Opbrengstgericht werken aan leren leren

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Opbrengstgericht werken aan leren leren"

Transcriptie

1 Opbrengstgericht werken aan leren leren Draaiboek - vervolgbijeenkomst 2 Procesfasering bij Leren Leren CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs LECSO

2 Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht werken aan Leren Leren. Deze publicatie is voortgekomen uit een door CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs LECSO ingediend voorstel ten behoeve van de Call for Proposals 2012, uitgezet door School aan Zet. Utrecht, 2013 Titel: Opbrengstgericht werken aan Leren Leren Auteur(s): Hanni Bijl, Katja van der Veer, Tim Micklinghoff, Robert Jacobs, Drs. Corine van Helvoirt Coördinatie: Job Christians, Gea Spaans Tekstredactie: Jenny van Rooij Vormgeving: Stephanie van Besouw (Joeri Multimedia) Fotografie: Mark Verlijsdonk (Joeri Multimedia) Deze uitgave is digitaal beschikbaar via

3 DEZE UITGAVE De publicatieserie Opbrengstgericht werken aan Leren Leren bevat de volgende titels: Introductie Draaiboek - Startbijeenkomst Leren Leren Powerpoint - Startbijeenkomst Leren Leren Draaiboek - Vervolgbijeenkomst 1 - Taken analyseren en ontwerpen Powerpoint - Vervolgbijeenkomst 1 - Taken analyseren en ontwerpen Draaiboek - Vervolgbijeenkomst 2 - Procesfasering bij Leren Leren Powerpoint - Vervolgbijeenkomst 2 - Procesfasering bij Leren Leren Draaiboek - Vervolgbijeenkomst 3 - Feedback geven aan leerlingen tijdens Leren Leren Powerpoint - Vervolgbijeenkoms 3 - Feedback geven aan leerlingen tijdens Leren Leren 3

4 INHOUDSOPGAVE De titel Draaiboek - Vervolgbijeenkomst 2 Procesfasering bij Leren Leren bevat de volgende hoofdstukken: Inleiding Doelstellingen Voorbereiding Tijdsindeling Draaiboek 1. Leestekst Leren Leren in fases (trainer en deelnemers) Opdracht 1 Opdracht 2 Opdracht 3 Opdracht

5 INLEIDING Doelstellingen: De deelnemers maken kennis met de fase-indeling bij het leren van nieuwe vaardigheden. De deelnemers weten welke leerkrachtvaardigheden worden ingezet om het leerstofaanbod aan te bieden in deze fases. De deelnemers maken kennis met een aantal werkvormen die in de verschillende fasen van het leren kunnen worden ingezet. Voorbereiding: Zorg voor hand-outs van het deelnemersmateriaal en de PowerPoint. Zorg voor de geanalyseerde taak van de deelnemers naar aanleiding van de cognitieve en sociale taakkenmerken van de vorige bijeenkomst. Tijdsindeling 0.00 Startoefening leren surfen 0.05 Terugblik en agenda 0.15 Fase-indeling 0.20 Toelichting op fase 1 en opdracht 0.40 Toelichting op fase 2 en opdracht 1.30 Toelichting op fase 3 en opdracht 1.40 Het gefaseerd aanbieden van een taak 2.00 Huiswerkopdracht 5

6 Draaiboek Tijd Inhoud en organisatie Organisatie Materiaal 0.00 Startoefening: leren surfen Plenair Ppt 1 en 2 Laat de cartoon van de surfer zien. Stel vervolgens de vraag hoe je windsurfen stapsgewijs leert. Probeer de antwoorden die de deelnemers geven, te clusteren. Fase 1: Voor het eerst; de instructeur doet het voor Fase 2: De windsurfer zeilt al een stukje zelf. De instructeur stuurt bij, en leert een volgende stap aan (bijvoorbeeld overstag gaan) Fase 3: De surfer zeilt zelf Sta bij elke fase kort even stil bij wat de rol is van de instructeur en hoe die verandert in elke fase Terugblik Plenair Ppt 3 In de vorige bijeenkomst is stilgestaan bij de analyse en ontwerp van taken in het kader van Leren Leren. De keuze van de juiste taken is van groot belang. In de vorige bijeenkomst lag het accent met name op de invloed van cognitieve en sociale kenmerken op de taak. In deze bijeenkomst staat centraal op welke wijze de leraar kan toewerken naar een zo groot mogelijke verantwoordelijkheid voor het Leren Leren bij de leerling zelf. Bespreek vervolgens kort de agenda. 6

7 0.15 In deze bijeenkomst wordt ingegaan Plenair Leestekst op de opbouw van het lesaanbod Kaart essentiële voor Leren Leren vaardigheden 4 Fase-indeling We onderscheiden daarin een drietal fasen: Fase 1: de te leren vaardigheid is Ppt 4 nieuw. De leraar staat centraal en staat model. Fase 2: de te leren vaardigheid/ het doelgedrag is in ontwikkeling; leerling en leraar zijn samen verantwoordelijk. Fase 3: de leerling is zelfverantwoordelijk voor de uitvoering van de taak Fase 1: Leraargestuurde fase Ppt 5 In de leraargestuurde fase staat de leraar aan het stuur. De leraar focust zich op wat nodig is voor de leerlingen om de taak goed te kunnen uitvoeren. Hij staat model voor het gewenste gedrag of neemt door welke stappen gezet moeten worden. Verder is het van belang dat de leraar ervoor zorgt dat de leerlingen nieuwsgierig worden naar de (nieuwe) taak en uitgenodigd worden ermee aan de slag te gaan. Bespreek de voorbeelden bij deze Ppt 6 fase Opdracht bij fase 1 Groeps- Opdracht 1 Op welke wijze zorg je ervoor dat opdracht Ppt 7 leerlingen nieuwsgierig worden naar een nieuwe taak? 7

8 Laat de deelnemers binnen hun groepje ideeën uitwisselen 0.35 Fase 2: Gezamenlijke fase Ppt 8 In deze fase staat centraal dat het denkwerk en doewerk geleidelijk aan zo veel mogelijk door leerlingen wordt uitgevoerd. Denkwerk De leraar stelt (deel)vragen die leerlingen prikkelen om antwoord te geven of hun denkstappen te verwoorden. De leraar vraagt leerlingen hun antwoorden te onderbouwen en daarbij de antwoorden van andere leerlingen te betrekken. Ppt 9 De mate van abstractie ten aanzien van het denkwerk hangt af van de mogelijkheden van de leerling (het niveau op de leerlijn dient hierbij als referentie). Doewerk De leraar kan in deze fase een deel van de taak zelf uitvoeren en een deel door de leerlingen laten uitvoeren. De balans zal hierin steeds meer verschuiven naar de leerling. In deze fase kunnen stappenplannen en/of picto s werken als geheugensteun. Ppt 10 Bespreek de voorbeelden op de dia. Vraag de deelnemers opdracht 2 uit te voeren. Ppt 11 8

9 0.45 Met behulp van deze opdracht Groep/ Opdracht 2 reflecteren de deelnemers met name tweetallen Ppt 12 op de wijze waarop ze het denk- en doewerk bij de onderliggende taken overlaten aan de leerlingen Bespreek de essentie van fase 3 Plenair Ppt 13 Fase 3: Leerlingfase De leraar treedt terug, de leerling is in staat de taak zelfstandig uit te voeren. De rol van de leraar bestaat voornamelijk uit die van coach. In deze fase staat met name feedback op de zelfstandige taakuitvoering, het zorg dragen voor het naleven van klassenregels en het afspreken en de controle op het eindproduct centraal. Verder is het van belang dat de leraar de leerlingen gemotiveerd en betrokken houdt. Bespreek de voorbeelden op de dia. Ppt Data verzamelen: Hoe ver zijn Plenair Ppt 15 leerlingen nu? In deze fase is het van belang om goed in te kunnen schatten wanneer en hoe je als leraar kunt vaststellen of een leerling de lesstof heeft begrepen of dat een leerling een taak of opdracht zelfstandig kan uitvoeren. Dit betekent dat data zullen moeten worden verzameld met behulp van een reflectie op het (schriftelijke) werk van leerlingen of het eindproduct. 9

10 1.25 Vraag de deelnemers na te denken over de volgende vragen: Ppt 16 Welk type activiteit kun je bedenken om te achterhalen of een leerling de lesstof heeft begrepen of een vaardigheid onder de knie heeft. Hoe vaak wil je een vaardigheid gezien hebben? In tweetallen Opdracht 2 Bespreek kort de bevindingen na. Geef vervolgens aan dat binnen Leren Leren uitgegaan wordt van het criterium dat een leerling het doelgedrag of vaardigheid in 4 van de 5 (80%) van de voorkomende situaties moet laten zien voordat van beheersing sprake is. Eventueel kan daarvoor de checklist bij het dataverzamelingsinstrument worden gebruikt Vraag de deelnemers de geanalyseerde taak uit bijeenkomst 2 voor zich te nemen. Laat de deelnemers de taken in tweetallen bespreken. Kaart Adequaat begeleiden 1. Hoe kun je de voorliggende taak Ppt 17 gefaseerd inzetten? 2. Welke middelen heb je daarbij nodig en welke werkvormen zet je daarbij in? 3. Wat heb je daarbij verder nog nodig? Vraag de bevindingen plenair op. 10

11 Het is de bedoeling dat de deelnemers de taak daadwerkelijk gaan uitvoeren. De kaart lesaanbod uitvoeren kan daarbij mogelijk helpen om te reflecteren op de uitvoering. In deze bijeenkomst wordt daar niet concreet op ingegaan In het werken aan een professionele oefencultuur lenen de planning van de procesfasering Leren Leren en het uitvoeren van concrete lessen zich in dit kader erg goed voor (collegiale) consultatie en/of intervisie. Ook hier is het maken van video-opnamen een krachtig middel om feedback te kunnen organiseren. Ppt 18 Bespreek aansluitend de huiswerkopdracht Ppt 19 Huiswerkopdracht: Vraag de deelnemers om voor de volgende bijeenkomst videoopnamen te maken van een les waarbij de leerlingen een nieuwe taak aangeboden krijgen. Bij de video-opname gaat het vooral om de wijze waarop de leraar de leerling tijdens de taakuitvoering ondersteunt. De video-opname (het gekozen fragment) duurt maximaal 5 minuten. In de volgende bijeenkomst wordt hierop teruggekomen. 11

12 12

13 HOOFDSTUK 1 Leestekst Leren Leren in fases (trainer en deelnemers) Een belangrijk uitgangspunt bij Leren Leren is dat leerlingen (uiteindelijk) actief betrokken zijn en een zo grote mogelijk actieve inbreng hebben tijdens de lessen. Idealiter betekent dit dat de leerlingen zoveel mogelijk zelfstandig aan een taak werken en de leraar steeds meer afstand neemt. Fase 1 De verantwoordelijkheid ligt bij de leraar In deze fase zorgt de leraar voor structuur en zorgt er voornamelijk voor dat de leerling nieuwsgierig wordt naar de nieuwe taak. Hij zal instructie geven en voor zover het om nieuw (doel)gedrag gaat zal de leraar vooral model staan. Fase 2 Er is sprake van een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de kennis en vaardigheden. De leerlingen zijn steeds zelfstandiger bezig met de stof, maar kunnen nog wel de hulp van de leraar inschakelen. De leraar focust op het vergroten van competentiegevoel en zelfvertrouwen. Fase 3 De rol van de leraar is beperkt tot het aanreiken van mogelijkheden om de kennis en vaardigheden in de praktijk te gaan brengen. De leraar laat zo veel mogelijk los. Deze opbouw zal per les op deze wijze plaats vinden, maar het aanleren van de Leren Leren vaardigheid zal (veel) meer tijd nodig hebben. De periode waarin de leraar hieraan werkt, zal ook in deze fases ingedeeld worden. Het is van belang dat de leraar pas overstapt naar een volgende fase, wanneer de voorafgaande fase is afgerond. Het moment waarop dit gebeurt, kan natuurlijk per leerling verschillen, maar uitgaande van het feit dat leerlingen leerstof aangeboden krijgen die op hun niveau is afgestemd zal dit ongeveer op hetzelfde moment plaatsvinden. In fase 3 wordt het uiteindelijke doel bereikt, dat wil zeggen dat de leerling de gewenste vaardigheid laat zien. 13

14 Pas wanneer de leerling het gedrag meerdere malen in verschillende contexten laat zien, kan geconcludeerd worden dat de leerling zich de vaardigheid eigen heeft gemaakt. Uiteraard hangt de mate van (eind)verantwoordelijkheid van de leerling samen met diens mogelijkheden. Opdracht 1: (deelnemers) Bespreek in tweetallen: Op welke wijze zorg je ervoor dat leerlingen nieuwsgierig worden naar een nieuwe taak? Opdracht 2: casus (deelnemers) Tijdens de taakuitvoering ligt de verantwoordelijkheid hiervoor in de eerste fase bij de leraar. In de derde fase ligt die bij de leerling onder supervisie van de leraar. In de tweede fase betrekt de leraar de leerling actief bij de taakuitvoering en laat steeds meer van het denk- en doewerk aan de leerling over. Ze voeren in deze fase de taak samen uit. Bedenk bij de onderstaande taken hoe de leraar in fase 2 de leerling actief bij de taak kan betrekken zodat ze samen de taak uitvoeren. De leraar zorgt er op deze manier voor dat de leerling in fase 3 de taak zelfstandig uit kan voeren. Fase 1 Fase 2 Fase 3 Kleren vouwen De leraar doet voor hoe de kleren gevouwen moeten worden De leerling vouwt zelfstandig de kleren Breuken bij elkaar optellen De leraar doet voor dat eerst de noemers gelijk gemaakt moeten worden en dat dan de tellers bij elkaar opgeteld kunnen worden De leerling telt breuken bij elkaar op Samenvatting maken De leraar legt de stappen uit van het maken van een samenvatting De leerling maakt zelfstandig een samenvatting Hoeveelheden afmeten De leraar meet een aantal vloeistoffen af in een maatbeker De leerling meet zelfstandig een aantal vloeistoffen af in een maatbeker 14

15 Opdracht 3: taakontwerp volgens de fase-indeling Gebruik de geanalyseerde taak of lessenserie van de huiswerkopdracht uit bijeenkomst 2 Bespreek in tweetallen: 1. Hoe kun je de voorliggende taak/lessenserie gefaseerd inzetten? Geef globaal aan waar je het accent legt in de verschillende fases. 2. Welke middelen heb je daarbij nodig en welke werkvormen zet je daarbij in? Opdracht 4: data verzamelen Welk type activiteit kun je bedenken om te achterhalen of een leerling de lesstof heeft begrepen of een vaardigheid onder de knie heeft? Hoe vaak wil je een vaardigheid gezien hebben? 15

16 School aan Zet Lange Voorhout EE Den Haag Postbus CN Den Haag

werken aan leren leren

werken aan leren leren Opbrengstgericht werken aan leren leren introductie Het realiseren van een professionele oefencultuur Leren Leren CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs LECSO Colofon Deze uitgave

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken aan leren leren

Opbrengstgericht werken aan leren leren Opbrengstgericht werken aan leren leren leerkrachtvaardigheden leren leren CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs lecso Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht

Nadere informatie

werken aan leren leren

werken aan leren leren Opbrengstgericht werken aan leren leren werkvormen leren leren CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs LECSO Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken aan leren leren

Opbrengstgericht werken aan leren leren Opbrengstgericht werken aan leren leren draaiboek - Startbijeenkomst leren leren in een professionele oefencultuur CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs LECSO Colofon Deze uitgave

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken aan leren leren

Opbrengstgericht werken aan leren leren Opbrengstgericht werken aan leren leren Draaiboek - vervolgbijeenkomst 3 Feedback geven aan leerlingen tijdens Leren Leren CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs LECSO Colofon Deze

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Afspraken maken in de sectie over de manier van opbrengstgericht werken in de klas

opbrengstgericht werken in en door de sectie Afspraken maken in de sectie over de manier van opbrengstgericht werken in de klas opbrengstgericht werken in en door de sectie Afspraken maken in de sectie over de manier van opbrengstgericht werken in de klas APS en KPC-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Met leerlingen reflecteren op de (gemaakte) toets

opbrengstgericht werken in en door de sectie Met leerlingen reflecteren op de (gemaakte) toets opbrengstgericht werken in en door de sectie Met leerlingen reflecteren op de (gemaakte) toets APS en KPC-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht werkin in en

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Doelen stellen en succescriteria formuleren voor leerlingen Informatie over doelen en succescriteria

opbrengstgericht werken in en door de sectie Doelen stellen en succescriteria formuleren voor leerlingen Informatie over doelen en succescriteria opbrengstgericht werken in en door de sectie Doelen stellen en succescriteria formuleren voor leerlingen Informatie over doelen en succescriteria APS en KPC-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Met leerlingen eigen leeropbrengsten in beeld krijgen

opbrengstgericht werken in en door de sectie Met leerlingen eigen leeropbrengsten in beeld krijgen opbrengstgericht werken in en door de sectie Met leerlingen eigen leeropbrengsten in beeld krijgen APS en KPC-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht werkin in

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken aan leren leren

Opbrengstgericht werken aan leren leren Opbrengstgericht werken aan leren leren Draaiboek - vervolgbijeenkomst 1 taken analyseren en ontwerpen CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs lecso Colofon Deze uitgave maakt onderdeel

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Scan voor de sectie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Scan voor de sectie opbrengstgericht werken in en door de sectie Scan voor de sectie APS en KPC-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht werkin in en door de sectie. Deze publicatie

Nadere informatie

werken aan leren leren

werken aan leren leren Opbrengstgericht werken aan leren leren taken leren leren informatie, tips en werkvormen CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs LECSO Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Interventielijst voor de sectie om het opbrengstgericht werken te versterken

opbrengstgericht werken in en door de sectie Interventielijst voor de sectie om het opbrengstgericht werken te versterken opbrengstgericht werken in en door de sectie Interventielijst voor de sectie om het opbrengstgericht werken te versterken APS en KPC-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Opbrengstgericht leidinggeven aan de sectie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Opbrengstgericht leidinggeven aan de sectie opbrengstgericht werken in en door de sectie Opbrengstgericht leidinggeven aan de sectie APS en Kpc-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht werkin in en door de

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Opbrengstgericht werken onderwerp van gesprek maken in de gesprekkencyclus

opbrengstgericht werken in en door de sectie Opbrengstgericht werken onderwerp van gesprek maken in de gesprekkencyclus opbrengstgericht werken in en door de sectie Opbrengstgericht werken onderwerp van gesprek maken in de gesprekkencyclus APS en KPC-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Van lesplannen naar leerdoelen Werkwijze om leerdoelen en succescriteria te formuleren

opbrengstgericht werken in en door de sectie Van lesplannen naar leerdoelen Werkwijze om leerdoelen en succescriteria te formuleren opbrengstgericht werken in en door de sectie Van lesplannen naar leerdoelen Werkwijze om leerdoelen en succescriteria te formuleren APS en kpc-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Feedback en evaluatie om leerprocessen van leerlingen te bevorderen

opbrengstgericht werken in en door de sectie Feedback en evaluatie om leerprocessen van leerlingen te bevorderen opbrengstgericht werken in en door de sectie Feedback en evaluatie om leerprocessen van leerlingen te bevorderen APS en KPC-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht

Nadere informatie

Return to sender. Vera Vergunst, Carla Versteeg & Anne van der Kooi

Return to sender. Vera Vergunst, Carla Versteeg & Anne van der Kooi Return to sender returnbrieven Vera Vergunst, Carla Versteeg & Anne van der Kooi Deze uitgave maakt onderdeel uit van het product Return to Sender. Dit product is voortgekomen uit een door CED-Groep en

Nadere informatie

DEEL 4: Suggesties verrijkingsmateriaal voor de leerkracht

DEEL 4: Suggesties verrijkingsmateriaal voor de leerkracht Excellente gespreksvoering met excellente leerlingen DEEL 4: Suggesties verrijkingsmateriaal voor de leerkracht Deze uitgave maakt onderdeel uit van het product Excellente gespreksvoering met excellente

Nadere informatie

CHECKLIST PASSEND ONDERWIJS EN OMGAAN MET VERSCHILLEN IN DE OVERGANG VAN PO NAAR VO

CHECKLIST PASSEND ONDERWIJS EN OMGAAN MET VERSCHILLEN IN DE OVERGANG VAN PO NAAR VO AANSLUITING PO-VO AFSLUITING EN START CHECKLIST PASSEND ONDERWIJS EN OMGAAN MET VERSCHILLEN IN DE OVERGANG VAN PO NAAR VO Aan de hand van deze checklist kunnen school en schoolbestuur vaststellen in hoeverre

Nadere informatie

DEEL 2: Leerdoelenoverzicht (groep 3-4)

DEEL 2: Leerdoelenoverzicht (groep 3-4) Excellente gespreksvoering met excellente leerlingen DEEL 2: Leerdoelenoverzicht (groep 3-4) Deze uitgave maakt onderdeel uit van het product Excellente gespreksvoering met excellente leerlingen. Dit product

Nadere informatie

Al doende leren Een module voor trainers

Al doende leren Een module voor trainers Al doende leren Een module voor trainers Bijlagen: Powerpoint Een module voor trainers Handouts: Stappenplan internetgebruik (De Strategiekaart) Print van Powerpoint prestaties geld Parktijkopdrachten

Nadere informatie

Aan de slag met het. Leren Inhoud Geven

Aan de slag met het. Leren Inhoud Geven Aan de slag met het ontwikkelmodel Samen Leren Inhoud Geven Het ontwikkelmodel Samen Leren Inhoud Geven is een handvat om de dialoog te voeren over de ontwikkeling naar een lerende organisatie. Door hierover

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Opbrengstgericht werken bij andere vakken Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Doel Leerkrachten kunnen een les tekenen of geschiedenis ontwerpen volgens de uitgangspunten van OGW die ze direct

Nadere informatie

TOETSEN EN TOETSPRESTATIES REKENEN

TOETSEN EN TOETSPRESTATIES REKENEN AANSLUITING PO-VO FEEDBACK / ONTWIKKELING TOETSEN EN TOETSPRESTATIES REKENEN De deelnemende scholen aan het PO-VO-netwerk in Doorn willen gericht toewerken naar een doorlopende leerlijn rekenen-wiskunde.

Nadere informatie

DE LEERLING IN DE LEERSTAND, WERKEN AAN ATTITUDE

DE LEERLING IN DE LEERSTAND, WERKEN AAN ATTITUDE AANSLUITING PO-VO KOERS/ DIFFERENTIATIE DE LEERLING IN DE LEERSTAND, WERKEN AAN ATTITUDE Netwerk POVO TOF Tubbergen heeft besloten aandacht te besteden aan een positieve leerhouding bij leerlingen. Leraren

Nadere informatie

Training. Vergaderen

Training. Vergaderen Training Vergaderen Halide Temel 1-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Opdracht Luciferspel 6 Theorie 7 Opdracht - Vergaderen 12

Nadere informatie

Lesbeschrijving Nederlands

Lesbeschrijving Nederlands Lesbeschrijving Nederlands Overzicht Leerjaar 1 VOx leerlijn nr. 1 Mondelinge taal Onderdeel nr. 1.3 Spreekvaardigheid Subonderdeel nr. 1.3.1 Spreken Lesnummer 34 Titel van de les Ik houd mijn spreekbeurt

Nadere informatie

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 4 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie bij verwerking

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 4 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie bij verwerking Opbrengstgericht omgaan met verschillen Bijeenkomst 4 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie bij verwerking Programma Doelen en programma toelichten Terugblik op huiswerkopdracht Een

Nadere informatie

DEEL 2: Leerdoelenoverzicht (groep 5-8)

DEEL 2: Leerdoelenoverzicht (groep 5-8) Excellente gespreksvoering met excellente leerlingen DEEL 2: Leerdoelenoverzicht (groep 5-8) Deze uitgave maakt onderdeel uit van het product Excellente gespreksvoering met excellente leerlingen. Dit product

Nadere informatie

Peer coaching: Het VIP-model

Peer coaching: Het VIP-model Peer coaching: Het VIP-model Het VIP-model, waarbij de letter V staat voor Video, de I voor Intervisie en de P voor Peer coaching, is ontstaan naar aanleiding van een aantal ervaringen die die opgedaan

Nadere informatie

9-10-2013. voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs. Dolf Janson. www.jansonadvies.nl 1

9-10-2013. voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs. Dolf Janson. www.jansonadvies.nl 1 voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs Dolf Janson www.jansonadvies.nl 1 energie 9-10-2013 Teken eens het verloop van het energieniveau van je leerlingen tijdens een ochtend. tijd Hoe komen

Nadere informatie

Startbijeenkomst ptaak jaar 2. Ontwerpen en innoveren

Startbijeenkomst ptaak jaar 2. Ontwerpen en innoveren Startbijeenkomst ptaak jaar 2 Ontwerpen en innoveren Wat is het doel? Hoe gaan we dat doel bereiken? Met extra aandacht voor Ontwerponderzoek Dataverzamelingsmethoden Interviewen Toetsen van leereffect

Nadere informatie

*..\filmpjes\roltrap stopt.flv.flv

*..\filmpjes\roltrap stopt.flv.flv voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs Welke beeld heb jij bij activerende didactiek? Neem eerst even denktijd. Vergelijk daarna met je buur. Dolf Janson..\filmpjes\roltrap stopt.flv.flv

Nadere informatie

Met kleine ingrepen grote effecten in de havo les.

Met kleine ingrepen grote effecten in de havo les. Met kleine ingrepen grote effecten in de havo les. activeren en differentiëren Havo Congres Ede 5 februari 2015 Johan Keijzer j.keijzer@aps.nl Naam Datum Aandacht voor het volgende. De start van de les

Nadere informatie

CHECKLIST VO VOOR OVERGANG VAN PO NAAR VO

CHECKLIST VO VOOR OVERGANG VAN PO NAAR VO AANSLUITING PO-VO AFSLUITING EN START CHECKLIST VO VOOR OVERGANG VAN PO NAAR VO Leerlingen hebben er recht op dat hun schoolloopbaan zo soepel mogelijk verloopt. De overgang van het PO (inclusief het speciaal

Nadere informatie

Lesbeschrijving Nederlands

Lesbeschrijving Nederlands Lesbeschrijving Nederlands Overzicht Leerjaar 1 VOx leerlijn nr. 1 Mondelinge taalvaardigheid Onderdeel nr. 2. Leesvaardigheid Subonderdeel nr. 2.1 Zakelijke teksten Lesnummer 9 Titel van de les Onderdelen

Nadere informatie

Breidt netwerk min of meer bij toeval uit. Verneemt bij bedrijven wensen voor nieuwe

Breidt netwerk min of meer bij toeval uit. Verneemt bij bedrijven wensen voor nieuwe Accountmanager Accountmanager onderhoudt relaties met bedrijven en organisaties met het doel voor praktijkleren binnen te halen. Hij kan nagaan welke bedrijven hebben, doet voorstellen voor bij bedrijven

Nadere informatie

POP Martin van der Kevie

POP Martin van der Kevie Naam student: Martin van der Kevie Studentnr.: s1030766 Studiefase: leerjaar 1 Datum: 18 okt 2009 Interpersoonlijk competent Overzicht wat leerlingen bezig houdt dit kun je gebruiken tijdens de les. Verder

Nadere informatie

Checklist. Hoe kan het PO zorgen voor een goede voorbereiding op het VO?

Checklist. Hoe kan het PO zorgen voor een goede voorbereiding op het VO? Checklist Hoe kan het PO zorgen voor een goede voorbereiding op het VO? Voorbereiding op onderwijs VO Huiswerk in groep 8 Huiswerkbeleid schoolbreed invoeren. Huiswerk opgeven: werk dat thuis gemaakt moet

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Opbrengstgerichte lessen Een aanpak

opbrengstgericht werken in en door de sectie Opbrengstgerichte lessen Een aanpak opbrengstgericht werken in en door de sectie Opbrengstgerichte lessen Een aanpak APS en KPC-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht werkin in en door de sectie.

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken (OGW)

Opbrengstgericht werken (OGW) ALITEITSKAART werken (OGW) werken (OGW) OPBRENGSTGERICHT LEIDERSCHAP PO werken (OGW) is het systematisch en doelgericht werken aan het maximaliseren van prestaties. De uitkomsten van onderzoek van de resultaten

Nadere informatie

Coaching van zelfsturende teams: Ontwikkelprogramma. voor interne coaches

Coaching van zelfsturende teams: Ontwikkelprogramma. voor interne coaches Coaching van zelfsturende teams: Ontwikkelprogramma voor interne coaches Yvette Paludanus en Alyanna Bijlsma December 2014 1 Inleiding De zorg is in transitie. Er is een wens en noodzaak om de cliënt en

Nadere informatie

TOEPASSING VAN HET ONTWIKKEL- EN GESPREKSMODEL AFSTEMMING OVERGANG VAN PO NAAR VO

TOEPASSING VAN HET ONTWIKKEL- EN GESPREKSMODEL AFSTEMMING OVERGANG VAN PO NAAR VO AANSLUITING PO-VO ALLE ONTWIKKELASPECTEN TOEPASSING VAN HET ONTWIKKEL- EN GESPREKSMODEL AFSTEMMING OVERGANG VAN PO NAAR VO Om de aansluiting tussen PO en VO te verbeteren, is het belangrijk dat er concrete

Nadere informatie

Begeleiding van studievaardigheden in het Mentoraat. Frans Ottenhof

Begeleiding van studievaardigheden in het Mentoraat. Frans Ottenhof Begeleiding van studievaardigheden in het Mentoraat Frans Ottenhof De rol van de mentor * Wat is motiverend voor leerlingen? * Aan welke studievaardigheden kun je werken? Welke niet? * Wat heb je nodig

Nadere informatie

CHECKLIST PO VOOR OVERGANG VAN PO NAAR VO

CHECKLIST PO VOOR OVERGANG VAN PO NAAR VO AANSLUITING PO-VO AFSLUITING EN START CHECKLIST PO VOOR OVERGANG VAN PO NAAR VO Leerlingen hebben er recht op dat hun schoolloopbaan zo soepel mogelijk verloopt. De overgang van het PO (inclusief het speciaal

Nadere informatie

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT DE SBL competenties COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leef- en werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

GEMEENSCHAPPELIJKE VISIEONTWIKKELING OP LEESONDERWIJS

GEMEENSCHAPPELIJKE VISIEONTWIKKELING OP LEESONDERWIJS AANSLUITING PO-VO ONTWIKKELING/ DIFFERENTIATIE GEMEENSCHAPPELIJKE VISIEONTWIKKELING OP LEESONDERWIJS Dit document bevat de procesbeschrijving van de leergemeenschap taal uit de ketenverbinding van Openbaar

Nadere informatie

Schrijf je leerwensen voor deze training op. Laat je hierbij inspireren door je standpunten bij de uitspraken die de trainer net gedaan heeft.

Schrijf je leerwensen voor deze training op. Laat je hierbij inspireren door je standpunten bij de uitspraken die de trainer net gedaan heeft. DAG 1 OPDRACHT BESCHIKBARE HULPMIDDELEN TIJD LEEROPBRENGSTEN 1.1. Schrijf je leerwensen op Post-it en flip-over met als titel: Leerwensen 5-10 minuten Bewust bezig zijn met je eigen ontwikkeling als begeleider

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

van een groeimindset Leerlingmateriaal groeimindset

van een groeimindset Leerlingmateriaal groeimindset De opbrengsten van een groeimindset Leerlingmateriaal groeimindset Development Consult, KBBT Organisatie-adviseurs, Interstudie-ndo, Notre Dame des Anges, Het Rhedens en Pantarijn Colofon Deze uitgave

Nadere informatie

1 De leraar creëert een veilig pedagogisch klimaat

1 De leraar creëert een veilig pedagogisch klimaat KIJKWIJZER PEDAGOGISCH-DIDACTISCH HANDELEN IN DE KLAS School : Vakgebied : Leerkracht : Datum : Groep : Observant : 1 De leraar creëert een veilig pedagogisch klimaat (SBL competenties 1 en 2) 1.1* is

Nadere informatie

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 5 Evalueren en borgen van leeropbrengsten

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 5 Evalueren en borgen van leeropbrengsten Opbrengstgericht omgaan met verschillen Bijeenkomst 5 Evalueren en borgen van leeropbrengsten Programma Huiswerk Evalueren van lesdoelen Presenteren van good practices Borgen in team of school - Highlights

Nadere informatie

SPELVARIANTEN. Heb je vragen, feedback of wil je op weg geholpen worden, neem contact met ons op. info@talentengenerator.nl.

SPELVARIANTEN. Heb je vragen, feedback of wil je op weg geholpen worden, neem contact met ons op. info@talentengenerator.nl. SPELVARIANTEN Je ontdekt meer in een uur spelen dan in een jaar converseren Plato Het klinkt zo simpel we gaan bouwen aan het vertrouwen maar is het wel zo simpel? Zomaar vanuit het niets het thema vertrouwen

Nadere informatie

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren.

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren. Oriëntatie: Het doel van deze lessenserie is: bestaande foto s zoeken met een eigen verhaal erbij. Dan gaan jullie mensen deze fotoserie voorleggen en vragen welk verhaal zij erin zien. Tot slot gaan jullie

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken in en door de sectie. Opbrengstgericht leidinggeven aan de sectie

Opbrengstgericht werken in en door de sectie. Opbrengstgericht leidinggeven aan de sectie Opbrengstgericht werken in en door de sectie Opbrengstgericht leidinggeven aan de sectie APS en Kpc groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht werkin in en door de

Nadere informatie

Schoolleider Goed leesonderwijs

Schoolleider Goed leesonderwijs CHECKLIST Implementatie Schoolleider Goed leesonderwijs Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteitskaart Opbrengstgericht Werken zijn te vinden op www.schoolaanzet.nl.

Nadere informatie

Onderdeel nummer 5 Breuken, procenten, kommagetallen en verhoudingen

Onderdeel nummer 5 Breuken, procenten, kommagetallen en verhoudingen Lesbeschrijving Overzicht Leerjaar 1 Vak Rekenen en wiskunde Domein Verhoudingen Onderdeel nummer 5 Breuken, procenten, kommagetallen en verhoudingen Lesnummer 22 Titel van de les Hoe verdelen we de chocoladereep?

Nadere informatie

TUSSENOPBRENGST TAAL: VIER LEESWIJZERS (CONCEPT)

TUSSENOPBRENGST TAAL: VIER LEESWIJZERS (CONCEPT) AANSLUITING PO-VO AFSLUITING EN START TUSSENOPBRENGST TAAL: VIER LEESWIJZERS (CONCEPT) Zowel in het basisonderwijs als in het voortgezet onderwijs hebben leerlingen moeite met begrijpend lezen. In Alkmaar

Nadere informatie

Activerende didactiek

Activerende didactiek Activerende didactiek De verantwoording voor de lessenserie De activerende didactiek zorgt ervoor dat leerlingen actiever en zelfstandiger bezig zijn met leren, het laat leerlingen effectiever leren. De

Nadere informatie

Opbrengsten van CNV thema onderwijsdag 20 april 2016 Masterclass leerstrategieën door Karin Nijman & Inge Verstraete

Opbrengsten van CNV thema onderwijsdag 20 april 2016 Masterclass leerstrategieën door Karin Nijman & Inge Verstraete 10 werkvormen om het denken te activeren Goede metacognitieve vaardigheden worden gezien als een voorspeller van succesvol leren. Door expliciet aandacht te besteden aan denkvaardigheden, stimuleer je

Nadere informatie

12. Leerstof samenvatten

12. Leerstof samenvatten 12.1 Samenvatten van tekst(gedeelt)en doel Hoofdzaken uit een tekst halen en samenvatten in steekwoorden wanneer kern les(senserie) groepssamenstelling individueel, tweetallen voorbereiding: - De leerling

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89 Inhoud Inleiding 9 1 Zelfsturend leren 13 1.1 Zelfsturing 13 1.2 Leren 16 1.3 Leeractiviteiten 19 1.4 Sturingsactiviteiten 22 1.5 Aspecten van zelfsturing 25 1.6 Leerproces vastleggen 30 2 Oriëntatie op

Nadere informatie

Taalleermechanisme het kind praat uitgebreid en op eigen initiatief: hij gebruikt zo creatief en actief mogelijk zijn kennis van de taal

Taalleermechanisme het kind praat uitgebreid en op eigen initiatief: hij gebruikt zo creatief en actief mogelijk zijn kennis van de taal Gesprekken Wat is gespreksvaardigheid? Het subdomein gesprekken heeft betrekking op alle mondelinge taalactiviteit waarbij sprake is van interactie (van informele gesprekjes en kringgesprekken tot overleg,

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Jaargang 2 April 2013. Voorwoord. In dit nummer: Yvette van Hoof Integraal directeur REC Het Driespan.

NIEUWSBRIEF. Jaargang 2 April 2013. Voorwoord. In dit nummer: Yvette van Hoof Integraal directeur REC Het Driespan. NIEUWSBRIEF Jaargang 2 April 2013 Voorwoord In dit nummer: - Voorwoord 1 - Kennismaken met 2 - Nieuw Aanbod 3 - Praktijkevaluatie 4 - Vraag het aan 4 Voor u ligt de tweede digitale nieuwsbrief van het

Nadere informatie

12 augustus 2011 Aan : Van : Afdeling/functie : VTO, opleider Betreft. : OMA scholing leerlingen en stagiaires. Management samenvatting

12 augustus 2011 Aan : Van : Afdeling/functie : VTO, opleider Betreft. : OMA scholing leerlingen en stagiaires. Management samenvatting 12 augustus 2011 Aan : Van : Afdeling/functie : VTO, opleider Betreft : OMA scholing leerlingen en stagiaires Management samenvatting Binnen Mondriaan is het de afspraak dat alle medewerkers in de directe

Nadere informatie

Docentenhandleiding Anke Veenstra Algemene economie & Bedrijfseconomie Kennisbasis BE 03-04-2013

Docentenhandleiding Anke Veenstra Algemene economie & Bedrijfseconomie Kennisbasis BE 03-04-2013 Docentenhandleiding Anke Veenstra Algemene economie & Bedrijfseconomie Kennisbasis BE 03-04-2013 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Les 1... 4 Les 2... 7 Les 3... 10 Les 4... 13 Les 5... 15 Beoordeling... 17

Nadere informatie

Daarnaast hebben deskundigen van HO hebben gezamenlijk presentaties voor ouders ontworpen te geven door decanen VO of deskundigen HO.

Daarnaast hebben deskundigen van HO hebben gezamenlijk presentaties voor ouders ontworpen te geven door decanen VO of deskundigen HO. Handleiding training mentor en ouders, partners in studiekeuze De training mentor en ouders, partners in studiekeuze is zodanig ontworpen dat een decaan de training zelfstandig uit kan voeren. Alle leden

Nadere informatie

DE 12 VAN DOK12. Dit ben ik

DE 12 VAN DOK12. Dit ben ik Dit ben ik Op DOK12 verwerf ik kennis, vaardigheden en ontwikkel ik mij als persoon. Ik krijg ruimte om mijzelf goed te leren kennen, te zijn wie ik ben en mijn talenten te ontwikkelen. Ook leer ik oog

Nadere informatie

TRAINING interactievaardigheden BSO

TRAINING interactievaardigheden BSO TRAINING interactievaardigheden BSO Eerste bijeenkomst: Kinderen en hun ontwikkeling in de bso Leerdoelen van de eerste bijeenkomst: Duur van de bijeenkomst: De pedagogisch medewerkers weten grofweg welke

Nadere informatie

Kennismaken met de Referentieniveaus voor Taal en Rekenen in het primair onderwijs Suggesties voor bespreking in het team

Kennismaken met de Referentieniveaus voor Taal en Rekenen in het primair onderwijs Suggesties voor bespreking in het team Kennismaken met de Referentieniveaus voor Taal en Rekenen in het primair onderwijs Suggesties voor bespreking in het team In 2008 zijn in opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Nadere informatie

Job Aid: Hoe kun je een responsiecollege vormgeven?

Job Aid: Hoe kun je een responsiecollege vormgeven? Job Aid: Hoe kun je een responsiecollege vormgeven? Doel van een responsie college Het is een plenaire bijeenkomst (PB) waar studenten vragen over de leerstof kunnen stellen. Zij moeten zich hiervoor altijd

Nadere informatie

Blij met je groepsplan? - NRCD en wat merken de leerlingen daarvan? E D C B A

Blij met je groepsplan? - NRCD en wat merken de leerlingen daarvan? E D C B A voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs drie groepen op basis van Cito vier groepen op basis van coachingbehoefte zes groepen op basis van analyse van de taak n groepen op basis van de match

Nadere informatie

Leergang Leiderschap in verbinding 2015-2016

Leergang Leiderschap in verbinding 2015-2016 Nederland Leergang Leiderschap in verbinding 2015-2016 Leiderschap in Verbinding Bij leiderschap in verbinding gaat het er om mensen intrinsiek, van binnenuit, te motiveren een bijdrage te leveren aan

Nadere informatie

Welke ruimte en skills hebben leerlingen nodig om bevlogen en gemotiveerd te werken. Astrid van den Hurk 22 januari 2015

Welke ruimte en skills hebben leerlingen nodig om bevlogen en gemotiveerd te werken. Astrid van den Hurk 22 januari 2015 Welke ruimte en skills hebben leerlingen nodig om bevlogen en gemotiveerd te werken Astrid van den Hurk 22 januari 2015 Doelen Zicht op basisbehoeftes van leerlingen om gemotiveerd te kunnen werken; Zelfdeterminatietheorie

Nadere informatie

Opbrengstgericht taalonderwijs

Opbrengstgericht taalonderwijs Opbrengstgericht taalonderwijs De leergang Opbrengstgericht taalonderwijs heeft tot doel leraren en intern begeleiders toe te rusten met kennis, inzichten en vaardigheden op het gebied van lees-/taalonderwijs

Nadere informatie

Peergroeponderwijs. Dé Dag. Over het opzetten van een plusklas. 25 november 2016 Jaap Verouden

Peergroeponderwijs. Dé Dag. Over het opzetten van een plusklas. 25 november 2016 Jaap Verouden Peergroeponderwijs Over het opzetten van een plusklas Dé Dag 25 november 2016 Jaap Verouden jverouden@hetabc.nl Startopdracht Verzin zoveel mogelijk overeenkomsten tussen een kleerhanger en een koekoeksklok

Nadere informatie

SWOT-ANALYSE. 1 Interpersoonlijk competent. 1.1 Eisen. 1.2 Mijn ontwikkelpunten. 1.3 Mijn leerdoelen

SWOT-ANALYSE. 1 Interpersoonlijk competent. 1.1 Eisen. 1.2 Mijn ontwikkelpunten. 1.3 Mijn leerdoelen SWOT-ANALYSE Met een SWOT-analyse breng ik mijn sterke en zwakke punten in kaart. Deze punten heb ik vervolgens in verband gebracht met de competenties van en leraar en heb ik beschreven wat dit betekent

Nadere informatie

Wetenschap & Technologie en zaakvakonderwijs. [naam trainer]

Wetenschap & Technologie en zaakvakonderwijs. [naam trainer] Wetenschap & Technologie en zaakvakonderwijs [naam trainer] Inhoud Startactiviteit Ideeën genereren voor onderzoeksvragen / ontwerp problemen Intervisie / mini-les aan de hand van uitgevoerde les / lesontwerp

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Leerjaar 4, 16 jaar. Leerjaar 5, 17 jaar

Leerjaar 4, 16 jaar. Leerjaar 5, 17 jaar ARRANGEMENTKAART LEREN LEREN VSO- AFDELING Versie april 2013 Standaarden bij de arrangementen van de Koningin Emmaschool VSO Leeftijd 13 14 15 16 17 18 19 Gevorderd 10 10 11 11 11 12 12 Voldoende 7 7 8

Nadere informatie

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 8. Algemeen

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 8. Algemeen Uitdager van de maand Breuken Rekenen Wiskunde, Groep 8 Algemeen Titel Breuken Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Met een breuk aangeven welk deel van een vorm gekleurd is (begrijpen).

Nadere informatie

Differentiëren met een groepsplan

Differentiëren met een groepsplan Differentiëren met een groepsplan Dolf Janson 1 verschil maken recht doen aan verschillen afstemmen op verschillen adaptief onderwijs inspelen op onderwijsbehoeften onderwijs passend maken Recht doen aan

Nadere informatie

P.1 Creëren van een veilig en stimulerend leerklimaat

P.1 Creëren van een veilig en stimulerend leerklimaat Pedagogisch bekwaam P.1 Creëren van een veilig en stimulerend leerklimaat Resultaat De meeste leerlingen voelen zich veilig en worden gestimuleerd en uitgedaagd om te leren. Ze zijn actief en betrokken

Nadere informatie

TRAINING interactievaardigheden BSO

TRAINING interactievaardigheden BSO TRAINING interactievaardigheden BSO Vierde bijeenkomst: Gebruik van de ruimte Leerdoelen van de vierde bijeenkomst: Duur van de bijeenkomst: De pedagogisch medewerkers weten wat voor materiaal ze tot hun

Nadere informatie

SPELVARIANTEN. Je ontdekt meer in een uur spelen dan in een jaar converseren Plato

SPELVARIANTEN. Je ontdekt meer in een uur spelen dan in een jaar converseren Plato SPELVARIANTEN Je ontdekt meer in een uur spelen dan in een jaar converseren Plato Inleiding Het klinkt zo simpel we gaan bouwen aan het vertrouwen maar is het wel zo simpel? Zomaar vanuit het niets het

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

Maaike Verschuren en Kris Verbeeck. Handelingsgericht observeren van rekenen en wiskunde. Panamaconferentie 21 januari 2011 Noordwijkerhout

Maaike Verschuren en Kris Verbeeck. Handelingsgericht observeren van rekenen en wiskunde. Panamaconferentie 21 januari 2011 Noordwijkerhout Maaike Verschuren en Kris Verbeeck Handelingsgericht observeren van rekenen en wiskunde Panamaconferentie 21 januari 2011 Noordwijkerhout Welkom Toelichten programma Welke verwachtingen heb je van deze

Nadere informatie

Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011

Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011 Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011 Welke middelen kan een docent tijdens zijn les gebruiken / hanteren om leerlingen van havo 4 op het Sophianum meer te motiveren? Motivatie

Nadere informatie

Leerlijn/ontwikkelingslijn Leren leren cluster 4

Leerlijn/ontwikkelingslijn Leren leren cluster 4 Leerlijn/ontwikkelingslijn Leren leren cluster 4 Kerndoel 4: De leerlingen leren belangstelling hebben voor de wereld om hen heen, ze leren deze gemotiveerd onderzoeken en daarin taken uitvoeren, waarbij

Nadere informatie

Doordacht lesgeven bij sterk rekenonderwijs

Doordacht lesgeven bij sterk rekenonderwijs PLG Interne begeleiders 26 november 2009 Berber Klein & Henk Logtenberg Doordacht lesgeven bij sterk rekenonderwijs PLG Rekenspecialisten De AGENDA 1. Ervaringen uitwisselen Gebruik maken van elkaars ervaringen

Nadere informatie

Beeldcoaching in het onderwijs

Beeldcoaching in het onderwijs Beeldcoaching in het onderwijs Leren coachen met video V i s i e I n B e e l d H u z a r e n l a a n 2 4 7 2 1 4 e c E p s e Gebruik van video is de duidelijkste en snelste manier om te reflecteren op

Nadere informatie

Effectieve instructie

Effectieve instructie Effectieve instructie Bij het aanbieden van (nieuwe) leerstof is het geven van instructie een belangrijk aspect van het onderwijsgedrag. Bestaan er 'effectieve' en 'minder effectieve' manieren van instructie

Nadere informatie

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl Samen werken aan stevige ambities www.schoolaanzet.nl School aan Zet biedt ons kennis en inspiratie > bestuurder primair onderwijs Maak kennis met School aan Zet School aan Zet is de verbinding tussen

Nadere informatie

Het Sectorwerkstuk 2015-2016

Het Sectorwerkstuk 2015-2016 Het Sectorwerkstuk 2015-2016 Inhoud Inleiding... 3 Het Sectorwerkstuk... 4 De opbouw... 4 De voorbereiding... 5 Het onderzoek... 6 De verwerking... 7 De presentatie... 7 Het filmpje... 7 Het werkstuk...

Nadere informatie

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren.

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Basisschool De Buitenburcht Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Dit is de beknopte versie van het schoolplan 2015-2019 van PCB de Buitenburcht in Almere. In het schoolplan

Nadere informatie

Leusden. Auteur: Stichting Sportkanjers Wim van t Westeinde Datum: 24-12-2012 Versie: Sportkanjerclub Leusden versie 1

Leusden. Auteur: Stichting Sportkanjers Wim van t Westeinde Datum: 24-12-2012 Versie: Sportkanjerclub Leusden versie 1 Leusden Auteur: Stichting Sportkanjers Wim van t Westeinde Datum: 24-12-2012 Versie: Sportkanjerclub Leusden versie 1 Algemene beschrijving Sportkanjerclub De Sportkanjerclub is een fantastische plek voor

Nadere informatie

PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK DOORLOPENDE LEERLIJNEN LEZEN

PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK DOORLOPENDE LEERLIJNEN LEZEN AANSLUITING PO-VO ONTWIKKELING/ DIFFERENTIATIE PRAKTIJKGERICHT ONDERZOEK DOORLOPENDE LEERLIJNEN LEZEN Dit document bevat uitwerkingen van onderzoeksplannen die de leergemeenschap taal uit de ketenverbinding

Nadere informatie

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Samenwerken Omgevingsgericht/samenwerken Reflectie en zelfontwikkeling competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Competentieprofiel stichting Het Driespan, (V)SO

Nadere informatie