RSI IN DE INDUSTRIE INHOUDSOPGAVE. RSI is meer dan een muisarm... Auteurs: Liesbeth Kluyver/ Margreet Pasman. Uitgave juni 2011

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "RSI IN DE INDUSTRIE INHOUDSOPGAVE. RSI is meer dan een muisarm... Auteurs: Liesbeth Kluyver/ Margreet Pasman. Uitgave juni 2011"

Transcriptie

1 RSI IN DE INDUSTRIE RSI is meer dan een muisarm... Auteurs: Liesbeth Kluyver/ Margreet Pasman Inleiding Wat is RSI? Hoe ontstaat RSI? RSI-klachten: verschillende fasen Is RSI een beroepsziekte? RSI-behandelingen Risicofactoren die de kans op RSI vergroten Maatregelen om RSI te voorkomen Werk waarbij RSI kan optreden Conclusies FNV onderzoek Bij wie kunt je terecht met RSI-klachten Inleiding INHOUDSOPGAVE Uitgave juni 2011 RSI wordt meestal in verband gebracht met beeldschermwerk. RSI ontstaat door herhaaldelijk dezelfde (repeterende) bewegingen te maken, en/of door werken in statische houdingen. In de industrie komt dit b.v. voor bij werkzaamheden als lopendebandwerk, montagewerk en dergelijke. Wanneer het werk eenzijdig is, de lichaamshouding niet optimaal is en de werkdruk te hoog, dan wordt het ontstaan van RSI bevorderd. In veel gevallen blijkt dat de ziekte niet als RSI herkend wordt. Dit komt onder andere omdat bij RSI niet altijd duidelijke lichamelijke afwijkingen te constateren zijn. Daardoor stuiten patiënten in hun omgeving nog wel eens op onbegrip. FNV Bondgenoten wil je informeren over deze ziekte in de hoop dat je vroegtijdig risicovolle situaties en lichamelijke klachten bij uzelf of collega's kunt herkennen en zo het ontstaan van de ziekte RSI kunt voorkomen. Uit onderzoek blijkt dat 49% van de mensen die werkzaam zijn in de industrie tot de RSIrisicogroep behoort. JE behoort tot de risicogroep als je meer dan twee uur per dag of één uur onafgebroken repeterende bewegingen uitvoert. Onderzoek in de vleessector toont aan dat 43% van de werknemers klachten aan nek, schouder, arm, elleboog of pols ondervindt (TNO-arbeid). In de sectoren koek en snoep heeft 25% van de werknemers zich ziek gemeld vanwege RSI-klachten (Research voor Beleid). Uit datzelfde onderzoek blijkt dat met name productiemedewerkers en inpakpersoneel RSI-klachten heeft. Wat is RSI? De afkorting "RSI" staat voor Repetitive Strain Injuries. RSI is de verzamelnaam voor klachten aan handen, pols, armen, schouder en nek die zijn ontstaan door langdurig dezelfde bewegingen te maken, dan wel door te lang in statische houdingen te werken. RSI komt voor in veel verschillende gedaanten. Bekende voorbeelden zijn de tennisarm, bursitis en het carpaaltunnel syndroom. Als het niet mogelijk is een goede diagnose te stellen, maar er wel klachten zijn, gebruiken 1

2 sommige doktoren de term RSI. Men spreekt van chronische RSI als de klachten langer dan zes maanden bestaan. De repeterende bewegingen hoeven niet precies hetzelfde te zijn maar lijken wel op elkaar. Het gaat om een chronische overbelasting. Dat wil zeggen: de klachten ontstaan langzaam. In het begin verdwijnen de klachten nog tijdens de pauze en in de vrije tijd. Bij het doorgaan met repeterend werk verdwijnen de klachten alleen nog tijdens de vakantie. Op den duur kunnen de klachten permanent worden. Ontstaan van RSI RSI kan op twee manieren ontstaan: 1. Door statische belasting: door langdurige lichte aanspanning van de nek/schouders wordt de doorbloeding verminderd, de energievoorziening belemmerd en hopen de afvalstoffen zich op in de spieren en krijgt je vervolgens pijn. Een voorbeeld van werk met statische belasting is fijnmontage. 2. Door repeterende bewegingen : Het herhalen van steeds dezelfde bewegingen wordt ook wel omschreven als "repeterende bewegingen". Het gaat hierbij veelal om herhaalde bewegingen van de handen. Als gevolg van veel maar weinig krachtige bewegingen van de polsen/handen ontstaat er wrijving tussen pezen en druk op spier- en zenuwstructuren waardoor ontstekingsreacties kunnen ontstaan. Deze situatie kan zich bij laswerk voordoen, maar bijvoorbeeld ook bij inpakwerkzaamheden. RSI klachten Grofweg kan RSI worden onderscheiden in drie fases: Fase 1: Fase 2: Fase 3: Pijn tijdens het werk, lokale vermoeidheid, kramp, tintelingen, doof gevoel. De klachten verdwijnen na enige rust. Ook pijn na het werk, irritatie, prikkelingen, slapheid, krachtverlies. De klachten verdwijnen niet na avond- of weekendrust. Zwelling, drukpijn, chronische pijn, functieverlies, veranderingen van huidskleur en temperatuur, doof, tintelend gevoel. Aanhoudende niet meer verdwijnende klachten en pijn, zowel tijdens het werk als in het weekend. Al in fase 1 is het noodzakelijk contact op te nemen met een arts! Aansprakelijkheid van de werkgever: is RSI een beroepsziekte? De definitie van een beroepsziekte is: " een aandoening of ziekte die in hoofdzaak het gevolg is van arbeid of arbeidsomstandigheden". Klassieke beroepsziekten zijn beroepsziekten waarbij sprake is van een duidelijk verband (vaak één oorzaak, met een duur woord monocausaal) tussen oorzaak en aandoening. Dit is het geval bij bijvoorbeeld mesothelioom bij asbest en astma door isocyanaten. Wanneer het verband minder duidelijk is en meer oorzaken een rol spelen, spreekt men ook wel van werkgebonden aandoeningen. Voorbeelden zijn overspannenheid na overbelasting in het werk en rugklachten bij zwaar tillen en bijvoorbeeld RSI. In al deze gevallen kunnen privé-omstandigheden en een verminderde belastbaarheid ook een rol 2

3 spelen. In 2000 zijn richtlijnen geïntroduceerd voor de vaststelling van werkgebonden aandoeningen van de bovenste ledematen. De praktijk leert echter dat nog lang niet alle bedrijfartsen werken met deze richtlijnen. Als het vaststaat dat de RSI het gevolg is van het werk kunt je de werkgever aansprakelijk stellen voor schade die je heeft. Denk daarbij aan inkomensverlies, medische kosten, therapieën die niet door de verzekering worden vergoed en smartengeld. Dit laatste zal steeds vaker voorkomen omdat de sociale voorzieningen slechter zijn geworden en de mogelijkheden om als werknemer de werkgever aansprakelijk te stellen voor schade zijn toegenomen. FNV Bureau Beroepsziekten kan helpen om de geleden (en te lijden) financiële schade te verhalen op de (ex-)werkgever. RSI behandelingen Er is niet één specifieke behandeling. Afhankelijk van het klachtenbeeld wordt door de huisarts een therapie ingesteld. Belangrijk is voldoende rust te nemen en de handelingen die tot klachten hebben geleid te vermijden. Uit onderzoek blijkt wel dat helemaal niets doen ook niet ten goede komt aan het herstel. In de meeste gevallen wordt door de huisarts fysiotherapie voorgeschreven. Die is gericht op pijnvermindering en om beter te leren bewegen. Bij het gebruik van pijnstillers gaat de pijn weg maar als je gewoon doorgaat met werken neemt de schade verder toe: de oorzaak van de klachten wordt immers niet aangepakt. Mensendieck en Cesar therapie zijn gericht op ontspannings oefeningen en het beter leren bewegen. De meeste van deze therapieën geven een verlichting van de pijn. Psychotherapie kan soms aangewezen zijn als stress een belangrijke factor is. RSI risicofactoren Om je RSI-risico te beoordelen kunt je kijken of je de volgende belastende factoren herkent: Werkdruk: Regelmatig zijn er pieken in het werk Er wordt met een "jaag-systeem" gewerkt Er wordt meer dan eenmaal per week overgewerkt Werktijden: Voor pauzes is geen tijd Er zijn weinig korte pauzes Werktaak: Het werktempo wordt door de machine opgelegd Er is geen afwisseling van taken in de functie Werkplek: Inrichting is niet afgestemd op de individuele werknemer (denk aan werkhoogte, bewegingsruimte e.d.) 3

4 De inrichting veroorzaakt onnodig veel gesjouw, gesleep van goederen, m.a.w. de logistiek is niet optimaal Het gereedschap is niet in goede staat en niet afgestemd op het werk Werkwijze: De werkzaamheden zijn sterk repeterend Er wordt langdurig in dezelfde lichaamshouding gewerkt. Men werkt met opgeheven armen, (hoek romp/armen is groter dan 60 graden) Omgevingsfactoren: Het is regelmatig koud op de werkplek JE Rijdt op voertuigen die lichaamstrillingen veroorzaken zoals heftrucks Er wordt met trillend gereedschap gewerkt Maatregelen om RSI te voorkomen Organisatorische maatregelen: voorlichting afwisseling van taken cyclustijd van handelingen verlengen werkdruk verminderen meer korte pauzes kou en tocht verminderen serieus nemen van klachten Technische maatregelen: inrichting werkplek verbeteren, (werkhoogte, reikafstanden) machines optimaal rangschikken (logistiek) automatisering van kort cyclisch werk goed onderhouden gereedschap gebruiken Gedragsmaatregelen: afwisseling van lichaamshouding tijdens het werk aanleren van goede werktechniek d.m.v. houding- en bewegingsinstructie Voorbeelden van werk waarbij RSI kan optreden: Assemblage Beeldschermwerk CAD-tekenen Fijnmontage Installatie Kassa Lopende band 4

5 Montage Sorteren Maar ook bij: Analisten Kraanmachinisten Orderpickers Conclusie: RSI kan bij zeer uiteenlopende soorten werk ontstaan. De overeenkomst bij het bovengenoemde maar ook bij ander werk is dat het risico op RSI bepaald wordt door de frequentie van herhalingen van dezelfde bewegingen met de armen. Conclusies uit FNV onderzoek RSI FNV Bondgenoten heeft een onderzoek gedaan bij tien werknemers met relatief ernstige RSIklachten als gevolg van beeldschermwerk. Verwacht kan worden dat hier overeenkomsten zijn met RSI- klachten als gevolg van repeterend werk in de industrie. 1. RSI treedt eerder op na relatief kortdurende hoge belasting en piekdruktes dan na langdurig lage belasting. 2. Een spoedige aanpak van klachten is bepalend voor de kans op herstel. 3. Ondanks positieve aandacht binnen bedrijven waar RSI voorkomt, wordt RSI toch als een incident gezien. De maatregelen worden alleen gericht op het individu met klachten. 4. In bedrijven waar klachten voorkomen worden vooral ergonomische maatregelen getroffen en is er veel minder aandacht om de werkdruk en computergebondenheid te verminderen. 5. Aanbevelingen voor een goede zithouding worden soms te strikt opgevolgd waardoor men meer in plaats van minder klachten krijgt. Aanbevelingen moeten gericht zijn op het doorbreken van bewegingsarmoede. 6. Bij plichtsgetrouwe, gemotiveerde werkers treden RSI- klachten eerder op dan bij zeurpieten. 7. Mensen met veel RSI-klachten zijn vaak echte "medical shoppers" omdat de meeste behandelingen slecht werken. Het meest positief is men over gespecialiseerde Mensendieck. Bij acute klachten is gerichte massage een goede behandeling. Bij wie kan je terecht met RSI? Arbodienst Als je bedrijf een "spreekuurcontract" met de arbodienst heeft, kunt je hier naar toe gaan wanneer je vermoedt dat je klachten door je werkomstandigheden veroorzaakt worden. De arts van de Arbo-dienst kan je en je werkgever adviseren bij het oplossen van je klachten in relatie tot je werk. De arts mag alleen met je toestemming je klachten met je werkgever bespreken. Huisarts Voor advies, behandeling van klachten en doorverwijzing naar specialisten zul je naar je huisarts moeten gaan. Wanneer je klachten hebt, wacht dan niet te lang. Bij het doorgaan met je gewone werk is de kans groot dat de klachten blijven c.q. erger worden. De huisarts is meestal niet goed op de hoogte van je arbeidsomstandigheden. In dat geval kun je 5

6 ook eerst de bedrijfsarts van de Arbodienst raadplegen. Ondernemingsraad Vaak ben je niet de enige die last heeft van je arbeidsomstandigheden. Bedrijven zijn verplicht om arbobeleid te voeren. De OR heeft de taak om met de werkgever het arbo-beleid vast te stellen. De OR kan ervoor zorgen dat de arbeidsomstandigheden op je afdeling onderzocht worden en dat er ook verbeteringsvoorstellen komen. De OR kan zich daarbij laten adviseren door de Arbodienst, de vakbond of door een ORopleidingsinstituut als FNV Formaat. RSI-patiëntenvereniging. In 1995 is de RSI-patiëntenvereniging opgericht om RSI-patiënten en hun familieleden te ondersteunen bij hun problemen. Zij stuiten vaak op onbegrip en worden met hun klachten niet altijd serieus genomen. Verder wil de vereniging meer bekendheid geven aan RSI, zodat de ziekte eerder herkend en erkend wordt. De activiteiten van deze patiëntenvereniging zijn: lotgenotenopvang via de telefoon; het beleggen van bijeenkomsten en thema-avonden; het organiseren van voorlichtingsbijeenkomsten over RSI; het verspreiden van voorlichtingsmateriaal; het bevorderen en meewerken aan onderzoek naar RSI. 6

RSI. Informatie voor werknemers en werkgevers

RSI. Informatie voor werknemers en werkgevers RSI Informatie voor werknemers en werkgevers RSI RSI (Repetitive Strain Injury) is de veelgebruikte verzamelnaam voor klachten aan nek, bovenrug, schouders, armen, polsen en handen. Deze klachten komen

Nadere informatie

Hogeschool van Amsterdam. Beeldschermwerk? Voorkom RSI!

Hogeschool van Amsterdam. Beeldschermwerk? Voorkom RSI! Hogeschool van Amsterdam Beeldschermwerk? Voorkom RSI! RSI, dat krijg ik toch niet, dat krijgen anderen... Iedereen die dagelijks langer dan 2 uur ononderbroken op de computer werkt loopt het risico om

Nadere informatie

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Gezond werken aan het beeldscherm (voor medewerkers) Brochure voor medewerkers over het voorkomen van gezondheidsklachten door beeldschermwerk Inhoudsopgave Gezond

Nadere informatie

INFORMATIE RSI. Wat is RSI? 1.1 OORZAKEN

INFORMATIE RSI. Wat is RSI? 1.1 OORZAKEN INFORMATIE RSI Wat is RSI? RSI of Repetitive Strain Injury is een verzamelnaam voor een omvattende groep klachten van pijn aan nek-schouders, armen-ellebogen en polsen-handen-vingers. Ze worden ook wel

Nadere informatie

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Gezond werken aan het beeldscherm (voor leidinggevenden) Brochure voor leidinggevenden over de gezondheidsrisico s van beeldschermwerk Inhoudsopgave Gezond werken

Nadere informatie

Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1

Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1 Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1 blijven? In de linkerkolom vindt u de verschillende onderwerpen die in deze folder behandeld worden. Door te klikken op deze items gaat u direct naar

Nadere informatie

RSI voorlichting studenten FEW RSI in relatie tot:

RSI voorlichting studenten FEW RSI in relatie tot: studenten FEW RSI in relatie tot: Werkwijze Werkplekinrichting Werkorganisatie: werktaken werktijden werkdruk dienst Arbo en Milieu VU 2003, Isabel Priesman Inleiding toename beeldschermwerk studenten.

Nadere informatie

Repeterende handelingen en werkhouding

Repeterende handelingen en werkhouding Interne instructie Arbeidsinspectie Repeterende handelingen en werkhouding INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2. AANPAK 2.1 Wettelijke grondslag 2.2 Indicatie repeterende handelingen en werkhouding 2.3 Inspectie

Nadere informatie

Adviezen bij KANS/rsi

Adviezen bij KANS/rsi Adviezen bij KANS/rsi U bent momenteel in behandeling wegens klachten aan arm, nek en schouders. Dit wordt ook wel KANS/rsi genoemd. Het begrip RSI (Repetitive Strain Injury) heeft in de praktijk een groot

Nadere informatie

Arbo- en Milieudienst

Arbo- en Milieudienst Arbo- en Milieudienst KANS B.Groenenberg, bedrijfsarts 19 november 2013 1 KANS - Wat is KANS? - Welke factoren kunnen KANS veroorzaken? - Wat kan de medewerker doen bij KANS? - Wat kan de PAM doen bij

Nadere informatie

Arbeidsomstandigheden

Arbeidsomstandigheden t b r o n s e k Arbeidsomstandigheden T Inleiding Wettelijke regels Veiligheid, gezondheid en welzijn Rechten en plichten Uitvoering arbobeleid Inleiding Johan ter Veer, administratief medewerker bij blikfabriek

Nadere informatie

dienst Arbo en Milieu RSI preventie vrije Universiteit amsterdam

dienst Arbo en Milieu RSI preventie vrije Universiteit amsterdam dienst Arbo en Milieu RSI preventie vrije Universiteit amsterdam Inhoudsopgave RSI: klachten en werkomstandigheden RSI: klachten en werkomstandigheden 3 Wat is RSI? 3 Hoe ontstaat RSI? 4 Hoe kunt u RSI

Nadere informatie

Stafpersoneel / leidinggevenden / technici

Stafpersoneel / leidinggevenden / technici Stafpersoneel / leidinggevenden / technici Onder stafpersoneel / leidinggevenden / technici (hierna stafpersoneel) vallen meerdere beroepen. Veel administratief, calculatie- en voorbereidend werk is geautomatiseerd.

Nadere informatie

Gezond werken met de computer Hoe u zelf klachten kunt voorkomen aan armen, nek en/of schouders

Gezond werken met de computer Hoe u zelf klachten kunt voorkomen aan armen, nek en/of schouders Gezond werken met de computer Hoe u zelf klachten kunt voorkomen aan armen, nek en/of schouders Inhoud Pagina Wat is RSI of CANS? 3 Wat zijn de oorzaken van CANS/RSI? 4 Samen CANS voorkomen 4 Werktaken,

Nadere informatie

Overbelastingsletsels. Informatie en tips voor werknemers

Overbelastingsletsels. Informatie en tips voor werknemers WN Overbelastingsletsels Informatie en tips voor werknemers Overbelastingsletsels 1 23 Meerdere oorzaken, vaak werkgebonden Risicofactoren Klachten en letsels 4 5 Preventie: beter voorkomen dan genezen

Nadere informatie

FNV Arbokaart RSI. Wat vindt FNV Bondgenoten?

FNV Arbokaart RSI. Wat vindt FNV Bondgenoten? FNV Arbokaart RSI RSI staat voor Repetititive Strain Injury. RSI is een verzamelnaam voor lichamelijke klachten die voorkomen in: bovenrug nek- en schoudergebied armen ellebogen polsen handen en vingers.

Nadere informatie

Checklist voor het opsporen van RSI- en werkdrukrisico s

Checklist voor het opsporen van RSI- en werkdrukrisico s Checklist voor het opsporen van RSI- en werkdrukrisico s Door het beantwoorden van de vragen uit deze checklist krijgt u een indicatie of in uw werksituatie risico s zijn op gezondheidsproblemen door RSI

Nadere informatie

- 1 - Informatie over veilig werken met de PC

- 1 - Informatie over veilig werken met de PC - 1 - Informatie over veilig werken met de PC Veilig werken met de computer Tegenwoordig heeft vrijwel iedereen die op kantoor werkt te maken met computers. Zit jij ook regelmatig achter een toetsenbord,

Nadere informatie

RSI. Lijdt U reeds aan of bestaat er een risico op musculoskeletale. Repetitive Strain Injuries? Ga bij uzelf na of U: Inspanning. Houding.

RSI. Lijdt U reeds aan of bestaat er een risico op musculoskeletale. Repetitive Strain Injuries? Ga bij uzelf na of U: Inspanning. Houding. Ga bij uzelf na of U: al problemen of klachten heeft gehad in de nek, de schouders, de ellebogen of de polsen ten gevolge van de arbeidsomstandigheden. moet werken in oncomfortabele houdingen: torsies,

Nadere informatie

Informatiemateriaal ergonomie

Informatiemateriaal ergonomie H6 Informatiemateriaal HSEQ Blijf alert tijdens het werk. Bij twijfel: stel je vraag, begin niet of leg het werk stil! Sinds de eerste succesvolle boring op het Nederlands continentaal plat in 1970, is

Nadere informatie

Dé VCA-specialist van Zuid-Nederland

Dé VCA-specialist van Zuid-Nederland Toolbox: Fysieke belasting Het doel van een toolboxmeeting is om de aandacht en motivatie voor veiligheid en gezondheid binnen het bedrijf te verbeteren. Wat verstaan we onder fysieke belasting? De door

Nadere informatie

1.10 Computeropstelling. veilig gebruik in het leslokaal

1.10 Computeropstelling. veilig gebruik in het leslokaal 1.10 Computeropstelling veilig gebruik in het leslokaal Werkwinkel info : Doelgroep : PA, TA, leerkrachten, directies Duurtijd : +/- 75 minuten Omschrijving : Computers en multimedia-apparatuur zijn geïntegreerd

Nadere informatie

BEELDSCHERMWERK. Wat is de gewenste situatie? Maatregelen. Sector Boomteelt en Vaste plantenteelt

BEELDSCHERMWERK. Wat is de gewenste situatie? Maatregelen. Sector Boomteelt en Vaste plantenteelt BEELDSCHERMWERK Langdurig achter een beeldscherm werken, kan leiden tot gezondheidsklachten. Dit zijn klachten van nek, bovenrug, schouders, armen, polsen en handen. Onderzoek heeft uitgewezen dat vanaf

Nadere informatie

KANSloos. Geef KANS geen kans! Voorlichtingsboekje voor studenten

KANSloos. Geef KANS geen kans! Voorlichtingsboekje voor studenten KANSloos Het voorlichtingsboekje KANSloos is een onderdeel van het voorlichtingsprogramma Geef KANS geen kans! Geproduceerd door: E. van de Laar L. Peeters K. van Soldt P. Swanenberg In opdracht van Fontys

Nadere informatie

Bursitis, tendinitis en enthesitis/enthesopathie

Bursitis, tendinitis en enthesitis/enthesopathie Reumatologie Bursitis, tendinitis en enthesitis/enthesopathie i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Inleiding De reumatoloog heeft de diagnose bursitis, tendinitis of enthesitis/enthesopathie bij

Nadere informatie

BEELDSCHERMWERK. 1. Inleiding

BEELDSCHERMWERK. 1. Inleiding BEELDSCHERMWERK Achtereenvolgens worden besproken: 1. Inleiding 2. Fasen bij het ontstaan van RSI 3. Opstapeling van factoren 4. Inrichting en instelling van de beeldschermwerkplek 5. Praktische regels

Nadere informatie

Checklist voor opsporen beeldschermgebonden lichamelijke klachten

Checklist voor opsporen beeldschermgebonden lichamelijke klachten Checklist voor opsporen beeldschermgebonden lichamelijke klachten vhp ergonomie Huygensstraat 13a 2515 BD s-gravenhage t 070 389 2010 e info@vhp-ergonomie.nl i www.vhp-ergonomie.nl 1 Blok 1: klachten 1

Nadere informatie

Geen pijn in hand, arm, nek of schouder die een relatie met het werk heeft.

Geen pijn in hand, arm, nek of schouder die een relatie met het werk heeft. VOORKOM RSI / KANS! WAT IS RSI/ KANS? RSI is de verzamelterm voor allerlei aandoeningen en/of pijnklachten in de nek, schouders, armen, polsen en/of handen als gevolg van chronische overbelasting. Letterlijk

Nadere informatie

Stafpersoneel/ leidinggevenden/ technici

Stafpersoneel/ leidinggevenden/ technici Stafpersoneel/ leidinggevenden/ technici Onder stafpersoneel / leidinggevenden / technici (hierna stafpersoneel) vallen meerdere beroepen. Veel administratief, calculatie- en voorbereidend werk is geautomatiseerd.

Nadere informatie

Informatief nieuwspakket 2008 / 2009

Informatief nieuwspakket 2008 / 2009 Informatief nieuwspakket 2008 / 2009 Licentiehouder TouchPro Europe WELKOM: INTouch MTW biedt bedrijven en particulieren stijlvolle stoelmassages met een vleugje karakter. Allereerst bedankt voor het tonen

Nadere informatie

Arbocatalogus Fysieke belasting

Arbocatalogus Fysieke belasting Arbocatalogus Fysieke belasting Inhoudsopgave 2. 3 2.1. Fysieke belasting 3 2.2. Gezondheidsklachten door fysieke belasting algemeen 3 2.3. Tillen en dragen 4 2.4. Duwen, trekken en knijpen 4 2.5. Ongunstige

Nadere informatie

RSI-Brochure Universiteit Twente, Dienst HR 1

RSI-Brochure Universiteit Twente, Dienst HR 1 RSI en beeldschermwerkzaamheden De term RSI is inmiddels vervangen door KANS. Kans staat voor Klachten aan Arm, Nek of Schouder. In deze folder is nog consequent de term RSI gehanteerd. 1. Inleiding Repetitive

Nadere informatie

Dry Needling. Informatie voor patiënten

Dry Needling. Informatie voor patiënten Dry Needling Informatie voor patiënten Wat is dry needling? Dry needling is een nieuwe behandelmethode van de fysiotherapeut. Door middel van een speciale techniek worden spieren aangeprikt en raken op

Nadere informatie

Inleiding Wat is fibromyalgie? Oorzaak van fibromyalgie

Inleiding Wat is fibromyalgie? Oorzaak van fibromyalgie FIBROMYALGIE 286 Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u fibromyalgie hebt. Er komen ongetwijfeld veel vragen in u op. In deze folder proberen wij antwoord te geven op uw vragen. U leest meer over

Nadere informatie

Vragenlijst Beeldschermwerk

Vragenlijst Beeldschermwerk dienst Arbo en Milieu Vragenlijst Beeldschermwerk vrije Universiteit amsterdam INLEIDING AANVULLENDE VRAGEN Om voor uzelf een indruk te krijgen van mogelijke knelpunten in uw eigen werksituatie kunt u

Nadere informatie

Checklist voor het opsporen van RSI- en werkdrukrisico s beeldschermwerk voor individuele werknemers

Checklist voor het opsporen van RSI- en werkdrukrisico s beeldschermwerk voor individuele werknemers Als u deze vragen beantwoordt, merkt u of u een verhoogd risico loopt op gezondheidsproblemen door RSI of werkdruk. U kunt de hele checklist invullen of volstaan met enkele onderdelen. U krijgt echter

Nadere informatie

Minder last van uw rug

Minder last van uw rug Minder last van uw rug Hoe kunt u pijn onderin uw rug verminderen en nieuwe klachten voorkomen Rugklachten zelf onder controle Pijn in uw rug is lastig en vervelend. Om vele redenen. Uw humeur kan eronder

Nadere informatie

niveau 2, 3, 4 thema 5.4

niveau 2, 3, 4 thema 5.4 Ergonomie niveau 2, 3, 4 thema 5.4 Bedrijfscultuur Arbeidsomstandigheden Wat staat er in de Arbowet? Zitten, staan en tillen RSI Bedrijfscultuur Veel mensen hebben hun eigen werk en werken op een bepaalde

Nadere informatie

10/2/2014. Infosessie ergonomiebeleid op kantoor Oktober 2014 Team Ergonomie

10/2/2014. Infosessie ergonomiebeleid op kantoor Oktober 2014 Team Ergonomie Infosessie ergonomiebeleid op kantoor Oktober 2014 Team Ergonomie Ergonomie : wat en wie? Ergonomie : waarom? Wetgevend kader: KB Beeldschermwerk Vermijden van klachten Ergonomie: hoe? 2 Ergonomie tracht

Nadere informatie

Voorkomen is nog altijd beter dan.

Voorkomen is nog altijd beter dan. Voorkomen is nog altijd beter dan. Colofon Auteur Erwin Napjus Human-Invest B.V. Loosdrecht/ Oktober 2012 Inleiding Een gezonde en veilige werkomgeving is belangrijk. Voor uw medewerkers, maar ook voor

Nadere informatie

Is RSI de prijs van de vooruitgang?

Is RSI de prijs van de vooruitgang? Is RSI de prijs van de vooruitgang? Het begint doorgaans met een onschuldig pijntje, bijvoorbeeld in de nek of schouders. Vaak denkt men niets aan de hand en de veel gehoorde remedie is snel gevonden,

Nadere informatie

Samenwerking tussen de (sport)-bedrijfsarts en de curatieve arts bij de KL.

Samenwerking tussen de (sport)-bedrijfsarts en de curatieve arts bij de KL. Samenwerking tussen de (sport)-bedrijfsarts en de curatieve arts bij de KL. Door Wessel Zimmermann Geregistreerd sportarts, bedrijfsarts i.o. GZHC Ermelo, februari 2003 Inhoud van deze presentatie: 1.

Nadere informatie

Mensendieck en Mc Kenzie praktijk Wierden en Markelo

Mensendieck en Mc Kenzie praktijk Wierden en Markelo Presentatie door Elvira van Daal Mensendieck en Mc Kenzie praktijk Wierden en Markelo Wat is McKenzie therapie? Robin McKenzie is een fysiotherapeut uit Nieuw- Zeeland. Zijn therapie wordt wereldwijd

Nadere informatie

❶ Veiligheidsregels voor beeldschermwerk... 1 ❷ Ontspanningsoefeningen... 3 ❸ Checklist individueel werkplekonderzoek (beeldschermwerkplek)...

❶ Veiligheidsregels voor beeldschermwerk... 1 ❷ Ontspanningsoefeningen... 3 ❸ Checklist individueel werkplekonderzoek (beeldschermwerkplek)... Inhoud ❶ Veiligheidsregels voor beeldschermwerk... 1 ❷ Ontspanningsoefeningen... 3 ❸ Checklist individueel werkplekonderzoek (beeldschermwerkplek)... 4 ❶ Veiligheidsregels voor beeldschermwerk Als je meer

Nadere informatie

Afdeling revalidatie. Psychosomatische fysiotherapie

Afdeling revalidatie. Psychosomatische fysiotherapie Afdeling revalidatie Psychosomatische fysiotherapie Gespannen??? Pijn??? Vermoeid???? UIT BALANS. IN BALANS In deze folder krijgt u informatie over psychosomatiek, over wat psychosomatische klachten zijn

Nadere informatie

FIBROMYALGIE FRANCISCUS GASTHUIS

FIBROMYALGIE FRANCISCUS GASTHUIS FIBROMYALGIE FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u fibromyalgie hebt. Er komen ongetwijfeld veel vragen in u op. In deze folder proberen wij antwoord te geven op uw vragen.

Nadere informatie

Voorkom RSI /CANS! Voor al deze genoemde beroepen geldt:

Voorkom RSI /CANS! Voor al deze genoemde beroepen geldt: Voorkom RSI /CANS! Inleiding Repeterend werk wordt vaak geassocieerd met werken achter de computer. En dat is ook terecht. In Nederland wordt veel gewerkt met beeldschermen, toetsenborden en muizen. Meer

Nadere informatie

Subject: Taak 1.2.20

Subject: Taak 1.2.20 Taak 1.2.20 Tutor : vd Biggelaar Mentor : vd Biggelaar Klas : MT1A Gemaakt door : Tommy & Paul van der Linden 1 Inhoud! Taak 1.2.20 Inhoud!... 2 Inleiding... 3 Trekken en Duwen... 4 Tillen... 4 Zitten...

Nadere informatie

BASISREGELIJS BIJ DE KLASSIEKE DESKTOP. De basisregels zijn gebaseerd op het 5 W-model. Een goed preventieplan besteedt aandacht acht deze factoren.

BASISREGELIJS BIJ DE KLASSIEKE DESKTOP. De basisregels zijn gebaseerd op het 5 W-model. Een goed preventieplan besteedt aandacht acht deze factoren. WAT IS HET PROBLEEM? Computers en multimedia-apparatuur zijn geïntegreerd in het dagelijks leven en worden alsmaar belangrijker, ook in het onderwijs. In deze sessie wordt het gebruik van ICT-materiaal

Nadere informatie

STEP WerkPlekAnalyse bij

STEP WerkPlekAnalyse bij STEP WerkPlekAnalyse bij Inleiding De STICHTING ERGONOMIE & PREVENTIE (STEP) is gevraagd de werkplek van mevrouw G. te analyseren, risicofactoren te inventariseren en advies te geven over een optimale

Nadere informatie

Reuma is een verzamelnaam voor meer dan 100 verschillende aandoeningen Ontstekingsreuma Ontstekingen aan de gewrichten Artrose Gewrichtsslijtage

Reuma is een verzamelnaam voor meer dan 100 verschillende aandoeningen Ontstekingsreuma Ontstekingen aan de gewrichten Artrose Gewrichtsslijtage Reuma is een verzamelnaam voor meer dan 100 verschillende aandoeningen Ontstekingsreuma Ontstekingen aan de gewrichten Artrose Gewrichtsslijtage Weke-delenreuma Klachten aan de weke delen van het bewegingsapparaat

Nadere informatie

BOEKJE. Alles wat medewerkers van ondersteunende diensten in de VVT moeten weten om klachten aan rug, nek en schouders te voorkomen

BOEKJE. Alles wat medewerkers van ondersteunende diensten in de VVT moeten weten om klachten aan rug, nek en schouders te voorkomen DOE BOEKJE Alles wat medewerkers van ondersteunende diensten in de VVT moeten weten om klachten aan rug, nek en schouders te voorkomen Armheffing Het werken met de handen boven schouderhoogte noemen we

Nadere informatie

Centrum voor Revalidatie Complex Regionaal Pijn Syndroom (CRPS)

Centrum voor Revalidatie Complex Regionaal Pijn Syndroom (CRPS) Centrum voor Revalidatie Complex Regionaal Pijn Syndroom (CRPS) Het verloop, de symptomen en de behandeling Centrum voor Revalidatie Inleiding Uw arts heeft bij u de diagnose Complex Regionaal Pijn Syndroom

Nadere informatie

Dossier Zittend en staand Werk

Dossier Zittend en staand Werk Dossier Zittend en staand Werk Landurig staand werken belemmert de doorbloeding van de benen. Langdurig staand werken vraag flink wat spierkracht. Staand werken kan op den duur tot voetklachten en spataderen

Nadere informatie

Triggerpoint-zelfbehandeling. een instrument voor zelfbehandeling bij. gezondheidsklachten. Sprekers: Rob Beenker en Hanneke Heij

Triggerpoint-zelfbehandeling. een instrument voor zelfbehandeling bij. gezondheidsklachten. Sprekers: Rob Beenker en Hanneke Heij Een kennismaking met Triggerpoint-zelfbehandeling een instrument voor zelfbehandeling bij gezondheidsklachten Sprekers: Rob Beenker en Hanneke Heij 27 november 2010 Utrecht 1 Vandaag... vertel ik mijn

Nadere informatie

Checklist: werken in koel- en vrieshuizen

Checklist: werken in koel- en vrieshuizen Checklist: werken in koel- en vrieshuizen Intro Terwijl in de zomermaanden veel mensen klagen over de hitte, buiten of op kantoor, zijn er in Nederland ook werknemers voor wie het bijna altijd koud is.

Nadere informatie

Wat is er aan de hand?

Wat is er aan de hand? Wat is er aan de hand? Hieronder staan allerlei praktijksituaties die op jou van toepassing kunnen zijn. Herken je hier iets van? Als je op de items klikt, krijg je als advies welke oplossingen uit de

Nadere informatie

Checklist Beeldschermwerk voor individuele medewerkers

Checklist Beeldschermwerk voor individuele medewerkers Bijlage 1 Checklist Beeldschermwerk voor individuele medewerkers Als u deze vragen beantwoordt, merkt u of u een verhoogd risico loopt op gezondheidsproblemen door beeldschermwerk of werkdruk. U kunt de

Nadere informatie

Voorkom RSI! Inleiding. Ik dacht altijd: RSI, dat zit tussen de oren. Laatst bleek mijn collega klachten te hebben. Nu weet ik wel beter.

Voorkom RSI! Inleiding. Ik dacht altijd: RSI, dat zit tussen de oren. Laatst bleek mijn collega klachten te hebben. Nu weet ik wel beter. Inleiding Steeds meer mensen brengen veel tijd door achter het beeldscherm en lopen daardoor een verhoogd risico op het ontwikkelen van Repetitive Strain Injury (RSI). Ook is er werk waar relatief vaak

Nadere informatie

Checklist RSI-preventiebeleid

Checklist RSI-preventiebeleid Checklist RSI-preventiebeleid Onderwerp Informatie/ knelpunt? Prioriteit Inzicht 1. Verzuimgegevens Wat is het verzuimpercentage in uw organisatie? Hebt u inzicht in de verzuimoorzaken? Zo ja, is bekend

Nadere informatie

Spanningshoofdpijn, Spierspanningshoofdpijn, Tension Headache, Cervicogene Cephalia

Spanningshoofdpijn, Spierspanningshoofdpijn, Tension Headache, Cervicogene Cephalia Spanningshoofdpijn, Spierspanningshoofdpijn, Tension Headache, Cervicogene Cephalia Spanningshoofdpijn wordt veroorzaakt door spierspanningen in de hals, de schouders en het hoofd. De hoofdpijn is vaak

Nadere informatie

Handreiking werknemer Aan het werk blijven met een chronische aandoening

Handreiking werknemer Aan het werk blijven met een chronische aandoening Handreiking werknemer Aan het werk blijven met een chronische aandoening Eén op de drie mensen krijgt te maken met een chronische aandoening. Werken met een chronische aandoening is goed mogelijk. Vaak

Nadere informatie

Psychosomatische fysiotherapie

Psychosomatische fysiotherapie Psychosomatische fysiotherapie bij DE KERN boz Praktijk voor Natuurgeneeskunde De Snoostraat 13 4624 VJ Bergen op Zoom Telefoon 0164-210700 Email: info@dekernboz.nl Website: www.dekernboz.nl Kamer van

Nadere informatie

Lage rugklachten. www.gzcdiemenzuid.nl

Lage rugklachten. www.gzcdiemenzuid.nl Lage rugklachten Introductie De lage rug is het gebied ter hoogte van de onderste 5 lendenwervels (lumbale wervels) en de overgang met het heiligbeen (lumbo-sacrale overgang). De lendenwervelkolom bestaat

Nadere informatie

MEDEWERKERS VRAGENLIJST BRANCHE-RIE TECHNISCHE GROOTHANDEL

MEDEWERKERS VRAGENLIJST BRANCHE-RIE TECHNISCHE GROOTHANDEL 1 Betrekken medewerkers bij de uitvoering van de RI&E. Medewerkers zijn een belangrijke bron van informatie over veiligheid en gezondheid op het werk. Zij hebben belang bij veilige en gezonde werkomstandigheden.

Nadere informatie

GROEPSBEHANDELING FIBROMYALGIE

GROEPSBEHANDELING FIBROMYALGIE GROEPSBEHANDELING FIBROMYALGIE Brochure Groepsbehandeling Fibromyalgie Tijdens uw bezoek aan de reumatoloog is bij u de diagnose fibromyalgie gesteld. Mogelijk komt u in aanmerking voor de groepsbehandeling

Nadere informatie

Goed ingericht aan het werk Informatie over gezond werken met beeldschermen

Goed ingericht aan het werk Informatie over gezond werken met beeldschermen Goed ingericht aan het werk Informatie over gezond werken met beeldschermen Ziekenhuis Gelderse Vallei Inhoud Inleiding 3 1. Inleiding 3 2 Gezondheidsrisico s door beeldschermwerk 3 2.1 Welke risico s

Nadere informatie

Wat is wijsheid bij een whiplash?

Wat is wijsheid bij een whiplash? EM PL KN AA GF RW 20 1 EB 0 EX K EM NG Wat is wijsheid bij een whiplash? Tips om het herstel van een whiplash te bevorderen en verstandig te blijven bewegen Wat te doen bij whiplashklachten Een aanrijding

Nadere informatie

fit for work AAN HET WERK BLIJVEN MET EEN CHRONISCHE AANDOENING HANDREIKING WERNEMER

fit for work AAN HET WERK BLIJVEN MET EEN CHRONISCHE AANDOENING HANDREIKING WERNEMER HANDREIKING WERNEMER AAN HET WERK BLIJVEN MET EEN CHRONISCHE AANDOENING fit for work Eén op de drie mensen krijgt te maken met een chronische aandoening. Werken met een chronische aandoening is goed mogelijk.

Nadere informatie

Gezond werken met computers

Gezond werken met computers Gezond werken met computers Gezond werken met je computer Iedereen heeft wel eens een stijve nek of schouders, pijnlijke polsen of vermoeide ogen na een dag werken achter te computer. Vaak gaan die klachten

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Hypermobiliteit

PATIËNTEN INFORMATIE. Hypermobiliteit PATIËNTEN INFORMATIE Hypermobiliteit 2 PATIËNTENINFORMATIE In deze folder willen wij de behandeling van klachten ten gevolge van hypermobiliteit in ons revalidatiecentrum toelichten. Inleiding Ten gevolge

Nadere informatie

Fysieke belasting(basis)

Fysieke belasting(basis) Fysieke belasting(basis) Fysieke belasting(basis) II UMC St Radboud Inhoudsopgave 1. Inleiding 1 2. Lichamelijke belasting 3 2.1 Functie-inhoud 3 2.2 De werkplekinrichting 3 2.3 Persoonsgebonden factoren

Nadere informatie

Spier- en gewrichtspijn

Spier- en gewrichtspijn Spier- en gewrichtspijn Spierpijn na het sporten, een zweepslag, een verzwikte enkel, een gekneusde pink... Door een verkeerde beweging of door extra inspanning kunt u plotseling pijn aan spieren of gewrichten

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding... 5 Wat is een whiplash?... 5 Wat zijn de klachten? Hoe kan een whiplash behandeld worden? 7. Meer informatie...

Inhoudsopgave. Inleiding... 5 Wat is een whiplash?... 5 Wat zijn de klachten? Hoe kan een whiplash behandeld worden? 7. Meer informatie... Whiplash Chirurgie Inhoudsopgave Inleiding... 5 Wat is een whiplash?... 5 Wat zijn de klachten?... 6 Slaapproblemen...7 Hoe kunnen slaapproblemen worden opgelost?...7 Hoe kan een whiplash behandeld worden?

Nadere informatie

Inleiding. Reumatische ziekten

Inleiding. Reumatische ziekten De reumatoloog Inleiding Ieder jaar bezoekt een groot aantal mensen de huisarts met klachten van het bewegingsapparaat (gewrichten, spieren, pezen en botten). Vaak is de huisarts in staat de diagnose

Nadere informatie

Basisinspectiemodule FYSIEKE BELASTING Hand-armtaken (HARM)

Basisinspectiemodule FYSIEKE BELASTING Hand-armtaken (HARM) Basisinspectiemodule FYSIEKE BELASTING Hand-armtaken (HARM) Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand van de techniek en is geschreven voor intern gebruik bij de Inspectie SZW.

Nadere informatie

Salbar Health Concept op de werkvloer.

Salbar Health Concept op de werkvloer. Salbar Health Concept op de werkvloer. Salbar Health Concept op de werkvloer: voor bedrijven die gezonde werkomstandigheden willen scheppen Over de toename en de gevolgen van ziekteverzuim, RSI, burn-out

Nadere informatie

Voorlichtingsbrochure

Voorlichtingsbrochure Voorlichtingsbrochure Hogeschool van Amsterdam Haarfijn 2 Deze brochure is een onderdeel van het voorlichtingsprogramma geknipt voor jou ontwikkeld door de organisatie Haarfijn. Het kappersvak is een creatief

Nadere informatie

RISICO S EN PROCEDURES

RISICO S EN PROCEDURES RISICO S EN PROCEDURES Marc Fluttert Arbo & Milieu Dienst (AMD) Faculteit der Wiskunde & Natuurwetenschappen Universiteit Arbo- en Milieudienst (AMD), Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen 1 INLEIDING

Nadere informatie

Pijnrevalidatie. Orbis Revalidatie

Pijnrevalidatie. Orbis Revalidatie Pijnrevalidatie Orbis Revalidatie Inleiding U hebt al langere tijd last van pijn in uw houdings- en bewegingsapparaat, oftewel in uw spieren, pezen, botten of gewrichten. Er is sprake van lichamelijke

Nadere informatie

WERK EN KANKER: JE HOEFT ER NIET ALLEEN VOOR TE STAAN

WERK EN KANKER: JE HOEFT ER NIET ALLEEN VOOR TE STAAN WERK EN KANKER: JE HOEFT ER NIET ALLEEN VOOR TE STAAN Ieder jaar krijgen in Nederland 30.000 werknemers dat is 1 op de 250 - te horen dat zij kanker hebben. Een nog groter aantal, 1 op de 79 mannelijke

Nadere informatie

Bezoekadressen: Locatie Scholeksterhoek Scholeksterhoek 6 3201 JL Spijkenisse Telefoon: 0181 624210 Fax: 0181 620720

Bezoekadressen: Locatie Scholeksterhoek Scholeksterhoek 6 3201 JL Spijkenisse Telefoon: 0181 624210 Fax: 0181 620720 Wilt u meer informatie of een afspraak maken voor een consult of behandeling? Bel ons op één van onze locaties, stuur ons een email of meld u aan via onze website: www.fysiotherapiedehoek.nl. Bezoekadressen:

Nadere informatie

INFORMATIEFOLDER FYSIOTHERAPIE BIJ: HOUDINGSKLACHTEN

INFORMATIEFOLDER FYSIOTHERAPIE BIJ: HOUDINGSKLACHTEN INFORMATIEFOLDER FYSIOTHERAPIE BIJ: HOUDINGSKLACHTEN HOUDINGS KLACHTEN EN NU? HOUDINGSKLACHTEN U bent bij de fysiotherapeut gekomen met klachten die gerelateerd zijn aan uw houding. In deze folder wordt

Nadere informatie

Tekst bij de sheets: Toolbox Trillingen

Tekst bij de sheets: Toolbox Trillingen Tekst bij de sheets: Toolbox Trillingen In onderstaande tabel is aangegeven welke sheets er zijn. Sheet Korte omschrijving 1 Toolbox Trillingen 2 Trillingen en schokken 3 Lichaamstrillingen 4 Rugklachten

Nadere informatie

Het carpaletunnelsyndroom

Het carpaletunnelsyndroom Patiënteninformatie Het carpaletunnelsyndroom Informatie over de diagnose en de behandeling van deze klacht aan de handen Het carpaletunnelsyndroom Informatie over de diagnose en de behandeling van deze

Nadere informatie

Whiplash. Chirurgie. Beter voor elkaar

Whiplash. Chirurgie. Beter voor elkaar Whiplash Chirurgie Beter voor elkaar 2 Behalve door aanrijdingen van achteren kan een whiplash ontstaan door: Een aanrijding alleen van voren of opzij, en kettingbotsingen. Sportongelukken (een val tijdens

Nadere informatie

Fysio- en oefentherapie van Evean

Fysio- en oefentherapie van Evean Fysiotherapie Fysio- en oefentherapie van Evean Werken aan beweging en conditie Evean. Midden in het leven. Fysio- en oefentherapie afgestemd op uw situatie Is bewegen niet meer vanzelfsprekend voor u?

Nadere informatie

DE KERN boz Centrum voor biodynamische osteopathie, bewustwording, ontplooiing, spiritualiteit

DE KERN boz Centrum voor biodynamische osteopathie, bewustwording, ontplooiing, spiritualiteit DE KERN boz Centrum voor biodynamische osteopathie, bewustwording, ontplooiing, spiritualiteit DE KERN boz is lid van: VBAG (Vereniging ter Bevordering van Alternatieve Geneeswijze) Shibumi (International

Nadere informatie

Sympatische Reflex Dystrofie (SRD)

Sympatische Reflex Dystrofie (SRD) Sympatische Reflex Dystrofie (SRD) Elk jaar worden er in Nederland 8000 nieuwe gevallen gemeld van mensen die, nadat ze bijvoorbeeld hun arm of been hebben gestoten, plotseling last krijgen van iets wat

Nadere informatie

Informatie. Ergotherapie bij reumatoïde artritis

Informatie. Ergotherapie bij reumatoïde artritis Informatie Ergotherapie bij reumatoïde artritis Inleiding In deze folder leest u meer informatie over leefstijladviezen bij reumatoïde artritis (RA) die u kunnen helpen om de gevolgen van de reumatische

Nadere informatie

OOGSTEN VAN HARDFRUIT

OOGSTEN VAN HARDFRUIT OOGSTEN VAN HARDFRUIT Bij het oogsten van appels en peren wordt het lichaam intensief gebruikt. Het werk is eenzijdig en repeterend van aard en staat regelmatig onder druk omdat het belangrijk is om op

Nadere informatie

Inventarisatie behoeften van

Inventarisatie behoeften van Inventarisatie behoeften van werkenden met een chronisch ziekte overzicht behoeften In dit deel van het onderzoek brengen we de behoefte aan praktische ondersteuning in kaart van werkenden met een chronische

Nadere informatie

CHRONISCHE PIJN FRANCISCUS GASTHUIS

CHRONISCHE PIJN FRANCISCUS GASTHUIS CHRONISCHE PIJN FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding Deze folder is bedoeld voor patiënten die onder behandeling zijn (geweest) en bekend zijn met chronische pijn. Pijn is een natuurlijk beschermingsmechanisme.

Nadere informatie

Klachten aan arm, nek en schouder bij computergebruikers:

Klachten aan arm, nek en schouder bij computergebruikers: Klachten aan arm, nek en schouder bij computergebruikers: Grotendeels onbegrepen fenomeen dat tussen de oren zit Stefan IJmker Body@Work TNO-VUmc ErgoDirect Telegraaf 02-07-08 Reactie RSI-patiëntenvereniging

Nadere informatie

In de handout staan enkele tips om de belasting van het lichaam te verlagen.

In de handout staan enkele tips om de belasting van het lichaam te verlagen. Niet alleen dynamische maar ook statische belasting komt voor bij het trekken van kabels, denk maar aan het langdurig voorovergebogen staan bij het trekken van grondkabels of het langdurig met de armen

Nadere informatie

RSI. Wat is het en wat doe je er tegen?

RSI. Wat is het en wat doe je er tegen? RSI Wat is het en wat doe je er tegen? 2 Repetetive Strain Injury RSI - wat is het en wat doe je er tegen? UNIVERSITEIT TWENTE. Concerndirectie Personeel, Arbeid & Organisatie (PA&O) Juli 2009. Ontwerp:

Nadere informatie

Verstandig tillen. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Verstandig tillen. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Verstandig tillen Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Verstandig tillen Inleiding De rug is een kwetsbaar deel van ons lichaam. Hij wordt makkelijk te zwaar belast. Bijvoorbeeld door langdurig

Nadere informatie

Praktische handleiding opzetten RSI-preventiebeleid

Praktische handleiding opzetten RSI-preventiebeleid Inhoudsopgave Inleiding... 2 1 RSI-preventiebeleid... 3 1.1 Stap 1: Problematiek in kaart brengen... 4 1.2 Stap 2: Prioriteiten stellen... 5 1.3 Stap 3: Plan van aanpak... 7 2 Evalueren... 9 1 Inleiding

Nadere informatie

Revalidatiebehandeling kinderen en jongeren met chronische pijn. Bianca Knoester, revalidatiearts Maria Stelma, GZ-psycholoog

Revalidatiebehandeling kinderen en jongeren met chronische pijn. Bianca Knoester, revalidatiearts Maria Stelma, GZ-psycholoog Revalidatiebehandeling kinderen en jongeren met chronische pijn Bianca Knoester, revalidatiearts Maria Stelma, GZ-psycholoog Inhoud aanbod Reade voorlichtingsmodule samenwerken?!? Doelgroep pijn die langer

Nadere informatie

17Spierklachten en ontstekingen

17Spierklachten en ontstekingen DC 17Spierklachten en ontstekingen 1 Inleiding Pijn aan je spieren is meestal niet ernstig, maar wel lastig. Het is vaak te voorkomen en er is zeker iets aan te doen. We behandelen een aantal klachten.

Nadere informatie