Gezond werken met computers

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gezond werken met computers"

Transcriptie

1 Gezond werken met computers

2 Gezond werken met je computer Iedereen heeft wel eens een stijve nek of schouders, pijnlijke polsen of vermoeide ogen na een dag werken achter te computer. Vaak gaan die klachten vanzelf weer over. Soms niet. Meestal is één van de oorzaken een verkeerde werkhouding op je werkplek. Dergelijke klachten, kun je grotendeels voorkomen door te letten op je zithouding, het juist gebruiken van het meubilair, de opstelling van de apparatuur en door het werk regelmatig af te wisselen door andersoortige werkzaamheden. Klachten worden vaak veroorzaakt door langdurig aan het beeldscherm werken, zonder voldoende afwisseling, gecombineerd met een gedraaide of scheve werkhouding. Verder speelt werkdruk, taakinhoud en hoe je zelf bent een belangrijke rol. De werkgever is verplicht te zorgen voor goede beeldschermapparatuur en meubilair. Daarbij is een goed ingerichte werkplek van belang. Maar goed zitten is je eigen verantwoordelijkheid! De stoel, het bureau en de apparatuur moeten zo op elkaar zijn afgestemd dat je optimaal comfortabel met je computer kunt werken. Besteed verder aandacht aan werktijden, werktaken, persoonlijkheid en werkdruk. Deze folder geeft daarbij belangrijke aanwijzingen. 2

3 Houding en werkplek opstelling Uitgangspunt is een rechte houding met een rechte rug. Zorg dat de neuzen van je schoenen, je knieën en je neus alle dezelfde richting op wijzen. Een in elkaar gedoken, uitgerekte of gedraaide houding moet worden vermeden. Iedere werkplek moet zoveel mogelijk individueel ingesteld worden. Zit goed op je stoel Breng de stoel op de hoogte die bij je past. Ga voor je stoel staan en zorg dat de zitting ter hoogte van de onderkant van je knieschijf komt; bovenbenen horizontaal wanneer je zit. Er moet nog een vuistruimte over zijn tussen zitting en knieholte. Ga zover mogelijk achter in de stoel zitten en breng de lendesteun op gelijke hoogte met de holling van je rug, zodat deze steun geeft in de lendestreek. De armleggers moeten instelbaar zijn, zorg dat de leggers de ellebogen licht ondersteunen, wanneer de bovenarm en onderarm een hoek maken van 90. In deze positie blijven de schouders ontspannen. Staat het werkblad op de juiste hoogte? Wanneer de werktafel in hoogte instelbaar is moet je bureaublad op gelijke hoogte worden ingesteld als je armleggers. Daarnaast is voldoende ruimte voor de benen en voeten vereist (geen ladenblok, systeemkasten en prullenbak). 3

4 Zit recht achter het beeldscherm Plaats het beeldscherm en het toetsenbord recht voor je, zodat bij de uitvoering je tenen, knieën en het puntje van je neus dezelfde kant op wijzen. Het hoofd recht boven de romp en je blik iets naar beneden gericht. Deze houding is het beste voor schouder-, nek- en rugspieren. Als je regelmatig gedraaid in je stoel zit of schuin op het document naast je beeldscherm moet kijken, bestaat het risico dat je op den duur last krijgt van verkramping van je spieren. Geef je polsen voor en naast het toetsenbord de ruimte. Gebruik bij intensief werken met documenten een documenthouder die tussen het toetsenbord en het beeldscherm geplaatst kan worden. Plaats je toetsenbord voor je en de muis binnen handbereik Een verantwoorde bediening van muis en toetsenbord houdt je armen en pols soepel. Wie daar goed op let, voorkomt klachten. Er moet voldoende ruimte voor het toetsenbord zijn (± 7 cm) om bij rustmomenten de mogelijkheid te hebben de polsen op het tafelblad te laten rusten. Houd je handen in het verlengde van je onderarmen, met je ellebogen steunend op de armleggers van je stoel. Plaats hierbij het toetsenbord in de laagste stand (pootjes inklappen). Bedien de muis vanuit je onderarm, niet vanuit je pols en vermijd hierbij zijwaartse handbewegingen. Zorg dat de muissnelheid niet te hoog is en geef de muis de ruimte. Om de muis soepel te laten rollen, is het raadzaam om het muismechanisme onder de muis regelmatig schoon te maken. Zorg verder voor een dunne stroeve muismat. 4

5 Een juiste werkhouding achter je beeldscherm Zorg voor een goede uitgangspositie en wissel regelmatig van houding. Het lichaam, met name de rug en de armen, moeten voldoende steun krijgen om ontspannen te kunnen werken. Het veranderen van werkhouding en gedrag moet iedereen zelf doen. Neem de signalen van je lijf serieus. Het is verstandig niet te dicht bij het beeldscherm te zitten. De ogen worden het minst belast bij de volgende afstand: 17 inch schermen: afstand tussen cm. 19 en 21 inch schermen: afstand tussen cm. Behalve de afstand tot de ogen is ook de hoogte van het beeldscherm van belang. Voor een ontspannen houding is het het beste wanneer de bovenste regel van het scherm zich op ooghoogte bevindt. Wanneer je tijdens het typen veel van concepten leest, gebruik dan een documenthouder die tussen het toetsenbord en beeldscherm kan worden geplaatst. Licht en contrast Kleuren, kleurcontrast en helderheid van de kleuren zijn in te stellen. Het beste is een lichte achtergrond met donkere tekens. Voorkom verder vermoeide ogen door het beeldscherm in een matig verlichte omgeving te plaatsen (circa lux). Het beeldscherm staat bij voorkeur 2 à 3 meter vanaf de gevel en haaks op het raam. Als de monitor uitstaat, is er geen spiegeling van lichtbronnen (verlichting en/of buitenlicht) zichtbaar op het scherm. Te grote helderheidverschillen tussen beeldscherm en omgeving moeten worden vermeden. 5

6 Zit goed aan de laptop Voor het gebruik van de laptop gelden in principe dezelfde regels als voor een PC. Toch zijn er nadelen aan het werken met een laptop. Het is moeilijker een goede werkhouding aan te nemen. Het is verstandiger een laptop alleen te gebruiken wanneer je niet over een gewone pc kunt beschikken. Hulpmiddelen zoals een los toetsenbord en een muis kunnen de werkhouding verbeteren. Belangrijk hierbij is de laptop op een standaard te plaatsen. Een andere oplossing is een dockingstation. Veilig en gezond op je werkplek Je bent zelf verantwoordelijk voor veilig en gezond gebruik van je werkplek. Je zit goed als je benen voldoende ruimte hebben onder je bureau, zonder verstrikt te raken in kabels en bedrading. Voorkom val- en struikelgevaar door loshangende kabels, snoeren en draden weg te werken, zo mogelijk in kabelgoten. Werk aan een opgeruimd bureau, zodat het bureaublad regelmatig kan worden schoongemaakt. Bij veelvuldig gebruik van printers en kopieerapparatuur wordt aangeraden deze buiten de werkruimte te plaatsen om geluidsoverlast en ozon uitstoot op de werkplek te beperken. Wissel werkzaamheden regelmatig af Het is niet goed om zonder onderbrekingen aan de PC te werken. Ongemerkt lijdt dit tot een verkrampte houding. Het blijft van belang dat je er zelf op let het werk op gezette tijden af te wisselen met andersoortige activiteiten, zodat het beeldschermwerk wordt beperkt tot maximaal 5 6

7 à 6 uur per dag. Het is een goede gewoonte het zitten eens per half uur te onderbreken door even te staan, te lopen of een paar oefeningen te doen. Informatie Als je na het lezen van deze brochure nog vragen hebt, kun je contact opnemen met: Naam: Anita Mosterd Telefoonnummer: B.g.g.: Negeer pijnklachten en / of stijfheid in de rug, schouder en nek NIET. Ook oogklachten moeten serieus worden genomen. Neem contact op met de bedrijfarts of bovenstaande adviseur. 7

Tips voor de beeldschermwerkplek

Tips voor de beeldschermwerkplek Tips voor de beeldschermwerkplek 1. Werkplek De juiste stoelinstelling Bij een goede stoelhoogte moeten uw voeten plat op de grond kunnen staan en de bovenbenen horizontaal blijven. Kan er nog een vuist

Nadere informatie

Optimale instelling beeldschermwerkplek

Optimale instelling beeldschermwerkplek Optimale instelling beeldschermwerkplek STAP 1: STOEL INSTELLEN De stoel - hoogte Ga recht voor de stoel staan en stel de zitting vervolgens zo in dat deze vlak onder de knieschijf zit. Als het goed is

Nadere informatie

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Inhoudsopgave 3 Stap 1: Stoel instellen 3 Stap 2: Aan het bureau 4 Stap 3: Verfijnen 5 Stap 4: Houding 7 Ten slotte 7 2 Stap 1: Stoel instellen De stoel - hoogte

Nadere informatie

Inrichting beeldschermwerkplek

Inrichting beeldschermwerkplek Inrichting beeldschermwerkplek Het is lastig om tijdens beeldschermwerk een gezonde werkhouding te waarborgen, vooral wanneer het werk snel af moet zijn of wanneer er veel concentratie nodig is. Daarom

Nadere informatie

❶ Veiligheidsregels voor beeldschermwerk... 1 ❷ Ontspanningsoefeningen... 3 ❸ Checklist individueel werkplekonderzoek (beeldschermwerkplek)...

❶ Veiligheidsregels voor beeldschermwerk... 1 ❷ Ontspanningsoefeningen... 3 ❸ Checklist individueel werkplekonderzoek (beeldschermwerkplek)... Inhoud ❶ Veiligheidsregels voor beeldschermwerk... 1 ❷ Ontspanningsoefeningen... 3 ❸ Checklist individueel werkplekonderzoek (beeldschermwerkplek)... 4 ❶ Veiligheidsregels voor beeldschermwerk Als je meer

Nadere informatie

Werken met beeldschermen

Werken met beeldschermen Werken met beeldschermen Beeldschermwerk 080909.docVersie: 01/08/2012 Pagina 1 van 8 WERKEN MET BEELDSCHERMEN Werken met beeldschermen kan leiden tot o.a. oogvermoeidheid, hoofdpijn, rug- en nekklachten.

Nadere informatie

Gezond werken met de computer Hoe u zelf klachten kunt voorkomen aan armen, nek en/of schouders

Gezond werken met de computer Hoe u zelf klachten kunt voorkomen aan armen, nek en/of schouders Gezond werken met de computer Hoe u zelf klachten kunt voorkomen aan armen, nek en/of schouders Inhoud Pagina Wat is RSI of CANS? 3 Wat zijn de oorzaken van CANS/RSI? 4 Samen CANS voorkomen 4 Werktaken,

Nadere informatie

- 1 - Informatie over veilig werken met de PC

- 1 - Informatie over veilig werken met de PC - 1 - Informatie over veilig werken met de PC Veilig werken met de computer Tegenwoordig heeft vrijwel iedereen die op kantoor werkt te maken met computers. Zit jij ook regelmatig achter een toetsenbord,

Nadere informatie

www.gezonduitgeven.nl Checklist werkplekinstelling voor de medewerker

www.gezonduitgeven.nl Checklist werkplekinstelling voor de medewerker Basis checklist voor een gezonde werkplek Een goede werkhouding is van belang om prettig en gezond te werken. Met deze basis checklist kun je je werkplek zo instellen dat je gezondheidsklachten zoveel

Nadere informatie

Checklist werkplekinstelling voor de werknemer

Checklist werkplekinstelling voor de werknemer Checklist werkplekinstelling voor de werknemer Basis checklist voor een gezonde werkplek Een goede werkhouding is van belang om prettig en gezond te werken. Met deze basis checklist kun je je werkplek

Nadere informatie

Hoe zit je gezond achter je pc?

Hoe zit je gezond achter je pc? Hoe zit je gezond achter je pc? Werk je vaak met de computer? Let dan goed op je gezondheid, want voor je het weet heb je rug- of nekklachten. Deze tips helpen je alvast op weg. Er wordt thuis en op kantoor

Nadere informatie

Veilig en gezond werken. Ook zo n gezonde beeldschermwerker?

Veilig en gezond werken. Ook zo n gezonde beeldschermwerker? Veilig en gezond werken Ook zo n gezonde beeldschermwerker? Test: zit jij goed achter je beeldscherm? Ja Nee Zijn je bovenbenen horizontaal? Staan je beide voeten plat op de grond? Is de hoek tussen je

Nadere informatie

Optimale instelling beeldschermwerkplek

Optimale instelling beeldschermwerkplek Optimale instelling beeldschermwerkplek STAP 1 STOEL INSTELLEN De stoel - hoogte Ga recht voor de stoel staan en stel de zitting vervolgens zo in dat deze vlak onder de knieschijf zit. Als het goed is

Nadere informatie

Ook zo n gezonde. beeldschermwerker? dé arbo- en verzuimspecialisten in transport en logistiek

Ook zo n gezonde. beeldschermwerker? dé arbo- en verzuimspecialisten in transport en logistiek Ook zo n gezonde beeldschermwerker? dé arbo- en verzuimspecialisten in transport en logistiek Test: zit jij goed achter je beeldscherm? JA NEE 1. Zijn je bovenbenen horizontaal? n n 2. Staan je beide voeten

Nadere informatie

10 tips om goed te leren typen. Beter leren typen is gemakkelijker dan je denkt, maar het start met de basis!

10 tips om goed te leren typen. Beter leren typen is gemakkelijker dan je denkt, maar het start met de basis! 10 tips om goed te leren typen Beter leren typen is gemakkelijker dan je denkt, maar het start met de basis! De 10 basisregels Om goed te kunnen typen zijn er 10 basisregels die jou daarbij helpen. Het

Nadere informatie

Ook zo n gezonde. beeldschermwerker? dé specialist in arbeid en gezondheid

Ook zo n gezonde. beeldschermwerker? dé specialist in arbeid en gezondheid Ook zo n gezonde beeldschermwerker? dé specialist in arbeid en gezondheid Test: zit jij goed achter je beeldscherm? 1. Zijn je bovenbenen horizontaal? JA NEE 2. Staan je beide voeten plat op de grond?

Nadere informatie

Handleiding werkplekinstelling

Handleiding werkplekinstelling Stappenplan voor een gezonde werkplek Een goede werkhouding is van belang om prettig en gezond te werken. Met dit stappenplan kunt u de werkplek van uw medewerkers zo instellen dat gezondheidsklachten

Nadere informatie

PATIËNTENINFO. Nekbrochure. Rugschool. Fysische geneeskunde - Ergotherapie

PATIËNTENINFO. Nekbrochure. Rugschool. Fysische geneeskunde - Ergotherapie PATIËNTENINFO Nekbrochure Rugschool Fysische geneeskunde - Ergotherapie Beste patiënt Welkom op de dienst fysische geneeskunde van het Universitair Ziekenhuis Antwerpen. In deze brochure vindt u enkele

Nadere informatie

STEP WerkPlekAnalyse bij

STEP WerkPlekAnalyse bij STEP WerkPlekAnalyse bij Inleiding De STICHTING ERGONOMIE & PREVENTIE (STEP) is gevraagd de werkplek van mevrouw G. te analyseren, risicofactoren te inventariseren en advies te geven over een optimale

Nadere informatie

BASISREGELIJS BIJ DE KLASSIEKE DESKTOP. De basisregels zijn gebaseerd op het 5 W-model. Een goed preventieplan besteedt aandacht acht deze factoren.

BASISREGELIJS BIJ DE KLASSIEKE DESKTOP. De basisregels zijn gebaseerd op het 5 W-model. Een goed preventieplan besteedt aandacht acht deze factoren. WAT IS HET PROBLEEM? Computers en multimedia-apparatuur zijn geïntegreerd in het dagelijks leven en worden alsmaar belangrijker, ook in het onderwijs. In deze sessie wordt het gebruik van ICT-materiaal

Nadere informatie

Breedte van het werkvlak Uw werkblad moet een breedte hebben van minimaal 120 cm.

Breedte van het werkvlak Uw werkblad moet een breedte hebben van minimaal 120 cm. Werkplekinstellingen bij beeldschermwerk Veel klachten aan het bewegingsapparaat zijn te wijten aan een verstoring van het evenwicht tussen belastbaarheid aan de ene kant en belasting aan de andere kant.

Nadere informatie

Hogeschool van Amsterdam. Beeldschermwerk? Voorkom RSI!

Hogeschool van Amsterdam. Beeldschermwerk? Voorkom RSI! Hogeschool van Amsterdam Beeldschermwerk? Voorkom RSI! RSI, dat krijg ik toch niet, dat krijgen anderen... Iedereen die dagelijks langer dan 2 uur ononderbroken op de computer werkt loopt het risico om

Nadere informatie

Optimale instelling beeldschermwerkplek

Optimale instelling beeldschermwerkplek Optimale instelling beeldschermwerkplek STAP 1: STOEL INSTELLEN De stoel hoogte Ga recht voor de stoel staan. Stel de zitting vervolgens zo in dat deze vlak onder de knieschijf zit. Ga op de stoel zitten.

Nadere informatie

Ga er eens goed voor zitten. Ergonomische tips rond beeldschermwerk

Ga er eens goed voor zitten. Ergonomische tips rond beeldschermwerk Ga er eens goed voor zitten Ergonomische tips rond beeldschermwerk Neem een juiste zithouding aan Bewaar de natuurlijke krommingen van je rug De natuurlijke krommingen van je rug zijn: een lichte holte

Nadere informatie

Optimale instelling beeldschermwerkplek

Optimale instelling beeldschermwerkplek vhp ergonomie Huygensstraat 13a 2515 BD Den Haag tel. 070-3892010 email. info@vhp-ergonomie.nl Optimale instelling beeldschermwerkplek STAP 1 STOEL INSTELLEN De stoel - hoogte Ga recht voor de stoel staan

Nadere informatie

Werkplekinstellingen

Werkplekinstellingen Werkplekinstellingen Deze brochure helpt u bij het instellen van uw werkplek. Uw stoel, bureau, beeldscherm en toetsenbord kunt u nu zelf instellen. In de tekst worden verschillende adviezen gegeven. We

Nadere informatie

BEELDSCHERMWERK. 1. Inleiding

BEELDSCHERMWERK. 1. Inleiding BEELDSCHERMWERK Achtereenvolgens worden besproken: 1. Inleiding 2. Fasen bij het ontstaan van RSI 3. Opstapeling van factoren 4. Inrichting en instelling van de beeldschermwerkplek 5. Praktische regels

Nadere informatie

Arbocatalogus pkgv- industrie Inrichting arbeidsplaats

Arbocatalogus pkgv- industrie Inrichting arbeidsplaats Arbocatalogus pkgv- industrie Inrichting arbeidsplaats Bijlage 6 Checklist beeldschermwerk Inleiding In deze checklist zijn vragen opgenomen waarmee de beeldschermwerker kan beoordelen of zijn taak, beeldscherm

Nadere informatie

RSI voorlichting studenten FEW RSI in relatie tot:

RSI voorlichting studenten FEW RSI in relatie tot: studenten FEW RSI in relatie tot: Werkwijze Werkplekinrichting Werkorganisatie: werktaken werktijden werkdruk dienst Arbo en Milieu VU 2003, Isabel Priesman Inleiding toename beeldschermwerk studenten.

Nadere informatie

Stap 1 Stoel instellen. 1.1 De stoelhoogte. 1.2 De zitdiepte. Stappenplan Optimale instelling beeldschermwerkplek

Stap 1 Stoel instellen. 1.1 De stoelhoogte. 1.2 De zitdiepte. Stappenplan Optimale instelling beeldschermwerkplek Stappenplan Optimale instelling beeldschermwerkplek Stap 1 - Stoel instellenn Stap 2 - Het bureau Stap 3 - Beeldscherm en hulpmiddelen Stap 4 - Werkorganisatie Stap 1 Stoel instellen 1.1 De stoelhoogte

Nadere informatie

RSI-Brochure Universiteit Twente, Dienst HR 1

RSI-Brochure Universiteit Twente, Dienst HR 1 RSI en beeldschermwerkzaamheden De term RSI is inmiddels vervangen door KANS. Kans staat voor Klachten aan Arm, Nek of Schouder. In deze folder is nog consequent de term RSI gehanteerd. 1. Inleiding Repetitive

Nadere informatie

Beeldschermen en hun bedieningsmiddelen als toetsenbord en muis dienen aan een aantal eisen te voldoen om goed te kunnen werken.

Beeldschermen en hun bedieningsmiddelen als toetsenbord en muis dienen aan een aantal eisen te voldoen om goed te kunnen werken. Normen en Richtlijnen voor beeldschermwerkplekken Inleiding Zodra er meer dan twee uur per dag beeldschermwerk verricht wordt valt deze werkplek onder de richtlijnen van het Koninklijk Besluit Beeldschermwerkplekken.

Nadere informatie

dienst Arbo en Milieu RSI preventie vrije Universiteit amsterdam

dienst Arbo en Milieu RSI preventie vrije Universiteit amsterdam dienst Arbo en Milieu RSI preventie vrije Universiteit amsterdam Inhoudsopgave RSI: klachten en werkomstandigheden RSI: klachten en werkomstandigheden 3 Wat is RSI? 3 Hoe ontstaat RSI? 4 Hoe kunt u RSI

Nadere informatie

BEELDSCHERMWERK. Wat is de gewenste situatie? Maatregelen. Sector Boomteelt en Vaste plantenteelt

BEELDSCHERMWERK. Wat is de gewenste situatie? Maatregelen. Sector Boomteelt en Vaste plantenteelt BEELDSCHERMWERK Langdurig achter een beeldscherm werken, kan leiden tot gezondheidsklachten. Dit zijn klachten van nek, bovenrug, schouders, armen, polsen en handen. Onderzoek heeft uitgewezen dat vanaf

Nadere informatie

1.10 Computeropstelling. veilig gebruik in het leslokaal

1.10 Computeropstelling. veilig gebruik in het leslokaal 1.10 Computeropstelling veilig gebruik in het leslokaal Werkwinkel info : Doelgroep : PA, TA, leerkrachten, directies Duurtijd : +/- 75 minuten Omschrijving : Computers en multimedia-apparatuur zijn geïntegreerd

Nadere informatie

Gezond werken. met de computer

Gezond werken. met de computer Gezond werken met de computer Zorg voor jezelf EIGEN VERANTWOORDELIJKHEID IN GEZOND WERKEN Ondersteunt uw bureaustoel uw rug voldoende? Weerkaatst de zon niet in uw beeldscherm? Zit u voldoende rechtop

Nadere informatie

Goed ingericht aan het werk Informatie over gezond werken met beeldschermen

Goed ingericht aan het werk Informatie over gezond werken met beeldschermen Goed ingericht aan het werk Informatie over gezond werken met beeldschermen Ziekenhuis Gelderse Vallei Inhoud Inleiding 3 1. Inleiding 3 2 Gezondheidsrisico s door beeldschermwerk 3 2.1 Welke risico s

Nadere informatie

Een comfortabele werkplek

Een comfortabele werkplek Een comfortabele werkplek dat verdient toch iedereen. 1 P agina 2 P agina U werkt veelvuldig met een computer, laptop of tablet? U zult dan vast wel eens gemerkt hebben dat u vermoeid bent of dat uw rug,

Nadere informatie

Risicoanalyse Beeldschermwerk THE BASICS. David Verwimp Preventieadviseur Ergonomie

Risicoanalyse Beeldschermwerk THE BASICS. David Verwimp Preventieadviseur Ergonomie Risicoanalyse Beeldschermwerk THE BASICS David Verwimp Preventieadviseur Ergonomie BEELDSCHERMWERK! Basisprincipes! Ergonomie Fysiek + Mentaal Belasting Belastbaarheid JA NEE Ik zit minder dan 7 uur per

Nadere informatie

CHECKLIST VOOR BEELDSCHERMWERK

CHECKLIST VOOR BEELDSCHERMWERK CHECKLIST VOOR BEELDSCHERMWERK Toelichting In deze checklist zijn vragen opgenomen waarmee de gebruiker kan beoordelen of zijn taak, beeldscherm en werkplek aan de belangrijkste eisen (m.u.v. de software),

Nadere informatie

Checklist voor opsporen beeldschermgebonden lichamelijke klachten

Checklist voor opsporen beeldschermgebonden lichamelijke klachten Checklist voor opsporen beeldschermgebonden lichamelijke klachten vhp ergonomie Huygensstraat 13a 2515 BD s-gravenhage t 070 389 2010 e info@vhp-ergonomie.nl i www.vhp-ergonomie.nl 1 Blok 1: klachten 1

Nadere informatie

RSI. Wat is het en wat doe je er tegen?

RSI. Wat is het en wat doe je er tegen? RSI Wat is het en wat doe je er tegen? 2 Repetetive Strain Injury RSI - wat is het en wat doe je er tegen? UNIVERSITEIT TWENTE. Concerndirectie Personeel, Arbeid & Organisatie (PA&O) Juli 2009. Ontwerp:

Nadere informatie

Checklist Beeldschermwerk voor individuele medewerkers

Checklist Beeldschermwerk voor individuele medewerkers Bijlage 1 Checklist Beeldschermwerk voor individuele medewerkers Als u deze vragen beantwoordt, merkt u of u een verhoogd risico loopt op gezondheidsproblemen door beeldschermwerk of werkdruk. U kunt de

Nadere informatie

"Beeldschermwerk" is een uitgave van CLB Externe Preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50

Beeldschermwerk is een uitgave van CLB Externe Preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50 Beeldschermwerk Voor gezond en veilig werken Inleiding COLOFON "Beeldschermwerk" is een uitgave van CLB Externe Preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50 Redactie : CLB Externe

Nadere informatie

Checklist voor het opsporen van RSI- en werkdrukrisico s beeldschermwerk voor individuele werknemers

Checklist voor het opsporen van RSI- en werkdrukrisico s beeldschermwerk voor individuele werknemers Als u deze vragen beantwoordt, merkt u of u een verhoogd risico loopt op gezondheidsproblemen door RSI of werkdruk. U kunt de hele checklist invullen of volstaan met enkele onderdelen. U krijgt echter

Nadere informatie

20 tips om Beter te Zitten

20 tips om Beter te Zitten 20 tips om Beter te Zitten Roelof Wobben iedereen een passende bureaustoel Voorwoord In Nederland zijn ruim 1,2 miljoen mensen met nek-, rug- en schouderklachten. Dit kost de samenleving miljarden euro

Nadere informatie

Ergonomisch werken met beeldschermen Informatie voor werkgevers. Mark Hautekiet Preventieadviseur Ergonomie

Ergonomisch werken met beeldschermen Informatie voor werkgevers. Mark Hautekiet Preventieadviseur Ergonomie Ergonomisch werken met beeldschermen Informatie voor werkgevers Mark Hautekiet Preventieadviseur Ergonomie Inleiding In deze korte presentatie staan enkele praktische tips voor werkgevers voor de inrichting

Nadere informatie

Your Assembly Workspace Partner

Your Assembly Workspace Partner Onze tips voor betere ERGONOMIE IN DE WERKPLEK Your Assembly Workspace Partner Uw partner voor een ergonomische werkplaat Het belang van een ergonomische werkplek Ergonomie betekent eigenlijk het aanpassen

Nadere informatie

KANSloos. Geef KANS geen kans! Voorlichtingsboekje voor studenten

KANSloos. Geef KANS geen kans! Voorlichtingsboekje voor studenten KANSloos Het voorlichtingsboekje KANSloos is een onderdeel van het voorlichtingsprogramma Geef KANS geen kans! Geproduceerd door: E. van de Laar L. Peeters K. van Soldt P. Swanenberg In opdracht van Fontys

Nadere informatie

VRAGENLIJST: RSI bij beeldschermwerk

VRAGENLIJST: RSI bij beeldschermwerk VRAGENLIJST: RSI bij beeldschermwerk Vragenlijst RSI bij beeldschermwerk. Deze vragenlijst biedt u de mogelijkheid om in te kunnen schatten met welke risico s u zelf rekening moet houden. Het invullen

Nadere informatie

In enkele stappen naar een ergonomisch verantwoorde werkplek.

In enkele stappen naar een ergonomisch verantwoorde werkplek. Ergonomie In enkele stappen naar een ergonomisch verantwoorde werkplek. 1. Dynamisch zitten Om de tussenwervelschijven maar ook rug en beenspieren en hoe vreemd het moge klinken, ook de hersenen bij het

Nadere informatie

RSI. Informatie voor werknemers en werkgevers

RSI. Informatie voor werknemers en werkgevers RSI Informatie voor werknemers en werkgevers RSI RSI (Repetitive Strain Injury) is de veelgebruikte verzamelnaam voor klachten aan nek, bovenrug, schouders, armen, polsen en handen. Deze klachten komen

Nadere informatie

Gezond zitten kun je leren!

Gezond zitten kun je leren! Gezond zitten kun je leren! De mens is één en al beweging. Hij beweegt zich fysiek, psychisch en geestelijk. Ons fysieke gestel is gemaakt om te bewegen. Doordat wij zij gaan zitten zullen we ook tijdens

Nadere informatie

Infobrochure. Beeldschermwerk

Infobrochure. Beeldschermwerk Infobrochure Beeldschermwerk Inhoud Infobrochure Beeldschermwerk 1. Opstelling en correct gebruik van de middelen 5 1.1 Instellen van de stoel 5 1.2 De werktafel (bureau) 6 1.3 Toetsenbord en muis 7 1.4

Nadere informatie

Afbeelding 1: Maximaal naar binnen draaien terwijl de armen in de zij gehouden worden

Afbeelding 1: Maximaal naar binnen draaien terwijl de armen in de zij gehouden worden Beeldschermwerk stelt specifieke eisen aan armleggers De standaard armleggers van bureaustoelen voldoen niet tijdens beeldschermwerk, een visie voor het herontwerp van de armlegger. In het eerste artikel

Nadere informatie

SLIM omgaan met ZITTEN. David Verwimp David.verwimp@idewe.be Preventieadviseur Ergonomie

SLIM omgaan met ZITTEN. David Verwimp David.verwimp@idewe.be Preventieadviseur Ergonomie SLIM omgaan met ZITTEN David Verwimp David.verwimp@idewe.be Preventieadviseur Ergonomie Ergonomie Fysiek + Mentaal Belasting Belastbaarheid JA NEE Ik zit minder dan 7 uur per dag JA NEE Ik zit zelden langer

Nadere informatie

DYNAMISCH OP KANTOOR. Tine Adriaensen Preventieadviseur ergonomie IDEWE vzw

DYNAMISCH OP KANTOOR. Tine Adriaensen Preventieadviseur ergonomie IDEWE vzw DYNAMISCH OP KANTOOR Tine Adriaensen Preventieadviseur ergonomie IDEWE vzw STAPPENPLAN Taakanalyse Zittende mens Werktafel Inrichting en opstelling Werkruimte STAP 1: TAAKANALYSE Stap 1: Taakanalyse Waaruit

Nadere informatie

Kantel-/draaimechanisme Met de ingebouwde voet kun je de monitor kantelen en/of draaien voor de meest comfortabele kijkhoek.

Kantel-/draaimechanisme Met de ingebouwde voet kun je de monitor kantelen en/of draaien voor de meest comfortabele kijkhoek. Afstand Monitor Stel de monitor direct voor je op. Strek je arm uit naar de monitor. Plaats de monitor ter hoogte van het punt waar je knokkels zich nu bevinden. Je moet de tekst op de monitor duidelijk

Nadere informatie

Belangrijke aanwijzingen voordat u met de oefeningen begint:

Belangrijke aanwijzingen voordat u met de oefeningen begint: Belangrijke aanwijzingen voordat u met de oefeningen begint: Rek/Strek oefeningen mogen nooit pijn veroorzaken. Mocht u pijn krijgen stop dan onmiddellijk met de oefening. Het is belangrijk om de rek niet

Nadere informatie

T:+32(0)3 230 19 75 www.esdproducts.eu - info@esdproducts.eu F:+32(0)3 230 19 78. nr. 06 2004 Beeld: Frog design, Hedel

T:+32(0)3 230 19 75 www.esdproducts.eu - info@esdproducts.eu F:+32(0)3 230 19 78. nr. 06 2004 Beeld: Frog design, Hedel 50 Beeld: Frog design, Hedel De juiste bureaustoel Wat is een HUGO BOS Fysiotherapeut en manager ergonomie bij ErgoQuality Foundation, hugo.bos@ergoquality.org. Moeten de armen tijdens beeldschermwerk

Nadere informatie

Vragenlijst Beeldschermwerk

Vragenlijst Beeldschermwerk dienst Arbo en Milieu Vragenlijst Beeldschermwerk vrije Universiteit amsterdam INLEIDING AANVULLENDE VRAGEN Om voor uzelf een indruk te krijgen van mogelijke knelpunten in uw eigen werksituatie kunt u

Nadere informatie

Subject: Taak 1.2.20

Subject: Taak 1.2.20 Taak 1.2.20 Tutor : vd Biggelaar Mentor : vd Biggelaar Klas : MT1A Gemaakt door : Tommy & Paul van der Linden 1 Inhoud! Taak 1.2.20 Inhoud!... 2 Inleiding... 3 Trekken en Duwen... 4 Tillen... 4 Zitten...

Nadere informatie

Informatiemateriaal ergonomie

Informatiemateriaal ergonomie H6 Informatiemateriaal HSEQ Blijf alert tijdens het werk. Bij twijfel: stel je vraag, begin niet of leg het werk stil! Sinds de eerste succesvolle boring op het Nederlands continentaal plat in 1970, is

Nadere informatie

Geen pijn in hand, arm, nek of schouder die een relatie met het werk heeft.

Geen pijn in hand, arm, nek of schouder die een relatie met het werk heeft. VOORKOM RSI / KANS! WAT IS RSI/ KANS? RSI is de verzamelterm voor allerlei aandoeningen en/of pijnklachten in de nek, schouders, armen, polsen en/of handen als gevolg van chronische overbelasting. Letterlijk

Nadere informatie

Acute klachten aan rug of nek: houdings- en bewegingsadvies. Informatie voor patiënten

Acute klachten aan rug of nek: houdings- en bewegingsadvies. Informatie voor patiënten Acute klachten aan rug of nek: houdings- en bewegingsadvies Informatie voor patiënten 2 Acute klachten aan rug of nek: houdings- en bewegingsadvies Acute klachten aan rug of nek: houdings- en bewegingsadvies

Nadere informatie

informatie voor ouders over beeldschermgebruik van jongeren www.playpauzestop.be laat jouw beeldscherm sporen na? informatie voor ouders

informatie voor ouders over beeldschermgebruik van jongeren www.playpauzestop.be laat jouw beeldscherm sporen na? informatie voor ouders VEILIGHEIDSINSTITUUT Boomgaardstraat 22 2600 Berchem T +32 3 203 42 00 informatie voor ouders over beeldschermgebruik van jongeren www.playpauzestop.be 1 V.U. Gert Van Daele, projectcoördinator, Boomgaardstraat

Nadere informatie

Werken met beeldschermen. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Werken met beeldschermen. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Werken met beeldschermen Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Werken met beeldschermen Hoe klachten met beeldschermen te voorkomen Europese richtlijn voor het werken met beeldschermen Het massale

Nadere informatie

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Gezond werken aan het beeldscherm (voor leidinggevenden) Brochure voor leidinggevenden over de gezondheidsrisico s van beeldschermwerk Inhoudsopgave Gezond werken

Nadere informatie

BEELDSCHERM. 1. Uitleg en afbeeldingen. 1.1. Van werkpost tot beeldscherm

BEELDSCHERM. 1. Uitleg en afbeeldingen. 1.1. Van werkpost tot beeldscherm Preventie en Interim 1. Uitleg en afbeeldingen Er moet rekening gehouden worden met alle administratieve functies waar beeldschermwerk belangrijk is, dwz. ten minste 4 uur per dag, zoals bvb. : encoderen

Nadere informatie

Dé VCA-specialist van Zuid-Nederland

Dé VCA-specialist van Zuid-Nederland Toolbox: Fysieke belasting Het doel van een toolboxmeeting is om de aandacht en motivatie voor veiligheid en gezondheid binnen het bedrijf te verbeteren. Wat verstaan we onder fysieke belasting? De door

Nadere informatie

ERGONOMIE EN BUREAUSTOELEN

ERGONOMIE EN BUREAUSTOELEN ERGONOMIE EN BUREAUSTOELEN Ergonomisch zitten Behoud van natuurlijke houding. Optimale balans gewichtsverdeling. Voorkomen van rugklachten. Minimale spanning op de rugspieren. Goede doorbloeding van de

Nadere informatie

Arboregeling Apparatuur en meubilair, lid d,e,f,g,k,l,m,n Inrichting van de beeldschermwerkplek

Arboregeling Apparatuur en meubilair, lid d,e,f,g,k,l,m,n Inrichting van de beeldschermwerkplek BEELDSCHERMWERK Wettelijke grondslag De maatregelen beschrijven op welke wijze werkgevers en werknemers invulling kunnen geven aan de wettelijke bepalingen uit de Arbowet. Bron Arbowet: Arbobesluit Artikel

Nadere informatie

veiligheidsvoorschriften en het calamiteitenplan). Ga voorzichtig en zorgvuldig om met machines, gereedschappen en materialen.

veiligheidsvoorschriften en het calamiteitenplan). Ga voorzichtig en zorgvuldig om met machines, gereedschappen en materialen. Inleiding Veilig en gezond werken is voor iedereen belangrijk. Als medewerker ga je binnenkort aan de slag bij één van onze opdrachtgevers (inlenende werkgever). Dit kan bijvoorbeeld een baan zijn in de

Nadere informatie

Pilot tele-thuiswerkovereenkomst gemeente Venray

Pilot tele-thuiswerkovereenkomst gemeente Venray Pilot tele-thuiswerkovereenkomst gemeente Venray Ondergetekenden, a).(naam werknemer) en b)..(naam afdelingsmanager) Verklaren in aanvulling op de reeds bestaande arbeidsovereenkomst en aanstellingsbrief

Nadere informatie

Oefeningen voor reumapatiënten

Oefeningen voor reumapatiënten Oefeningen voor reumapatiënten afdeling fysiotherapie U bent bekend met reuma en heeft oefeningen gekregen voor uw ontstoken gewrichten. In deze folder staan deze oefeningen beschreven. Doel van de oefeningen

Nadere informatie

BOEKJE. Alles wat medewerkers van ondersteunende diensten in de VVT moeten weten om klachten aan rug, nek en schouders te voorkomen

BOEKJE. Alles wat medewerkers van ondersteunende diensten in de VVT moeten weten om klachten aan rug, nek en schouders te voorkomen DOE BOEKJE Alles wat medewerkers van ondersteunende diensten in de VVT moeten weten om klachten aan rug, nek en schouders te voorkomen Armheffing Het werken met de handen boven schouderhoogte noemen we

Nadere informatie

Een goede opstelling van de werkpost is geen overbodige luxe voor zij die gemiddeld meer dan 4 uur per dag intensief aan een beeldscherm werken.

Een goede opstelling van de werkpost is geen overbodige luxe voor zij die gemiddeld meer dan 4 uur per dag intensief aan een beeldscherm werken. Een goede opstelling van de werkpost is geen overbodige luxe voor zij die gemiddeld meer dan 4 uur per dag intensief aan een beeldscherm werken. Werkpostinrichting De stoel Het bureau De computer De hulpmiddelen

Nadere informatie

Interne instructie Arbeidsinspectie. Beeldschermwerk. 2. AANPAK 2.1 Wettelijke grondslag 2.2 Indicatie beeldschermwerk 2.3 Inspectie 2.

Interne instructie Arbeidsinspectie. Beeldschermwerk. 2. AANPAK 2.1 Wettelijke grondslag 2.2 Indicatie beeldschermwerk 2.3 Inspectie 2. Interne instructie Arbeidsinspectie Beeldschermwerk INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2. AANPAK 2.1 Wettelijke grondslag 2.2 Indicatie beeldschermwerk 2.3 Inspectie 2.4 Handhaving 3. ACHTERGRONDINFORMATIE 3.1

Nadere informatie

Lage rugpijn. Voor meer informatie over onze organisatie kijkt u op: www.fydee.nl

Lage rugpijn. Voor meer informatie over onze organisatie kijkt u op: www.fydee.nl Lage rugpijn Voor meer informatie over onze organisatie kijkt u op: www.fydee.nl Inleiding Lage rugpijn Rugklachten komen veel voor. 4 van de 5 mensen heeft weleens te maken met rugpijn. In veel gevallen

Nadere informatie

Ergonomie zitten en liggen. Ergotherapeuten: Sara Bernaerts, Lore Jacobien, Mieke Konings en Leen Verelst

Ergonomie zitten en liggen. Ergotherapeuten: Sara Bernaerts, Lore Jacobien, Mieke Konings en Leen Verelst Ergonomie zitten en liggen Ergotherapeuten: Sara Bernaerts, Lore Jacobien, Mieke Konings en Leen Verelst Zitten Zitten: Probleemstelling 1. Je houding tijdens het zitten. 2. De duur van het zitten. 1.

Nadere informatie

niveau 2, 3, 4 thema 5.4

niveau 2, 3, 4 thema 5.4 Ergonomie niveau 2, 3, 4 thema 5.4 Bedrijfscultuur Arbeidsomstandigheden Wat staat er in de Arbowet? Zitten, staan en tillen RSI Bedrijfscultuur Veel mensen hebben hun eigen werk en werken op een bepaalde

Nadere informatie

imtech Arbodienst beeldschermbril (versie 2.0)

imtech Arbodienst beeldschermbril (versie 2.0) imtech Arbodienst (versie 2.0) veilig en gezond werken Wat is een? Naarmate mensen ouder worden gaat het vermogen van de ogen om op alle afstanden scherp te stellen achteruit. Rond het 40 à 45 levensjaar

Nadere informatie

9.14 Beeldschermwerkplekken

9.14 Beeldschermwerkplekken 9.14 Beeldschermwerkplekken Computers met beeldschermen worden op grote schaal gebruikt, zowel op het werk als privé. Met het steeds verder ontwikkelen van de automatisering groeit het besef dat hieraan

Nadere informatie

handleiding Mirra Handleiding Mirra HM Ergonomics

handleiding Mirra Handleiding Mirra HM Ergonomics Handleiding Mirra U bezit nu de Mirra. Mirra is in opdracht van Herman Miller ontworpen door Studio 7.5 te Berlijn en is een bijzondere bureaustoel qua ergonomie, design en hygiëne. De naam Mirra is afgeleid

Nadere informatie

Voorkom RSI! Inleiding. Ik dacht altijd: RSI, dat zit tussen de oren. Laatst bleek mijn collega klachten te hebben. Nu weet ik wel beter.

Voorkom RSI! Inleiding. Ik dacht altijd: RSI, dat zit tussen de oren. Laatst bleek mijn collega klachten te hebben. Nu weet ik wel beter. Inleiding Steeds meer mensen brengen veel tijd door achter het beeldscherm en lopen daardoor een verhoogd risico op het ontwikkelen van Repetitive Strain Injury (RSI). Ook is er werk waar relatief vaak

Nadere informatie

Oefeningen bij schouderklachten

Oefeningen bij schouderklachten Oefeningen bij schouderklachten Uw behandelend arts heeft u geadviseerd oefeningen te doen om uw schouderklachten te helpen verminderen. Het is, in eerste instantie, niet nodig om de oefeningen onder begeleiding

Nadere informatie

Checklist beeldschermwerk: ontwerp en aankoop

Checklist beeldschermwerk: ontwerp en aankoop Checklist beeldschermwerk: ontwerp en aankoop 1. Werkruimte Volgens het KB Werken met beeldschermapparatuur (1993) moet de ruimte, wat afmetingen en inrichting betreft, voldoende plaats bieden om veranderingen

Nadere informatie

Checklijst beoordelen bestaande balie

Checklijst beoordelen bestaande balie Checklijst beoordelen bestaande balie Deze checklijst bevat de belangrijkste en meest voorkomende knelpunten bij balies in autoverhuurbedrijven. Wat voor balie is in jouw autoverhuurbedrijf in gebruik

Nadere informatie

Wat is er aan de hand?

Wat is er aan de hand? Wat is er aan de hand? Hieronder staan allerlei praktijksituaties die op jou van toepassing kunnen zijn. Herken je hier iets van? Als je op de items klikt, krijg je als advies welke oplossingen uit de

Nadere informatie

Praktijkrichtlijnen Fysieke Belasting voor niet-cliëntgebonden werkzaamheden

Praktijkrichtlijnen Fysieke Belasting voor niet-cliëntgebonden werkzaamheden Praktijkrichtlijnen Fysieke Belasting voor niet-cliëntgebonden werkzaamheden Bron Denk bijvoorbeeld aan: De Praktijkrichtlijnen 1. Tillen Laden en lossen, pannen, koffiecontainers, verhuizingen, waszakken,

Nadere informatie

10/2/2014. Infosessie ergonomiebeleid op kantoor Oktober 2014 Team Ergonomie

10/2/2014. Infosessie ergonomiebeleid op kantoor Oktober 2014 Team Ergonomie Infosessie ergonomiebeleid op kantoor Oktober 2014 Team Ergonomie Ergonomie : wat en wie? Ergonomie : waarom? Wetgevend kader: KB Beeldschermwerk Vermijden van klachten Ergonomie: hoe? 2 Ergonomie tracht

Nadere informatie

Zithouding beeldschermwerk

Zithouding beeldschermwerk Natuurlijke lichtinval -frontale lichtinval vermijden (verblinding) -Dit geeft een onevenwicht in de contrastwerking tussen vensterraamoppervlak en beelschermoppervlak Natuurlijke lichtinval spiegelingen

Nadere informatie

Pauzes als noodzakelijk onderdeel van gezond werken

Pauzes als noodzakelijk onderdeel van gezond werken Pauzes als noodzakelijk onderdeel van gezond werken Situering Om jezelf emotioneel, mentaal en lichamelijk op te laden, is het niet direct nodig om een vakantie te boeken! Je kunt stress-gerelateerde problemen

Nadere informatie

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Gezond werken aan het beeldscherm (voor medewerkers) Brochure voor medewerkers over het voorkomen van gezondheidsklachten door beeldschermwerk Inhoudsopgave Gezond

Nadere informatie

INFORMATIE RSI. Wat is RSI? 1.1 OORZAKEN

INFORMATIE RSI. Wat is RSI? 1.1 OORZAKEN INFORMATIE RSI Wat is RSI? RSI of Repetitive Strain Injury is een verzamelnaam voor een omvattende groep klachten van pijn aan nek-schouders, armen-ellebogen en polsen-handen-vingers. Ze worden ook wel

Nadere informatie

Wij hebben oog voor uw rug!

Wij hebben oog voor uw rug! Wij hebben oog voor uw rug! Het dragen van een bril is door de enorme verscheidenheid aan monturen geen noodzakelijk kwaad meer. De brildrager van deze tijd heeft gemiddeld twee of meerdere monturen, die

Nadere informatie

Computerwerk brengt gezondheidsrisico s met zich mee. Die risico s hebben concreet betrekking op:

Computerwerk brengt gezondheidsrisico s met zich mee. Die risico s hebben concreet betrekking op: Arborisico s bij werken met tablet en smartphone Computerwerk brengt gezondheidsrisico s met zich mee. Die risico s hebben concreet betrekking op: 1. de ogen, want we moeten kijken naar een beeldscherm;

Nadere informatie

GHOBES: GLOBALE HOUDINGS EN BEWEGINGSCREENING

GHOBES: GLOBALE HOUDINGS EN BEWEGINGSCREENING GHOBES: GLOBALE HOUDINGS EN BEWEGINGSCREENING Bedrijf: Opdrachtgever: Onderzoeker: Werkpost/ functie: Datum: Observatie van tot 1. Globale analyse RUG NEK SCHOUDERS ELLEBOOG/ POLS/ GLOBAAL 2. Extra checklisten

Nadere informatie

Geen tijd om elke dag te sporten? Kom thuis in actie met 1-minuut oefeningen!

Geen tijd om elke dag te sporten? Kom thuis in actie met 1-minuut oefeningen! Geen tijd om elke dag te sporten? Kom thuis in actie met 1-minuut oefeningen! Astrid Witte zomer 2014 Even vooraf: - Deze oefeningen zijn bedoeld voor gezonde volwassenen - Heb je klachten, overleg dan

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Bewegen bij gewrichtsklachten. Aanbevolen door de reumatoloog

Patiënteninformatie. Bewegen bij gewrichtsklachten. Aanbevolen door de reumatoloog Patiënteninformatie Bewegen bij gewrichtsklachten Aanbevolen door de reumatoloog Inhoud Inleiding 3 Bewegen voor gewrichten.3 Oefeningen bij nekklachten...4 Oefeningen bij schouderklachten.8 Oefeningen

Nadere informatie