deze gegevens kan bijvoorbeeld inzichtelijk gemaakt worden welke buurten /kernen ten opzichte van het gemeentelijk gemiddelde een lagere of hogere kwaliteit hebben en hoe zich dit in de loop van de jaren ontwikkeld. Leegstand De leegstand wordt op basis van de WOZ-monitor Limburg in beeld gebracht. De leegstand in de voorliggende rapportage betreft de leegstand per In het kader van de WOZ-monitor worden de leegstaande vastgoedadressen door Etil bij de Limburgse gemeenten opgevraagd welke gekoppeld worden met de woningvoorraadgegevens. Zodoende zijn ook verschillende leegstandskenmerken beschikbaar (woningtype, waardeklasse, bouwjaar, WOZ-waardeklasse, leegstandsduur en -soort). Leegstandsoort Niet alle leegstaande woningen zijn voor de markt beschikbaar. Een deel van de leegstaande woningvoorraad staat namelijk leeg in het kader van herstructureringsplannen. Het betreft als het ware woningen die gesloopt zullen worden. Ook zijn er leegstaande woningen (veelal bovenwoningen) in de stadscentra die niet beschikbaar zijn voor de markt, omdat deze als magazijnruimte gebruikt worden. Daarnaast betreft een deel woningen in het kader van onlangs gerealiseerde nieuwbouwplannen, die wel voor de markt beschikbaar zijn, maar nog niet in het geheel bewoond zijn. Om meer inzicht te krijgen in de aard van de leegstand wordt in de Woonmonitor Limburg de volgende vormen van leegstand onderscheiden : Herstructureringsplan: Leegstand in het kader van een plan, waarbij sloop aan de orde is. Leegstand als gevolg van renovatie is niet bekend en is dus buiten beschouwing gelaten. Nieuwbouwplan: Woningen die in de afgelopen twee jaar zijn gerealiseerd in het kader van nieuwbouwplannen (plannen met minimaal vijf nieuwbouwwoningen) die leeg staan. Incidentele nieuwbouw: Nieuwbouw gerealiseerd in de afgelopen twee jaar dat niet in het kader van een geregistreerd nieuwbouwplan valt. Stadscentrum: Het betreft leegstaande 'bovenwoningen' en 'bedrijfspanden met woongedeelte' in een winkelgebied. Overige leegstand: Deze leegstand is ook wel (voor het overgrote deel) als marktleegstand te zien (en valt niet in een van de eerder genoemde categorieën). Op te merken is dat in deze categorie leegstaande woningen vallen die weliswaar 'officieel' leeg staan, maar wel in gebruik kunnen zijn. Het betreft dan woningen die als tweede woning worden gebruikt, maar waarbij de bewoner op een ander adres staat geregistreerd. Daarnaast kunnen het ook woningen zijn die momenteel gerenoveerd worden en als gevolg daarvan (tijdelijk) niet bewoond zijn of woningen die illigaal bewoond worden. Op dit moment is de exacte omvang van deze categoriën niet bekend. De verwachting is echter dat het maar een zeer klein deel van de leegstand betreft en derhalve de conclusies niet wezenlijk beïnvloedt. Energielabel Het energielabel wordt bepaald op bais van de 'Energie Index', welke sinds 998 de indicator is van de energieprestatie van een woning of gebouw. Hoe lager de Energie Index, hoe beter. De Energie Index wordt bepaald met behulp van een Energie Prestatie Advies (EPA), maatwerkadvies of een energielabel. De energie prestatie wordt vastgesteld door bouwkundige, energetische en installatietechnische eigenschappen van een gebouw te analyseren met behulp van gecertificeerde methodieken en software. Een goed geïsoleerde woning met een efficiënt verwarmingssysteem heeft een betere (lagere) Energie Index dan een slecht geïsoleerde woning. De Energie Index bepaalt in welke "energielabelklasse" een gebouw valt. Op te merken is dat slechts een beperkt deel van de woningvoorraad momenteel een energielabel heeft. Er zijn verschillende klassen. Energielabel A is zeer energiezuinig en label G is zeer onzuinig. Het label is maximaal tien jaar geldig. Transformatieopgave De transformatieopgave betreft een kwantitatieve opgave. Dat wil zeggen dat, aan de hand van gegevens van de huidige woningvoorraad en huishoudensstructuur en de bevolkings- en huishoudensprognose (Etil - Progneff) per de kwantitatieve transformatieopgave middels een transformatiecoëfficiënt wordt berekend. Ten eerste wordt het huidige overaanbod /tekort berekend door de huidige leegstand te vergelijken met de frictieleegstand. Als frictieleegstand wordt een percentage van % gehanteerd. Vervolgens wordt middels Progneff de toekomstige woningbehoefte berekend en vergeleken met het huidige overaanbod/tekort aan woningen. Etil; Woonmonitor 4 7

77 3 Woningvoorraadontwikkeling Woningtoevoegingen In het kader van woningtoevoegingen kan onderscheid gemaakt worden in toevoegingen: door nieuwbouw door verbouwing c.q. woonruimtesplitsing door gebruiksfunctiewijziging van niet-woonobject tot woonobject anderszins Woningonttrekkingen In het kader van woningonttrekkingen kan onderscheid gemaakt worden in onttrekkingen: door sloop / afbraak door verbouwing c.q. woonruimtesamenvoeging door gebruiksfunctiewijziging van woonobject tot niet-woonobject anderszins Woningtypes In het kader van het onderdeel woningvoorraadontwikkeling worden vier verschillende woningtypes onderscheiden, namelijk: huur eengezinswoningen, huur meergezinswoningen, koop eengezinswoningen en koop meergezinswoningen. De verschillende woningtypes worden als volgt gedefinieerd: eengezinswoning: woning waar geen andere woningen boven of onder gebouwd zijn (grondgebonden woningen). Het gaat hier om tussen- of hoekwoningen, ^ kap-woningen, vrijstaande woningen; meergezinswoningen: gestapelde woningen, zoals appartementen, maisonnettes; huurwoning: een zelfstandige woning waarvan de juridische eigenaar niet in de woning woont; koopwoning: een zelfstandige woning waarvan de juridische eigenaar ook in de woning woont. Prijsklassen planvoorraad en planrealisaties De in de monitor gehanteerde prijsklassen worden ieder jaar geindexeerd. Voor het monitorjaar 4 wordt ten aanzien van de planvoorraad en planrealisaties uitgegaan van de volgende prijsklassen: Huurwoningen Categorie I: Categorie II: Categorie III: < > 68 Koopwoningen Categorie I: Categorie II: Categorie III < > 7. Huurwoningen: De grens tussen categorie en categorie betreffende huurwoningen wordt bepaald door de in het kader van het huurtoeslagbeleid gehanteerde aftoppingsgrens (betreffende huishoudens met drie en meer personen). Voor het subsidietijdvak 4 ligt de aftoppingsgrens bij 74 (voor huishoudens van 3 personen en meer). De aftoppingsgrens markeert dat deel van de huurvoorraad waarboven men geen extra huurtoeslag meer ontvangt. Een uitzondering geldt voor 6-plussers, alleenstaanden en gehandicapten in een aangepaste woning (zij ontvangen nog % subsidie boven deze aftoppingsgrens). De aftoppingsgrens heeft betrekking op de rekenhuur; dit is de kale huur plus de subsidiabele servicekosten (zijnde gemeenschappelijke verlichting e.d., kosten en diensten voor de huismeester; kapitaal- en onderhoudskosten van dienstruimten en gemeenschappelijke ruimten). Bij de afbakening tussen categorie en categorie 3 wordt uitgegaan van de maximale huurtoeslaggrens ( 68). De maximale huurtoeslaggrens wordt overigens alleen gehanteerd in uitzonderlijke situaties. Een uitzonderlijke situatie is bijvoorbeeld een huishouden groter dan personen. Koopwoningen: In het kader van de Woonmonitor 6 werd middels een ondergrens van 7.,- (prijspeil 6) aangesloten bij het Impulsplan 'Starters: een eigen thuis!' De Provincie Limburg wilde hiermee samen met gemeenten, woningcorporaties en het Rijk de positie van starters op de Limburgse woningmarkt verbeteren en de stagnatie op de woningmarkt helpen doorbreken. In het kader van de Woonmonitor Limburg 4 is ten aanzien van de koopwoningen, vergelijkbaar met de huursector, rekening gehouden met een jaarlijkse prijsindexering. De toegepaste indexering ten opzichte van het voorgaande monitorjaar heeft plaats gevonden op basis van de prijsstijging van de gemiddelde koopsom in Limburg in 3. In het monitorjaar 4 bedragen de prijsgrenzen 8. en 7.. De genoemde bedragen zijn kosten koper (k.k.) bij bestaande woningen of de vrij op naam prijs (v.o.n.) bij nieuwbouwwoningen. Etil; Woonmonitor 4 73

78 4 Sociale huursector Woningcorporaties Een woningcorporatie is een privaatrechtelijke instelling (stichting of vereniging) die zich ten doel stelt uitsluitend op het gebied van de volkshuisvesting werkzaam te zijn en als zodanig door de Kroon is toegelaten. De term toegelaten instelling, waar de corporaties ook aangeduid worden, verwijst hiernaar. Ten slotte wordt de term sociale verhuurder veelvuldig als synoniem voor (woning)corporatie gebruikt. Sociale huursector / CfV-bestand Het doel van het CfV-bestand is om inzicht te verkrijgen in het beheer van de sociale huursector in Nederland. Het bestand bevat bij het CfV algemene en cijfermatige kerngegevens van woningbouw- corporaties. De algemene gegevens hebben onder meer betrekking op adressen, contactpersonen, werkgebied, fusiepartners en statutaire gegevens. De cijfermatige kerngegevens bevatten naast financiële gegevens over vermogenspositie en resultaten ook volkshuisvestelijke cijfers over de samenstelling van het bezit, woningtoewijzing, kwaliteitsbeleid en huurontwikkeling. Bovendien zijn prognoses opgenomen van de ontwikkeling van werkkapitaal, balansposten en financiële kengetallen en de ontwikkeling van het bezit. Bronhouder is het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV). De door de corporaties te verstrekken gegevens worden door DG Wonen van het Ministerie van VROM bepaald en formeel vastgelegd in het BBSH. De cijfers worden door het CFV verzameld en gecontroleerd. Het CfV-bestand 3 wordt in de voorliggende rapportage gebruikt om de sociale huursector te kunnen analyseren (gegevens over 4 zijn momenteel nog niet beschikbaar). De in hoofdstuk drie gehanteerde termen goedkoop-betaalbaar-duur hebben betrekking op de huurprijsklassen die in het kader van het landelijke huurtoeslagbeleid in het subsidietijdvak 4 werden gehanteerd: Goedkoop: < 74, Betaalbaar: 74-68, Duur: > 68. De grens tussen goedkoop en betaalbaar wordt gevormd door de kwaliteitskortingsgrens (tevens maximale huurgrens huurtoeslag voor jongeren zonder handicap onder de 3 jaar). Voor de grens tussen betaalbaar en duur wordt de aftoppingsgrens voor huishoudens van 3 of meer personen gehanteerd. Verblijfsgerechtigden In de Nederlandse opvangcentra verblijven asielzoekers die, na screening door verblijfsvergunning hebben gekregen. Deze verblijfsgerechtigden moeten zo verlaten om reguliere woonruimte te betrekken. De Staatssecretaris van Justitie 6b van de Huisvestingswet (HVW) een prognose bekend van het aantal te hiervan wordt aan alle gemeenten een taakstelling opgelegd. De halfjaarlijkse gemeenten verdeeld. De gemeenten zijn op grond van de Huisvestingswet vastgelegde termijn van een half jaar te realiseren. de Immigratie en Naturalisatie- dienst, een snel mogelijk de opvangcentra kunnen maakt ieder half jaar op basis van artikel huisvesten verblijfsgerechtigden en op basis taakstelling wordt naar inwonertal over de verplicht om deze taakstelling binnen de Koopsector Koopwoningtransacties De transacties van koopwoningen worden in beeld gebracht op basis van gegevens van het Kadaster. Het Kadaster registreert alle verkopen van bestaande woningen, en wel op het moment van eigendoms- overdracht oftewel het moment dat de akte bij de notaris is gepasseerd en in het register is opgenomen. Op te merken is dat dit niet gelijk is aan het moment van ondertekenen van de voorlopige koopakte (het moment dat de ontbindende voorwaarden in de koopakte zijn verlopen). In de praktijk blijkt dat tussen beide momenten een periode circa tot 3 maanden zit. De kadastergegevens zijn inclusief de verkopen door woningbouwcorporaties aan zittende huurders, verkopen door de overheid en verkopen via veilingen. De gegevens hebben betrekking op koopsommen tussen.,- en... Transacties waarbij meerdere woonhuizen worden overgedragen en waarbij slechts één koopsom is genoemd en transacties van bouwkavels waarbij het woonhuis pas later wordt gebouwd, worden buiten beschouwing gelaten. Op te merken is dat in het eerste kwartaal het aantal transacties een stuk lager ligt dan in het vierde kwartaal. Gemiddelde koopsom De gemiddelde koopsom is de totale koopsom gedeeld door het aantal verkopen en wordt berekend op basis van kadastergegevens van het aantal kooptransacties van woningen die in een bepaald jaar hebben plaatsgevonden. De daadwerkelijke berekening vindt plaats op basis van het aantal transacties en de gemiddelde koopsom op postcodeniveau per woningtype. Daarbij worden de volgende types onderscheiden: appartementen, ^ kap-woningen, hoekwoningen, tussenwoningen en vrijstaande woningen. Aanbod koopwoningen Het aanbod van koopwoningen wordt in beeld gebracht op basis van gegevens van Woonplein Limburg. Woonplein Limburg registreert in samenwerking met de op de Limburgse markt actief zijnde makelaars het aanbod van koopwoningen. Etil; Woonmonitor 4 74

79 Theoretische verkooptijd (TVT) De theoretische verkooptijd (TVT) is een door "Woningmarktcijfers.nl" ontwikkeld instrument om de gemiddelde verkooptijd van woningen te bepalen. Het actuele woningaanbod wordt vergeleken met het aantal transacties van de laatste maanden. Indien bijvoorbeeld in de laatste maanden. woningen zijn verkocht en thans eveneens. woningen te koop staan, dan bedraagt de TVT maanden. Minder aanbod zorgt voor een lagere TVT, meer aanbod juist voor een hogere. 6 Plancapaciteiten Plancapaciteiten De totale gemeentelijke 3--4 (nog) geen woningtoevoegingen als gerealiseerd worden; de woningbouwprogrammering marktontwikkelingen. bouwgrondcapaciteit voor woningbouw in aantallen woningen. Verkochte bouwkavels waar per woningen in aanbouw zijn, dienen hiertoe ook te worden gerekend. Het betreft zowel ook woningonttrekkingen. De plancapaciteit wil niet zeggen dat de plannen daadwerkelijk daadwerkelijke realisatie is afhankelijk van een groot aantal factoren; waaronder de regionale en eventuele belemmeringen in het kader van bestemmingsplanprocedures en /of Planhardheden In de provinciale woonmonitor wordt betreffende de planhardheid gehanteerd. Een plan voor woningbouw doorloopt verschillende stadia. Dit de toekomst voor woningbouw in aanmerking komen en gaat tot locaties juridisch beschikbare onherroepelijke capaciteit. Hieronder staan de in plannen betreffen fase a en b): Fase a de zogenaamde WRO -indeling als uitgangspunt begint bij de eerste ideeën over locaties welke in welke juridisch gezien onderdeel uitmaken van de de monitor onderscheiden planhardheden ('harde' Onherroepelijk bestemmingsplan Juridisch onherroepelijke plancapaciteit, met of zonder bouwvergunning, in een vigerend (globaal en gedetailleerd) bestemmingsplan (voor januari conform de Wet op de Ruimtelijke Ordening onherroeppelijk geworden bestemmingspland waarbij geen beroep bij de Raad van State meer mogelijk of is ), dan wel in plannen als bedoeld in artikel van de Overgangswet RO. Plancapaciteit in een in procedure zijnde plan, op basis waarvan via een verleende verklaring van geen bezwaar (vvgb) ex artikel 9 van de 'oude' Wet op de Ruimtelijke Ordening en/of artikel lid van de Woningwet kan worden gebouwd; inclusief de gevallen waarbij artikel 9 lid van de Wet op de Ruimtelijke Ordening kan worden toegepast. De beschikbare en potentiële bouwgrondcapaciteit binnen de bebouwde kom waarvoor (nog) geen bestemmingsplan in ontwerp ter visie is gelegd of een voorbereidingsbesluit is genomen. Voor een aanvraag voor een bouwvergunning hoeft dan alleen getoetst te worden aan de Bouwverordening. Capaciteit in al dan niet geactualiseerde vigerende plannen die betrekking hebben op de vanouds grotendeels bebouwde gedeelten van de kom, waarin geen nieuwe ontwikkelingen zijn verwerkt. Dit kunnen oude bestemmingsplannen zijn, maar ook verordeningen, uitbreidings- en weder- opbouwplannen, mits juridisch nog steeds vigerend. Fase b - Onherroepelijk bestemmingsplan; met nog uit te werken (deel-) plannen Het betreft de juridisch beschikbare plancapaciteiten (gepland aantal woningen) in nog uit te werken (deel)plannen. De reden hiervoor is dat wanneer een bestemmingsplan goedgekeurd en juridisch onherroepelijk is, dit nog niet wil zeggen dat in alle gevallen direct gebouwd kan gaan worden. Zogenaamde globale plannen kunnen wel juridisch beschikbaar zijn, maar er dient nog (voor een deel) een uitwerkingsplan (artikel WRO) gemaakt te worden (er is nog geen directe woningbouwtitel). In principe betekent dit dat er, alvorens te kunnen bouwen, nog een uitwerkingsplan (van de globale bestemming) gemaakt moet worden. Dit plan kent opnieuw een aantal juridische fasen (waaronder bezwaar en beroep). Artikel WRO kan daardoor tot extra proceduretijd leiden en daarmee een extra obstakel zijn voor het verlenen van een bouwvergunning. In de inventarisatie vragen wij u daarom de al dan niet aanwezige uitwerkingsverplichting in bestemmings plannen afzonderlijk weer te geven. Fase - Vastgesteld bestemmingsplan Plancapaciteit in bestemmingsplannen die door de gemeenteraad zijn vastgesteld, Gedeputeerde Staten zijn goedgekeurd conform de Wet op de Ruimtelijke Ordening. Fase 3 - Ontwerp bestemmingsplan Plancapaciteiten die in het kader van de bestemmingsplanprocedure als opgenomen, echter nog niet door de gemeenteraad is vastgesteld. Etil; Woonmonitor 4 7 maar nog niet door (voor) ontwerp bestemmingsplan zijn

80 Fase 4 - Potentiële plancapaciteit Plancapaciteiten die nog niet in een bestemmingsplanprocedure zijn opgenomen. Tot deze fase behoort ook plancapaciteit in vlekken van een vigerend moederplan waarop een wijzigingsbevoegdheid naar woningbouw rust. Hieronder vallen ook plancapaciteiten in gebieden die nu nog niet voor woningbouw bestemd zijn, maar volgens de huidige, gemeentelijke inzichten, in de toekomst wellicht voor woningbouw in aanmerking komen. Dit kan bijvoorbeeld in gemeentelijke structuurplannen beschreven zijn. Het gaat hierbij zowel om uitbreidings als inbreidingslocaties. Bij deze laatste groep kan het gaan om bedrijfslocaties waar het voornemen bestaat tot bedrijfsverplaatsing ten behoeve van woningbouw. Ook kan men denken aan (voormalige) sportterreinen, groenstroken, oude villa's, boerderijen, et cetera. Onder deze categorie vallen plannen die nog niet in een van de bovengenoemde bestemmingsplanfases vallen. 7 Wonen met Zorg Onderzoeksverantwoording Etil hanteert het Centraal Vastgoed Register (CVR) om het aanbod aan zorggeschikte woningen af te bakenen en in beeld te brengen. Het CVR is door Etil in eigen beheer ontwikkeld; het betreft een integraal registratiebestand van alle vastgoedobjecten in Limburg, welke jaarlijks wordt geactualiseerd. In dit register zijn de gegevens op adresniveau geregistreerd over omvang, samenstelling en ontwikkeling van de Limburgse vastgoed-voorraad (woningen en bedrijfsvastgoed). In het CVR zijn een groot aantal kenmerken van het in Limburg aanwezige vastgoed opgenomen. Zo is ook informatie opgenomen over niet-zelfstandige woningen c.q. intramurale wooneenheden, het aanbod van zorgaanbieders en de (potentiële) geschiktheid van zelfstandige woningen (= woningvoorraad) ten behoeve van senioren. In het CVR wordt daarbij onderscheid gemaakt tussen ouderenzorg, gehandicaptenzorg en geestelijke gezondheidszorg. Om de voorraad zorggeschikte en potentieel zorggeschikte woningvoorraad in beeld te kunnen brengen zijn de uitkomsten uit het onderzoek Analyse quickscan bestaande woningvoorraad woningcorporaties ROW Parkstad Limburg geïntegreerd in het CVR. In dat onderzoek is in de regio Parkstad Limburg door de woningcorporaties (een groot deel van) van de sociale huurwoningen op basis van een aantal zorgfilters (Woonkeur Bestaande Bouw) gecontroleerd op zorggeschiktheid. Door de uitkomsten uit dit onderzoek te hanteren, heeft in het kader van de woonmonitor een verdere verfijningslag plaats kunnen vinden op het gebied van Wonen met Zorg. Op basis van deze koppeling is een norm berekend, rekening houdende met woningtypologie, bouwjaar en grootte van de woning. Deze norm is vervolgens gebruikt om voor Limburg de voorraad Wonen met Zorg verder te identificeren. Ten slotte zijn steekproefsgewijs controles uitgevoerd te aanzien van de (potentieel) zorggeschikte woonobjecten. De bepaling van de intramurale voorraad en de voorraad van zorggeschikte woningen bestaat zodoende deels uit registraties en is deels gebaseerd op aannames. Intramurale woningen Alle onzelfstandige wooneenheden ten behoeve van de doelgroep (ouderen, gehandicapten en ggz-cliënten) in instellingen en groepswoningen 'in de wijk' (beschermd wonen). In het CVR zijn deze objecten afgebakend op adresniveau, waarbij per object de soort zorg en de zorgaanbieder is geregistreerd. Opgemerkt dient te worden dat verpleegplaatsen per instellingslocatie in het CVR zijn opgenomen. In tegenstelling tot wooneenheden in verzorgingshuizen zijn namelijk voor verpleegplaatsen geen adressen toegekend. Verzorgd wonen Zelfstandige woningen, specifiek bestemd en geschikt voor ouderen die in het CVR en de gemeentelijke WOZ -registraties als senioren- c.q. aanleunwoningen zijn geregistreerd en waarvan de zorgaanbieder bekend is. Voor de overige senioren c.q. aanleunwoningen is de norm uit het onderzoek van Parkstad Limburg gehanteerd. Overige geschikte woningen Voorgaande woonvormen onderscheiden zich doordat er feitelijk sprake is van het leveren van persoonlijke verzorging of verpleging. Veel ouderen ontvangen deze zorg (nog) niet, maar willen wel vaak comfortabeler wonen. Dat kan in zelfstandige woningen geschikt voor de doelgroep, zoals (een deel van) appartementen en bungalows. Om de overige geschikte woningen af te bakenen is de Parkstad -norm gehanteerd op basis van woningtype. Vervolgens heeft een verdere aanpassing plaatsgevonden. Voor appartementen is een minimumgrootte gehanteerd van 7 m² en een bouwjaar na 9, grondgebonden woningen groter dan 8 m² en gebouwd na 98. De bovengenoemde gehanteerde grenzen zijn overigens op basis van de Parkstad-norm tot stand gekomen. Potentieel geschikte woningen Dit betreft woningen die middels een (kleine) verbouwing geschikt zijn te maken tot zelfstandige woningen voor de doelgroep. Ook hier is gebruik gemaakt van de Parkstad -norm om de voorraad te bepalen, waarbij een verdere fine -tuning heeft plaatsgevonden. Zo zijn vervolgens alleen appartementen als potentieel geschikt afgebakend groter dan 7m² en grondgebonden woningen groter dan 9m². Etil; Woonmonitor 4 76

81 Vraag naar Wonen met Zorg De populatie wordt als volgt afgebakend. Voor de doelgroep wonen met zorg worden twee groepen onderscheiden: zorg zonder verblijf (personen van 6 jaar en ouder met een zorgindicatie) en zorg met verblijf (personen die intramuraal wonen, alle leeftijdsgroepen, geslacht en zzp). De normatieve zorgvraag wordt in beeld gebracht met behulp van CBS StatLine. In deze online database staan gegevens over de zorgbehoefte van personen voor de periode 9- gespecificeerd naar geslacht, leeftijdsklasse, regio, zzp-klasse en functie. Etil rekent met het aantal personen dat op de tweede vrijdag van november met een indicatie geregistreerd staat voor AWBZ -gefinancierde zorg zonder verblijf en dat gebruik heeft gemaakt van AWBZ- en/of Wmo-gefinancierde zorg zonder verblijf in natura waarvoor een eigen bijdrage betaald moet worden. Het cijfer is dus de populatie op een vast moment in het jaar. Op basis van gegevens van het Centrum indicatiestelling zorg (CiZ) vindt een extrapolatie van de populatie plaats naar oktober 3. Prognoses vraag naar Wonen met Zorg - Scenario Op basis van demografische ontwikkelingen. Het aantal personen wordt gerelateerd aan de bevolkingsprognose Progneff 3 om de normpercentages voor de periode -3 vast stellen (beleidsneutraal). De ontwikkeling wordt geprojecteerd op de oktober 3-cijfers van het CiZ. Zo wordt aangesloten bij de actualiteit. Vervolgens wordt de intramurale populatie gecorrigeerd met behulp van landelijke gebruikcijfers van het Centraal Administratie Kantoor (CAK). Niet iedereen met recht op zorg met verblijf woont in een intramurale instelling. Hoe lager de zzp indicatie, hoe groter het verschil is tussen indicatie en daadwerkelijk verblijf. De correctie bestaat uit het verkleinen van de intramurale doelgroep en het vergroten van de extramurale doelgroep. De resulterende prognose is het nulscenario. Prognoses vraag naar Wonen met Zorg - Scenario Rekening houdende met het actuele beleid. In dit scenario wordt het nulscenario gecorrigeerd voor het actuele beleid, het maatregelenpakket van het Regeerakkoord aangepast met de verzachtende maatregelen uit het Zorgakkoord. Veranderingen in het beleid die na --4 van kracht worden zijn hierin meegenomen. Door middel van indexcijfers worden de normpercentages van de zzp-klassen die geëxtramuraliseerd worden afgebouwd. Hierbij wordt onderscheid naar ouderenzorg, gehandicaptenzorg en geestelijke gezondheidszorg gemaakt. Daarnaast is rekening gehouden met ZZP-zwaarte, versterfte en verblijfsduur van de huidige instellingsbewoners. Prognoses vraag naar Wonen met Zorg - Scenario Versterkte extramuralisering. Binnen dit scenario worden de eerder bekende, niet-afgezwakte kabinetsplannen doorgerekend, ofwel het maatregelenpakket ten tijde van het Regeerakkoord. Veranderingen in het beleid die na --4 van kracht zouden worden zijn doorgerekend. Door middel van indexcijfers worden de normpercentages van de relevante zzp-klassen afgebouwd. Hierbij wordt onderscheid naar ouderenzorg, gehandicaptenzorg en geestelijke gezondheidszorg gemaakt. Daarnaast is rekening gehouden met ZZP-zwaarte, versterfte en verblijfsduur van de huidige instellingsbewoners. Etil; Woonmonitor 4 77

82

Woonmonitor Limburg 2015

Woonmonitor Limburg 2015 Woonmonitor 215 Factsheetboek september 216 Colofon Provincie Postbus 57 622 MA Maastricht Tel.: +31 ()43 389 99 99 Fax.: +31 ()43 361 8 99 E-mail: [email protected] Internet: www.limburg.nl laan 1

Nadere informatie

Woningmarkt Sittard-Geleen 2012. de gemeentelijke woningmarkt in beeld

Woningmarkt Sittard-Geleen 2012. de gemeentelijke woningmarkt in beeld E,tl Woningmarkt Sittard-Geleen 1 de gemeentelijke woningmarkt in beeld Woningmarkt Sittard-Geleen 1 de gemeentelijke woningmarkt in beeld Colofon Postbus 116 61 BA Maastricht Tel.: +31 ()43 3 6 8 Fax.:

Nadere informatie

Woonmonitor Limburg Kaartenboek

Woonmonitor Limburg Kaartenboek Woonmonitor Limburg 2015 Kaartenboek Maastricht, augustus 2016 1 Colofon Provincie Limburg Postbus 5700 6202 MA Maastricht Tel.: +31 (0)43 389 99 99 Fax.: +31 (0)43 361 80 99 E-mail: [email protected]

Nadere informatie

Woonmonitor Limburg Kaartenboek

Woonmonitor Limburg Kaartenboek Woonmonitor Limburg 2016 Kaartenboek Heerlen, september 2017 1 Colofon Provincie Limburg Limburglaan 10 6229 GA Maastricht Postbus 5700 6202 MA Maastricht Tel.: +31 (0)43 389 99 99 Fax.: +31 (0)43 361

Nadere informatie

WOONMONITOR PARKSTAD LIMBURG 2007

WOONMONITOR PARKSTAD LIMBURG 2007 WOONMONITOR PARKSTAD LIMBURG 27 Woonmonitor Parkstad Limburg 27 Factsheetboek Ubach over Worms Maastricht/Heerlen, 5 november 28 Colofon Parkstad Limburg Postbus 2 64 AE Heerlen Tel.: +31 ()45 57 1 23

Nadere informatie

MONITOR LEEGSTAND PARKSTAD LIMBURG 2010

MONITOR LEEGSTAND PARKSTAD LIMBURG 2010 MONITOR LEEGSTAND PARKSTAD LIMBURG 2010 Monitor Leegstand Parkstad Limburg 2010 Maastricht / Heerlen, 26 augustus 2011 Colofon Parkstad Limburg Postbus 200 6400 AE Heerlen Tel.: +31 (0)45 570 01 23 E-mail:

Nadere informatie

WOONMONITOR PARKSTAD LIMBURG 2010

WOONMONITOR PARKSTAD LIMBURG 2010 WOONMONITOR PRKSTD LIMBURG 21 Woonmonitor Parkstad Limburg 21 Maastricht/Heerlen, 26 augustus 211 Colofon Parkstad Limburg Postbus 2 64 E Heerlen Tel.: +31 ()45 57 1 23 E-mail: [email protected]

Nadere informatie

WOONMONITOR PARKSTAD LIMBURG 2009

WOONMONITOR PARKSTAD LIMBURG 2009 WOONMONITOR PRKSTD LIMBURG 29 Woonmonitor Parkstad Limburg 29 Maastricht/Heerlen, 11 juli 21 Colofon Parkstad Limburg Postbus 2 64 E Heerlen Tel.: +31 ()45 57 1 23 E-mail: [email protected] Internet:

Nadere informatie

Woonmonitor Limburg 2012. Factsheetboek Provincie Limburg

Woonmonitor Limburg 2012. Factsheetboek Provincie Limburg Woonmonitor Limburg 1 Factsheetboek Provincie Limburg Colofon Provincie Limburg Postbus 57 6 MA Maastricht Tel.: +31 ()43 389 99 99 Fax.: +31 ()43 361 8 99 E-mail: [email protected] Internet: www.limburg.nl

Nadere informatie

Ospel - gemeente Nederweert

Ospel - gemeente Nederweert - gemeente Nederweert Woningvoorraad Doelgroepen: Totaal Doelgroepen: Sociale doelgroep Kwantitatieve behoefte: Totaal Kwantitatieve behoefte: Sociale doelgroep Woonwensen: Totaal Woonwensen: Sociale doelgroep

Nadere informatie

Susteren-Heide - gemeente Echt-Susteren

Susteren-Heide - gemeente Echt-Susteren - gemeente Echt-Susteren Woningvoorraad Doelgroepen: Totaal Doelgroepen: Sociale doelgroep Kwantitatieve behoefte: Totaal Kwantitatieve behoefte: Sociale doelgroep Woonwensen: Totaal Woonwensen: Sociale

Nadere informatie

Woonmonitor Limburg Factsheetboek Limburg

Woonmonitor Limburg Factsheetboek Limburg Woonmonitor Limburg 21 Factsheetboek Limburg Woonmonitor Limburg 21 Factsheetboek Provincie Limburg Colofon Provincie Limburg Postbus 57 622 MA Maastricht Tel.: +31 ()43 389 99 99 Fax.: +31 ()43 361 8

Nadere informatie

Woonmonitor Limburg 2015 en Bevolkings- en huishoudensprognose Progneff 2016

Woonmonitor Limburg 2015 en Bevolkings- en huishoudensprognose Progneff 2016 provincie limburg!ngekomef\i Gemeente Nederweert PERSOONLIJK Gemeente Nederweert College van Burgemeester en Wethouders Postbus 2728 6030 AA NEDERWEERT 3 1 OKT. 2016 NR. -------- ----.. --- - - -- -- Cluster

Nadere informatie

e kwartaal. Rapport gemeente Bloemendaal. Inhoud rapport:

e kwartaal. Rapport gemeente Bloemendaal. Inhoud rapport: Rapport gemeente Bloemendaal 2010 1 e kwartaal Inhoud rapport: Prijsontwikkeling per kwartaal Transacties op kwartaalbasis Prijsontwikkeling op jaarbasis Transacties op jaarbasis Verdeling naar koopsomklassen

Nadere informatie

Woningmarktanalyse Gooise Meren

Woningmarktanalyse Gooise Meren Woningmarktanalyse Gooise Meren Op basis van WOZ en BAG gegevens Versie Kerngegevens Woningmarktanalyse Gooise Meren De in dit rapport gepresenteerde analyses zijn gemaakt met behulp van gemeentelijke

Nadere informatie

Woonmonitor Limburg Factsheetboek Limburg 2009

Woonmonitor Limburg Factsheetboek Limburg 2009 Factsheetboek Limburg 2009 Woonmonitor Limburg 2009 Factsheetboek Provincie Limburg Colofon Provincie Limburg Postbus 5700 6202 MA Maastricht Tel.: +31 (0)43 389 99 99 Fax.: +31 (0)43 361 80 99 E-mail:

Nadere informatie

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht Stec Groep aan Gemeente Maastricht Desiree Uitzetter 18 november 2014 U vroeg ons: Actuele inzichten voor herijking stedelijke programmering Nieuwe regionale

Nadere informatie

Wonen in Gelderland 2014

Wonen in Gelderland 2014 Wonen in Gelderland 2014 Achterhoek Monitoring van het woonbeleid GLD.info Wonen in Gelderland 2014 Achterhoek Dit informatieblad geeft inzicht in de ontwikkelingen op de woningmarkt in de Achterhoek met

Nadere informatie

Woningtransacties per maand, Nederland 2013-2015

Woningtransacties per maand, Nederland 2013-2015 Uitstekend eerste halfjaar 2015 Nederlandse woningmarkt De Nederlandse woningmarkt heeft een prima eerste half jaar achter de rug. In de eerste 6 maanden van 2015 werden door het Kadaster 75.249 woningtransacties

Nadere informatie

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland drs. J.E. den Ouden 1-11-2013 Bevolking De gemeente Steenwijkerland telt momenteel circa 43.400 inwoners. Het inwonertal

Nadere informatie

Woningbouwmonitor. Haaglanden 2017

Woningbouwmonitor. Haaglanden 2017 Woningbouwmonitor Haaglanden 2017 Juni 2017 Marktontwikkeling De Eigen Huis Marktindicator die het consumentenvertrouwen in de woningmarkt weergeeft, steeg in januari 2017 tot 120 punten. Deze opwaartse

Nadere informatie

Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide. 2010-2020 Segment Nieuwbouw Sloop Verkoop Totaal

Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide. 2010-2020 Segment Nieuwbouw Sloop Verkoop Totaal Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide Volgens de laatste Provinciale Prognose (2011) bedraagt de woningbouw behoefte in Valkenswaard een netto toevoeging van 1.230 woningen

Nadere informatie

Nederland - gemiddelde koopsom per kwartaal

Nederland - gemiddelde koopsom per kwartaal 2008-1 2008-2 2008-3 2008-4 2009-1 2009-2 2009-3 2009-4 2010-1 2010-2 2010-3 2010-4 2011-1 2011-2 2011-3 2011-4 2012-1 2012-2 2012-3 2012-4 2013-1 2013-2 2013-3 2013-4 2014-1 2014-2 Halfjaarbericht Woningmarktcijfers.nl,

Nadere informatie

Cijfers over Wonen en Bouwen 2019

Cijfers over Wonen en Bouwen 2019 Cijfers over Wonen en Bouwen 2019 Cijfers over Wonen en Bouwen 2019 Inleiding De publicatie Cijfers over Wonen en Bouwen is een naslagwerk dat de meest recente gegevens over het brede domein van wonen

Nadere informatie

Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum

Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum 1. Ontwikkeling bevolking naar leeftijd De Primos huishoudensprognose (2011) voor de periode 2010-2040 schetst het volgend beeld:

Nadere informatie

Woningmonitor Purmerend

Woningmonitor Purmerend M E M O Aan : Commissie SOB Van : Wethouder Thijs Kroese Tel. nr : 0299-452637 Datum : 8 maart 2019 Onderwerp : Opzet Inrichting monitor woningvoorraad Bijlagen : Opzet van de monitor woningvoorraad Registratienummer

Nadere informatie

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2016

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2016 DATUM 16 november 2016 PROJECTNUMMER 3400.107/G OPDRACHTGEVER Woningmarktmonitor provincie : de staat van de woningmarkt medio 2016 Update woningmarktmonitor De afgelopen maand heeft er een grote update

Nadere informatie

De gemeente heeft GroenWest gevraagd om een volkshuisvestelijke onderbouwing van het programma.

De gemeente heeft GroenWest gevraagd om een volkshuisvestelijke onderbouwing van het programma. Aan Gemeente Montfoort Kopie aan Van GroenWest Onderwerp Woningbouwprogramma Voorvliet Noord fase 2 Datum 27 november 2017 Pagina 1/5 Inleiding De gemeente Montfoort en GroenWest willen graag sociale woningbouw

Nadere informatie

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2014

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2014 DATUM 7 december 2014 PROJECTNUMMER 3400.106 OPDRACHTGEVER Woningmarktmonitor provincie : de staat van de woningmarkt medio 2014 Inleiding Afgelopen maand is er een nieuwe update uitgevoerd van de Woningmarktmonitor

Nadere informatie

Omvang doelgroep en omvang kernvoorraad in 2008

Omvang doelgroep en omvang kernvoorraad in 2008 Omvang doelgroep en omvang kernvoorraad in 2008 Van: college van BenW Aan: commissie RF 1. Inleiding In de op 8 juli 2004 gesloten prestatieafspraken tussen de gemeente Helmond en de Helmondse corporaties

Nadere informatie

Woningbezit SVH leden per gemeente in Haaglanden

Woningbezit SVH leden per gemeente in Haaglanden Onderzoeksrapport Gemeente Den Haag / DSO / Programmamanagement, Strategie en Onderzoek Woningbezit SVH leden 01-01-2016 per gemeente in Haaglanden 30-05-2016 COLOFON Uitgave Gemeente Den Haag DSO / Programmamanagement,

Nadere informatie

Verhuisonderzoek Drechtsteden

Verhuisonderzoek Drechtsteden Verhuisonderzoek Kenmerken van de verhuizingen en de verhuisredenen? Inhoud: 1. Conclusies 2. Verhuissaldo 3. Huishoudengroepen 4. Inkomensgroepen 5. Kenmerk en prijs woning 6. Woningvoorraad 7. Vertrekredenen

Nadere informatie

Woningbehoefte onderzoek

Woningbehoefte onderzoek Woningbehoefte onderzoek Prognose woningbehoefte Amersfoort tot 2015 Gemeente Amersfoort Sector Dienstverlening, Informatie en Advies (DIA) Afdeling Onderzoek en Statistiek Marc van Acht Uitgave en rapportage:

Nadere informatie

De Nederlandse woningmarkt Léon Groenemeijer, Kenneth Gopal (ABF Research)

De Nederlandse woningmarkt Léon Groenemeijer, Kenneth Gopal (ABF Research) De Nederlandse woningmarkt 2019-2030 Léon Groenemeijer, Kenneth Gopal (ABF Research) Opgave: Woningtekort anno 2018: 279.000 3,6% Verder opgelopen, raming 2019: 294.000 3,8% Grote regionale verschillen:

Nadere informatie

De Brabantse Agenda Wonen

De Brabantse Agenda Wonen De Brabantse Agenda Wonen Wat beweegt de woningmarkt in Brabant? ---- actuele ontwikkelingen en opgaven voor de regionale woningmarkt Brabant Vastgoed 2017 11 mei 2017 Niek Bargeman Senior adviseur bevolking

Nadere informatie

Activiteiten Amsterdam

Activiteiten Amsterdam Activiteiten Woningbezit Zelfstandige huurwoningen naar woningtype = 1.570 2.328 15.018 236 19.152 Eengezinswoning Galerijflat Portiekflat Beneden-/ Totaal bovenwoning Bovenstaand woningbezit is exclusief

Nadere informatie

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam Woningmarktrapport 3e kwartaal 215 Gemeente Rotterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 9 Aantal verkocht 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e kwartaal

Nadere informatie

Woningmarktonderzoek. regio Midden- Limburg Gemeente Weert

Woningmarktonderzoek. regio Midden- Limburg Gemeente Weert Woningmarktonderzoek regio Midden- Limburg 218-23 Gemeente Weert 1 Woningmarktonderzoek regio Midden-Limburg 218-23 Etil 218 Woningmarktonderzoek regio Midden- Limburg 218-23 Gemeente Weert Etil research

Nadere informatie

Spijkerkwartier. Kerncijfers Wijk Stad, 2013 Spijkerkwartier Gemeente Arnhem

Spijkerkwartier. Kerncijfers Wijk Stad, 2013 Spijkerkwartier Gemeente Arnhem Kerncijfers Wijk Stad, 2013 Gemeente Inhoud : Oppervlakte en Bodemgebruik Bevolking naar geslacht Bevolking naar leeftijd Bevolking naar etnische groepen Huishoudens Bevolkingsontwikkeling Woningvoorraad

Nadere informatie

Monitor Leerdamse woningmarkt 2006

Monitor Leerdamse woningmarkt 2006 Monitor Leerdamse woningmarkt 2006 1. Inleiding Bij de vaststelling van de beleidsnota Volkshuisvesting 2005 2010 door de gemeenteraad op 14 april 2005 zijn een aantal conclusies getrokken die kenmerkend

Nadere informatie

Wordt wonen in Oisterwijk een luxe? Pro-Plein Wonen

Wordt wonen in Oisterwijk een luxe? Pro-Plein Wonen Wordt wonen in Oisterwijk een luxe? Pro-Plein Wonen Frenkel Beerens Adviseur wonen 7 maart 2018 Inhoud Woningmarkt (5 min) Woonvisie (10 min) Onderzoek locaties sociale huur (5 min) WONINGMARKT Economische

Nadere informatie

Woningmarktonderzoek. regio Midden-Limburg Gemeente Maasgouw

Woningmarktonderzoek. regio Midden-Limburg Gemeente Maasgouw Woningmarktonderzoek regio Midden-Limburg 218-23 Gemeente Maasgouw 1 Woningmarktonderzoek regio Midden- Limburg 218-23 Gemeente Maasgouw Etil research group Heerlen, 7 september 218 4 Inhoudsopgave Inhoudsopgave

Nadere informatie

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2015

Woningmarktmonitor provincie Utrecht: de staat van de woningmarkt medio 2015 DATUM 30 oktober 2015 PROJECTNUMMER 3400.106/G OPDRACHTGEVER Woningmarktmonitor provincie : de staat van de woningmarkt medio 2015 Inleiding De woningmarkt is, na jaren van crisis, weer flink in beweging.

Nadere informatie

Beter leven voor minder mensen

Beter leven voor minder mensen 1 Beter leven voor minder mensen Om te kijken hoe de regio Eemsdelta zich ontwikkelt en te monitoren op het gebied van demografie, leefbaarheid, de woningmarkt en bijvoorbeeld woon-, zorg en andere voorzieningen

Nadere informatie

Monitoring 2013 woonvisie gemeente Weert

Monitoring 2013 woonvisie gemeente Weert Monitoring 2013 woonvisie gemeente Weert 1. Inleiding De gemeenten in Midden-Limburg (Echt-Susteren, Leudal, Maasgouw, Nederweert, Roerdalen, Roermond en Weert) stellen sinds 2012 gezamenlijk een actualisatie

Nadere informatie

Kernprofiel Axel mei 2018

Kernprofiel Axel mei 2018 Kernprofiel Axel mei 2018 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Demografie 1. Inwoneraantal 2. Migratie 3. Geboorten en sterftes 4. Huishoudens 5. Bevolkingsopbouw 6. Huishoudenssamenstelling 7. Prognoses 3. Wonen

Nadere informatie

Woningmarktonderzoek. regio Midden-Limburg Gemeente Nederweert

Woningmarktonderzoek. regio Midden-Limburg Gemeente Nederweert Woningmarktonderzoek regio Midden-Limburg 2018-2030 Gemeente Nederweert 1 Woningmarktonderzoek regio Midden-Limburg 2018-2030 Nederweert Etil 2018 Woningmarktonderzoek regio Midden- Limburg 2018-2030 Gemeente

Nadere informatie

Woningmarktmonitor Haaglanden 2015

Woningmarktmonitor Haaglanden 2015 Woningmarktmonitor Haaglanden 2015 1 Marktontwikkeling Marktstemming: positieve ontwikkeling (toename van +85 naar +103) Toename aantal verkopen bestaande woningen: +37% t.o.v. 2014 Na een periode van

Nadere informatie

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport 4e kwartaal 215 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 3 Aantal verkocht 25 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 1e kwartaal

Nadere informatie

Doelgroepen TREND A variant

Doelgroepen TREND A variant Doelgroepen TREND A variant Kleidum Socrates 2013 Doelgroepen 3 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 5 1.1 Doelgroepen en Socrates... 5 1.2 Werkgebieden... 6 2 Doelgroepen en bereikbare voorraad... 7 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie