Musculoskeletale aandoeningen? MSA?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Musculoskeletale aandoeningen? MSA?"

Transcriptie

1 Les risques psychosociaux et les troubles musculosquelettiques: des outils pour l action Psychosociale risico s en musculoskeletale aandoeningen: Mélanie Straetmans en Diana Geerts SPF Emploi, Travail et Concertation sociale, Direction générale Humanisation du travail FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, Algemene Directie Humanisering van de Arbeid? MSA? (MSA) zijn een verzamelnaam voor de problemen (pijn, jeuk, prikkelingen, warmte, krampen, stijfheid, ) ter hoogte van de musculoskeletale structuren (de spieren, de pezen, de ligamenten, de zenuwen en de gewrichten met het kraakbeen en de slijmbeurs). Deze aandoeningen kunnen gelokaliseerd zijn ter hoogte van de bovenste ledematen (schouders, ellebogen, polsen), ter hoogte van de onderste ledematen (knieën) en ter hoogte van de nek of de rug. Deze problemen zijn te wijten aan een overbelasting van de musculoskeletale structuren.? MSA? In België lijden 4 op 10 werknemers aan pijn in de armen, 3 op 10 aan last in de benen en bijna 1 op 2 aan rugpijn. Soms spreekt men ook over: Spierskelet aandoeningen Overbelastingsletsels TMS (Troubles Musculosquelettiques) RSI (Repetitive Strain Injuries) MSD (MusculoSkeletal Disorders) 1

2 acties van de FOD WASO - Sensibiliseringsessies, train de trainer sessies, studiedagen, - Onderzoek - Interventietypologieën inzake de preventie van (2013) - Tools om te informeren en te sensibiliseren over MSA en de preventie ervan - Film - Wat kunnen we doen om MSA te voorkomen? - Brochures voor werknemers (A5) en preventieactoren (A4) - Gids voor de preventie van musculoskeletale aandoeningen op het werk - Educatiefspel voor het onderwijs DE FLEXAMINIATOR - Communicatiecampagne Sectorspecifieke brochures: 36 verschillende beroepenfiches voor werknemers (A5) 9 verschillende uitgaven voor preventieactoren (A4) Gratis downloadbaar > rubriek Publicatie > rubrique Publications 36 beroepsfiches 1. Het personeel uit de sector van de thuishulp 2. het personeel uit de schoonmaaksector 3. het personeel uit de sector van de kinderopvang 4. het verzorgend personeel van ziekenhuizen 5. het kassapersoneel 6. aanvullers van rekken 7. het personeel van de goederenontvangs 8. het personeel van de verkoopstoog 9. de chauffeur-besteller 10. de order-voorbereider 11. de vrachtwagenchauffeur 12. de veeteler 13. landbouwers 14. het personeel van groenaanleg 15. het keukenpersoneel 16. het logistiek personeel 17. installateurs van sanitair en airconditioning 18. stukadoors 19. betonvlechters en bekisters 20. bestuurders van werfvoertuigen 21. dakwerkers 22. de metselaar en handarbeider 23. call-center personeel 24. de schoenmaker Brochures A5: 25. de bakker 26. de verhuizer Per beroep 27. de fruitplukker 28. kamermeisjes werknemers 29. kelners Veel 30. administratief personeel 31. barmannen illustraties 32. de kapper 33. de slager 34. bagagesorteerders 35. vuilnisophalers 36. afvalsorteerders 2

3 Tools ter preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) Brochures A4: par secteur, spécialistes, formateurs, pages 3

4 Film - Wat kunnen we doen om MSA te voorkomen? Beschikbaar op: Gids voor de preventie van musculoskeletale aandoeningen op het werk Gids richt zich tot: preventieadviseurs werkgevers managers en HR verantwoordelijken leden van het comité preventie en bescherming op het werk gebaseerd op het onderzoeksproject: Interventietypologieën inzake de preventie van musculoskeletale aandoeningen (2013) Onderzoeksproject: Interventietypologieën inzake de preventie van musculoskeletale aandoeningen (2013) Doelstelling: Inzicht krijgen in de preventieve interventies die Belgische ondernemingen realiseren inzake MSA. Welke interventies zijn effectief? Welke niet? En waarom? Opdrachtnemer: HIVA (Onderzoeksinstituut voor arbeid en samenleving) Onderzoeksopzet 3 fases: 1) Bevraging externe preventiediensten 2) Bevraging interne preventiediensten 3) 12 gevallenstudies 4

5 Onderzoeksproject: Interventietypologieën inzake de preventie van musculoskeletale aandoeningen (2013) Belangrijkste conclusies: - Een combinatie van collectieve acties gericht op de arbeidspost en arbeidsorganisatie, aangevuld met acties gericht op het individu bleken het meest doeltreffend. - Succes-bevorderende factoren: 1a. Engagement van bedrijfsleiding 1 b. Betrokkenheid van werknemers (participatieve benadering) 2. Aansturing/omkadering (de mate waarin de interventie kadert in het globale personeels- of welzijnsbeleid, de inbreng van deskundigheid) 3. Voldoende middelen (financiën, tijd) Een stappenplan voor een geslaagde interventie Gids voor de preventie van musculoskeletale aandoeningen op het werk In de gids vind je: - info over MSA (cijfers, oorzaken, ) - algemene principes ter voorkoming van MSA (succesbevorderende factoren) - de verschillende stappen om tot een goed preventiebeleid te komen - goede praktijken (de cases uit het onderzoek) 5

6 Realisatie van een tool m.b.t. preventie van MSA bestemd voor het secundair onderwijs Leerlingen secundair onderwijs zijn onze toekomstige werknemers. Vroegtijdig sensibiliseren voor MSA is belangrijk! Train de trainer sessies voor leraren LO Lesmateriaal voor leerkrachten LO (prototype) => Evaluatie prototype => Preventie van MSA is een thema dat de hele school aangaat. Realisatie van een tool m.b.t. preventie van MSA bestemd voor het secundair onderwijs Doelstellingen: De leerlingen informeren en sensibiliseren over de MSA problematiek (proactief). De leerlingen moeten risicosituaties kunnen herkennen. De tool moet de leerlingen motiveren en aanzetten tot het gebruik van de juiste technieken/hulpmiddelen voor het voorkomen van MSA Iedere leerkracht moet zonder voorkennis met de tool aan de slag kunnen. De leerkrachten moeten in staat zijn om de correcte antwoorden/oplossingen te kaderen bij de leerlingen. De tool moet gebruikt kunnen worden door leerlingen van de verschillende onderwijsvormen (ASO-TSO-BSO) van de derde graad secundair onderwijs Realisatie van een tool m.b.t. preventie van MSA bestemd voor het secundair onderwijs Spel: DE FLEXAMINATOR een handleiding + 13 opdrachtenfiches (10 algemene en 3 beroepspecifiek): Algemeen: 1) definitie MSA 2) anatomie 3) risicofactoren 4) inrichting omgeving 5) manueel hanteren van lasten 6) beeldschermwerk 7) houdingen en bewegingen 8) persoonlijke factoren 9) organiseren van het werk 10) orde houden Beroepspecifiek: - bouw - haartooi (kapper) - zorg/verzorging Spel als vormingsmethode Ontwikkeld in samenwerking met Centrum Informatieve Spelen Opdrachten werden getest in scholen (BSO TSO ASO) Gratis downloadbaarvoor de scholen 6

7 7

8 De ontwikkeling van een creatief concept ter promotie van de acties betreffende de preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) Doel: bewustmaking Belgische bevolking voor MSA Opdrachtnemer: communicatiebureau Leo Burnett Campagnesite: 8

9 Campagnesite: handig in kaart gebracht. Les troubles musculosquelettiques expliqués en un tour de main. 4 families: Elke familie bestaat uit 13 kaarten. 52 kaarten in totaal. A: Gevolgen B: Oorzaken C: Oplossingen D: Tools + 1 joker kaart 9

10 10

11 Meer weten? Onderzoeken, tools, publicaties 11

Voorstelling spel DE FLEXAMINATOR. tool ter preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bestemd voor het secundair onderwijs

Voorstelling spel DE FLEXAMINATOR. tool ter preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bestemd voor het secundair onderwijs Voorstelling spel DE FLEXAMINATOR tool ter preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bestemd voor het secundair onderwijs Musculoskeletale aandoeningen Wat? Spier- en skeletaandoeningen Aandoeningen

Nadere informatie

Welzijn op het werk. Internet en andere informatiebronnen. BESWIC: Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk

Welzijn op het werk. Internet en andere informatiebronnen. BESWIC: Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk Welzijn op het werk Internet en andere informatiebronnen BESWIC: Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk Provinciaal comité Oost-Vlaanderen voor de bevordering van de arbeid Gent, 27 april 2012

Nadere informatie

RSI. Lijdt U reeds aan of bestaat er een risico op musculoskeletale. Repetitive Strain Injuries? Ga bij uzelf na of U: Inspanning. Houding.

RSI. Lijdt U reeds aan of bestaat er een risico op musculoskeletale. Repetitive Strain Injuries? Ga bij uzelf na of U: Inspanning. Houding. Ga bij uzelf na of U: al problemen of klachten heeft gehad in de nek, de schouders, de ellebogen of de polsen ten gevolge van de arbeidsomstandigheden. moet werken in oncomfortabele houdingen: torsies,

Nadere informatie

spel de flexaminator wat en hoe? Het Europees Sociaal Fonds investeert in uw toekomst

spel de flexaminator wat en hoe? Het Europees Sociaal Fonds investeert in uw toekomst spel de flexaminator wat en hoe? Het Europees Sociaal Fonds investeert in uw toekomst Een informatief spel om jongeren bewust te maken van het belang van een goede houding en van de risico s die leiden

Nadere informatie

Preventiestrategie. Overzicht Analysemethodes Musculo-Skeletale. Aandoeningen Rug en Bovenste Ledematen. Rangschikking 37 methodes.

Preventiestrategie. Overzicht Analysemethodes Musculo-Skeletale. Aandoeningen Rug en Bovenste Ledematen. Rangschikking 37 methodes. Overzicht Analysemethodes Musculo-Skeletale Aandoeningen Rug en Bovenste Ledematen Unité Hygi J. Malchaire Hygiène et Physiologie du Travail, U.C.L. D. Delaruelle Ergonoom Moeilijkheid aanpak, methode,

Nadere informatie

Resultaten campagne 2015: Psychosociale Risico s (PSR) in het buitengewoon onderwijs. Aandachtspunten huidige wetgeving PSR

Resultaten campagne 2015: Psychosociale Risico s (PSR) in het buitengewoon onderwijs. Aandachtspunten huidige wetgeving PSR Resultaten campagne 2015: Psychosociale Risico s (PSR) in het buitengewoon onderwijs Aandachtspunten huidige wetgeving PSR Infodagen preventie en bescherming in het GO! Tom Peerboom Sociaal inspecteur

Nadere informatie

La prévention des risques psychosociaux en Belgique: projets, campagnes, outils

La prévention des risques psychosociaux en Belgique: projets, campagnes, outils 1 La prévention des risques psychosociaux en Belgique: projets, campagnes, outils Véronique Crutzen, Conseillère DG Humanisation du travail SPF Emploi, Travail et Concertation sociale Lancement campagne

Nadere informatie

Hogeschool van Amsterdam. Beeldschermwerk? Voorkom RSI!

Hogeschool van Amsterdam. Beeldschermwerk? Voorkom RSI! Hogeschool van Amsterdam Beeldschermwerk? Voorkom RSI! RSI, dat krijg ik toch niet, dat krijgen anderen... Iedereen die dagelijks langer dan 2 uur ononderbroken op de computer werkt loopt het risico om

Nadere informatie

ACTIVITEITENVERSLAG 2009

ACTIVITEITENVERSLAG 2009 PROVINCIAAL COMITE VAN ANTWERPEN VOOR DE BEVORDERING VAN DE ARBEID onder voorzitterschap van Cathy Berx, Gouverneur van de provincie I. Werking ACTIVITEITENVERSLAG 2009 Het heeft in 2009 vier maal vergaderd.

Nadere informatie

Repeterende handelingen en werkhouding

Repeterende handelingen en werkhouding Interne instructie Arbeidsinspectie Repeterende handelingen en werkhouding INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2. AANPAK 2.1 Wettelijke grondslag 2.2 Indicatie repeterende handelingen en werkhouding 2.3 Inspectie

Nadere informatie

Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor het personeel uit de sector van de thuishulp

Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor het personeel uit de sector van de thuishulp Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor het personeel uit de sector van de thuishulp September 2010 FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg 1

Nadere informatie

10/2/2014. Infosessie ergonomiebeleid op kantoor Oktober 2014 Team Ergonomie

10/2/2014. Infosessie ergonomiebeleid op kantoor Oktober 2014 Team Ergonomie Infosessie ergonomiebeleid op kantoor Oktober 2014 Team Ergonomie Ergonomie : wat en wie? Ergonomie : waarom? Wetgevend kader: KB Beeldschermwerk Vermijden van klachten Ergonomie: hoe? 2 Ergonomie tracht

Nadere informatie

Regelgeving psychosociale risico's (PSR) en evolutie. Resultaten van de campagne TWW Oost-Vl: PSR in het buitengewoon onderwijs (2015)

Regelgeving psychosociale risico's (PSR) en evolutie. Resultaten van de campagne TWW Oost-Vl: PSR in het buitengewoon onderwijs (2015) Regelgeving psychosociale risico's (PSR) en evolutie Resultaten van de campagne TWW Oost-Vl: PSR in het buitengewoon onderwijs (2015) Provinciaal comité Oost-Vlaanderen voor de bevordering van de arbeid

Nadere informatie

Maandag 7 december 2015

Maandag 7 december 2015 Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg Algemene directie Humanisering van de Arbeid Nationaal Opleidingscentrum 249 ste seminarie Van risicoanalyse tot psychosociaal welzijnsbeleid:

Nadere informatie

INFORMATIE RSI. Wat is RSI? 1.1 OORZAKEN

INFORMATIE RSI. Wat is RSI? 1.1 OORZAKEN INFORMATIE RSI Wat is RSI? RSI of Repetitive Strain Injury is een verzamelnaam voor een omvattende groep klachten van pijn aan nek-schouders, armen-ellebogen en polsen-handen-vingers. Ze worden ook wel

Nadere informatie

Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij het logistiek personeel. Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen

Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij het logistiek personeel. Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij het logistiek personeel FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg 1 FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID,

Nadere informatie

Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor het personeel uit de schoonmaaksector

Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor het personeel uit de schoonmaaksector Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor het personeel uit de schoonmaaksector September 2010 FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg 1 Deze fiche

Nadere informatie

Pijn aan mijn lijf! Praktische tools ter voorkoming van overbelastingsletsels in de bouwsector

Pijn aan mijn lijf! Praktische tools ter voorkoming van overbelastingsletsels in de bouwsector Pijn aan mijn lijf! Praktische tools ter voorkoming van overbelastingsletsels in de bouwsector Wettelijk kader Musculoskeletale Aandoeningen Yves De Groeve FOD WASO RD TWW Oost-Vlaanderen Kennisdirectie

Nadere informatie

Stafpersoneel / leidinggevenden / technici

Stafpersoneel / leidinggevenden / technici Stafpersoneel / leidinggevenden / technici Onder stafpersoneel / leidinggevenden / technici (hierna stafpersoneel) vallen meerdere beroepen. Veel administratief, calculatie- en voorbereidend werk is geautomatiseerd.

Nadere informatie

RSI IN DE INDUSTRIE INHOUDSOPGAVE. RSI is meer dan een muisarm... Auteurs: Liesbeth Kluyver/ Margreet Pasman. Uitgave juni 2011

RSI IN DE INDUSTRIE INHOUDSOPGAVE. RSI is meer dan een muisarm... Auteurs: Liesbeth Kluyver/ Margreet Pasman. Uitgave juni 2011 RSI IN DE INDUSTRIE RSI is meer dan een muisarm... Auteurs: Liesbeth Kluyver/ Margreet Pasman Inleiding Wat is RSI? Hoe ontstaat RSI? RSI-klachten: verschillende fasen Is RSI een beroepsziekte? RSI-behandelingen

Nadere informatie

School zkt. Arbeidsmarkt

School zkt. Arbeidsmarkt School zkt. Arbeidsmarkt Sectorspecifieke cijfers Bouw, Hout, Koeling & warmte Inleiding Secundair onderwijs in provincie Antwerpen: Voltijds onderwijs: TSO en BSO Werken & leren: DBSO en Syntra Buitengewoon

Nadere informatie

Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij installateurs van sanitair en airconditioning. Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen

Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij installateurs van sanitair en airconditioning. Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij installateurs van sanitair en airconditioning FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg 1 FEDERALE

Nadere informatie

Beleidsplan ter bevordering van welzijn en welbevinden in onderwijsinstellingen

Beleidsplan ter bevordering van welzijn en welbevinden in onderwijsinstellingen Beleidsplan ter bevordering van welzijn en welbevinden in onderwijsinstellingen Van wettelijke verplichtingen voor personeel naar globaal beleid voor iedereen Voorstelling in Kinepolis Brussel, 24 oktober

Nadere informatie

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Gezond werken aan het beeldscherm (voor leidinggevenden) Brochure voor leidinggevenden over de gezondheidsrisico s van beeldschermwerk Inhoudsopgave Gezond werken

Nadere informatie

Info veiligheidsopleidingen

Info veiligheidsopleidingen Info veiligheidsopleidingen Opleidingspakket veiligheidsopleidingen voor leerlingen 5 de, 6 de en 7 de jaar bso en tso in opleidingen bouw, hout, schilderen en decoratie en koeling en warmte DAG 1 Basisopleiding

Nadere informatie

Overbelastingsletsels. Informatie en tips voor werknemers

Overbelastingsletsels. Informatie en tips voor werknemers WN Overbelastingsletsels Informatie en tips voor werknemers Overbelastingsletsels 1 23 Meerdere oorzaken, vaak werkgebonden Risicofactoren Klachten en letsels 4 5 Preventie: beter voorkomen dan genezen

Nadere informatie

Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor kinderzorgsters uit de sector van kinderopvang

Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor kinderzorgsters uit de sector van kinderopvang Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor kinderzorgsters uit de sector van kinderopvang September 2010 FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg

Nadere informatie

1.10 Computeropstelling. veilig gebruik in het leslokaal

1.10 Computeropstelling. veilig gebruik in het leslokaal 1.10 Computeropstelling veilig gebruik in het leslokaal Werkwinkel info : Doelgroep : PA, TA, leerkrachten, directies Duurtijd : +/- 75 minuten Omschrijving : Computers en multimedia-apparatuur zijn geïntegreerd

Nadere informatie

PSYCHOSOCIALE ASPECTEN

PSYCHOSOCIALE ASPECTEN PSYCHOSOCIALE ASPECTEN Welke lessen kunnen we trekken uit de evaluatie van de pestwet? Sofie D Ours, Preventieadviseur Psychosociale IDEWE 20 september 2011 Kursaal Oostende PreBes vzw Diestersteenweg

Nadere informatie

Psychosociale risico s. Hoe kan Securex u ondersteunen?

Psychosociale risico s. Hoe kan Securex u ondersteunen? Psychosociale risico s Nieuwe wetgeving Hoe kan Securex u ondersteunen? Inhoudstafel De nieuwe wetgeving 1. Toepassingsgebied 2. Wat zijn psychosociale risico s? Welke maatregelen moet de werkgever treffen?

Nadere informatie

Secundaire en tertiaire aspecten van een welzijnsbeleid : Wat en Wie?

Secundaire en tertiaire aspecten van een welzijnsbeleid : Wat en Wie? Secundaire en tertiaire aspecten van een welzijnsbeleid : Wat en Wie? Huget Désiron Eur.ergonome ergotherapeute Drs. Arbeid & Gezondheid ACT Désiron bvba Even voorstellen Arbeids Consulting Team Sinds

Nadere informatie

Subject: Taak 1.2.20

Subject: Taak 1.2.20 Taak 1.2.20 Tutor : vd Biggelaar Mentor : vd Biggelaar Klas : MT1A Gemaakt door : Tommy & Paul van der Linden 1 Inhoud! Taak 1.2.20 Inhoud!... 2 Inleiding... 3 Trekken en Duwen... 4 Tillen... 4 Zitten...

Nadere informatie

Zorg voor je lichaam met Napo: Les twee Rug

Zorg voor je lichaam met Napo: Les twee Rug Zorg voor je lichaam met Napo: Les twee Rug (7 9 jaar) Tips voor de leerkracht Kinderen kunnen niet vroeg genoeg de basisbeginselen van veiligheid en gezondheid leren kennen waarmee volwassenen te maken

Nadere informatie

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Gezond werken aan het beeldscherm (voor medewerkers) Brochure voor medewerkers over het voorkomen van gezondheidsklachten door beeldschermwerk Inhoudsopgave Gezond

Nadere informatie

Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij de order-voorbereider. Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen

Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij de order-voorbereider. Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij de order-voorbereider FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg 1 FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID,

Nadere informatie

Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor de bakker. Beroepsgebonden Musculoskeletale Aandoeningen

Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor de bakker. Beroepsgebonden Musculoskeletale Aandoeningen Beroepsgebonden Musculoskeletale Aandoeningen Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor de bakker FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg 1 FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID

Nadere informatie

BASISREGELIJS BIJ DE KLASSIEKE DESKTOP. De basisregels zijn gebaseerd op het 5 W-model. Een goed preventieplan besteedt aandacht acht deze factoren.

BASISREGELIJS BIJ DE KLASSIEKE DESKTOP. De basisregels zijn gebaseerd op het 5 W-model. Een goed preventieplan besteedt aandacht acht deze factoren. WAT IS HET PROBLEEM? Computers en multimedia-apparatuur zijn geïntegreerd in het dagelijks leven en worden alsmaar belangrijker, ook in het onderwijs. In deze sessie wordt het gebruik van ICT-materiaal

Nadere informatie

Hoe oprichten van een GID? Samenwerken in een Gemeenschappelijke Interne Dienst voor preventie en bescherming op het werk.

Hoe oprichten van een GID? Samenwerken in een Gemeenschappelijke Interne Dienst voor preventie en bescherming op het werk. Samenwerken in een Gemeenschappelijke Interne Dienst voor preventie en bescherming op het werk. 1. Wettelijk? Hoe oprichten van een GID? WW: Art. 33.- 1. Elke werkgever is verplicht een Interne Dienst

Nadere informatie

Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor aanvullers van rekken. Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen

Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor aanvullers van rekken. Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor aanvullers van rekken FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg 1 FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID,

Nadere informatie

Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij het keukenpersoneel. Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen

Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij het keukenpersoneel. Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij het keukenpersoneel FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg 1 FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID,

Nadere informatie

- 1 - Informatie over veilig werken met de PC

- 1 - Informatie over veilig werken met de PC - 1 - Informatie over veilig werken met de PC Veilig werken met de computer Tegenwoordig heeft vrijwel iedereen die op kantoor werkt te maken met computers. Zit jij ook regelmatig achter een toetsenbord,

Nadere informatie

Oprichting van een gemeenschappelijke interne dienst voor preventie en bescherming op het werk

Oprichting van een gemeenschappelijke interne dienst voor preventie en bescherming op het werk Oprichting van een gemeenschappelijke interne dienst voor preventie en bescherming op het werk Inleiding Krachtens de welzijnswet dient elke werkgever een interne dienst voor preventie en bescherming op

Nadere informatie

RSI voorlichting studenten FEW RSI in relatie tot:

RSI voorlichting studenten FEW RSI in relatie tot: studenten FEW RSI in relatie tot: Werkwijze Werkplekinrichting Werkorganisatie: werktaken werktijden werkdruk dienst Arbo en Milieu VU 2003, Isabel Priesman Inleiding toename beeldschermwerk studenten.

Nadere informatie

Dry Needling. Informatie voor patiënten

Dry Needling. Informatie voor patiënten Dry Needling Informatie voor patiënten Wat is dry needling? Dry needling is een nieuwe behandelmethode van de fysiotherapeut. Door middel van een speciale techniek worden spieren aangeprikt en raken op

Nadere informatie

Informatiemateriaal ergonomie

Informatiemateriaal ergonomie H6 Informatiemateriaal HSEQ Blijf alert tijdens het werk. Bij twijfel: stel je vraag, begin niet of leg het werk stil! Sinds de eerste succesvolle boring op het Nederlands continentaal plat in 1970, is

Nadere informatie

PATIËNTENINFO. Nekbrochure. Rugschool. Fysische geneeskunde - Ergotherapie

PATIËNTENINFO. Nekbrochure. Rugschool. Fysische geneeskunde - Ergotherapie PATIËNTENINFO Nekbrochure Rugschool Fysische geneeskunde - Ergotherapie Beste patiënt Welkom op de dienst fysische geneeskunde van het Universitair Ziekenhuis Antwerpen. In deze brochure vindt u enkele

Nadere informatie

Wat is kwartsstof? p. 2

Wat is kwartsstof? p. 2 Campagne Kwartsstof Wat is kwartsstof? Kwarts = siliciumdioxide (SiO 2 ) Fijn, onzichtbaar stof Uiterst kleine onoplosbare stofdeeltjes < 0,0007mm Dringen diep door in de longen indien geen bescherming

Nadere informatie

Belgische nationale strategie. Welzijn op het werk Strategische en operationele doelstellingen - Samenvatting

Belgische nationale strategie. Welzijn op het werk Strategische en operationele doelstellingen - Samenvatting Belgische nationale strategie. Welzijn op het werk 2016-2020 - Strategische en operationele doelstellingen - Samenvatting INLEIDING De Belgische nationale strategie voor welzijn op het werk beschrijft

Nadere informatie

Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor het personeel uit de schoonmaaksector. Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen

Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor het personeel uit de schoonmaaksector. Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor het personeel uit de schoonmaaksector FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg 1 FEDERALE OVERHEIDSDIENST

Nadere informatie

Evaluatie wetgeving psychosociale belasting veroorzaakt door het werk. Maddy Van Temsche sociaal inspecteur FOD WASO TWW- directie Oost-Vlaanderen

Evaluatie wetgeving psychosociale belasting veroorzaakt door het werk. Maddy Van Temsche sociaal inspecteur FOD WASO TWW- directie Oost-Vlaanderen Evaluatie wetgeving psychosociale belasting veroorzaakt door het werk Maddy Van Temsche sociaal inspecteur FOD WASO TWW- directie Oost-Vlaanderen Afkortingen AD HUA: Algemene Diensten Humanisering van

Nadere informatie

Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor de kapper. Beroepsgebonden Musculoskeletale Aandoeningen

Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor de kapper. Beroepsgebonden Musculoskeletale Aandoeningen Beroepsgebonden Musculoskeletale Aandoeningen Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor de kapper FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg 1 FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID

Nadere informatie

INVOEREN VAN EEN WELZIJNSBELEID IN DE SCHOOL. Welzijnsdag 12 november 2012

INVOEREN VAN EEN WELZIJNSBELEID IN DE SCHOOL. Welzijnsdag 12 november 2012 INVOEREN VAN EEN WELZIJNSBELEID IN DE SCHOOL Welzijnsdag 12 november 2012 Hoe begin ik eraan? Veiligheid, gezondheid, hygiëne en milieu in scholen WELZIJNSBELEID 2 De 7 welzijnsdomeinen 1 de arbeidsveiligheid

Nadere informatie

Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor de verhuizer. Beroepsgebonden Musculoskeletale Aandoeningen

Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor de verhuizer. Beroepsgebonden Musculoskeletale Aandoeningen Beroepsgebonden Musculoskeletale Aandoeningen Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor de verhuizer FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg 1 FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID

Nadere informatie

De preventie van psychosociale risico s op het werk Wet van 28 april 2014

De preventie van psychosociale risico s op het werk Wet van 28 april 2014 De preventie van psychosociale risico s op het werk Wet van 28 april 2014 Maddy Van Temsche Sociaal inspecteur TWW-OVL Kennisdirectie Psychosociologie maddy.vantemsche@werk.belgie.be Inhoud Wetgeving Psychosociale

Nadere informatie

Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij bestuurders van werfvoertuigen. Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen

Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij bestuurders van werfvoertuigen. Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij bestuurders van werfvoertuigen FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg 1 FEDERALE OVERHEIDSDIENST

Nadere informatie

Evaluatie vormingen welzijn op het werk

Evaluatie vormingen welzijn op het werk Evaluatie vormingen welzijn op het werk Context evaluatie Opdracht gever: FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg Directie humanisering van de arbeid Uitvoering: Engender vzw www.engender.eu Bronnen

Nadere informatie

Preventie van Psychosociale Risico s op de Werkvloer. Wet, Wat en Hoe? Bart Vriesacker Psychosociaal departement

Preventie van Psychosociale Risico s op de Werkvloer. Wet, Wat en Hoe? Bart Vriesacker Psychosociaal departement Preventie van Psychosociale Risico s op de Werkvloer Wet, Wat en Hoe? Bart Vriesacker Psychosociaal departement Inhoudsopgave Psychosociale risico s? De nieuwe wetgeving De psychosociale risicoanalyse

Nadere informatie

Relatie psychosociale aspecten en werkbaar werk. Claes Leen Preventieadviseur ergonomie en psychosociale aspecten, AristA

Relatie psychosociale aspecten en werkbaar werk. Claes Leen Preventieadviseur ergonomie en psychosociale aspecten, AristA Relatie psychosociale aspecten en werkbaar werk Claes Leen Preventieadviseur ergonomie en psychosociale aspecten, AristA Maart 2013 Werkbaar werk Definitie werkbaarheid: (bron Ervaringsfonds) Evenwicht

Nadere informatie

Knipperlichten Psychosociale Risico s : Module 2

Knipperlichten Psychosociale Risico s : Module 2 Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg Europees Sociaal Fonds Datum:...................... Knipperlichten Psychosociale Risico s : Module 2 Parameter Cijfermatige gegevens

Nadere informatie

RSI. Informatie voor werknemers en werkgevers

RSI. Informatie voor werknemers en werkgevers RSI Informatie voor werknemers en werkgevers RSI RSI (Repetitive Strain Injury) is de veelgebruikte verzamelnaam voor klachten aan nek, bovenrug, schouders, armen, polsen en handen. Deze klachten komen

Nadere informatie

FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk.

FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. ------ Advies nr. 118 van 13 maart 2007 over het ontwerp van koninklijk besluit

Nadere informatie

Samen sterk voor preventie Campagne Een gezonde werkplek

Samen sterk voor preventie Campagne Een gezonde werkplek Samen sterk voor preventie Campagne Een gezonde werkplek 2012-2013 Frank Dehasque Focal Point manager België 22/10/2012 Europese Week 2012 Veilig en gezond aan t werk, dat raakt iedereen. Goed voor jou

Nadere informatie

Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij de metselaar en handarbeider. Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen

Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij de metselaar en handarbeider. Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij de metselaar en handarbeider FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg 1 FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID,

Nadere informatie

"Beeldschermwerk" is een uitgave van CLB Externe Preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50

Beeldschermwerk is een uitgave van CLB Externe Preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50 Beeldschermwerk Voor gezond en veilig werken Inleiding COLOFON "Beeldschermwerk" is een uitgave van CLB Externe Preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50 Redactie : CLB Externe

Nadere informatie

Arbo- en Milieudienst

Arbo- en Milieudienst Arbo- en Milieudienst KANS B.Groenenberg, bedrijfsarts 19 november 2013 1 KANS - Wat is KANS? - Welke factoren kunnen KANS veroorzaken? - Wat kan de medewerker doen bij KANS? - Wat kan de PAM doen bij

Nadere informatie

Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010

Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010 Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010 Persbericht Wat vind je in de virtuele edukit? Een dynamische website Activiteiten in detail De algemene campagne ikgeeflevenaanmijnplaneet.be

Nadere informatie

Aanstelling en verantwoordelijkheden van de actoren in de primaire preventie van psychosociale risico s

Aanstelling en verantwoordelijkheden van de actoren in de primaire preventie van psychosociale risico s Aanstelling en verantwoordelijkheden van de actoren in de primaire preventie van psychosociale risico s Pieter Bolle Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid Arbeid en Sociaal Overleg Algemene Directie

Nadere informatie

Koninklijk besluit van 4 juni 2012 thermische omgevingsfactoren (Belgisch Staatsblad van 21 juni 2012)

Koninklijk besluit van 4 juni 2012 thermische omgevingsfactoren (Belgisch Staatsblad van 21 juni 2012) Koninklijk besluit van 4 juni 2012 thermische omgevingsfactoren (Belgisch Staatsblad van 21 juni 2012) Lieve Ponnet Adviseur-generaal Algemene directie humanisering van de arbeid Afdeling normen welzijn

Nadere informatie

Departement Psychosociale Aspecten

Departement Psychosociale Aspecten Departement Psychosociale Aspecten (bron FOD) Model 1 : beleidsverklaring waarbij de onderneming ervoor kiest om het alcohol- en drugsbeleid niet verder uit te werken (zie Art. 3, 3 en 4 van het KB van

Nadere informatie

www.besafe.be Lokeren SOVA-project

www.besafe.be Lokeren SOVA-project www.besafe.be Lokeren SOVA-project Lokeren SOVA-project: Sociale vaardigheidstraining voor leerkrachten en leerlingen secundair onderwijs FOD Binnenlandse Zaken Algemene Directie Veiligheid en Preventie

Nadere informatie

Het Ervaringsfonds. Van waar komen we? Waar staan we? Anne Himpens, Coördinator Ervaringsfonds, FOD Werkgelegenheid Arbeid en Sociaal Overleg

Het Ervaringsfonds. Van waar komen we? Waar staan we? Anne Himpens, Coördinator Ervaringsfonds, FOD Werkgelegenheid Arbeid en Sociaal Overleg Het Ervaringsfonds. Van waar komen we? Waar staan we? Anne Himpens, Coördinator Ervaringsfonds, FOD Werkgelegenheid Arbeid en Sociaal Overleg Ervaringsfonds Een begrotingsfonds dat werkgevers en sectoren

Nadere informatie

Welzijnsbeleid - Risicoanalyse

Welzijnsbeleid - Risicoanalyse Welzijnsbeleid - Risicoanalyse Infodocument Welzijnsbeleid - Risicoanalyse 1 Wettelijke aspecten Elke werkgever moet zorgdragen voor het uitschakelen van gevaarlijke arbeidsomstandigheden. Hij dient de

Nadere informatie

INHOUD. 1. Inleiding... 15

INHOUD. 1. Inleiding... 15 INHOUD 1. Inleiding... 15 2. Psychosociale risico s op het werk... 17 2.1. Stress op het werk... 19 2.2. Burn-out... 22 2.3. Ongewenst gedrag en conflicten... 23 2.3.1. Geweld op het werk... 23 2.3.2.

Nadere informatie

CHECKLIST BETREFFENDE DE INVLOED VAN PSYCHOSOCIALE ASPECTEN OP ARBEIDSONGEVALLEN. Ondersteuning bij het invullen van het omstandig verslag

CHECKLIST BETREFFENDE DE INVLOED VAN PSYCHOSOCIALE ASPECTEN OP ARBEIDSONGEVALLEN. Ondersteuning bij het invullen van het omstandig verslag CHECKLIST BETREFFENDE DE INVLOED VAN PSYCHOSOCIALE ASPECTEN OP ARBEIDSONGEVALLEN Ondersteuning bij het invullen van het omstandig verslag Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal overleg

Nadere informatie

ONTHAAL EN BEGELEIDING VAN BEGINNENDE WERKNEMERS

ONTHAAL EN BEGELEIDING VAN BEGINNENDE WERKNEMERS ONTHAAL EN BEGELEIDING VAN BEGINNENDE WERKNEMERS Nadine Gilis juriste FOD werkgelegenheid, arbeid en sociaal overleg Directie humanisering van de arbeid Afdeling normen Doelstelling De mogelijkheden van

Nadere informatie

focus op de toelating tot de werkloosheidsverzekering

focus op de toelating tot de werkloosheidsverzekering focus op de toelating tot de werkloosheidsverzekering Om toegelaten te worden tot de werkloosheidsverzekering moet u aan bepaalde voorwaarden voldoen (de toelaatbaarheidsvoorwaarden). Die voorwaarden verschillen

Nadere informatie

PERSBERICHT. 1 De non-profitsector omvat alle sectoren van zorg, welzijn en cultuur:

PERSBERICHT. 1 De non-profitsector omvat alle sectoren van zorg, welzijn en cultuur: PERSBERICHT Sociale verkiezingen in de non-profitsector: Van elke 4 gaan er 3 naar LBC-NVK/ACV. Met 74 % van alle in de non-profit bevestigt LBC-NVK/ACV haar onbetwiste leiderspositie in de sectoren zorg,

Nadere informatie

Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor bagagesorteerders (Handler) Beroepsgebonden Muskuloskeletale Aandoeningen

Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor bagagesorteerders (Handler) Beroepsgebonden Muskuloskeletale Aandoeningen Beroepsgebonden Muskuloskeletale Aandoeningen Preventie van musculoskeletale aandoeningen voor bagagesorteerders (Handler) FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg 1 FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID,

Nadere informatie

FOCUS op. de toelating tot de werkloosheidsverzekering

FOCUS op. de toelating tot de werkloosheidsverzekering FOCUS op de toelating tot de werkloosheidsverzekering Om toegelaten te worden tot de werkloosheidsverzekering moet u aan bepaalde voorwaarden voldoen (de toelaatbaarheidsvoorwaarden). Die voorwaarden verschillen

Nadere informatie

PIJN AAN JE LIJF. Voorkomen van overbelastingsletsels

PIJN AAN JE LIJF. Voorkomen van overbelastingsletsels PIJN AAN JE LIJF Voorkomen van overbelastingsletsels Emmy Streuve Danny Van Overmeire Inhoud van de presentatie 1. Korte voorstelling van navb-cnac Constructiv 2. Musculoskeletale aandoeningen 3. RiMoBo

Nadere informatie

KB s 24 april 2014 Gezondheidstoezicht

KB s 24 april 2014 Gezondheidstoezicht KB s 24 april 2014 Gezondheidstoezicht GDPB 16/10/2014 gdpb@bz.vlaanderen.be www.bestuurszaken.be KB van 24 april 2014 tot wijziging van het KB van 27 maart 1998 betreffende de externe diensten voor preventie

Nadere informatie

INTERVENTIETYPOLOGIEËN INZAKE DE PREVENTIE VAN MUSCULOSKELETALE AANDOENINGEN EN PSYCHOSOCIALE RISICO S Samenvatting van het onderzoek

INTERVENTIETYPOLOGIEËN INZAKE DE PREVENTIE VAN MUSCULOSKELETALE AANDOENINGEN EN PSYCHOSOCIALE RISICO S Samenvatting van het onderzoek INTERVENTIETYPOLOGIEËN INZAKE DE PREVENTIE VAN MUSCULOSKELETALE AANDOENINGEN EN PSYCHOSOCIALE RISICO S Samenvatting van het onderzoek Jan Van Peteghem, Veerle Hermans* en Miet Lamberts Projectleiding:

Nadere informatie

Het kader van het Welzijn op het Werk Toelichting bij de wet van 4 augustus 1996

Het kader van het Welzijn op het Werk Toelichting bij de wet van 4 augustus 1996 Het kader van het Welzijn op het Werk Toelichting bij de wet van 4 augustus 1996 Welzijnsdag 12 november 2012 1 Inhoudsopgave Korte schets wetgeving De risicoanalyse Preventiemaatregelen Rolverdeling in

Nadere informatie

Prebes Kring Zuid 12/04/2012 EHBO

Prebes Kring Zuid 12/04/2012 EHBO Prebes Kring Zuid 12/04/2012 EHBO 1 Inhoudstafel Evolutie van de wetgeving m.b.t. EHBO KB 15/12/2010 : voornaamste wijzigingen - Procedures - Uitrusting - Vorming - Risicoanalyse Vragen 2 Evolutie van

Nadere informatie

COMMENTS FROM BELGIUM ON THE FIRST BELGIAN WORKING CONDITIONS SURVEY CHRISTIAN DENEVE DIRECTOR GENERAL MINISTRY OF EMPLOYMENT BELGIUM

COMMENTS FROM BELGIUM ON THE FIRST BELGIAN WORKING CONDITIONS SURVEY CHRISTIAN DENEVE DIRECTOR GENERAL MINISTRY OF EMPLOYMENT BELGIUM COMMENTS FROM BELGIUM ON THE FIRST BELGIAN WORKING CONDITIONS SURVEY CHRISTIAN DENEVE DIRECTOR GENERAL MINISTRY OF EMPLOYMENT BELGIUM Waarom het beroep op en de bijkomende ondersteuning van de vijfjaarlijkse

Nadere informatie

Gezond omgaan met langdurig zieke medewerkers. Katrien Bruyninx Code 32 Prevent Gits, 2012

Gezond omgaan met langdurig zieke medewerkers. Katrien Bruyninx Code 32 Prevent Gits, 2012 Gezond omgaan met langdurig zieke medewerkers Katrien Bruyninx Code 32 Prevent Gits, 2012 Inhoud 1. Inleiding 2. Hoe aanpakken? 3. Aan de slag 4. Wettelijke ondersteuningsmaatregelen 5. Tot slot www.prevent.be

Nadere informatie

PIM: diagnoses (CAS-code) per economische sectie na 9 maanden

PIM: diagnoses (CAS-code) per economische sectie na 9 maanden PIM: diagnoses (CAS-code) per economische sectie na 9 maanden deelnemers: 187 Totaal aantal meldingen: 1159 Economische sectie A: landbouw, bosbouw en visserij N613 Carpale-tunnelsyndroom 2 E601 Diabetes

Nadere informatie

NAAR SCHOOL IN VLAANDEREN

NAAR SCHOOL IN VLAANDEREN NAAR SCHOOL IN VLAANDEREN Je leest een tekst over de organisatie en de structuur van het onderwijs in Vlaanderen. Wat moet je doen? 1. Kijk naar de woordenlijst op blad 1 (deze pagina) 2. Lees eerst de

Nadere informatie

Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij dakwerkers. Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen

Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij dakwerkers. Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Musculoskeletale aandoeningen bij beroepen Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij dakwerkers FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg 1 FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID

Nadere informatie

Begeleidingscomité FOD WASO

Begeleidingscomité FOD WASO Begeleidingscomité FOD WASO Verslag onderzoek naart interventietypologieën inzake de preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) en psychosociale risico s (PSR) 21/08/2013 Aanwezig Geexcuseerd Nicole

Nadere informatie

Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij het personeel van groenaanleg. FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg

Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij het personeel van groenaanleg. FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg Preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bij het personeel van groenaanleg FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg 1 FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG

Nadere informatie

Ervaringsbedrijf genderbewust HRM en combinatie arbeid en gezin/vrije tijd LEIDRAAD INTERVIEW. Procesbespreking per maatregel

Ervaringsbedrijf genderbewust HRM en combinatie arbeid en gezin/vrije tijd LEIDRAAD INTERVIEW. Procesbespreking per maatregel Ervaringsbedrijf genderbewust HRM en combinatie arbeid en gezin/vrije tijd LEIDRAAD INTERVIEW Procesbespreking per maatregel 2 PROCESBESPREKING (per maatregel) Deel 1 Algemeen 1. Wat is de naam van de

Nadere informatie

Wat kan een Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk doen ter preventie van psychosociale risico s? Infosessie FOD WASO 10 juni 2015

Wat kan een Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk doen ter preventie van psychosociale risico s? Infosessie FOD WASO 10 juni 2015 Wat kan een Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk doen ter preventie van psychosociale risico s? Infosessie FOD WASO 10 juni 2015 Programma 1. Onthaal en verwelkoming 2. Psychosociale risico

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 23 december 2014

PERSBERICHT Brussel, 23 december 2014 PERSBERICHT Brussel, 23 december 2014 De Belgische lonen in kaart gebracht Hoeveel verdient de gemiddelde Belg? Welke beroepen betalen goed en in welke sectoren liggen de lonen relatief laag? Wat is de

Nadere informatie

Blootstellingscriteria voor aandoeningen van de rug. Dienst preventie Fonds voor de beroepsziekten. Luts Joeri.

Blootstellingscriteria voor aandoeningen van de rug. Dienst preventie Fonds voor de beroepsziekten. Luts Joeri. Blootstellingscriteria voor aandoeningen van de rug Dienst Fonds voor de Luts Joeri www.fmp-fbz.fgov.be Overzicht 3. Mechanische trillingen 4. Heffen en tillen 5. Lawaai 6. Preventieve acties FBZ meetresultaten

Nadere informatie

Externe diensten PBW Jo De Jonghe Expert Health & Prevention, Social Affairs, Agoria

Externe diensten PBW Jo De Jonghe Expert Health & Prevention, Social Affairs, Agoria Externe diensten PBW Jo De Jonghe Expert Health & Prevention, Social Affairs, Agoria Social Affairs Health & Prevention KB 27 november 2015 Tarificatie Externe Diensten Preventie KB tot wijziging van het

Nadere informatie

10/12/2015. Uit evaluaties en klachten: nog nood aan tips voor communicatie en voor mogelijke interventies nog heel wat misverstanden.

10/12/2015. Uit evaluaties en klachten: nog nood aan tips voor communicatie en voor mogelijke interventies nog heel wat misverstanden. Studiedag peer-mediation 15 december 2015 Argumenten om voor een extra publicatie te zorgen Heel wat beleidsinstrumenten voor het voorkomen en aanpakken van vormen van geweld op scholen door scholen niet

Nadere informatie

KB preventie van psychosociale risico s op het werk

KB preventie van psychosociale risico s op het werk KB preventie van psychosociale risico s op het werk Bevindingen 1 jaar later Frank Van der Elst Preventieadviseur Psychosociale Aspecten inhoud Deel 1: Stand van zaken wetgeving Omschrijving psychosociale

Nadere informatie

Infobrochure CLW VTI Beringen Centrum voor Leren en Werken (Deeltijds onderwijs)

Infobrochure CLW VTI Beringen Centrum voor Leren en Werken (Deeltijds onderwijs) Infobrochure CLW VTI Beringen Centrum voor Leren en Werken (Deeltijds onderwijs) Geachte ouders, Beste jongere, Aan alle andere geïnteresseerden, Deze informatiebrochure heeft als bedoeling een kort inzicht

Nadere informatie

2.10 Rugpreventie. bij kleuterleiding

2.10 Rugpreventie. bij kleuterleiding 2.10 Rugpreventie bij kleuterleiding Werkwinkel info : Doelgroep : PA, kleuterleiding Duurtijd : +/- 75 minuten Omschrijving : Rugklachten zijn een veelvoorkomende aandoening in het kleuteronderwijs Deze

Nadere informatie