Al doende leren Een module voor trainers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Al doende leren Een module voor trainers"

Transcriptie

1 Al doende leren Een module voor trainers Bijlagen: Powerpoint Een module voor trainers Handouts: Stappenplan internetgebruik (De Strategiekaart) Print van Powerpoint prestaties geld Parktijkopdrachten A en B Procesbeschrijving Al doende leren Video-clips: Leerlingen zoeken op internet (bijeenkomst A) Modelen van gericht zoekgedrag (bijeenkomst B) Al doende leren: De module voor trainers 1

2 Inleiding De beperkte vaardigheden van leerlingen om bewust en effectief gebruik te maken van internet is een zorg van veel vmbo-scholen. Om die reden werd in het kader van de Regeling 2009 Mediawijsheid op het Nova College in Amsterdam het project Al doende leren uitgevoerd, met ondersteuning van Sardes en de Vrije Universiteit. Doel van het project was om een aanpak te ontwikkelen voor vmbo-scholen om hun onderwijs in informatiegeletterdheid te versterken. Deze module is een van de opbrengsten van het project. De module bestaat uit draaiboeken voor drie bijeenkomsten waarin schoolbegeleiders vmbo-docenten trainen om hun NT2- leerlingen stapsgewijs te ondersteunen bij het gericht zoeken en verwerken van informatie op het internet. Speciale aandacht zal worden besteed aan het taalniveau van de leerlingen. Voor leerlingen die een andere moedertaal hebben dan het Nederlands kan het ontwikkelen van internetvaardigheden niet los worden gezien van het ontwikkelen van taalvaardigheid. Dit betekent dat docenten bij het begeleiden van het zoekgedrag van de leerlingen bijvoorbeeld ook moeten werken aan het uitbreiden van de woordenschat van de leerlingen. Hoe docenten dit kunnen doen krijgt daarom ook aandacht in deze trainingsmodule. Al doende leren: De module voor trainers 2

3 Doel van de module De module is erop gericht om de docenten zelf een project van 8 weken te laten uitvoeren waarin ze hun leerlingen begeleiden om met behulp van internet zogenaamde prestaties te maken. In de module is gekozen voor prestaties rond het thema Geld. Voorbeeld van een prestatie: Prestatie 12: Vals geld Schrijf een artikel over de manieren waarop de eurobankbiljetten beveiligd worden en hoe je vals geld kunt herkennen. Door het uivoeren van het project Geld en hierop te reflecteren, leren de docenten: een project voorbereiden en uitvoeren leerlingen ondersteunen bij het gericht zoeken, selecteren en verwerken van internetinformatie voor het uitvoeren van een prestatie de taalontwikkeling van de leerlingen stimuleren leerlingen voorbereiden op het presenteren van hun prestaties nieuwe projecten ontwerpen en uitvoeren Al doende leren: De module voor trainers 3

4 Opzet van de module De module bestaat uit 3 bijeenkomsten van elk 2 uur. A Introductiebijeenkomst De docenten krijgen informatie over: Het project Al doende leren het werken in vijf stappen (het Stappenplan) om leerlingen te helpen met het zoekproces op internet (o.a. werken met strategiekaart) oefenen met: het analyseren en ontwerpen van prestaties krijgen: informatie voor het starten en uitvoeren van Fase 1 (twee weken) van het project een praktijkopdracht, uit te voeren voorafgaande aan bijeenkomst B B Verdiepingsbijeenkomst Deze bijeenkomst vindt plaats ongeveer twee weken na bijeenkomst A. De docenten wisselen ervaringen uit over: de eerste fase van het project hoe leerlingen reageren welke knelpunten ze tegenkomen en hoe ze die kunnen oplossen bespreken: het gelezen stuk Procesbeschrijving Al doende leren krijgen demonstratie (modelen en video-clip) van: het begeleiden van het zoekproces van de leerlingen krijgen: suggesties voor het stimuleren van de taalontwikkeling van de leerlingen instructie voor het vervolg van het project op school beoordelingscriteria voor de eindproducten van de leerlingen een praktijkopdracht, uit te voeren voorafgaande aan bijeenkomst C C Evaluatiebijeenkomst Deze bijeenkomst vindt plaats nadat de docenten het project op hun school hebben afgerond ( 8 weken na de start). De docenten wisselen ervaringen uit over: het totale project de eindproducten van de leerlingen oefenen met: het opzetten van een volgend project Al doende leren: De module voor trainers 4

5 A Introductiebijeenkomst Al doende leren: De module voor trainers 5

6 Draaiboek introductiebijeenkomst Welkom Eye-opener Theorie Oefening Praktijkopdracht Kennismaking Toelichting op de module en de doelen en onderwerpen van de bijeenkomst. Observeren van leerlingen die informatie zoeken op het internet (video-clip). Overzicht van het Stappenplan internetgebruik Stap 1 (voorbereiden van de zoekopdracht) Analyseren en ontwerpen van prestaties Voorbereiden van de zoekopdracht Voorbereiden en uitvoeren van de eerste fase van het project Geld Al doende leren: De module voor trainers 6

7 Welkom & agenda Al doende leren training docenten Heet de docenten welkom. Hou een kennismakingsronde. Naam trainer: Dia 1 Dia 2 bijeenkomst A Doelen Al doende leren Werken met prestaties Begeleiden van leerlingen (Stappenplan) Voorbereiding uitvoering project Opzet module Licht de onderwerpen toe die op deze bijeenkomst aan de orde komen: Doelen Al doende leren Het leren van internetvaardigheden. Leerlingen kennen de techniek wel, maar zijn onvoldoende in staat om slim en doelgericht te zoeken op internet. Extra doel: taalontwikkeling. Vooral de leesvaardigheid en de woordenschat van NT2-leerlingen schieten tekort om goed te kunnen zoeken op internet. Het ontwikkelen van deze vaardigheden krijgt daarom ook aandacht. (voorbeeld prestatie) Microkrediet Prestaties Leerlingen gaan prestaties maken. Dit zijn opdrachten waarvoor leerlingen informatie moeten zoeken op het internet. De docenten analyseren voorbeelden van prestaties voor het thema Geld. Dit is Etelvina. Zij heeft vier kinderen. Haar man werkt. Toch had ze niet genoeg geld om rond te komen. Met microkrediet kon zij een eigen bedrijfje beginnen in hangmatten. Ze heeft nu genoeg geld om haar kinderen naar school te laten gaan. Schrijf een artikel over microkrediet. Stappenplan Leerlingen worden in 5 stappen begeleid om gericht informatie op het internet informatie te zoeken die nodig is voor het uitvoeren van de opdracht. Docenten krijgen op deze bijeenkomst informatie over dit stappenplan. Voorbereiding op uitvoering eerste fase project Docenten krijgen op deze bijeenkomst instructie over het zelf opzetten en uitvoeren van de eerste fase van het project Geld. Al doende leren: De module voor trainers 7

8 Dia 3 Opzet module 3 Bijeenkomsten A Introductie B Verdieping C Evaluatie U licht de opzet van de module toe. Opzet module Na deze introductiebijeenkomst (A) gaan de docenten twee weken zelf met een groep leerlingen met het project Geld aan de slag. Hierna volgt de verdiepingsbijeenkomst (B) waarin de docenten de eerste ervaringen uitwisselen en meer voorbeelden en informatie krijgen over het begeleiden van de leerlingen. De docenten krijgen verder aanwijzingen over hoe ze met de leerlingen kunnen toewerken naar de opbrengsten van het project (presentaties en verslagen). Tenslotte volgt (zes weken na bijeenkomst B) de afsluitende evaulatiebijeenkomst (C). Hierin wisselen de docenten ervaringen uit over het project Geld en ontwikkelen ze ideeën voor een mogelijk volgend project. Eye-opener Video-clip (twee leerlingen zoeken samen informatie op internet) Deze clip illustreert waar leerlingen moeite mee hebben als ze gericht informatie moeten zoeken op internet. Bijvoorbeeld: goede zoekwoorden kiezen hits scannen hits lezen en beoordelen Vraag de docenten wat ze opvalt in de video-clip en bespreek de kenmerken van het weinig gerichte zoekgedrag van de leerlingen en de taalproblemen die ze hebben. Doel: De docenten richten op de punten die in de begeleiding van de leerling centraal moeten staan: Ondersteuning bij gericht zoeken en verwerken van informatie Leesvaardigheid en woordenschat ontwikkelen. Al doende leren: De module voor trainers 8

9 Theorie Handout Strategiekaart Geef aan de hand van de hand-out en de dia een toelichting op de manier het stappenplan voor het zoeken en verwerken van informatie op internet. Dia 4 Stappenplan 1. Voorbereiden zoekopdracht 2. Zoekwoorden kiezen 3. Hits selecteren 4. Lezen en beoordelen 5. Evalueren en verwerken Licht iedere stap kort toe (voor informatie, zie Procesbeschrijving Al doende leren ). Vertel dat de stappen 2 t/m 5 (fase 2 van het project) in bijeenkomst B uitgebreid aan de orde zullen komen. En dat bijeenkomst A bedoeld is om de docenten toe te rusten om de fase 1 van het project te kunnen uitvoeren. Fase 1 eindigt op het moment dat de leerlingen goede zoekvragen hebben geformuleerd. In fase 2 (die wordt voorbereid op bijeenkomst B) gaan leerlingen volgens de stappen 2 t/m 5 van het stappenplan informatie op het internet zoeken en hun prestatie maken. Fase 1 Organisatie Prestaties kiezen Voorbereiden zoekopdracht U kondigt aan dat nu de volgende onderdelen van Fase 1 aan de orde komen het organiseren van het project op school het kiezen van de prestaties die leerlingen gaan uitvoeren hoe docenten leerlingen kunnen begeleiden bij het formuleren van goed zoekvragen Dia 5 Dia 6 Organisatie Planning Computers Digitaal schoolbord (of beamer) USB-sticks Organisatie De docenten moeten een periode plannen van 8 weken waarin de leerlingen twee keer per week aan hun prestaties kunnen werken. Fase 1 duurt 2 weken Fase 2 duurt 6 weken Computers: Er moeten voldoende computers beschikbaar zijn om de leerlingen in tweetallen aan hun prestaties te laten werken. Digitaal schoolbord: Dit is nodig om klassikaal instructie te kunnen geven en samen met de leerlingen te reflecteren op hun zoekgedrag op internet. USB-stick: Iedere leerling slaat op eigen USB-stick zijn/haar documenten op (geformuleerde vragen, verslagen, presentaties e.d.) Al doende leren: De module voor trainers 9

10 Oefening Handout Print powerpoint prestaties Geld geld Ieder groepje schrijft een artikel voor de schoolkrant over geld. Prestaties kiezen Laat de docenten in tweetallen de prestaties Geld analyseren op de volgende onderdelen: Zijn ze begrijpelijk en uitnodigend voor hun leerlingen? Zijn ze geschikt om uit te voeren met gebruik van internet? Vraag de docenten om de prestaties zo nodig geschikter te maken voor hun leerlingen en laat ze eventueel zelf andere aantrekkelijke en uitvoerbare prestaties ontwerpen. Bespreek de uitkomsten van de tweetallen plenair na. Vertel dat op bladzijden 4,5 van Procesbeschrijving Al doende leren (het document dat ze na afloop ter lezing meekrijgen) meer informatie staat over wat geschikte prestaties zijn. Voorbereiden van de zoekopdracht Laat de docenten in tweetallen bij een zelfgekozen prestatie goede onderzoeksvragen bedenken. Laat ze vervolgens bespreken welke problemen hun leerlingen zouden kunnen hebben als ze zelf onderzoeksvragen moeten formuleren en hoe ze hun leerlingen daarbij kunnen helpen. Vertel dat ze voor die ondersteuning aanwijzingen kunnen vinden op bladzijden 6/7 van Procesbeschrijving al doende leren. Praktijkopdracht Handout Praktijkopdracht A Licht de verschillende onderdelen van de praktijkopdracht toe: Lees Procesbeschrijving Al doende leren. Plan een project van 8 weken in het schoolrooster (twee werkmiddagen/-ochtenden per week). Inventariseer de technische infrastructuur (computers, e.d.). Maak een lijst van prestaties rond het thema Geld. Laat leerlingen in tweetallen een prestatie kiezen die ze samen willen uitvoeren. Begeleid de tweetallen bij het formuleren van goede onderzoeksvragen voor hun prestatie. Mail de gekozen prestaties met de bijbehorende onderzoeksvragen, voor bijeenkomst B. Al doende leren: De module voor trainers 10

11 B Verdiepingsbijeenkomst Al doende leren: De module voor trainers 11

12 Draaiboek verdiepingsbijeenkomst Uitwisseling Ervaringen Fase 1 Kwaliteit van onderzoeksvragen van leerlingen Theorie Discussie Demonstratie Praktijkopdracht Stappen 2 t/m 5 van stappenplan Drie manieren om het leren te stimuleren Het stimuleren van de taalontwikkeling Procesbeschrijving Al doende leren Het gebruik van het digitale schoolbord Uitvoeren van Fase 2 van het project (stappen 2 t/m 5 van het Stappenplan) Al doende leren: De module voor trainers 12

13 Eye-opener Handout Print van toegestuurde prestaties en bijbehorende onderzoeksvragen Laat docenten rapporteren over Fase 1: De keuze van prestaties Het formuleren van de onderzoeksvragen Voer een plenaire discussie over: De geschiktheid van de gekozen prestaties De kwaliteit van de onderzoeksvragen Moeilijkheden die leerlingen hebben met het formuleren van de vragen Mogelijkheden om de leerlingen hierbij te helpen Theorie 1: Het Stappenplan Geef eerst nog een keer een overzicht van het volledige Stappenplan. Dia 7 U licht nu de stappen 2 t/m 5 toe aan de hand van de dia s 8 t/m 13 Ter voorbereiding van deze toelichting leest u de bladzijden 8 t/m 19 van Procesbeschrijving Al doende leren. Dia 8 Dia 9 Leg uit dat voor stap 4 zowel het scannend lezen als het strategisch lezen nodig is. Daarom licht u voor deze stap dia s 10 en 11 toe. (zie hiervoor bladzijden 13 t/m 16 van Procesbeschrijving Al doende leren) Dia 10 Al doende leren: De module voor trainers 13

14 Stap 4: lezen en beoordelen II Strategisch lezen (kijk naar indelingen e.d.) Precies lezen: - hardop lezen - samen mondeling samenvatten - woordhulp gebruiken (volgende dia) Dia 11 Woordhulp lees een stukje terug of verder, daar staat misschien informatie waaruit je de betekenis kunt afleiden kijk naar de illustratie, misschien geeft die extra informatie kijk of je al een stukje van het woord kent zoek het woord op in een woordenboek of vraag de betekenis aan iemand Een beperkte beheersing van het Nederlands is een van de belangrijkste struikelblokken bij het gericht zoeken van informatie op het internet. Leg daarom de nadruk op het belang van het stimuleren van de taalontwikkeling en licht de aanpak Woordhulp toe (zie hiervoor bladzijden 20 en 21 van De Procesbeschrijving). Dia 12 Dia 13 Theorie 2: Stimuleren van leren & taalontwikkeling Leg uit dat docenten er op drie manieren voor kunnen zorgen dat hun NT2-leerlingen steeds doelgerichter en effectiever op internet informatie gaan zoeken. Een van de krachtige middelen is het op een goede manier demostreren (modelen) van gericht zoekgedrag. Dit kan bijvoorbeeld met behulp van beamer of digitaal schoolbord (later in Dia 14 deze bijeenkomst geeft u hiervan een demonstratie en/of laat u hier een video-clip van zien.). Verder is het van belang dat docenten hun leerlingen stimuleren om te reflecteren op de manier waarop ze zoeken. Bijvoorbeeld aan de hand van de strategiekaart met het Stappenplan (Zie voor toelichting op dit onderdeel bladzijde 2 van Procesbeschrijving.). Dia 15 Benadruk het belang van taalstimulering. Docenten kunnen aan het begin van een project een Woordweb maken: leerlingen bedenken allerlei woorden die ze bij het thema vinden passen. De docent bespreekt de woorden met de leerlingen. De werking van de Woordhulp besprak u al bij dia 12. Voor het consolideren (laten onthouden) van de woorden kunnen docenten de leerlingen woordenlijsten laten aanleggen. (Zie voor taalstimulering bladzijden 20 en 21 van Procesbeschrijving.) Al doende leren: De module voor trainers 14

15 Discussie Handout Procesbeschrijving Al doende leren Demonstratie Video-clip Les met digitaal schoolbord/beamer Vraagt de docenten of ze nog vragen hebben over het document dat ze voor deze bijeenkomst hebben gelezen: Procesbeschrijving Al doende leren. Inmiddels is op deze bijeenkomst al veel van de inhoud van de Procesbeschrijving aan de orde geweest, maar het is verstandig om bij de docenten na te gaan of bepaalde onderdelen toch nog verduidelijking nodig hebben. U laat de video-clip zien waarop een docent zelf modelt hoe je gericht informatie zoekt op het internet. U kunt dit ook zelf voordoen met gebruikmaking van digitaal schoolbord of beamer. Door hardop te denken tijdens het zoeken laat u de docenten merken op welke manier zij hun leerlingen het voorbeeld kunnen geven van slim zoeken op internet. U wijst de docenten erop dat digitaal schoolbord en beamer uitstekende hulmiddelen zijn bij vier verschillende lesonderdelen. (Zie bladzijden 3 en 4 van Procesbeschrijving.) Dia 16 Praktijkopdracht Handout Praktijkopdracht B Licht de onderdelen van de praktijkopdracht toe: Voer Fase 2 van het project uit (stappen 2 t/m 5 van het Stappenplan. Begeleid de leerlingen bij het maken van hun verslagen en hun Powerpoint-presentaties (voor criteria zie dia 17). Neem voor de evaluatiebijeenkomst (C) mee: de verslagen van de leerlingen, de woordenlijsten die ze gemaakt hebben en hun Powerpoint-presentaties (zoveel mogelijk materiaal op USBstick). Bereid een korte Powerpoint-presentatie (maximaal 5 dia s) voor over succeservaringen en knelpunten in Fase 2, geïllustreerd met een paar voorbeelden van eindproducten van leerlingen Beoordeling verslagen & presentaties Inhoud Vorm Omvang Gebruik van nieuwe woorden Correct taalgebruik (verslagen) Netheid (verslagen) Dia 17 Licht tenslotte nog de criteria toe waarop de docenten de verslagen en presentaties (dia 17) en de woordenlijsten (dia 18) van de leerlingen kunnen beoordelen. Benadruk dat deze criteria vooraf bij de leerlingen bekend moeten zijn. Het is de bedoeling dat de docenten de leerlingen tijdens het project regelmatig ondersteunen om te bevorderen dat hun eindproducten (verslagen, Powerpoints en woordenlijsten) zoveel mogelijk aan deze criteria voldoen. 1 Afhankelijk van het aantal deelnemers geeft u aan hoeveel tijd de docenten hiervoor hebben op de evaluatiebijeenkomst. Al doende leren: De module voor trainers 15

16 Beoordeling woordenlijsten Omvang Kwaliteit woordomschrijvingen 18 Dia 18 Al doende leren: De module voor trainers 16

17 C Evaluatiebijeenkomst Al doende leren: De module voor trainers 17

18 Draaiboek Evaluatiebijeenkomst Uitwisseling & evaluatie Oefening Succeservaringen en knelpunten (het proces) Kwaliteit van eindproducten van leerlingen Voorbereiden van een nieuw project Al doende leren: De module voor trainers 18

19 Uitwisseling & Evaluatie Powerpointpresentaties van met het project: aan de hand van hun powerpoint en geïllustreerd Laat de docenten elk een korte presentatie geven van hun ervaringen docenten met voorbeelden van eindproducten van de leerlingen. Eindproducten van hun leerlingen Evaluatie van het proces Toepassen van het stappenplan Kwaliteit van de reflectie Kwaliteit van de samenwerking tussen leerlingen Vraag de toehoorders om op de volgende punten in de presentaties te letten: Hoe verliep het proces op school? (dia 19) Wat is de kwaliteit van de eindproducten? (dia s 17 en 18 van bijeenkomst B) 19 Stel de volgende vragen in de plenaire discussie na afloop van een presentatie: Hebben jullie nieuwe elementen gehoord die je zelf wilt toepassen in volgende projecten? Heb je tips die de presentator zou kunnen gebruiken bij het uitvoeren van volgende projecten? Oefening U vraagt de docenten ideeën te ontwikkelen voor een volgend project. Hierbij maken ze gebruik maken van de ervaringen die in de evaluatie zijn gepresenteerd. Opbrengst van deze oefening is dat de docenten een thema hebben gekozen voor een volgend project met een paar voorbeelden van mogelijke bijbehorende prestaties Thema s Laat de docenten in tweetallen thema s bedenken voor een volgend project. De docenten kiezen daarna plenair het meest geschikte thema voor hun school. Criteria prestaties Aantrekkelijk en uitdagend voor leerlingen Ruimte voor aanpassing in overleg met de leerlingen Voor uitvoering is zoeken op internet nodig Er zijn eenvoudige sites te vinden met de nodige informatie De leerlingen hebben zoekwoorden nodig om de opdracht uit te voeren De pestaties besteden expliciet aandacht aan onbekende woorden en uitdrukkingen Prestaties Laat de docenten in tweetallen prestaties ontwerpen volgens de criteria van dia 20. In een plenaire uitwisseling van de verschillende ideeën ontstaat een lijst van de meest geschikte prestaties. 20 Dia 20 Al doende leren: De module voor trainers 19

Al Doende Leren. Werken aan mediawijsheid en taalvaardigheid bij NT2-leerlingen in het VMBO. projectbeschrijving

Al Doende Leren. Werken aan mediawijsheid en taalvaardigheid bij NT2-leerlingen in het VMBO. projectbeschrijving Al Doende Leren Werken aan mediawijsheid en taalvaardigheid bij NT2-leerlingen in het VMBO projectbeschrijving Marijn Tanis (Vrije Universiteit Amsterdam) april 2010 Al Doende Leren - projectbeschrijving

Nadere informatie

Al Doende Leren. Werken aan mediawijsheid en taalvaardigheid bij NT2-leerlingen in het VMBO. Marijn Tanis (Vrije Universiteit Amsterdam)

Al Doende Leren. Werken aan mediawijsheid en taalvaardigheid bij NT2-leerlingen in het VMBO. Marijn Tanis (Vrije Universiteit Amsterdam) Al Doende Leren Werken aan mediawijsheid en taalvaardigheid bij NT2-leerlingen in het VMBO Marijn Tanis (Vrije Universiteit Amsterdam) i.s.m. Els Kuiper (Vrije Universiteit Amsterdam) Kees Broekhof (Sardes)

Nadere informatie

Training. Vergaderen

Training. Vergaderen Training Vergaderen Halide Temel 1-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Opdracht Luciferspel 6 Theorie 7 Opdracht - Vergaderen 12

Nadere informatie

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding (Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding Aan de slag met lezen in beroepsgerichte vakken Voor de verbetering van leesvaardigheid is het belangrijk dat leerlingen regelmatig en veel lezen. Hoe krijg

Nadere informatie

Schrijf je leerwensen voor deze training op. Laat je hierbij inspireren door je standpunten bij de uitspraken die de trainer net gedaan heeft.

Schrijf je leerwensen voor deze training op. Laat je hierbij inspireren door je standpunten bij de uitspraken die de trainer net gedaan heeft. DAG 1 OPDRACHT BESCHIKBARE HULPMIDDELEN TIJD LEEROPBRENGSTEN 1.1. Schrijf je leerwensen op Post-it en flip-over met als titel: Leerwensen 5-10 minuten Bewust bezig zijn met je eigen ontwikkeling als begeleider

Nadere informatie

Nederlands in Uitvoering

Nederlands in Uitvoering Nederlands in Uitvoering Leerjaar 2 Een leefbare school Een presentatie houden Algemene modulegegevens Leerjaar: 2 Taaltaak: Een mondelinge presentatie houden Thema: Een leefbare omgeving (sectorthema

Nadere informatie

Nederlands in Uitvoering

Nederlands in Uitvoering Nederlands in Uitvoering Leerjaar 1 Toekomst Een interview houden Algemene modulegegevens Leerjaar: 1 Taaltaak: Een interview houden Thema: Toekomst Leerstijlvariant: BEKIJK - DENK - DOE - ERVAAR Beschrijving

Nadere informatie

Presentaties: presenteer jezelf met PowerPoint

Presentaties: presenteer jezelf met PowerPoint Werkblad 13C Presentaties: presenteer jezelf met PowerPoint Leerjaar 1 Presentaties maken Presentaties algemeen Stappenplan: wat gaan we deze week doen? Praten over presentaties en presenteren Een PowerPoint-presentatie

Nadere informatie

Lesbeschrijving Nederlands

Lesbeschrijving Nederlands Lesbeschrijving Nederlands Overzicht Leerjaar 1 VOx leerlijn nr. 1 Mondelinge taal Onderdeel nr. 1.3 Spreekvaardigheid Subonderdeel nr. 1.3.1 Spreken Lesnummer 34 Titel van de les Ik houd mijn spreekbeurt

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 1. Boeven in beeld Les 1. Boeven in beeld Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 120 minuten Samenvatting van de les De les begint met een klassikaal

Nadere informatie

Voorlezen en vertellen - ROC 4. Voorlezen en vertellen ROC 4

Voorlezen en vertellen - ROC 4. Voorlezen en vertellen ROC 4 Voorlezen en vertellen ROC 4 135 136 Voorlezen en vertellen - ROC 4 1. Interactief voorlezen Waar gaat het over? Tijdens je stage heb je vast wel eens een juf zien voorlezen aan de klas. Tijdens het voorlezen

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

HOE KOM IK VAN LEERDOELEN TOT EEN LES?

HOE KOM IK VAN LEERDOELEN TOT EEN LES? OPDRACHT HOE KOM IK VAN LEERDOELEN TOT EEN LES? In deze opdracht doorloop je in vogelvlucht alle stappen die je kunt zetten om van leerdoelen te komen tot een goede les voor de leerlingen. Het betreft

Nadere informatie

AANBOD. Theorielessen (vakleer) Studenten krijgen voorbeelden van passend taalgebruik in de beroepspraktijk, zoals in een klachtgesprek of offerte.

AANBOD. Theorielessen (vakleer) Studenten krijgen voorbeelden van passend taalgebruik in de beroepspraktijk, zoals in een klachtgesprek of offerte. AANBOD Theorielessen (vakleer) Studenten krijgen voorbeelden van passend taalgebruik in de beroepspraktijk, zoals in een klachtgesprek of offerte. ACTIE Theorielessen (vakleer) Verzamel voorbeelden van

Nadere informatie

Module 9 Kennis delen en coachen

Module 9 Kennis delen en coachen OPDRACHTEN Verzorgende IG Maatschappelijke Zorg Module 9 Kennis delen en coachen Inhoudsopgave Leeropdrachten 3 Leren 5 A Hoe leer ik? 5 B Bevorderende en belemmerende factoren 7 C Plan van aanpak bij

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT BOVENBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT BOVENBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT BOVENBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Gevorderde geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 3 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Gevorderde geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 3 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie

DOCENTHANDLEIDING BIJ ONDERWIJSPROGRAMMA

DOCENTHANDLEIDING BIJ ONDERWIJSPROGRAMMA DOCENTHANDEIDING BIJ ONDERWIJSPROGRAA Bijeenkomst Naam: Dag 1 intro ocatie/opstelling: Hotel De Witte Raaf, Noordwijk Hoofdzaal: Tuinzaal Subzaal: Kruidenkamer Opstelling: U-vorm Aantal deelnemers: 14

Nadere informatie

Datum: Les in reeks (nr1): Beginsituatie: wat is de aanpak van de kandidaten bij het beantwoorden van examenvragen

Datum: Les in reeks (nr1): Beginsituatie: wat is de aanpak van de kandidaten bij het beantwoorden van examenvragen LESPLANNEN MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN EXAMENTRAINING2 HAVO/VWO Leerdoelen les 1: Kandidaten reflecteren op: o welke strategie ze gebruiken om een examenvraag te kunnen beantwoorden o hoe ze met bronnen

Nadere informatie

Met welk werk kunnen kinderen uit groep 5-6 thuiskomen en hoe kunt u uw kind thuis helpen?

Met welk werk kunnen kinderen uit groep 5-6 thuiskomen en hoe kunt u uw kind thuis helpen? Met welk werk kunnen kinderen uit groep 5-6 thuiskomen en hoe kunt u uw kind thuis helpen? In groep 5-6 nemen kinderen steeds vaker werk mee naar huis. Vaak vinden kinderen het leuk om thuis aan schooldingen

Nadere informatie

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers?

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Cor Aarnoutse Wat doe je met kinderen die moeite hebben met begrijpend lezen? In dit artikel zullen we antwoord geven op deze vraag. Voor meer informatie verwijzen

Nadere informatie

Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten

Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten Project Verwenmorgen voor ouderen organiseren Groepen van 5 leerlingen Totaal: 560 minuten Inleiding en werkwijze: De meeste ouderen vinden het leuk om samen met jongeren iets te doen. Op deze manier hebben

Nadere informatie

Een overtuigende tekst schrijven

Een overtuigende tekst schrijven Een overtuigende tekst schrijven Taalhandeling: Betogen Betogen ervaarles Schrijftaak: Je mening geven over een andere manier van herdenken op school instructieles oefenlesles Lesdoel: Leerlingen kennen

Nadere informatie

Mijn computer is leuk

Mijn computer is leuk Handleiding Mijn computer is leuk Ouders praten samen over computers, kinderen en opvoeding Pharos, 2014 Marjolijn van Leeuwen INHOUDSOPGAVE Inleiding blz. 3 De themabijeenkomst blz. 5 Thema 1, oefeningen

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Opbrengstgericht werken bij andere vakken Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Doel Leerkrachten kunnen een les tekenen of geschiedenis ontwerpen volgens de uitgangspunten van OGW die ze direct

Nadere informatie

DRAAIBOEK Ouderavonden LOGO 3000

DRAAIBOEK Ouderavonden LOGO 3000 DRAAIBOEK Ouderavonden LOGO 3000 Draaiboek Ouderavonden LOGO 3000 i 1. Opzet van de bijeenkomsten Dit draaiboek geeft informatie over 4 ouderbijeenkomsten, die u kunt organiseren rond woordenschat en LOGO

Nadere informatie

project: Introductie Helpende Zorg & Welzijn

project: Introductie Helpende Zorg & Welzijn project: Introductie Helpende Zorg & Welzijn. > Cas us Vmbo Morgenland heeft een afdeling Zorg & Welzijn. De school merkt dat de leerlingen van deze afdeling graag wat meer willen weten over het beroep

Nadere informatie

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 Inhoud 1 > Uitgangspunten 9 2 > Kerndoelen 11 3 > Materialen 12 4 > Aan de slag 15 5 > Introductie van de manier van werken 22 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 7 > Waarom samenwerkend

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: AV-technieken. Video 10. Het eindproduct AV-03-10-01. Voorkennis: Je hebt de opdracht De eindmontage afgerond.

OPDRACHTKAART. Thema: AV-technieken. Video 10. Het eindproduct AV-03-10-01. Voorkennis: Je hebt de opdracht De eindmontage afgerond. OPDRACHTKAART AV-03-10-01 Voorkennis: Je hebt de opdracht De eindmontage afgerond. Intro: Nu het eindproduct klaar is, kun je de commercial presenteren aan de klas en aan je docent. Alle commercials zullen

Nadere informatie

? Hier heb ik een vraag bij.?? Dit snap ik niet.! Dit valt me op! N Dit is nieuw voor me.

? Hier heb ik een vraag bij.?? Dit snap ik niet.! Dit valt me op! N Dit is nieuw voor me. Zonder hulp: onduidelijkheden ophelderen 1. Lees de tekst actief. Schrijf de volgende tekens in de kantlijn bij de tekst om te laten zien dat je actief leest. X Dit klopt niet met wat ik al wist/dacht.

Nadere informatie

Het Sectorwerkstuk 2015-2016

Het Sectorwerkstuk 2015-2016 Het Sectorwerkstuk 2015-2016 Inhoud Inleiding... 3 Het Sectorwerkstuk... 4 De opbouw... 4 De voorbereiding... 5 Het onderzoek... 6 De verwerking... 7 De presentatie... 7 Het filmpje... 7 Het werkstuk...

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

Peilstation Intensief Melden

Peilstation Intensief Melden Peilstation Intensief Melden Nederlands Centrum voor Beroepsziekten AMC Presentatie casus beroepsziekte en Capita Selecta 5 e PIM workshop, najaar 2013 Nederlands Centrum voor Beroepsziekten, AMC/Coronel

Nadere informatie

Doel Het vergroten van de motivatie en het zelfvertrouwen van de leerlingen, het bevorderen van de effectieve leertijd en sociale vaardigheden.

Doel Het vergroten van de motivatie en het zelfvertrouwen van de leerlingen, het bevorderen van de effectieve leertijd en sociale vaardigheden. Ontwikkelingslijn: Ontwikkelingsveld 2: Eigenaar: Coöperatief leren Tandemleren Inge Kiers Doel Het vergroten van de motivatie en het zelfvertrouwen van de leerlingen, het bevorderen van de effectieve

Nadere informatie

op (afnemende) sturing Een interventie gericht op docenten bij het opleiden en begeleiden van studenten naar zelfstandig beroepsbeoefenaars.

op (afnemende) sturing Een interventie gericht op docenten bij het opleiden en begeleiden van studenten naar zelfstandig beroepsbeoefenaars. op (afnemende) sturing Een interventie gericht op docenten bij het opleiden en begeleiden van studenten naar zelfstandig beroepsbeoefenaars. Auteur: Anneke Lucassen Zelfevaluatie begeleiden bij zelfstandig

Nadere informatie

Week 1 twee weken voorafgaand aan het Voorleesontbijt. Bijeenkomst 1. Materiaal

Week 1 twee weken voorafgaand aan het Voorleesontbijt. Bijeenkomst 1. Materiaal Introductie Deze lesmodule is geschreven voor een project van 5 bijeenkomsten van elk 60 minuten, waarvan de laatste bijeenkomst het werkelijke Voorleesontbijt is. Het aantal, de duur en inhoud van de

Nadere informatie

HUISWERKGIDS SCHOOLJAAR 2011-2012

HUISWERKGIDS SCHOOLJAAR 2011-2012 HUISWERKGIDS SCHOOLJAAR 2011-2012 1 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk bladzijde 1. Inleiding De huiswerkgids 3 2. Hoe maak en leer je huiswerk? 4 3. Het leren van woorden (spelling/engels) 5 4. Het leren van topografie

Nadere informatie

China Pagina 1. - Wie nodig jij uit voor een Chinese maaltijd? -

China Pagina 1. - Wie nodig jij uit voor een Chinese maaltijd? - China Pagina 1 Colofon Uitnodiging voor maaltijd in Chinees Les voor groep 6-8 150-180 minuten Handvaardigheid Let op! In deze les opzet werken leerlingen in tweetallen, en maken samen 1 werkstuk, maar

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie

Nederlands in Uitvoering

Nederlands in Uitvoering Nederlands in Uitvoering Leerjaar 1 Sport & spel Een mondelinge instructie begrijpen Algemene modulegegevens Leerjaar: 1 Taaltaak: Een mondelinge instructie begrijpen Thema: Sport & spel Leerstijlvariant:

Nadere informatie

Sectorwerkstuk 2010-2011

Sectorwerkstuk 2010-2011 Sectorwerkstuk 2010-2011 Namen: ---------------------------------------------------------------------------------------- Klas: -------------------- Sector: --------------------------------------------

Nadere informatie

Naam:. Namen groepsleden:... Begeleider:

Naam:. Namen groepsleden:... Begeleider: Naam:. Klas: Namen groepsleden:........ Begeleider: 1 Inleiding In deze projectweek ga je onderzoek doen. Dit onderzoek is ter voorbereiding op het sectorwerkstuk in de vierde klas. Dit boekje is jouw

Nadere informatie

COMMUNICATIE technieken. voor leidinggevenden

COMMUNICATIE technieken. voor leidinggevenden COMMUNICATIE technieken voor leidinggevenden Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

Beroepenwerkstuk 3 havo / 3 vwo

Beroepenwerkstuk 3 havo / 3 vwo Beroepenwerkstuk 3 havo / 3 vwo 2016-2017 INHOUDSOPGAVE Inleiding 3 Opdracht 4 Stappenplan 4 Logboek 8 Overzicht van taken 9 Planning 10 Informatiebronnen profielkeuze 13 2 INLEIDING In de tweede fase

Nadere informatie

De Voorleesvogel voor ouders en kleuters. Draaiboek voor de leerkracht

De Voorleesvogel voor ouders en kleuters. Draaiboek voor de leerkracht De Voorleesvogel voor ouders en kleuters Draaiboek voor de leerkracht 1 Openbare Bibliotheek Amsterdam Team Educatie 020-5230786 / 780 g.vanderbijl@oba.nl 2 Inhoud In het kort... 4 Een planning... 6 1.

Nadere informatie

Lesbrief bij Niemand mag het weten. Trudy van Harten

Lesbrief bij Niemand mag het weten. Trudy van Harten Lesbrief bij Niemand mag het weten Trudy van Harten Voor groep 6 en 7 Inhoud van deze lesbrief - Thema s in het boek - Lesopzet - Doel van de les - Uitwerking - Bijlage 1: Opdrachtenblad - Bijlage 2: Niemand

Nadere informatie

? Hier heb ik een vraag bij.?? Dit snap ik niet.! Dit valt me op! N Dit is nieuw voor me.

? Hier heb ik een vraag bij.?? Dit snap ik niet.! Dit valt me op! N Dit is nieuw voor me. 1. Kijk naar de titel en de tussenkopjes van de tekst. Kijk ook naar het plaatje. Waar gaat de tekst over? 2. Tijdens deze les let je extra op moeilijke woorden in de tekst. Kies of je opdracht 1 met hulp

Nadere informatie

Sectorwerkstuk 2012-2013

Sectorwerkstuk 2012-2013 Sectorwerkstuk 2012-2013 Namen: ---------------------------------------------------------------------------------------- Klas: -------------------- Sector: --------------------------------------------

Nadere informatie

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren.

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren. Oriëntatie: Het doel van deze lessenserie is: bestaande foto s zoeken met een eigen verhaal erbij. Dan gaan jullie mensen deze fotoserie voorleggen en vragen welk verhaal zij erin zien. Tot slot gaan jullie

Nadere informatie

Beroepsgerichte Vorming, opleiding handel en administratie of Project Algemene Vakken

Beroepsgerichte Vorming, opleiding handel en administratie of Project Algemene Vakken ONTBIJT OP SCHOOL De jongeren organiseren zelf een ontbijt op school. Ze bepalen hoe het ontbijt er zal uitzien en staan ook in voor de praktische organisatie. Hiervoor moeten ze een heel aantal zaken

Nadere informatie

Taalzwakke studenten? Stimuleer taalontwikkeling óók in de vaklessen

Taalzwakke studenten? Stimuleer taalontwikkeling óók in de vaklessen Taalzwakke studenten? Stimuleer taalontwikkeling óók in de vaklessen Ellis Eerdmans CINOP Juni 2012 Programma Welkom + intro Wat doe je in je lessen? Taalproblemen alleen bij dyslectische studenten? Hoe

Nadere informatie

Een educatief programma voor groep 7 en 8 Handleiding Deel 2 Nationaal Park Lauwersmeer

Een educatief programma voor groep 7 en 8 Handleiding Deel 2 Nationaal Park Lauwersmeer Een educatief programma voor groep 7 en 8 Handleiding Deel 2 Nationaal Park Lauwersmeer Inhoudsopgave Deel 2: programma Nationaal Park Lauwersmeer 1. Planning en organisatie 1.1. Voordat u begint 1.2.

Nadere informatie

HOERA, een meisje Ondertitel: Analyseren

HOERA, een meisje Ondertitel: Analyseren HOERA, een meisje Ondertitel: Analyseren 1. Inleiding Aan de hand van een concept cartoon verdiepen leerlingen zich in de vraag hoe het komt dat een meisje een meisje is. Een concept cartoon is een visuele

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken aan leren leren

Opbrengstgericht werken aan leren leren Opbrengstgericht werken aan leren leren Draaiboek - vervolgbijeenkomst 2 Procesfasering bij Leren Leren CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs LECSO Colofon Deze uitgave maakt onderdeel

Nadere informatie

TRAINING 1. Tijd: Onderwerp: Waarom Resultaat Werkvorm Materiaal

TRAINING 1. Tijd: Onderwerp: Waarom Resultaat Werkvorm Materiaal DRAAIBOEK TRAINING 1, 2,3,4,5 REALISTEN ROADMOVIE De prezi presentatie voor de trainingsbijeenkomsten vindt u via de onderstaande link. https://prezi.com/0txqqdqmauta/training-realisten-roadmovie-5-bijeenkomsten/

Nadere informatie

Aan de slag met het. Leren Inhoud Geven

Aan de slag met het. Leren Inhoud Geven Aan de slag met het ontwikkelmodel Samen Leren Inhoud Geven Het ontwikkelmodel Samen Leren Inhoud Geven is een handvat om de dialoog te voeren over de ontwikkeling naar een lerende organisatie. Door hierover

Nadere informatie

Verlegen om woorden Lesbrief voor vmbo

Verlegen om woorden Lesbrief voor vmbo Verlegen om woorden Lesbrief voor vmbo Voor de lessen Nederlands, PSO en LOB. Verlegen om woorden is een pakket met tips en handvatten om een ouderbijeenkomst te organiseren over ouderbetrokkenheid en

Nadere informatie

Sectorwerkstuk. Kandinsky College. locatie Sint Jorisschool

Sectorwerkstuk. Kandinsky College. locatie Sint Jorisschool Sectorwerkstuk Kandinsky College locatie Sint Jorisschool schooljaar 2015-2016 1 Wat is het sectorwerkstuk? Het sectorwerkstuk is een werkstuk dat je maakt in klas vier over de door jou gekozen sector.

Nadere informatie

Checklist Begrijpend lezen en woordenschat Curriculum Nederlands ? - + +

Checklist Begrijpend lezen en woordenschat Curriculum Nederlands ? - + + Checklist Begrijpend lezen en woordenschat Curriculum Nederlands? - + + De gebruikte methoden stellen duidelijke (toetsbare) doelen en leerlijnen voor begrijpend lezen. Zwakke lezers krijgen een aanvullend

Nadere informatie

SECTORPROJECT 4 VMBO - T

SECTORPROJECT 4 VMBO - T SECTORPROJECT 4 VMBO - T 2016-2017 handleiding leerlingen inhoud: inleiding stappenplan logboek beoordelingsformulier tijdpad 1 INLEIDING SECTORPROJECT VOOR 4 VMBO-T Alle leerlingen van het vmbo theoretische

Nadere informatie

Begrijpend luisteren. Annemarieke Kool. CPS Onderwijsontwikkeling en advies WWW.CPS.NL

Begrijpend luisteren. Annemarieke Kool. CPS Onderwijsontwikkeling en advies WWW.CPS.NL Begrijpend luisteren Annemarieke Kool CPS Onderwijsontwikkeling en advies WWW.CPS.NL Programma 1. Welkom 2. Doelen van workshop 3. Strategieën en voorbeelden 4. Differentiëren mbv taxonomie 5. Oefening

Nadere informatie

Audit WoordenSchatuitbreiding.

Audit WoordenSchatuitbreiding. Naam: Groep: Audit WoordenSchatuitbreiding. Invoeringsfase: Opmerkingen (knelpunten afspraken): Datum: Tijd: 1. Doelen: a. b. c. 2. Discussie en/of reflectie: 3. Klassenbezoek / feedback: Werkwijze: Observatiepunten

Nadere informatie

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Inleiding De checklist Gesprek voeren 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een gesprek moeten kunnen voeren op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht hoe de

Nadere informatie

Strategisch lezen voor beroep en studie

Strategisch lezen voor beroep en studie Strategisch lezen voor beroep en studie Roos Scharten (Expertisecentrum Nederlands) Georgia Vasilaras (ROC de Leijgraaf) Edith Vissers (KPC Groep) 9 december 2015 Leijgraaf: het uitgangspunt! Elke professional

Nadere informatie

Bijeenkomst 7: Evalueren op schoolniveau (team)

Bijeenkomst 7: Evalueren op schoolniveau (team) Bijeenkomst 7: Evalueren op schoolniveau (team) Passende perspectieven taal Bijeenkomst 7 Doel: Team bijeenkomst Evalueren op schoolniveau Evaluatie van de werkwijze van Passende perspectieven met het

Nadere informatie

Inhoud Trainersmap Verdieping

Inhoud Trainersmap Verdieping Inhoud Trainersmap Verdieping 2 Module 9 Taal Module 10 Rekenen/wiskunde en Science (basisonderwijs) Module 11 Sociaal-emotionele ontwikkeling - verdieping Module 12 Sensomotorische ontwikkeling - verdieping

Nadere informatie

LES 1: VOORLEZEN met STRATEGIE WEEK 1.1 0, 1, 4 en 6

LES 1: VOORLEZEN met STRATEGIE WEEK 1.1 0, 1, 4 en 6 LES 1: VOORLEZEN met STRATEGIE WEEK 1.1 0, 1, 4 en 6 Lesdoel: De kinderen vergroten hun tekstbegrip door interactie over het verhaal en hun metacognitieve vaardigheden door het oefenen en toepassen van

Nadere informatie

TRAINING interactievaardigheden BSO

TRAINING interactievaardigheden BSO TRAINING interactievaardigheden BSO Eerste bijeenkomst: Kinderen en hun ontwikkeling in de bso Leerdoelen van de eerste bijeenkomst: Duur van de bijeenkomst: De pedagogisch medewerkers weten grofweg welke

Nadere informatie

Een gebouw inrichten. Lesbrief over inrichting en afwerking. Project Topstages www.ontdektechniek.nu

Een gebouw inrichten. Lesbrief over inrichting en afwerking. Project Topstages www.ontdektechniek.nu Een gebouw inrichten Lesbrief over inrichting en afwerking Project Topstages www.ontdektechniek.nu Deel A: Voorbereiding Inleiding Het Mondial College krijgt binnenkort een nieuw gebouw. In dit gebouw

Nadere informatie

DE ENERGIEKOFFER EN ONDERZOEKSVRAGEN VERZINNEN

DE ENERGIEKOFFER EN ONDERZOEKSVRAGEN VERZINNEN ACTIEFICHE - SECUNDAIR DE ENERGIEKOFFER EN ONDERZOEKSVRAGEN VERZINNEN Soorten onderzoek: Bevestigend (vraag en methode door lkr, resultaat op voorhand gekend) Gestuurd (vraag en methode door lkr) Begeleid

Nadere informatie

F3.3 Ouderbetrokkenheid Draaiboek bijeenkomst werken met een portfolio

F3.3 Ouderbetrokkenheid Draaiboek bijeenkomst werken met een portfolio F3.3 Ouderbetrokkenheid Draaiboek bijeenkomst werken met een portfolio F3.3 DRAAIBOEK OUDERBETROKKENHEID Bijeenkomst werken met een portfolio Door Kees Broekhof (Sardes) Draaiboek bijeeenkomst werken met

Nadere informatie

Eindrapportage APC project Huisartsopleidingen. Onderwijsproduct: 8 Training doelgericht communiceren

Eindrapportage APC project Huisartsopleidingen. Onderwijsproduct: 8 Training doelgericht communiceren Eindrapportage APC project Huisartsopleidingen Onderwijsproduct: 8 Training doelgericht communiceren Projectgroep Communicatie Huisartsopleiding Nederland Utrecht, mei 2014 8 Train the trainer: workshop

Nadere informatie

Checklist Presentatie geven 2F - handleiding

Checklist Presentatie geven 2F - handleiding Checklist Presentatie geven 2F - handleiding Inleiding De checklist Presentatie geven 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een presentatie moeten kunnen geven op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht

Nadere informatie

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Begrijpend luisteren WWW.CPS.NL

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Begrijpend luisteren WWW.CPS.NL Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Begrijpend luisteren WWW.CPS.NL Contactgegevens Annemarieke Kool a.kool@cps.nl 06 55 81 87 65 Programma 1. Welkom 2. Doelen van workshop 3. Theorie strategieën

Nadere informatie

Naam leerlingen. Groep BBL 1 Nederlands. Verdiepend arrangement. Basisarrange ment. Leertijd; 5 keer per week 45 minuten werken aan de basisdoelen.

Naam leerlingen. Groep BBL 1 Nederlands. Verdiepend arrangement. Basisarrange ment. Leertijd; 5 keer per week 45 minuten werken aan de basisdoelen. Verdiepend Basisarrange ment Naam leerlingen Groep BBL 1 Nederlands Leertijd; 5 keer per week 45 minuten werken aan de basisdoelen. - 5 keer per week 45 minuten basisdoelen toepassen in verdiepende contexten.

Nadere informatie

Kop. Romp. Lesbrief Zoekgedrag Leerjaar 1-Profiel 1,2,3

Kop. Romp. Lesbrief Zoekgedrag Leerjaar 1-Profiel 1,2,3 Lesbrief Zoekgedrag Leerjaar 1-Profiel 1,2,3 Tijd: 45 50 minuten Kop Introductie Introduceer de opdracht kort: Informatie opzoeken op internet gaat snel en is gemakkelijk toegankelijk. Soms is het niet

Nadere informatie

Spreek tot de verbeelding

Spreek tot de verbeelding De beste training; spreken met PowerPoints Unieke training pakt alle aspecten voor inspirerende presentaties Voor wie - sprekers - Directeuren - Managers - Adviseurs - jou Wat - Presenteren van plannen

Nadere informatie

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 1: Communiceren en sociaal contact onderhouden

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 1: Communiceren en sociaal contact onderhouden Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 1: : Thema 1 1. Introductieles De leerling vertelt waarom het belangrijk is om goed te presenteren. Arbeidsvoorbereidend

Nadere informatie

Les 1. Inleiding. Les 2. Debat

Les 1. Inleiding. Les 2. Debat lesbrief docent Inleiding In een serie van twee lessen worden leerlingen klaargestoomd voor een einddebat in het AAMU, museum voor hedendaagse Aboriginal kunst, in samenwerking met IDEA, International

Nadere informatie

Instapmodule Niveau A2

Instapmodule Niveau A2 Instapmodule Niveau A2 Instapmodule ter voorbereiding op Nieuwsrekenen in het s(b)o september 2013 www. nieuwsbegrip.nl Gebruikswijzer Inleiding Deze instapmodule is bedoeld als voorbereiding op het Nieuwsrekenen

Nadere informatie

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS CONFERENTIE STEUNPUNT GOK: De lat hoog voor iedereen!, Leuven 18 september STROOM KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen

Nadere informatie

Gebruik het vragenmachientje en bedenk een onderzoeksvraag

Gebruik het vragenmachientje en bedenk een onderzoeksvraag Instructieblad Gebruik het vragenmachientje en bedenk een onderzoeksvraag Onderzoeken is leuk omdat je wat over jezelf leert: wat je kunt en hoe creatief je bent. Ook leer je over je omgeving en de wereld.

Nadere informatie

Kijkwijzer 2.0, Methodiek voor kwaliteitsverbetering in Brede Scholen

Kijkwijzer 2.0, Methodiek voor kwaliteitsverbetering in Brede Scholen Kijkwijzer 2.0, Methodiek voor kwaliteitsverbetering in Brede Scholen Agenda 1. Kwaliteitsontwikkeling in Brede Scholen in Brussel en Kent - Verwachtingen? 2. Extended Schools & kwaliteitsontwikkeling

Nadere informatie

SPORT en Conditie. Bron: www.wiskunde-vmbo.nl/.../module%202%20sport%20en%20conditie%202010.doc Module 2. Datum:...

SPORT en Conditie. Bron: www.wiskunde-vmbo.nl/.../module%202%20sport%20en%20conditie%202010.doc Module 2. Datum:... Module 2 SPORT en Conditie Datum:... Leerling:... Klas:... Dit ga je doen Je leert vanuit de theorie wat er precies bedoeld wordt met conditie, en waarom het zo belangrijk is. Want wanneer is je conditie

Nadere informatie

Monitor de Bibliotheek op school vmbo

Monitor de Bibliotheek op school vmbo Monitor de Bibliotheek op school vmbo Vragenlijst bibliotheek Als de school meerdere vestigingen kent heeft deze vragenlijst betrekking op de vestiging waar hij wordt afgenomen. In dat geval moet in de

Nadere informatie

Dienstenbeschrijving communicatieve vaardigheden

Dienstenbeschrijving communicatieve vaardigheden Dienstenbeschrijving communicatieve vaardigheden Training-1 Training-2 Training-3 : Basistraining communicatieve vaardigheden : Communicatieve vaardigheden voor professionals : Hoe voer ik een intakegesprek

Nadere informatie

CLIL Toolkit voor het basisonderwijs

CLIL Toolkit voor het basisonderwijs CLIL Toolkit voor het basisonderwijs Auteurs: Alessandra Corda, Eke Krijnen, Wibo van der Es Redactie: Jan Willem Chevalking, Tine Stegenga 2012 Expertisecentrum mvt, Leiden Een digitale versie van deze

Nadere informatie

Leerlijn Samenwerken SingaporeNext

Leerlijn Samenwerken SingaporeNext Leerlijn Samenwerken SingaporeNext Groep 1-2 Groep 3-4-5 Groep 6-7-8 1. Luisteren naar elkaar Elkaar aankijken tijdens het praten. Oogcontact maken. In mimiek en lichaamstaal je luisterende houding laten

Nadere informatie

Verbanden leggen (laatste keer in week 7: V&D in zwaar weer) Clibniveau tekst 8+ Leerdoelen waaraan in deze les aandacht wordt besteed

Verbanden leggen (laatste keer in week 7: V&D in zwaar weer) Clibniveau tekst 8+ Leerdoelen waaraan in deze les aandacht wordt besteed Handleiding niveau D Lesoverzicht Onderwerp Centrale strategie Max Verstappen Verbanden leggen (laatste keer in week 7: V&D in zwaar weer) Clibniveau tekst 8+ Leerdoelen waaraan in deze les aandacht wordt

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

werken aan leren leren

werken aan leren leren Opbrengstgericht werken aan leren leren werkvormen leren leren CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs LECSO Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht

Nadere informatie

Bijlage 3: Format beschrijving opdrachten onderzoekend leren

Bijlage 3: Format beschrijving opdrachten onderzoekend leren Bijlage 3: Format beschrijving opdrachten onderzoekend leren Dit format is bedoeld voor docenten die onderzoekend-lerenopdrachten gaan maken voor het gebruik in hun eigen groep en/of voor gebruik door

Nadere informatie

Voorbereidende workshop voor maatschappelijke organisaties

Voorbereidende workshop voor maatschappelijke organisaties Voorbereidende workshop voor maatschappelijke organisaties Voorbereiding Doel: De deelnemende maatschappelijke organisaties helpen bij hun voorbereiding op de Beursvloer; zoals bij het formuleren van een

Nadere informatie

CHECKLIST LEIDSTERVAARDIGHEDEN DE TAALLIJN

CHECKLIST LEIDSTERVAARDIGHEDEN DE TAALLIJN CHECKLIST LEIDSTERVAARDIGHEDEN DE TAALLIJN CHECKLIST LEIDSTERVAARDIGHEDEN Binnen de Taallijn staat de deskundigheidsbevordering van (toekomstige) leidsters centraal. De nadruk in de scholing ligt dan ook

Nadere informatie

DE BAAN OP! Een bedrijfsbezoek voorbereiden. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

DE BAAN OP! Een bedrijfsbezoek voorbereiden. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS DE BAAN OP! De jongeren organiseren zelf één of meerdere bedrijfsbezoeken. Ze verzamelen informatie over verschillende bedrijven en op basis hiervan kiezen ze met de hele klas het meest interessante bedrijf

Nadere informatie

Handleiding Perspectief 3 e editie: Introductie

Handleiding Perspectief 3 e editie: Introductie Handleiding Perspectief 3 e editie: Introductie Bekijk het leven Ter introductie van het nieuwe vak is er een korte terugblik op eerder ervaringen met het vak godsdienst/levensbeschouwing. De leerlingen

Nadere informatie

Begeleide interne stage

Begeleide interne stage Ik, leren en werken Begeleide interne stage Deel 2 Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Marian van der Meijs Inhoudelijke redactie: Titel: Ik, leren

Nadere informatie

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 4 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie bij verwerking

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 4 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie bij verwerking Opbrengstgericht omgaan met verschillen Bijeenkomst 4 Onderwijsbehoeften en differentiatievormen: differentiatie bij verwerking Programma Doelen en programma toelichten Terugblik op huiswerkopdracht Een

Nadere informatie

Handleiding leerkrachten. Eigen strip maken. Kerndoelen: Taal en ict 1x per week 4 tot 5 weken

Handleiding leerkrachten. Eigen strip maken. Kerndoelen: Taal en ict 1x per week 4 tot 5 weken Handleiding leerkrachten Eigen strip maken Doelgroep: Vak: Duur: Midden/bovenbouw Taal en ict 1x per week 4 tot 5 weken Inhoud: Het project wordt uitgevoerd tijdens de taallessen die ingeroosterd zijn.

Nadere informatie

TWEEDETAALVERWERVING EN NT2-DIDACTIEK

TWEEDETAALVERWERVING EN NT2-DIDACTIEK TWEEDETAALVERWERVING EN NT2-DIDACTIEK AZC Dronten 2016-2017 Bijeenkomst 1 Lies.Alons@itta.uva.nl 1 ONDERWERPEN Scholing 2016-2017 De context van tweedetaalverwerving Didactiek in de NT2-les De praktijkopdracht

Nadere informatie