Het programma is opgebouwd uit een aantal bouwstenen, welke onderling samenhangen:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het programma is opgebouwd uit een aantal bouwstenen, welke onderling samenhangen:"

Transcriptie

1 Nieuwe investeringsagenda voor de Hoeksche Waard De nieuwe agenda heeft tot doel een impuls te geven aan duurzame gebiedsontwikkeling in de Hoeksche Waard, welke ten goede komt aan meerdere maatschappelijke doelen die van waarde zijn voor de Hoeksche Waard en de provincie Zuid Holland. Het programma richt zich zowel op verduurzaming van de fysieke ontwikkeling van het gebied als ook de organisatorische, procesmatige ontwikkeling. Het creëren van een duurzame toekomst voor de Hoeksche Waard. Het gebied en de mensen die er in wonen, recreëren en werken. Integrale kennisontwikkeling over deze verschillende aspecten van gebiedsontwikkeling is hierin dus verweven. Het programma is toegespitst op de Hoeksche Waard, omdat hier in het verleden al veel (Inter)nationale resultaten zijn behaald op gebied van verduurzaming en ook nu nog steeds diverse initiatieven streven naar verdere verduurzaming De grondgebonden akkerbouw is hier een belangrijke pijler welke vertaald is in zowel het Uitvoeringsprogramma Groen (PZH) als de Structuurvisie HW als een opgaven te zorgen voor een gezonde basis voor de grondgebonde landbouw en het realiseren van een aantrekkelijk landschap. Zo n duurzaam landschap heeft een stevig skelet nodig de Groenblauwe dooradering. In de afgelopen jaren is door middel van veel samenwerking tussen hogere en regionale overheden in nauwe samenwerking met diverse maatschappelijke partners flink geïnvesteerd in deze Groenblauwe dooradering. Hierbij worden de dijken en kreken aangemerkt als het grofmazig netwerk en de sloten met aangrenzende akkerranden als het fijnmazig netwerk. De uitdaging voor dit gebied is om de huidige diverse losse initiatieven tot een integraal geheel te brengen en op te schalen en daarmee de effectiviteit van maatregelen te verbeteren, functie te stapelen en daardoor nieuwe verdienmogelijkheden te ontwikkelen. De Hoeksche Waard heeft hiermee grote potentie om zich tot een internationaal voorbeeld van duurzame gebiedsontwikkeling met een moderne en duurzame akkerbouw als belangrijke pijler te ontwikkelen. Centraal bij de opstelling van een investeringsagenda Hoeksche Waard is het meekoppelen /co-creëren met het vernieuwde Europese landbouwbeleid (GLB). Vanuit het GLB dient totaal 5% van het landbouwareaal te voldoen aan een zgn vergroeningseis. Deze ruimte grijpt de Hoeksche Waard aan om de groenblauwe dooradering verder op een duurzame wijze te ontwikkelen. Het beheer van deze vergroening dient door een gebiedscollectief uitgevoerd te worden. Door slim mee te koppelen op deze twee uitgangspunten kan er een grote win-win optreden voor de streek. Het programma is opgebouwd uit een aantal bouwstenen, welke onderling samenhangen: 1. Duurzame landbouw 2. Duurzame energie en biobased Hoeksche Waard 3. De relatie stad en land 4. Vrijetijdseconomie 5. Organisatie en kennisontwikkeling 6. Opschaling naar Europa I. Duurzame landbouw in een duurzaam landschap Er wordt gestreefd om binnen de Hoeksche Waard twee proeftuinen te realiseren waarin maatregelen gericht op de ontwikkeling GLB, duurzaame ontwikkeling (biodiversiteit) binnen agrarische sector en landschapsinrichting en de ontwikkeling van een organisatie gericht op een uitvoering door een collectief Hoeksche Waard geconcentreerd worden. In de Hoeksche Waard worden twee gebieden als proeftuin aangeduid. Gedacht wordt aan een gegografische eenheid van cira 5 x 5 km in omvang Deze gebieden vertegenwoordigen de recente en actuele ontwikkelingen die relevant voor het programma zijn. Door te concentreren op 2 gebieden is goed te ontdekken wat mogelijkheden en onmogelijkheden zijn voor de ontwikkeling in het gebied. 1

2 Kaart van de Hoeksche Waard (bron: Structuurvisie Hoeksche Waard, 2009), met daarin de indicatie van de ligging van de twee proeftuinen: gebieden binnen de Hoeksche Waard waar investeringen in het landschap én experimenteren met collectieven van stakeholders worden geconcentreerd. Ontwikkelingen die in deze proeftuinen gecombineerd worden zijn: 1. Transitie van Agroranden naar Hoeksche Randen ; transitie houdt onder andere het volgende in hogere kwaliteitseisen (minimaliseren grasstroken, maximaliseren bloemenstroken), Onderhoud van de watergangen en talud af te stemmen op het beheer van de Hoeksche Rand (biomassa over de hoeksche rand en voldoende lengte houden van de vegetatie binnen de EFA s tijdens het maaiseizoen en winterperiode). flexibele inpassing in bedrijfsvoering (niet per se langs watergang, flexibele vorm), benutten van technieken en kennis die binnen precisielandbouw van Hwodka door inzet van GPS zijn ontwikkeld overdracht coördinatie van publiek naar privaat 2. Stichting Veldleeuwerik waarin 12 akkerbouwers op hun bedrijf werken aan versterking van duurzaamheid. Hier ligt ook een link met het programma Groene Cirkels: levering van tarwe voor productie van witbier, verduurzamen van bierketens. Mogelijkheid om investeringen van boeren in duurzaam produceren te betalen door hogere graanprijs. 3. Experimenteren met collectieven voor GLB, zowel de organisatorische als fysieke invulling van vergroeningsmaatregelen, verkenning van onzekerheden in invulling en effectiviteit van maatregelen. 4. Case studies in NWO onderzoeksproject rondom ecosysteemdiensten, gebruik maken van beschikbare gegevens om modellen voor optimale inrichting van groenblauwe dooradering voor meerdere ecosysteemdiensten te ontwikkelen en toe te passen. 5. Experimenteren met niet-kerende grondbewerking; tot nu toe is dit vooral op zandgronden toegepast en onderzocht, op kleigronden is er nog veel minder ervaring mee. 6. Een uitrolmodel toe te passen van de proef om te komen tot een aangepast maaibeheer op de dijkpercelen (welke in eigendom zijn bij het waterschap) waarbij het beheer van 2 x klepelen wordt vervangen door 1 x maaien en afvoeren. Gestreefd wordt het maaisel vervolgens op een duurzame manier te verwerken d.m.v. lokale compostering of biovergisting. Kennisvragen rondom proeftuinen Welke mogelijkheden biedt het GLB voor organisatie van collectieven, hoe past dit op de huidige en door de streek gewenste organisatie voor de toekomst?-> ontwikkelen van een uitrolmodel. Welke meerwaarde is er in het organiseren van een netwerk op regioniveau versus 2

3 bedrijfsniveau, is er een ondergrens aan de meerwaarde van samenwerking (wat verlies je als niet iedereen meedoet)? Welke verdienmodellen zijn te koppelen per EFA/ecosysteemdiensten (bijv. Hoeksche randen, sloten, kreken, dijken en andere landschapselelmeneten). Is onderscheid te maken wie de meeste baten heeft per verdienmodel en waarom Wat zijn vervolgens de randvoorwaarden bij de inrichting van EFA om vanuit het GLB ten aanzien van het mee laten tellen van bestaande landschapselementen in de vergroening. Is er volgend op de verdienmodellen per EFA/ecosysteemdienst nog een synergie te bepalen bij combinaties bij EFA s. Welke combinaties aan EFA geven de hoogste maatschappelijke en economische baten/waarden r de afzonderlijke partijen als agrariërs, burgers (recreant) en waterschap ( Welke meerwaarde levert het groenblauwe netwerk voor ecosysteemdiensten wanneer ook bermen, dijken en kreekoevers die in publieke handen zijn optimaal beheerd worden) Welke bijdrage levert minder intensieve grondbewerking (niet kerende grondbewerking ) op de akkers aan diverse ecosteemdiensten? Versterken processen in de bodem op het perceel en processen in de groenblauwe dooradering elkaar? Kan deze wijze van uitvoering ook als een EFA/ecosysteemdienst worden aangemerkt zoals bijv. biologische bedrijfsvoering of milieukeur dat ook doen. Hoe kan de financiering van Hoeksche Randen duurzaam en robuust (niet te afhankelijk van tijdelijke subsidiering) worden georganiseerd, wat is de rol van het collectief? Wat is de rol van afnemers van akkerbouw producten in het sturen op duurzaamheid (rol van Veldleeuwerik, rol van afnemers)? Welke effecten zijn meetbaar aan bodem- en waterkwaliteit? Worden er uiteindelijk minder chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt? Hoe ziet het verdienmodel voor boeren en andere stakeholders eruit? Op welke wijze kunnen de ervaringen en opgedane kennis gebruikt worden voor andere gebieden in Europa? Hoe kunnen dergelijke initiatieven dichterbij de inwoners gebracht worden? Wat is de exposure van dergelijke innovaties in de landbouw? II. Duurzame energie en biobased Hoeksche Waard Sluiten van kringlopen van biomassa, de relatie met opwekken van energie en andere vormen van duurzame energie vormen de tweede bouwsteen. Er is reeds ervaring met het verwerken van biomassa uit bijvoorbeeld maaisel van bermen en dijken voor energieopwekking. Ook wordt er verkend wat de regio aan biomassa zou kunnen opleveren. De relatie met duurzame akkerbouw en een aantrekkelijk landschap ligt in het belang van het beheer van groene elementen: afvoeren van maaisel stimuleert een soortenrijke vegetatie met bloemen. Dit is cruciaal voor bestuivers en natuurlijke vijanden en levert een aantrekkelijk landschap op voor recreanten. Er kan worden geëxperimenteerd met kringlopen waarin biomassa en mest na vergisting energie en digestaat leveren. Digestaat kan als meststof worden ingezet. Ook reststoffen uit de biervergisting (bierbostel) kunnen weer ingebracht worden als voedingsstof of andere bestemming Plannen voor het aanleggen van windmolens op een vijftal plaatsen in de Hoeksche Waard zijn in ver gevorderd stadium. Onderdeel hiervan is het organiseren van collectieven om investeringen en opbrengsten te delen. Windmolens worden ingepast in duurzame gebiedsontwikkeling, via de collectieven en via koppelen aan andere landgebruiksfuncties. Tevens wil de regio om haar duurzame doelstellingen te kunnen realiseren experimenteren met waterturbines in het Spui, de Oude Maas en Dordtse Kil, zonnepanelenvelden gecombineerd met seizoensgebonden agrarisch gebruik en aardwarmte in de noordrand van de Hoeksche Waard. Kennisvragen rondom duurzame energie en biobased Hoeksche Waard Hoe kan de kringloop van biomassa en gewasproductie zoveel mogelijk gesloten worden? Welke partijen zijn hierbij betrokken? Wanneer renderen investeringen? Is de schaal van de Hoeksche Waard voldoende groot? Is opschaling richting Rotterdam voor afname van energie effectief? Of zijn er juist innovatie voor kleinschalig gebruik? 3

4 Zijn er belemmeringen vanuit wet- en regelgeving die geslecht moeten worden (bijvoorbeeld rondom het hergebruik van afval in de voedselketen?) Bepalen wat de (landbouwkundige) resulataten zijn van de toepassing van het digistaat. Gedacht wordt aan monitoring van de bodemkwaliteit/bodembiodiversiteit (org.stof/structuur) en opbrengst, ver-/bewerking van het digistaat. Ook is het goed om naar de carbon-footprint te kijken van een digistaat t.o.v. andere bodemverbeteraars (zo heb je compost/champost en digistaat van de Suikerunie vergister -> Betafert) Welke belemmeringen zijn er voor grootschalige zonnepaneelvelden? Zijn er slimme combinaties te maken met agrarische grondgebruik en mobiele velden? Is er voldoende stroming in de rivieren voor opwekking van energie middels waterturbines? Kan Geothermie gecombineerd worden met grootschalige ontwikkeling in het noorden van de Hoeksche Waard? III. Relatie stad-land De Hoeksche Waard ligt onder de rook van Rotterdam, of anders geformuleerd: Rotterdam eet en ademt van de Hoeksche Waard. hiermee willen we aanduiden dat de Hoeksche Waard groen afsteekt tegen het verstedelijkte Rotterdam. Het verkorten en regionaliseren van deze ketens biedt perspectieven voor duurzame akkerbouw. Rotterdam kan dienen als regionale afzetmarkt voor landbouwproducten. Kansen liggen wellicht in het koppelen met de Rotterdamse voedselraad die zich richt op duurzame voedselketens in en rond de stad, waarbij veel aandacht voor stadslandbouw is, maar wellicht kan zich dat uitbreiden naar de regio. Deze bouwsteen is met name ook relevant voor proeftuin centraal in de Hoeksche Waard gelegen. Er ligt een ambitie om aan de noordrand van de Hoeksche Waard, waar zich de meeste bedrijvigheid en industrie bevindt, een (inter)nationaal (kennis?)centrum voor duurzame akkerbouw op te richten. Een Hoeksche Waards Huis van de Voeding. Doel is om mensen voorlichting te geven over voedselproductie en duurzame akkerbouw. Het is een centrum waar geleerd wordt hoe streekprodukten bereidt kunnen worden. Ook kan het een plaats zijn waar streekprodukten verhandeld kunnen worden. Op deze wijze kan zo n huis van de Voeding ook een component zijn voor educatieve lesprogramma s van onderwijsinstellingen (lokaal maar ook voor Rijnmond en Drechtsteden). Kennisvragen 1) Op welke wijze is de duurzame akkerbouw en haar produkten interessant te maken voor de inwoners in dit gebied maar ook voor de inwoners vanuit de omliggende steden? HW Noord als HUP van stad naar land. 2) De carbon-footprint in beeld brengen van streekproducten HW vs multinationals/groothandel en de effecten daarvan bepalen ihkv duurzaamheid. 3) Marketing & Promotie organiseren rondom de streekproducten HW 4) Op welke wijze kan bij lager- en middelbaar onderwijs meer geleerd worden van- en over duurzame en verantwoorde voeding en voedselketens? 5) Hoe kan er meer een uitruil komen tussen de produkten vanuit de stadslandbouw en de streekprodukten vanuit de Hoeksche Waard? IV. Vrijetijdseconomie De vierde bouwsteen voor de investeringsagenda is recreatie. De toegankelijkheid en belevingswaarde van het landelijk gebied vanuit het stedelijk netwerk worden verbeterd dankzij investeringen in het provinciaal wandelroutenetwerk, kanoroutes en het fietsknooppuntennetwerk en de verkenning en ontwikkeling van nieuwe Toeristische Overstap Punten en Poorten. Tevens wordt er een overstap gemaakt van groene recreatie naar vrijetijdseconomie. De economische waarde van het landschap wordt beter benut. Binnen de Groenagenda van de provincie is het eiland Tiengemeeten aangewezen als belangrijke groene bestemming buiten het stedelijke netwerk en is in het noorden van de Hoeksche Waard zoekruimte voor een zogeheten recreatieve poort (Heinenoord Poort). 4

5 Kennisvragen - Op welke manier is de belevingswaarde en aantrekkelijkheid van het landschap verder te ontwikkelen (realisatie van ontbrekende recreatieve schakels zoals beschreven in het Masterplan Noordrand met een hoog economisch rendement) en af te stemmen op de recreanten uit de Hoeksche Waard zelf, maar ook uit de regio s Rotterdam en Dordrecht? - Welke ontwikkelingen zijn noodzakelijk om de recreatieve ontsluiting tussen stad (Rotterdam) land (HW) verder te brengen. Is er behoefte aan infrastructuur verbetering/intensivering of gaat het om promotionele aspecten (bekend maken bij de stedeling). - Hoe kan het merk Nationaal Landschap meer onderscheidend gaan werken zodat recreanten de Hoeksche Waard gaan opzoeken omdat hier iets bijzonders valt te beleven? - Op welke wijze kunnen er meer economische impulsen vanuit het landschap gerealiseerd worden.? Wat zijn hierbij de mogelijkheden voor (grootschalige) verblijfsrecreatie passend bij de kernkwaliteiten van de Hoeksche Waard? - Wijze van realisatie van bovenregionale recreatie aan het water zoals Hitsertse Kade, Swaneblake en Nautische Centrum in Numansdorp. V. Organisatie en kennisontwikkeling Rode draad binnen de gebiedsontwikkeling is de rol van collectieven. De samenwerking tussen stakeholders in de Hoeksche Waard is al vrij goed ontwikkeld. Toch worden er weer nieuwe rollen en taken van het collectief verwacht bij de verdere invulling van het GLB. Andere collectieven worden ontwikkeld rondom duurzame energie. Bij collectieven spelen betrokkenheid bij het landschap, initiatieven van onderaf, en herkennen van de meerwaarde die groenblauwe dooradering kan leveren een belangrijke rol. Bij deze bouwsteen hoort ook PR en voorlichting, PR in het gebied zelf over de ruimtelijke ontwikkelingen die gaande zijn. De verwachting is dat betrokkenheid en draagvlak onder de bevolking voor investeringen in deze agenda sterk afhangen van de mate waarin ze geïnformeerd zijn over de achtergronden van die ontwikkelingen. Zichtbaarheid van investeringen in het landschap spelen een belangrijke rol, lespakketten voor scholen zijn een andere manier om invulling aan de PR te geven. De voorlichting richting boeren is van belang om deze ondernemers in staat te stellen de groenblauwe dooradering op hun eigen bedrijf zo effectief mogelijk te ontwikkelen en in stand te houden. Transparantie over de voor- en nadelen en over zekerheden en onzekerheden is van groot belang. (zie opmerkingen Gert-Jan over organisatie) Kennisvragen: Hoe ontwikkelt zich het collectief de komende jaren door samenwerking rondom de groenblauwe dooradering en bodem- en water beheer, duurzame agroketens, etc. Wat is de rol van de rijksoverheid en de provinciale overheid en gemeenten hierin? Welke indicatoren op bedrijfs- en gebiedsniveau zijn te ontwikkelen om de ontwikkeling van duurzaamheid te monitoren. In Stichting Veldleeuwerik wordt hier ervaring mee opgedaan voor een 10tal indicatoren op bedrijfsniveau: zijn die geschikt voor monitoring? Moeten ze opgeschaald worden naar gebiedsniveau? Praktijk en kennisinstellingen pakken vragen samen op: bepalen potentiële meerwaarde van lopende initiatieven; identificeren rijp & groen; juiste schaal voor effectiviteit van maatregelen; leerproces ontwerpen & organiseren; ruimtelijk effectief combineren van initiatieven: locatie, omvang, schaal, meerwaarde VI. Opschaling naar Europa De aanpak en realisatie zoals de partijen die voor ogen hebben en die door gezamenlijke inspanning door provincie, rijk en stakeholders uit het gebied tot stand komen zijn een uniek op Europees niveau. Het kan uitstekend gebruikt worden om kennis en kunde uit te rollen naar de rest van Europa. Uiteraard 5

6 toegepast met de specifieke regionale kenmerken. Het is de ambitie van de stakeholders, samen met de provincie, het programma Europese uitstraling te geven. Het werken met collectieven, de inpassing in het GLB en inzetten op ecosysteemdiensten binnen intensief gebruikte landbouwgebieden zijn ontwikkelingen die voor heel Europa uiterst relevant zijn. Eén van de middelen om te komen tot deze Europese uitstraling en internationaal benutten van de ervaringen die in de Hoeksche Waard zijn opgedaan is de ontwikkeling van een Interreg project. Planning en begroting Het tijdpad op de korte en lange termijn: Korte termijn (eind ): Verantwoordelijkheden en rollen van stakeholders helder krijgen, met name trekkers van bouwstenen in het programma Doorontwikkelen collectief HW nav GLB Transitie uitvoering Agroranden (Waterschap Hollandsche Delta) naar Hoeksche Randen (ANV Rietgors); omzetten grasstroken naar multifunctionele randen Opstellen plan voor proeftuinen Uitrolmodel maaiproef waterschap op dijkgraslanden Veldleeuwerik projectonderdeel Groene Cirkels Leerproces ontwerpen en organiseren Lopende initiatieven in kaart brengen (letterlijk: ruimtelijk) Formuleren gezamenlijke energiedoelstellingen. Middellange termijn ( ) - Uitvoering Hoeksche Randen 2015 indien de implementatie van GLB niet per 1 jan 2015 gereed is. - Uitvoering projectplan 2 proeftuinen Collectief HW doorontwikkelen - Veldleeuwerik projectonderdeel Groene Circels / toepassing digistaat - Uitrolmodel maaiproef waterschap ism composteren/ verwerken op het land - Opwaardering Hitsertse Kade - Realisatie waterturbines - Realisatie aantal windmolens - Ontwikkeling recreatieve poort Noordrand - Ontwikkeling centrum van duurzame akkerbouw - Onderzoek aardwarmte Lange termijn ( ) - Implemenatie Hoeksche Randen binnen EFA s in GLB - Implementatie proeftuinen binnen EFA s in het GLB - Zelfstandig collectief HW uitvoering/organisatie beheer en onderhoud EFA s binnen GLB - Aangepast maaibeheer waterschap voor heel de regio HW - Veldleeuwerik uitrolmodel Groene Cirkels naar heel Nederland/EU Co-financiering De volgende lopende initiatieven fungeren als co-financiering: initiatief/ontwikkeling Programma rond windenergie indicatie van bedrag 6

7 Ontwikkelingen rondom relatie stad-land (noordrand / handelsmissie) - Budget R&T voor 2014 t/m 2016? - Budget Noordrand 2014 t/m 2016? Hoeksche Randen (opvolger agroranden), investering in groenblauwe dooradering natuurvriendelijker beheer van dijken door Waterschap (...ha) (wshd ) Rabobank bloemranden 2014 SOHW pm HW wonen pm St Doen kostenneutraal Veldleeuwerik (Heineken, afspraken voor tarwe voor witbier: pilot duurzame keten) Biovergisting ook al bezig, pilot: (Remko) Alle biomassa uit HW benutten om te vergisten? Wat is er mogelijk, pilot in afrondende fase Ook traject agrokatalysator Hwodka: biomassa uit watergangen op biomassa SKB : Verkenning + uitvoering ontwikkeling verdienmodellen EFA s met de bijbehorende randbvoorwaarden voor de landschapsinrichting NWO Biodiversiteit werkt: project ecosysteemdiensten (Geertsema, WU) project zweefvliegen en plaagonderdrukking (Van Rijn, UvA) project bodemvitaliteit (Pulleman, WU) Deltapontjes Investeringen Hitsertse Kade door marktpartijen Bijdrage Hoeksche Waard vanuit regiofonds Kwaliteitsteam Hoeksche Waard Het Kwaliteitsteam bevordert, stimuleert en bewaakt de ruimtelijke kwaliteit zoals die in de Structuurvisie Hoeksche Waard is omschreven. Zij geeft gevraagd en ongevraagd advies over de ruimtelijke kwaliteitsaspecten bij de uitvoering van de projecten uit de investeringsagenda. Termijn: Middellange en lange termijn (vanaf 2014) Pm nog in onderhandeling met Heineken nader bepalen per jaar Onderdeel van de regeling van Hoeksche Rand Nog in onderhandeling met SKB nader te bepalen per jaar totaal per jaar ,- voor ,- voor 2015 Hitsertsekade "opwaardering Hitsertse Kade". Termijn: Middellange en lange termijn. Cofinanciering: ,- (50% van ontwikkelaar voor aanleg steiger) Inmiddels vinden er gesprekken plaats met de Watersportvereniging over een financiële bijdrage voor de opwaardering Hitsertse Kade. Gedacht wordt aan een bijdrage van ca ,-. Hierover bestaat op dit moment nog geen zekerheid. Recreatieve ontsluiting Nieuwendijk-Tiengemeten Het project is gericht op het verbeteren van de recreatieve ontsluiting tussen stad en land. Binnen de Groenagenda van de Provincie is het eiland Tiengemeten aangewezen als belangrijke groene bestemming buiten het stedelijke netwerk ,- (natuurmonumenten) 7

8 Termijn: Middellange termijn (vanaf 2014) Totaal Hoeksche Waard Investering provincie Zuid/Holland is voor de periode dat ingezet kan worden voor de eerder genoemde doelstellingen en programma s. De cofinanciering vanuit de Hoeksche Waard is op onderdelen nog onzeker. Zonder cofinanciering vanuit de Hoeksche Waard worden er geen middelen vanuit het investeringsprogramma door de provincie ingezet. Voorgesteld wordt om begin 2014 per bouwsteen de projecten verder uit te werken en te voorzien van de juiste gegevens rondom de co-financiering. Zo ontstaat er een helder programma voor de komende jaren. In 2014 stelt de Hoeksche Waard een nieuw uitvoeringsprogramma vast. Voor de periode 2015 en 2016 wordt ingezet op de in de investeringsagenda benoemde doelstellingen en programma s. Extra investeringen vanuit het programma zijn vooral nodig voor: organisatie en experimenteren gebiedscollectief benutten en integreren van afgeronde en lopende initiatieven experimenteren op gebiedsniveau (proeftuinen) ontwerpen en organiseren leerproces monitoring en evaluatie opschalen naar elders (NL, EU) 8

Alternatieve locaties Hoeksche

Alternatieve locaties Hoeksche Alternatieve locaties Hoeksche Waard Nieuw Reijerwaard / Westelijke Dordtse Oever Nota Ruimte budget 25 miljoen euro (11 miljoen euro voor Nieuw Reijerwaard en 14 miljoen euro voor Westelijke Dordtse Oever)

Nadere informatie

Actieprogramma Noordrand 2013

Actieprogramma Noordrand 2013 Actieprogramma Noordrand 2013 Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard, 18 juli 2013 1 Inleiding Dit Actieprogramma Noordrand 2013 bevat de activiteiten uit het Masterplan Noordrand die in 2013 regionaal worden

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 576 Natuurbeleid Nr. 17 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland Paul Opdam Wageningen Universiteit en Alterra paul.opdam@wur.nl 3 kernpunten EHS: verzekering voor biodiversiteit Klimaatverandering

Nadere informatie

Gebiedsprogramma 2016-2020. Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020.

Gebiedsprogramma 2016-2020. Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020. Gebiedsprogramma 2016-2020 Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020. 1 Integrale gebiedsopgaven Initiëren, faciliteren en uitvoeren van integrale gebiedsopgaven

Nadere informatie

Landschap en Ruimtelijke Kwaliteit

Landschap en Ruimtelijke Kwaliteit Landschap en Ruimtelijke Kwaliteit Even terugkijken Successen van de afgelopen tijd Uniek systeem voor duurzaam beheer Zelfstandige Landschapsfondsen Betrokkenheid ANV s en andere lokale partijen Voorbeeld

Nadere informatie

Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol

Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol Behoud en ontwikkeling van het landelijk karakter en de openheid van het gebied met ruimte voor landbouw, natuur, water, recreatie,

Nadere informatie

Concept Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land

Concept Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land Concept Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land 3 februari 2010 Inhoudsopgave 1. Aanleiding, doel en aanpak 2. Waar wél; concentratiegebieden 3. Waar niét: vrijwaringsgebieden i 4. Overig Nederland

Nadere informatie

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 POP-3 Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020 1 Provincie Zeeland Uitvoering POP-3: Johan Wandel Boy Saija Arjon Copper Programma Zeeuws

Nadere informatie

Vergroening en verduurzamen landbouw

Vergroening en verduurzamen landbouw Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland Vergroening en verduurzamen landbouw Wim Dijkman Dronten, 2-12 2014 1 Agenda Groen Ondernemen Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Maatregelen POP en water

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Programmabegroting 2015-2018. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard

Programmabegroting 2015-2018. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Programmabegroting 2015-2018 Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard DB 10 april 2014 2 INHOUDSOPGAVE LEESWIJZER... 5 SAMENVATTEND HOOFDSTUK... 7 PROGRAMMA S... 9 PROGRAMMA 1. RUIMTE... 11 PROGRAMMA 2. LANDSCHAP...

Nadere informatie

www.salland.ltonoord.nl

www.salland.ltonoord.nl Workshop Gebiedscoalities door Ben Haarman voorzitter LTO Salland en Herman Menkveld voorzitter ANV Salland LTO Salland Beter samen Ondernemen Dan samen Ondergaan! ltosalland1@gmail.com www.salland.ltonoord.nl

Nadere informatie

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Jennie van der Kolk, Alterra Helmond, 22-02-13 Nico Verdoes, Livestock Research Inhoud presentatie Wetenschapswinkel

Nadere informatie

Goeree-Overflakkee: Ouddorp, Stellendam en Herkingen. Bron: beeldbank.rws.nl

Goeree-Overflakkee: Ouddorp, Stellendam en Herkingen. Bron: beeldbank.rws.nl Goeree-Overflakkee: Ouddorp, Stellendam en Herkingen Bron: beeldbank.rws.nl Introductie Herkingen, Stellendam en Ouddorp zijn gelegen op Goeree-Overflakkee, het meest zuidelijke eiland van de Zuid-Hollandse

Nadere informatie

LEADER in POP3. Voorlichting over achtergronden, eisen en procedures? Met deze informatie kunt alvast aan de slag* Ochtend programma

LEADER in POP3. Voorlichting over achtergronden, eisen en procedures? Met deze informatie kunt alvast aan de slag* Ochtend programma *Deze presentatie wordt gedurende 2014 geactualiseerd zodra nieuwe informatie beschikbaar is LEADER in POP3 Ochtend programma Voorlichting over achtergronden, eisen en procedures? Met deze informatie kunt

Nadere informatie

Voor wie doet u het allemaal? Ontdek het met uw eigen Verdienmodel

Voor wie doet u het allemaal? Ontdek het met uw eigen Verdienmodel Voor wie doet u het allemaal? Ontdek het met uw eigen Verdienmodel Voor wie doet u het eigenlijk allemaal? Veel ondernemers werken met passie aan hun product of dienst. Dan komt het weleens voor dat ondernemers

Nadere informatie

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk Nationale landschappen: aandacht en geld nodig! 170610SC9 tk 7 Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk De Rekenkamer Oost-Nederland heeft onderzoek

Nadere informatie

Werken en Leven in een Groene Hoeksche Waard. Verkiezingsprogramma GroenLinks Hoeksche Waard 2014-2018. "Alles van waarde is weerloos"

Werken en Leven in een Groene Hoeksche Waard. Verkiezingsprogramma GroenLinks Hoeksche Waard 2014-2018. Alles van waarde is weerloos Verkiezingsprogramma GroenLinks Hoeksche Waard 2014-2018 Werken en Leven in een Groene Hoeksche Waard "Alles van waarde is weerloos" Lucebert Dat moet dus beschermd worden 1 December 2013 Inhoud 1. Maatschappelijke

Nadere informatie

Het Geheim van het Getij Advies Polder De Buitenzomerlanden

Het Geheim van het Getij Advies Polder De Buitenzomerlanden 1 Het Geheim van het Getij Advies Polder De Buitenzomerlanden 11.09.2014 2 1. INLEIDING Aanleiding advies In zowel het Masterplan Noordrand uit 2013 als de structuurvisie van 2013 Binnenmaas Geeft Ruimte

Nadere informatie

a o p[f DniCD /^ groningen 3 1 OKT. 2013 2013-46.607/44/A.9, ECP 486530 A. van Bolhuis, P. Abbink (050)316 4199 a.van.bolhuis@provinciegroningen.

a o p[f DniCD /^ groningen 3 1 OKT. 2013 2013-46.607/44/A.9, ECP 486530 A. van Bolhuis, P. Abbink (050)316 4199 a.van.bolhuis@provinciegroningen. p[f DniCD /^ groningen Martinikerkhof 12 Aan Provinciale Staten 050 316 49 II 050 316 49 33 Datum Briefnummer Zaaknummer Behandeld door Telefoonnummer E-mail Antwoord op Bijlage Onderwerp 3 1 OKT. 2013

Nadere informatie

Projectplan Slikken van Flakkee Ontwerpfase quick wins 28-5-2014 Projectnummer: 16508

Projectplan Slikken van Flakkee Ontwerpfase quick wins 28-5-2014 Projectnummer: 16508 Projectplan Slikken van Flakkee Ontwerpfase quick wins 28-5-2014 Projectnummer: 16508 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Overzicht van het Plangebied... 3 3 Ambitie... 3 4 Scope... 4 5 De opgave... 4 6 Fasering...

Nadere informatie

Twentse landbouw in nieuw krachtenveld. Gerko Hopster &JurgenNeimeijer

Twentse landbouw in nieuw krachtenveld. Gerko Hopster &JurgenNeimeijer Twentse landbouw in nieuw krachtenveld Gerko Hopster &JurgenNeimeijer Programma Voorstellen Stellingen Presentatie trends en ontwikkelingen Discussie Conclusies en afronding Pratensis Adviesbureau voor

Nadere informatie

Selectief maar voortvarend investeren in effectief agrarisch natuurbeheer

Selectief maar voortvarend investeren in effectief agrarisch natuurbeheer Selectief maar voortvarend investeren in effectief agrarisch natuurbeheer De breedte van het speelveld Betaald beheer (SNL): 179.000 ha, 64 mln. (excl. ganzen) 13.500 bedrijven = 27% van grondgebonden

Nadere informatie

s-hertogenbosch, juni 2013 Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis

s-hertogenbosch, juni 2013 Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis INHOUD 1. Inleiding 2. Pilot laadinfrastructuur Brabant 3. Overwegingen 4. Doelstellingen 5. Gefaseerde

Nadere informatie

BOEREN BOUWEN AAN HET LANDSCHAP Streven naar kwaliteitsvol agrarisch landschap

BOEREN BOUWEN AAN HET LANDSCHAP Streven naar kwaliteitsvol agrarisch landschap Samenwerking Voor Agrarisch Landschap context beheer van oeverzones constructie van de maaier SVAL en doelstellingen Project naar aangepast oeverbeheer ideeën en participatie Vande Ryse Luc Samenwerken

Nadere informatie

Groeiplan voor warmte. een initiatief van provincies, gemeenten en sector

Groeiplan voor warmte. een initiatief van provincies, gemeenten en sector Groeiplan voor warmte een initiatief van provincies, gemeenten en sector 27 november 2015 De Provincies Gelderland, Zuid-Holland, Noord-Holland, en Limburg, Metropoolregio Rotterdam Den Haag, de Gemeenten

Nadere informatie

B-107 Green Deal Icoonproject recreatiegebieden en natuur Veluwe

B-107 Green Deal Icoonproject recreatiegebieden en natuur Veluwe B-107 Green Deal Icoonproject recreatiegebieden en natuur Veluwe Ondergetekenden 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen, handelend als bestuursorgaan,

Nadere informatie

Ambitiedocument DuurzaamDoor Zuid-Holland 2013-2016

Ambitiedocument DuurzaamDoor Zuid-Holland 2013-2016 Ambitiedocument DuurzaamDoor Zuid-Holland 2013-2016 1. Inleiding. Het doel van het landelijke kennisprogramma DuurzaamDoor is: het bereiken van een groene economie door het ontwikkelen van kennis, het

Nadere informatie

Titel / onderwerp: Flexibel Meerjaren Programma 2016-2021 Rijn- en Veenstreek als toeristische trekpleister

Titel / onderwerp: Flexibel Meerjaren Programma 2016-2021 Rijn- en Veenstreek als toeristische trekpleister Gemeente Nieuwkoop College van Burgemeester en Wethouders Raadsvoorstel Portefeuillehouder: F. Buijserd Opgesteld door: Gert-Jan Pieterse, afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling & Grondbedrijf Besluitvormende

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW Waarom wel het land, maar niet de sloot benutten in de veenweiden? Dat is de vraag waar het om draait in het icoon Aquatische landbouw

Nadere informatie

SLOTPRESENTATIE 18 SEPTEMBER 2014 BART BOMAS

SLOTPRESENTATIE 18 SEPTEMBER 2014 BART BOMAS SLOTPRESENTATIE 18 SEPTEMBER 2014 BART BOMAS PILOTPROJECT > Nieuwe gebiedsontwikkeling > Regels loslaten > Slimme combinaties van samenwerking en financiering > Meerwaarde creëren WAAROM EEN PILOTPROJECT?

Nadere informatie

Cluster Agro en Food Regio Zwolle

Cluster Agro en Food Regio Zwolle Cluster Agro en Food Regio Zwolle Dé proeftuin voor duurzame, innovatieve systemen en nieuwe verdienmodellen: een living lab voor Agro en Food Cluster Agro en Food Regio Zwolle Werk en innovatie Sterk

Nadere informatie

Projectenformulier Regiocontract 2012-2015 Regio Rivierenland

Projectenformulier Regiocontract 2012-2015 Regio Rivierenland Projectenformulier Regiocontract 20122015 Regio Rivierenland 1. Naam Project Geef de volledige en correcte naam waaronder het project geregistreerd dient te worden Professionalisering Evenementen Rivierenland

Nadere informatie

2. Klimaat en duurzaamheid

2. Klimaat en duurzaamheid 1. Armoede Het Gentse OCMW ontwikkelt samen met de bevoegde stedelijke diensten een stedelijk sociaal-ecologisch werkgelegenheidsproject met als doel bestaande arbeidszorg-projecten op elkaar af te stemmen.

Nadere informatie

Deltanetwerk, 29 november 2012

Deltanetwerk, 29 november 2012 Deltanetwerk, 29 november 2012 Kust- en Deltaontwikkeling in Zuid-Holland Mr. A.M. Kleij MPA Programmadirecteur provincie Zuid-Holland De Zuidvleugel Integrale visie gebiedsontwikkeling Integrale ontwikkeling

Nadere informatie

Toeristische visie Regio Alkmaar

Toeristische visie Regio Alkmaar Toeristische visie Regio Alkmaar Conceptvisie en uitvoeringsagenda Proces Toeristische visie Wat Wanneer 1. Start met de Regio Alkmaar Februari 2. Eerste Regioavond 5 maart 3. Stakeholderbijeenkomst 1

Nadere informatie

Uitwerking categorie: Overig Hernieuwbaar (of wel de 186 PJ)

Uitwerking categorie: Overig Hernieuwbaar (of wel de 186 PJ) Uitwerking categorie: Overig Hernieuwbaar (of wel de 186 PJ) (tussenstand 1 mei 2015) Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel Achtergrond 186 PJ opgave ENERGIEAKKOORD VOOR DUURZAME GROEI Concrete afspraken

Nadere informatie

Symposium Zoogdiervereniging De toekomst van de Natuursector 27 januari 2012

Symposium Zoogdiervereniging De toekomst van de Natuursector 27 januari 2012 Symposium Zoogdiervereniging De toekomst van de Natuursector 27 januari 2012 prof. mr. Friso de Zeeuw praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft directeur Nieuwe Markten Bouwfonds Ontwikkeling De

Nadere informatie

AGRARISCH NATUUR- EN LANDSCHAPSBEHEER EN STARING ADVIES

AGRARISCH NATUUR- EN LANDSCHAPSBEHEER EN STARING ADVIES AGRARISCH NATUUR- EN LANDSCHAPSBEHEER EN STARING ADVIES De provincies willen waardevolle landbouwgebieden en natuurterreinen verder ontwikkelen. Staring Advies kan eigenaren van agrarische bedrijven en

Nadere informatie

Natuurlijke Klimaatbuffer Ooijen-Wanssum. Natte natuur voor droge voeten

Natuurlijke Klimaatbuffer Ooijen-Wanssum. Natte natuur voor droge voeten Natuurlijke Klimaatbuffer Ooijen-Wanssum Natte natuur voor droge voeten Marcel Vermeulen projectleider / projectcoördinator Staatsbosbeheer regio Zuid Projectenbureau initiëren, begeleiden, uitvoeren extern

Nadere informatie

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics Nota Ruimte budget Klavertje 25,9 miljoen euro (waarvan 3 miljoen euro voor glastuinbouwgebied Deurne) Planoppervlak 908 hectare (waarvan 150 hectare voor glastuinbouwgebied Deurne) (Greenport Trekker

Nadere informatie

Mechanismen van Randerij

Mechanismen van Randerij Mechanismen van Randerij..waarde creërend en probleem oplossend download Randerij.pdf > http://www.jwlp.nl/pdf/projecten/randerij.pdf Randerij De Randerij is een concept voor natuurlandbouw en natuurrecreatie

Nadere informatie

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom 19 november 2015 1 Opzet presentatie 1. Inleiding 2. Terugblik/voorgeschiedenis 3. Gemeentelijke ambitie vertaald naar

Nadere informatie

Vervolg en gebiedsproces WBP 5

Vervolg en gebiedsproces WBP 5 Vervolg en gebiedsproces WBP 5 1 Inleiding Het WBP5 strategisch deel ligt voor. Hiermee is het WBP 5 niet af, maar staat het aan het begin van het gebiedsproces en het interne proces om tot een uitvoeringsprogramma

Nadere informatie

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue)

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Nota Ruimte budget 75 miljoen euro voor Brainport Eindhoven en 6,8 miljoen voor ontwikkeling A2-zone Planoppervlak 3250 hectare (Brainport Eindhoven) Trekker

Nadere informatie

Energie van ons allemaal

Energie van ons allemaal VNO-NCW Themabijeenkomst Energietransitie Michael Fraats Trianel Energie B.V. 28 November 2011 1 Energie van ons allemaal 30-11-2011 2 Energie van ons allemaal is de essentie van Trianel Energie: Gericht

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten

Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten RAPPORTAGE QUICK SCAN Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten in de provincie Overijssel maart 2010 RAPPORTAGE QUICK SCAN Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten in de provincie

Nadere informatie

Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard. Voor en met de gemeenten

Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard. Voor en met de gemeenten Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Voor en met de gemeenten Inhoud Voor en met de gemeenten 3 Hoeksche Waard 4 Structuurvisie 5 Uitvoeringsprogramma 2015-2018 5 Vitale regio 6 Ruimtelijke ordening en economie

Nadere informatie

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking

Nadere informatie

Toelichting. Wijzigingsplan Glastuinbouw Nieuwe Dijk 2, 4, 6, 8. Artikel 3.6 Wro

Toelichting. Wijzigingsplan Glastuinbouw Nieuwe Dijk 2, 4, 6, 8. Artikel 3.6 Wro Toelichting Wijzigingsplan Artikel 3.6 Wro INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding... 3 1.1. Gegevens initiatiefnemer... 3 1.2. Glastuinbouw Het Grootslag... 3 2. Bestemmingsplan Glastuinbouwgebied Het Grootslag 2003,

Nadere informatie

Water en Natuur: Een mooi koppel!

Water en Natuur: Een mooi koppel! Water en Natuur: Een mooi koppel! Onderzoek naar de succesfactoren, belemmeringen en kansen voor het meekoppelen van water en natuur Tim van Hattum (Alterra Wageningen UR) Aanleiding Deltaprogramma gaat

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven Moerenburg- Inhoud: Zichtbare resultaten Kavelruil Heukelom 6 Kavelruil belangrijk voor realisatie doelstellingen Toekomstige plannen Deelname aan de Nationale Natuurwerkdag Procesmanager Nellie Raedts

Nadere informatie

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 Circulaire gebiedsontwikkeling Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 Circulaire werkmilieus

Nadere informatie

Beeldverslag werkbijeenkomst Regionaal Landschap Drents-Friese grensstreek

Beeldverslag werkbijeenkomst Regionaal Landschap Drents-Friese grensstreek Beeldverslag werkbijeenkomst Regionaal Landschap Drents-Friese grensstreek 3 november 2015 Context Op 3 november vond een werkbijeenkomst plaats in Buitencentrum de Poort in Ruinen. Op deze bijeenkomst

Nadere informatie

Symposium De Groene Delta van Nijmegen. Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014

Symposium De Groene Delta van Nijmegen. Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014 Symposium De Groene Delta van Nijmegen Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014 Noodzaak tot veranderen 13-10-2014 2 En toen was daar... http://www.energieakkoordser.nl/ https://energiekgelderland.nl/paginas/default.aspx

Nadere informatie

Aantal bijlagen: 1 Agendapunt: 10. Onderwerp Vervolg kleinschalige recreatieknooppunten op het boerenerf

Aantal bijlagen: 1 Agendapunt: 10. Onderwerp Vervolg kleinschalige recreatieknooppunten op het boerenerf Adviescommissie 30 maart 2010 Dagelijks bestuur 8 april 2010 / 10 juni 2010 (mondeling) Algemeen bestuur 1 juli 2010 Aantal bijlagen: 1 Agendapunt: 10 Onderwerp Vervolg kleinschalige recreatieknooppunten

Nadere informatie

7-PUNTENPLAN 2013-2014

7-PUNTENPLAN 2013-2014 7-PUNTENPLAN 2013-2014 oplegger bij het meerjarig actieplan DUURZAME WADDENEILANDEN OP WEG NAAR EEN ENERGIEKE TOEKOMST IN 2020 1 1. Inleiding Dit 7-punten plan is een oplegger bij het meerjarig actieplan

Nadere informatie

EN WIE NODIGT NU DE GASTEN UIT?

EN WIE NODIGT NU DE GASTEN UIT? EN WIE NODIGT NU DE GASTEN UIT? Onderzoek naar Toerisme & Recreatie in Bedum AANLEIDING VAN HET ONDERZOEK Onderwerp dat door burgers is aangedragen Veel beleidsvrijheid van de gemeente, passend in regionale

Nadere informatie

Overijssel kleurt groen in 2020

Overijssel kleurt groen in 2020 Overijssel kleurt groen in 2020 Natuur en Milieu Overijssel Circulaire economie Vitale leefomgeving Kracht van de samenleving Waarom een groen Overijssel? Winst voor iedereen: Vitale leefomgeving voor

Nadere informatie

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP A. Inleiding en doelstelling In de regiocommissie van 24 oktober jl. is toegezegd dat het college de raad een voorstel doet ten aanzien van de

Nadere informatie

Projectleider Projectmedewerker. : Dhr. J. Ridderhof Mevr. N. Maric

Projectleider Projectmedewerker. : Dhr. J. Ridderhof Mevr. N. Maric Projectopdracht : Regiopark Noordrand Hoeksche Waard Programma- en themanummer : Uitvoeringsprogrammma SHW 2010-2014, nr. G1.1 projectnummer: 810003000 Datum : 23-08-2011 Bestuurlijk opdrachtgever : Mevr.

Nadere informatie

Projecten en initiatieven van de Advies- en Initiatiefraad Nadere invulling van het uitvoeringsprogramma

Projecten en initiatieven van de Advies- en Initiatiefraad Nadere invulling van het uitvoeringsprogramma Aanpak en en initiatieven van de Advies- en Initiatiefraad Nadere invulling van het uitvoeringsprogramma Nationaal Landschap IJsseldelta Advies en Initiatiefraad Datum: 23 05 2013 Samenstelling namens

Nadere informatie

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Inhoud presentatie 0. Hoe omgaan met ambities 1. Wat is het Ecomunitypark 2. Voor wie is het park 3. Van samenwerking

Nadere informatie

Speeches Johannes Kramer t.b.v. de opening streekhûs Noardeast Fryslân op 5 november 2012

Speeches Johannes Kramer t.b.v. de opening streekhûs Noardeast Fryslân op 5 november 2012 Speeches Johannes Kramer t.b.v. de opening streekhûs Noardeast Fryslân op 5 november 2012 Johannes Kramer welkom en opening bijeenkomst Als gebiedsgedeputeerde van Noordoost Fryslân wil ik u, mede namens

Nadere informatie

Flevoland maakt werk van duurzame energie

Flevoland maakt werk van duurzame energie Flevoland maakt werk van duurzame energie Hans Rijnten Provincie Flevoland Chris de Visser Acrres Pieter Bergmeijer Trilance 6 december 2007 Workshop bioraffinage 1 Inhoud presentatie Flevoland maakt werk

Nadere informatie

GEMEENTE LOPIK VOORSTEL. Raadsvergadering d.d. 21 november 2006 Nr. : 10. Aan de raad van de gemeente Lopik.

GEMEENTE LOPIK VOORSTEL. Raadsvergadering d.d. 21 november 2006 Nr. : 10. Aan de raad van de gemeente Lopik. VOORSTEL GEMEENTE LOPIK Raadsvergadering d.d. 21 november 2006 Nr. : 10 Aan de raad van de gemeente Lopik. Onderwerp: Ontwikkelingsplanologie/Verevening Behandelend ambtenaar: J.C. van Kats Voorstel: 1.

Nadere informatie

Provincie Zuid-Holland www.zuid-holland.nl. oduct&productid=2930. oduct&productid=15495

Provincie Zuid-Holland www.zuid-holland.nl. oduct&productid=2930. oduct&productid=15495 Update Subsidiemogelijkheden d.d. 5 december 2013 Inleiding Het project Versterken oeverwallen Bodegraven-Woerden richt zich op het behoud en het versterken van de landschappelijke kwaliteiten van de oeverwallen

Nadere informatie

De toekomst van biogasproductie uit dierlijke mest

De toekomst van biogasproductie uit dierlijke mest Themamiddag Kansen voor verwaarden van dierlijke mest De toekomst van biogasproductie uit dierlijke mest Auke Jan Veenstra 28-03-2014 Missie Groen Gas Nederland bundelt kennis, stimuleert projecten en

Nadere informatie

Straßenbegleitgrün - eine Alternative?l

Straßenbegleitgrün - eine Alternative?l DELaND Straßenbegleitgrün - eine Alternative?l Papenburg 23 juni 2014 Dirk de Boer Dienst Landelijk Gebied 1 Duurzame energie Taakstelling Nederlandse Overheid: Kyoto 1991: 2010: 5% duurzame energie 2020:

Nadere informatie

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg Bestuursafspraken CONCEPT versie 27 november 2015 1. Inleiding Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter; bestaande uit beekdalen,

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

HAAGSE AANPAK DUURZAME STEDENBOUW

HAAGSE AANPAK DUURZAME STEDENBOUW HAAGSE AANPAK DUURZAME STEDENBOUW duurzame economie sociaal culturele duurzaamheid ecologische duurzaamheid DUURZAME STEDENBOUW Inhoud presentatie Opgave Werkwijze 4 thema's Resultaten en vervolgproces

Nadere informatie

Presentatie Duurzame Energie. Podiumbijeenkomst 17 maart

Presentatie Duurzame Energie. Podiumbijeenkomst 17 maart Presentatie Duurzame Energie Podiumbijeenkomst 17 maart Energie-opgave 2 Kader: Mondiaal Lokaal Klimaatakkoord Parijs (2015) Ministerie EZ/ NL Energie Neutraal 2050 Provinciaal uitvoeringsprogramma (2016)

Nadere informatie

Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard

Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard Gemeente Maasdriel commissie Ruimte 9 januari 2013 Teun Biemond Jan Woertman 1 Inhoud 1. Voorstellen 2.Herstructurering en Duurzaamheid 3.Duurzame

Nadere informatie

Green Deal. 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals

Green Deal. 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals Green Deal 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals Inhoud presentatie Overheidsbeleid Green Deal Green Deal Aanpak Voorbeelden van Green Deals Green Deal initiatief

Nadere informatie

Ontwikkeling Rivierenland tot logistieke hotspot. Gemeente Neerijnen

Ontwikkeling Rivierenland tot logistieke hotspot. Gemeente Neerijnen Ontwikkeling Rivierenland tot logistieke hotspot Gemeente Neerijnen Opbouw presentatie Aanleiding Logistiek, waar gaat het om? Waarom Rivierenland? Hoe pakken we het aan? Organisatie hotspot Aanleiding

Nadere informatie

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom:

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom: Verzoek VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District De A16 is voor de Metropoolregio en de Randstad een belangrijke verbinding met Antwerpen,

Nadere informatie

Het nieuwe GLB en de positie van agrarisch natuurbeheer en ANV s

Het nieuwe GLB en de positie van agrarisch natuurbeheer en ANV s Het nieuwe GLB en de positie van agrarisch natuurbeheer en ANV s Paul Terwan Drachten, 14-12-2011 ALV BoerenNatuur Belangrijkste veranderingen EU-geldstroom naar NL neemt iets af, vooral in eerste pijler

Nadere informatie

Een. ondernemende EHS. voor Brabant

Een. ondernemende EHS. voor Brabant Een ondernemende EHS voor Brabant Een ondernemende EHS voor Brabant Natuur- en landschapsontwikkeling is belangrijk voor een mooi, gevarieerd en aantrekkelijk Brabants platteland. Brabantse boeren en tuinders

Nadere informatie

Voor de kwaliteit van Limburg. Nationaal landschap Zuid-Limburg POL 2014 Regiobijeenkomst 3 april 2014

Voor de kwaliteit van Limburg. Nationaal landschap Zuid-Limburg POL 2014 Regiobijeenkomst 3 april 2014 Voor de kwaliteit van Limburg Nationaal landschap Zuid-Limburg POL 2014 Regiobijeenkomst 3 april 2014 Prioriteit provinciale belangen Regio s van provinciaal belang: Nationaal Landschap Zuid-Limburg Maasdal

Nadere informatie

Najaarsrapportage Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer. januari - augustus 2010. De Buitenlanden

Najaarsrapportage Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer. januari - augustus 2010. De Buitenlanden AB 02-12-2010 bijlage bij agendapunt 6 Najaarsrapportage Najaarsrapportage Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer januari - augustus 2010 De Buitenlanden Oktober 2010 Recreatie Noord-Holland NV INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

EU subsidies voor KRW opgaven

EU subsidies voor KRW opgaven EU subsidies voor KRW opgaven Themabijeenkomst op 26 november 2015 Govert Kamperman en Wimjan van der Heijden Waar staan we bij stil Kerndoelstellingen Europa Europa 2020-strategie EU subsidies, waar begint

Nadere informatie

Beleidsregel structuurversterking toerisme en recreatie

Beleidsregel structuurversterking toerisme en recreatie Beleidsregel structuurversterking toerisme en recreatie (geconsolideerde versie, geldend vanaf 29-4-2010 tot 8-7-2011) Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie provincie Drenthe Officiële naam regeling

Nadere informatie

Almere 2.0. studieopdracht 3e jaar T&L (in teamverband)

Almere 2.0. studieopdracht 3e jaar T&L (in teamverband) Almere 2.0 studieopdracht 3e jaar T&L (in teamverband) Voor de derdejaarsopdracht Ecologie van de opleiding TenL stond de woningopgave van Almere centraal. Almere is in korte tijd uitgegroeid tot een stad

Nadere informatie

iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiniiiiiiiiiii Stuknummer: 13.022171

iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiniiiiiiiiiii Stuknummer: 13.022171 iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiniiiiiiiiiii Stuknummer: 13.022171 C-C. Gr? GEMEENTE SCHAGEN ING 2 6 SEP2013 agriboard Noord-Holland Noord BioValley AFD BioValley p/a Stichting Agriboard Noord-Holland Noord Postbus

Nadere informatie

Verslag Workshop Groene diensten

Verslag Workshop Groene diensten Verslag Workshop Groene diensten Groene diensten Groenbeheer, landschapsbeheer, natuur. Opbouw workshop Er zijn twee workshops gehouden, aan het eind van de ochtend en begin van de middag. De beide workshops

Nadere informatie

Innovatieagenda Melkveehouderij

Innovatieagenda Melkveehouderij Innovatieagenda Melkveehouderij stappen naar een nieuwe melkweg samen met ketenpartijen in de melkveehouderij INLEIDING NL 20 Waarom een innovatieagenda? Innovatie is een belangrijke voorwaarde voor de

Nadere informatie

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 1 Dit is een voorproefje in druk van het digitale Cosun MVO-verslag over 2011. Wilt u meer gegevens raadplegen over wat wij zoal ondernemen met het oog op onze maatschappelijke

Nadere informatie

Dag van de Praktijk. Meten aan een duurzaam gebruik van de ondergrond met DPL. Laura van der Noort, IVAM Jasper Lackin, W+B

Dag van de Praktijk. Meten aan een duurzaam gebruik van de ondergrond met DPL. Laura van der Noort, IVAM Jasper Lackin, W+B Dag van de Praktijk Meten aan een duurzaam gebruik van de ondergrond met DPL Laura van der Noort, IVAM Jasper Lackin, W+B Programma Presentatie Wat is DPL Ondergrond? Wat is het gewone DPL? Doel, toepassingen

Nadere informatie

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN!

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! DOELEN VAN PARTICIPATIEWET ALLEEN TE HALEN ALS RIJK, PROVINCIE, GEMEENTEN, ONDERWIJS EN SOCIALE PARTNERS GEZAMENLIJK AAN DE SLAG GAAN! DE PARTICIPATIEWET IN OOST-GRONINGEN:

Nadere informatie

Zou het niet prachtig zijn als

Zou het niet prachtig zijn als , YouCongres 2014 6-2-2014 Zou het niet prachtig zijn als YouCongres 6 feb 2014 Duurzame infra: ambities van opdrachtgevers ProRail wil in 2020 de energie-efficiency met 30 procent verbeterd hebben ten

Nadere informatie

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Naam: Milieu Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Slootrandenbeheer Baggeren Krabbescheer bevorderen

Nadere informatie

gebiedsvisie beers-vianen Vernieuwd kampenlandschap waarborgt kwalitatieve transformatie van landelijk gebied

gebiedsvisie beers-vianen Vernieuwd kampenlandschap waarborgt kwalitatieve transformatie van landelijk gebied gebiedsvisie beers-vianen Vernieuwd kampenlandschap waarborgt kwalitatieve transformatie van landelijk gebied 4. beplanting 3. erven 2. ontsluiting 1. water en reliëf Gebiedsvisie Beers-Vianen Vernieuwd

Nadere informatie

(hoofdstuk uit Inspiratiegids Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit Provincie Utrecht)

(hoofdstuk uit Inspiratiegids Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit Provincie Utrecht) Bijlage: Projecten in de provincie Utrecht (hoofdstuk uit Inspiratiegids Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit Provincie Utrecht) Inleiding In de Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie 2013-2028 en de Verordening

Nadere informatie

Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen

Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen 1 Doelstelling Dordrecht 2015 Routekaart Duurzaamheidsdoelstellingen 2010-2015: Doelstelling 2015 Duurzame energie 132 TJ

Nadere informatie

Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden

Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden 1. Inleiding Het college heeft op 17 juli 2013 besloten om een intentieoverkomst met Rijkswaterstaat

Nadere informatie

Subsidievrije natuur in Nederland:

Subsidievrije natuur in Nederland: Subsidievrije natuur in Nederland: op naar 200.000 ha! Urgentie Uit diverse onderzoeken van onder andere het Planbureau voor de Leefomgeving blijkt dat we er in Nederland onvoldoende in slagen de achteruitgang

Nadere informatie