Preventiestrategie. Overzicht Analysemethodes Musculo-Skeletale. Aandoeningen Rug en Bovenste Ledematen. Rangschikking 37 methodes.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Preventiestrategie. Overzicht Analysemethodes Musculo-Skeletale. Aandoeningen Rug en Bovenste Ledematen. Rangschikking 37 methodes."

Transcriptie

1 Overzicht Analysemethodes Musculo-Skeletale Aandoeningen Rug en Bovenste Ledematen Unité Hygi J. Malchaire Hygiène et Physiologie du Travail, U.C.L. D. Delaruelle Ergonoom Moeilijkheid aanpak, methode, Preventiestrategie Expertise Analyse Observation Observatie PREVENTIE Dépistage Opsporing 1 Aantal werksituaties of aantal risicofactoren 2 Rangschikking 37 methodes volgens 4 niveau s van de strategie Rangschikking 37 methodes volgens 4 niveau s van de strategie Opsporing SOBANE Opsporing Observatie SOBANE Observatie BORG FIOH HSE (deel( 1) Lifshitz Kilbom OSHA Australie HSE QEC Keyserling Silverstein Strain index 3 4

2 Rangschikking 37 methodes volgens 4 niveau s van de strategie Rangschikking 37 methodes volgens 4 niveau s van de strategie Analyse SOBANE Analyse Expertise SOBANE Expertise NIOSH WMSD OCRA PEO TRAC HARBO HAMA ARBAN ERGO OWAS VIRA OREGE Keyserling video Armstrong Wells Radwin Ravainosoa 5 6 Expertise Analysis Analyse Observation PREVENTION PREVENTION Checklist voor Opsporing Risico s Overbelastingsletsels : Applied Ergonomics 26(3),1995, Screening 7 8

3 Checklist te gebruiken op werkvloer voor bepalen van risicofactoren (voor ganse lichaam) 2 stappen Methode Voorafgaande Observatie werkpost Gesprek met werknemers bepalen van situaties bijkomend onderzoek Bepalen representatieve werkperioden Bepalen taken met risico Eenvoudig en snel toepasbaar Identificatie risicofactoren Met checklist, risicofactoren lichaamszone 9 10 Methode Methode 17 risicofactoren - 35 vragen 5 lichaamszones Oncomfortabele houdingen Vermoeiende handelingen Onaangepaste werktuigen of arbeidsposten Omgevingsfactoren Organisatorische factoren Nek - schouders - bovenste rug Ellebogen - voorarm - handen Voeten Heup - knieën - benen Lage rug 11 12

4 Checklist Checklist Is de werkruimte te beperkt om werkhandelingen uit te oefenen of om materiaal te behandelen? Zijn de werktuigen of de machines onvoldoende aangepast aan de werknemer of aan de uit te voeren taak? Is de werkhoogte voor de werknemer slecht ingesteld? Is de werkstoel slecht ontworpen of slecht ingesteld? Dienen lasten te worden geduwd, getrokken, gedragen; frequent, langdurig, moeilijk? Wordt repetitief werk met voorarm en hand uitgevoerd met Draaibewegingen Kracht tijdens bewegingen Ongemakkelijke posities hand Gebruik van schakelaars of toetsenborden Interpretatie Voordelen Kwalitatief Niet in functie van score De Observaties dienen als basis voor Toekomstige verbeteringsvoorstellen Ergonomische problemen te bespreken Bepalen van gerichte vorming voor werknemers Makkelijk te begrijpen en te gebruiken Toepasbaar in alle sectoren Ook psychosociale factoren en werksfeer Interfereert niet met activiteit werknemers 15 16

5 Nadelen Noodzakelijk Kennis ergonomie Praktische vorming Interventie preventieadviseur Vaststellingen Expertise Analysis Analyse Observation Screening PREVENTION Mcatamney l., Corlett E.N. (1993) Rapid Upper Limb Assessment (): a survey method for the investigation of work-related related upper limb disorders. Applied ergonomics,24(2),1993,91,24(2),1993, Snelle, eenvoudige evaluatie werkomstandigheden met risico Opsporen van werknemers met risico Identificatie van belangrijke spierinspanningen Te integreren in algemene evaluatiemethode 19 20

6 Methode Scores - schouders Schouders Ellebogen Score A Score C Polsen Houding + Spier + Kracht = Torsie pols Nek Score B Score D Romp Houding + Spier + Kracht = Benen Globale score Score Schouder tussen 20 in flexie en 20 in extensie 1 Schouder tussen 20 en 45 in flexie of in meer dan 20 in extensie Schouder tussen 45 en 90 in flexie 3 Schouder in meer dan 90 in flexie 4 2 Indien opgetrokken schouder +1 Indien schouder in abductie tov lichaam +1 Als operator steunt of de arm ondersteund wordt Scores - polsen Scores Onderarm (elleboog) Torsie van de pols Score Neutrale positie van de pols 1 Pols tussen 0 of 15 in f lexie of in extensie 2 Pols meer dan 15 in flexie of in extensie 3 Pols in ulnaire of radiale deviatie +1 De nek De romp De benen 23 24

7 Schouders 2 Ellebogen 3 Polsen 2 Torsie pols 1 Score A? + Spier + Kracht = Score C Nek Score B Score D Romp Houding + Spier + Kracht = Benen Methode Globale score Scores : Houding Epaule Coude Poignet Torsion du poignet Schouders 2 Ellebogen 3 Polsen 2 Torsie pols 1 Score A 4 + Spier + Kracht = Score C Nek Score B Score D Romp Houding + Spier + Kracht = Benen Methode Globale score Aanbevelingen Score van 1 of 2: niveau 1 Risico is klein Wordt als aanvaardbaar aanzien Indien inspanning niet aangehouden wordt of repetitief is gedurende een lange periode Score van 3 of 4: niveau 2 Meer uitgebreide studie is aangewezen Aanpassingen kunnen vereist zijn 27 28

8 Aanbevelingen Voordelen Score van 5 of 6: niveau 3 Een meer uitgebreide studie Aanpassingen zijn noodzakelijk in nabije toekomst Toepasbaar in alle sectoren Interfereert niet met activiteit werknemer Score van 7: niveau 4 Een meer uitgebreide studie Aanpassingen onmiddellijk Nadelen Noodzakelijk Kennis ergonomie Praktische vorming Interventie preventieadviseur Tijdrovend Vaststellingen Kwantificaties Expertise Analysis Analyse Observation Screening PREVENTION 31 32

9 Functionele werkpostanalyse Functionele werkpostanalyse S. H (1992) A functional job analysis techniques. Occupational medicine : state of the art reviews,, 7 (4),1992, Semi-kwantitatieve analysemethode Nagaan of arbeidsposten Een belangrijke vermoeidheid van verschillende spiergroepen veroorzaken Nood hebben aan interventies en verbeteringen of een bijkomende analyse stappen Methode Observatie & bepalen 3 belangrijkste risicofactoren Niveaus van inspanningen Duur van de inspanningen Frequentie van de inspanningen Interpretatie Risicofactoren Niveaus van inspanningen subjectieve schaal 3 niveaus per lichaamszone Duur van de inspanningen < 6 secondes score = secondes score = 2 > 20 secondes score = 3 Frequentie van de inspanningen < 1/min score = 1 1-5/min score = 2 > 5-15/min score =

10 Lichaamszones Niveau inspanningen Nek Schouders Armen / ellebogen Polsen / handen / vingers Rug Benen / knieën Enkels / voeten / tenen Voorbeeld schouders Score 1: laag» Armen licht verwijderd van lichaam» Armen in extensie met ondersteuning Score 2: gemiddeld» Armen verwijderd van lichaam zonder ondersteuning» Armen boven hoofd Score 3: hoog» Krachtinspanning of gewicht dragen met armen verwijderd van lichaam of boven het hoofd Risicofactoren Niveaus van inspanningen subjectieve schaal 3 niveaus per lichaamszone Duur van de inspanningen < 6 secondes score = secondes score = 2 > 20 secondes score = 3 Frequentie van de inspanningen < 1/min score = 1 1-5/min score = 2 > 5-15/min score = 3 Verzamelblad gegevens Lichaamszone Niveau Duur Frequentie Prioriteit Nek/ Schouders R L Rug Armen/ Ellebogen Polsen/handen/ vingers Benen/Knieën Enkels/ Voeten/Tenen R L R L R L R L 39 40

11 Interpretatie Voordelen Pri o r ite iten v a n a an p as s in g Matig Hoog Zeer hoog Toepasbaar in alle sectoren Interfereert niet met de activiteit van de werknemer Nadelen Noodzakelijk Kennis ergonomie Praktische vorming Interventie preventieadviseur Tijdrovend Vaststellingen Kwantificatie Expertise Analysis Analyse Observation Screening PREVENTION 43 44

12 EMG EMG EMG Algemene conclusie Voldoende methodes Gericht naar vaststellingen Epidemiologische studies Niet praktijkgericht Moeilijk te verwerken Langdradig, tijdrovend Niet participatief 47 48

ANALYSE SOBANE methoden: musculo-skeletale aandoeningen van de bovenste ledenmaten en van de rug NIVEAU 3: ANALYSE

ANALYSE SOBANE methoden: musculo-skeletale aandoeningen van de bovenste ledenmaten en van de rug NIVEAU 3: ANALYSE SOBANE methoden: musculo-skeletale aandoeningen van de bovenste ledenmaten en van de rug NIVEAU 3: ANALYSE De inhoud van de analyse wordt beschreven vanuit 2 standpunten: Vanuit het standpunt van de preventie

Nadere informatie

NIVEAU 2: OBSERVATIE

NIVEAU 2: OBSERVATIE SOBANE methoden: Hand-arm trillingen NIVEAU 2: OBSERVATIE INLEIDING Doelstellingen Informatie verzamelen over de situatie in het algemeen voor wat betreft: de arbeidsomstandigheden de bronnen van hand-arm

Nadere informatie

Algemene strategie inzake preventie van risico s. preventie. Inhoud. Preventie nieuwe stijl volgens de welzijnswet UITGANGSPUNTEN

Algemene strategie inzake preventie van risico s. preventie. Inhoud. Preventie nieuwe stijl volgens de welzijnswet UITGANGSPUNTEN Algemene strategie inzake preventie van risico s J. Malchaire, Unité Hygiène et Physiologie du Travail, U.C.L. Clos Chapelle-aux aux-champs 30-38 38 B - 1200 Bruxelles H. D Hertefelt, Nationaal Onderzoeksinstituut

Nadere informatie

Voorstelling van de SOBANE RSI methode

Voorstelling van de SOBANE RSI methode SOBANE: Preventiestrategie Voorstelling van de SOBANE RSI methode Complexiteit aanpak, methode, Expertise Analyse PREVENTIE N. Cock Ergonoom Observatie Opsporing - RSI 1 Aantal werksituaties of aantal

Nadere informatie

Participatieve risico-inventarisatie op maat van kleine ondernemingen. De SOBANE-strategie

Participatieve risico-inventarisatie op maat van kleine ondernemingen. De SOBANE-strategie Participatieve risico-inventarisatie op maat van kleine ondernemingen De SOBANE-strategie De preventiestrategie SOBANE (Screening, Observation, Analysis, Expertise) en de DEPARIS-opsporingsmethode gaan

Nadere informatie

PREVENTIEBELEID ERGONOMIE

PREVENTIEBELEID ERGONOMIE PreNNE 07-03-2013 PREVENTIEBELEID ERGONOMIE Roeland Motmans, Eur Erg Preventieadviseur Ergonomie IDEWE Preventiebeleid ergonomie Instructie Risico-analyse Ontwerp - Aankoop www.ergonomiesite.be 1 Actoren

Nadere informatie

Welzijn op het werk. Internet en andere informatiebronnen. BESWIC: Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk

Welzijn op het werk. Internet en andere informatiebronnen. BESWIC: Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk Welzijn op het werk Internet en andere informatiebronnen BESWIC: Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk Provinciaal comité Oost-Vlaanderen voor de bevordering van de arbeid Gent, 27 april 2012

Nadere informatie

NIVEAU 3: ANALYSE. INLEIDING Expertise

NIVEAU 3: ANALYSE. INLEIDING Expertise SOBANE methode: Thermische omgevingsfactoren NIVEAU 3: ANALYSE INLEIDING Expertise PREVENTION Doelstellingen Het risico van thermische belasting of ongemak evalueren onder de omstandigheden die tijdens

Nadere informatie

GHOBES: GLOBALE HOUDINGS EN BEWEGINGSCREENING

GHOBES: GLOBALE HOUDINGS EN BEWEGINGSCREENING GHOBES: GLOBALE HOUDINGS EN BEWEGINGSCREENING Bedrijf: Opdrachtgever: Onderzoeker: Werkpost/ functie: Datum: Observatie van tot 1. Globale analyse RUG NEK SCHOUDERS ELLEBOOG/ POLS/ GLOBAAL 2. Extra checklisten

Nadere informatie

ANALYSE SOBANE methoden: De musculo-skeletale aandoeningen (RSI)

ANALYSE SOBANE methoden: De musculo-skeletale aandoeningen (RSI) SOBANE methoden: De musculo-skeletale aandoeningen (RSI) INLEIDING De analyse van de werksituatie kan totaal verschillende bedoelingen hebben: Preventie: de oorzaken van ongemakkelijke bewegingen of inspanningen

Nadere informatie

FOD JUSTITIE - EPI DOELSTELLING RISICO-INVENTARISATIE INVENTARISATIE EN EVALUATIE

FOD JUSTITIE - EPI DOELSTELLING RISICO-INVENTARISATIE INVENTARISATIE EN EVALUATIE FOD JUSTITIE - EPI RISICO-INVENTARISATIE INVENTARISATIE EN EVALUATIE DOELSTELLING WET WELZIJN 4.8.1996 VERPLICHT DE WERKGEVER EEN PREVENTIEBELEID TE VOEREN - Risico s s vermijden - Risico s s die niet

Nadere informatie

Checklist voor de preventie van slechte werkhoudingen

Checklist voor de preventie van slechte werkhoudingen 45 Checklist voor de preventie van slechte werkhoudingen Deel A: Inleiding Een goede werkhouding is een absolute voorwaarde om beroepsgerelateerde aandoeningen aan het bewegingsapparaat te voorkomen. Dit

Nadere informatie

Overbelastingsletsels. Informatie en tips voor werknemers

Overbelastingsletsels. Informatie en tips voor werknemers WN Overbelastingsletsels Informatie en tips voor werknemers Overbelastingsletsels 1 23 Meerdere oorzaken, vaak werkgebonden Risicofactoren Klachten en letsels 4 5 Preventie: beter voorkomen dan genezen

Nadere informatie

ORGANISATORISCHE EN PSYCHOSOCIALE FACTOREN EN DE ONTWIKKELING VAN MUSCULO-SKELETALE AANDOENINGEN AAN DE BOVENSTE LEDEMATEN - MSA

ORGANISATORISCHE EN PSYCHOSOCIALE FACTOREN EN DE ONTWIKKELING VAN MUSCULO-SKELETALE AANDOENINGEN AAN DE BOVENSTE LEDEMATEN - MSA UCL Université catholique de Louvain Faculté de médecine Unité hygiène et physiologie du travail Professeur J. Malchaire ORGANISATORISCHE EN PSYCHOSOCIALE FACTOREN EN DE ONTWIKKELING VAN MUSCULO-SKELETALE

Nadere informatie

RAPPORT ERGONOMISCHE STUDIE. De Winning

RAPPORT ERGONOMISCHE STUDIE. De Winning RAPPORT ERGONOMISCHE STUDIE De Winning Departement ergonomie IDEWE, Interleuvenlaan 58, 3001 Leuven 1 Geachte heer Filip Vanlommel, Deze ergonomische studie werd opgezet in het kader van een project van

Nadere informatie

NIVEAU 2: OBSERVATIE

NIVEAU 2: OBSERVATIE SOBANE methode: Verlichting NIVEAU 2: OBSERVATIE INLEIDING Expertise PREVENTION Doelstellingen Bestuderen van de situatie in het algemeen en op de werkvloer, voor wat betreft: de arbeidsomstandigheden

Nadere informatie

Evolutie van de fysieke en fysiologische capaciteiten in functie van de leeftijd. Antwoord op de stereotypen betreffende de oudere werknemer

Evolutie van de fysieke en fysiologische capaciteiten in functie van de leeftijd. Antwoord op de stereotypen betreffende de oudere werknemer In de periode april tot einde september 2007 werd een inventarisatie gemaakt van bestaande vragenlijsten die focussen op 2 themata: Psychosociale belasting op het werk (stress, depressie, ) Musculo-skeletale

Nadere informatie

REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S. Algemene Directie Humanisering van de Arbeid. September 2007

REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S. Algemene Directie Humanisering van de Arbeid. September 2007 MUSCULO-SKELETALE AANDOENINGEN September 2007 REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S Algemene Directie Humanisering van de Arbeid Dit document werd gerealiseerd dankzij de financiële

Nadere informatie

Fiche 7 (Analyse): Koninklijk besluit van 12 augustus 1993 betreffende het manueel hanteren van lasten (B.S. 29.9.1993)

Fiche 7 (Analyse): Koninklijk besluit van 12 augustus 1993 betreffende het manueel hanteren van lasten (B.S. 29.9.1993) Fiche 7 (Analyse): Koninklijk besluit van 12 augustus 1993 betreffende het manueel hanteren van lasten (B.S. 29.9.1993) Gewijzigd bij: (1) koninklijk besluit van 28 augustus 2002 tot aanwijzing van de

Nadere informatie

OVERZICHT BLOOTSTELLING AAN REPETITIEVE BELASTING WERKWIJZE BINNEN HET FBZ. Fonds voor de beroepsziekten : dienst preventie

OVERZICHT BLOOTSTELLING AAN REPETITIEVE BELASTING WERKWIJZE BINNEN HET FBZ. Fonds voor de beroepsziekten : dienst preventie BLOOTSTELLING AAN REPETITIEVE BELASTING WERKWIJZE BINNEN HET FBZ Dienst Fonds voor de beroepsziekten Luts Joeri OVERZICHT 1. Keuze van een methode 2. Checklist OCRA 3. Criteria 4. Praktijkvoorbeelden 5.

Nadere informatie

Hogeschool van Amsterdam. Beeldschermwerk? Voorkom RSI!

Hogeschool van Amsterdam. Beeldschermwerk? Voorkom RSI! Hogeschool van Amsterdam Beeldschermwerk? Voorkom RSI! RSI, dat krijg ik toch niet, dat krijgen anderen... Iedereen die dagelijks langer dan 2 uur ononderbroken op de computer werkt loopt het risico om

Nadere informatie

Tips voor de beeldschermwerkplek

Tips voor de beeldschermwerkplek Tips voor de beeldschermwerkplek 1. Werkplek De juiste stoelinstelling Bij een goede stoelhoogte moeten uw voeten plat op de grond kunnen staan en de bovenbenen horizontaal blijven. Kan er nog een vuist

Nadere informatie

Subject: Taak 1.2.20

Subject: Taak 1.2.20 Taak 1.2.20 Tutor : vd Biggelaar Mentor : vd Biggelaar Klas : MT1A Gemaakt door : Tommy & Paul van der Linden 1 Inhoud! Taak 1.2.20 Inhoud!... 2 Inleiding... 3 Trekken en Duwen... 4 Tillen... 4 Zitten...

Nadere informatie

Musculoskeletale aandoeningen? MSA?

Musculoskeletale aandoeningen? MSA? Les risques psychosociaux et les troubles musculosquelettiques: des outils pour l action Psychosociale risico s en musculoskeletale aandoeningen: Mélanie Straetmans en Diana Geerts SPF Emploi, Travail

Nadere informatie

PATIËNTENINFO. Nekbrochure. Rugschool. Fysische geneeskunde - Ergotherapie

PATIËNTENINFO. Nekbrochure. Rugschool. Fysische geneeskunde - Ergotherapie PATIËNTENINFO Nekbrochure Rugschool Fysische geneeskunde - Ergotherapie Beste patiënt Welkom op de dienst fysische geneeskunde van het Universitair Ziekenhuis Antwerpen. In deze brochure vindt u enkele

Nadere informatie

Vergelijking van de algemene analysemethoden voor de arbeidsomstandigheden

Vergelijking van de algemene analysemethoden voor de arbeidsomstandigheden Vergelijking van de algemene analysemethoden voor de arbeidsomstandigheden Inhoudstafel Vergelijking van de algemene analysemethoden voor de arbeidsomstandigheden 1 DOEL VAN HET DOCUMENT 2 1. HET WETTELIJK

Nadere informatie

T:+32(0)3 230 19 75 www.esdproducts.eu - info@esdproducts.eu F:+32(0)3 230 19 78. nr. 06 2004 Beeld: Frog design, Hedel

T:+32(0)3 230 19 75 www.esdproducts.eu - info@esdproducts.eu F:+32(0)3 230 19 78. nr. 06 2004 Beeld: Frog design, Hedel 50 Beeld: Frog design, Hedel De juiste bureaustoel Wat is een HUGO BOS Fysiotherapeut en manager ergonomie bij ErgoQuality Foundation, hugo.bos@ergoquality.org. Moeten de armen tijdens beeldschermwerk

Nadere informatie

SOBANE methoden: Hand-arm trillingen NIVEAU 3: ANALYSE. INLEIDING Expertise

SOBANE methoden: Hand-arm trillingen NIVEAU 3: ANALYSE. INLEIDING Expertise SOBANE methoden: Hand-arm trillingen NIVEAU 3: ANALYSE INLEIDING Expertise PREVENTION Doelstellingen Aan de hand van tabellen, het risico verbonden aan hand-arm trillingen evalueren onder de omstandigheden

Nadere informatie

Stabiliteitstraining lage rug

Stabiliteitstraining lage rug Nr Oefening Beschrijving 1 Zet de lage rug in een neutrale stand, trek de navel in. 2 Zet de lage rug in een neutrale gebogen op, zonder rug te bewegen. 3 Zet de lage rug in een neutrale gestrekt op, zonder

Nadere informatie

Pijn aan mijn lijf! Praktische tools ter voorkoming van overbelastingsletsels in de bouwsector

Pijn aan mijn lijf! Praktische tools ter voorkoming van overbelastingsletsels in de bouwsector Pijn aan mijn lijf! Praktische tools ter voorkoming van overbelastingsletsels in de bouwsector Wettelijk kader Musculoskeletale Aandoeningen Yves De Groeve FOD WASO RD TWW Oost-Vlaanderen Kennisdirectie

Nadere informatie

Ergonomie Metaalsector: focus op opleiding en werkpostaanpassing

Ergonomie Metaalsector: focus op opleiding en werkpostaanpassing Top secret Secret Internal use only Public Ergonomie Metaalsector: focus op opleiding en werkpostaanpassing Kortrijk, 24 september 2015 Belang van Ergonomie Begrippen cao 104 werkgelegenhiedsplan oudere

Nadere informatie

Wat is Ergonomie. Inhoud. Een veelzijdig antwoord 17-11-2013. Studiedag - Werk aanpassen aan de Mens

Wat is Ergonomie. Inhoud. Een veelzijdig antwoord 17-11-2013. Studiedag - Werk aanpassen aan de Mens Studiedag - Werk aanpassen aan de Mens Wat is Ergonomie Een veelzijdig antwoord Dirk Delaruelle, Eur. Erg., MD Mensura EDPBW Diensthoofd Departement Ergonomie dirk.delaruelle@mensura.be nhoud De klant

Nadere informatie

Inrichting beeldschermwerkplek

Inrichting beeldschermwerkplek Inrichting beeldschermwerkplek Het is lastig om tijdens beeldschermwerk een gezonde werkhouding te waarborgen, vooral wanneer het werk snel af moet zijn of wanneer er veel concentratie nodig is. Daarom

Nadere informatie

10/2/2014. Infosessie ergonomiebeleid op kantoor Oktober 2014 Team Ergonomie

10/2/2014. Infosessie ergonomiebeleid op kantoor Oktober 2014 Team Ergonomie Infosessie ergonomiebeleid op kantoor Oktober 2014 Team Ergonomie Ergonomie : wat en wie? Ergonomie : waarom? Wetgevend kader: KB Beeldschermwerk Vermijden van klachten Ergonomie: hoe? 2 Ergonomie tracht

Nadere informatie

Informatiemateriaal ergonomie

Informatiemateriaal ergonomie H6 Informatiemateriaal HSEQ Blijf alert tijdens het werk. Bij twijfel: stel je vraag, begin niet of leg het werk stil! Sinds de eerste succesvolle boring op het Nederlands continentaal plat in 1970, is

Nadere informatie

ELEKTRICITEIT REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S. Algemene Directie Humanisering van de Arbeid.

ELEKTRICITEIT REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S. Algemene Directie Humanisering van de Arbeid. ELEKTRICITEIT februari 2006 REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S Algemene Directie Humanisering van de Arbeid Dit document werd gerealiseerd dankzij de financiële steun van de

Nadere informatie

INFORMATIE RSI. Wat is RSI? 1.1 OORZAKEN

INFORMATIE RSI. Wat is RSI? 1.1 OORZAKEN INFORMATIE RSI Wat is RSI? RSI of Repetitive Strain Injury is een verzamelnaam voor een omvattende groep klachten van pijn aan nek-schouders, armen-ellebogen en polsen-handen-vingers. Ze worden ook wel

Nadere informatie

Ontwikkeling van een compleet nieuwe ergonomische metseltroffel. Ernst Koningsveld, Lottie Kuyt-Evers, Sandra Eikhout TNO, Hoofddorp

Ontwikkeling van een compleet nieuwe ergonomische metseltroffel. Ernst Koningsveld, Lottie Kuyt-Evers, Sandra Eikhout TNO, Hoofddorp Ontwikkeling van een compleet nieuwe ergonomische metseltroffel Ernst Koningsveld, Lottie Kuyt-Evers, Sandra Eikhout TNO, Hoofddorp Achtergronden Metselen is fysiek zwaar werk Focus van verbeteringen in

Nadere informatie

Rekoefeningen voor de Gehandicapte schutter

Rekoefeningen voor de Gehandicapte schutter Rekoefeningen voor de Gehandicapte schutter Rekken is een essentieel onderdeel van een evenwichtig trainingsprogramma. Het dagelijks uitvoeren van rekoefeningen kan de flexibiliteit en gezonde gewrichten

Nadere informatie

Welzijnsbeleid - Risicoanalyse

Welzijnsbeleid - Risicoanalyse Welzijnsbeleid - Risicoanalyse Infodocument Welzijnsbeleid - Risicoanalyse 1 Wettelijke aspecten Elke werkgever moet zorgdragen voor het uitschakelen van gevaarlijke arbeidsomstandigheden. Hij dient de

Nadere informatie

Een alternatief voor de NEN 1812

Een alternatief voor de NEN 1812 Een alternatief voor de NEN 1812 In 1984 stelde het RIB (Rijksinkoopbureau) de commissie WAS (Werkgroep Aankoop Specificatie Kantoorstoelen) in. Deze commissie kwam binnen een jaar met een norm. Vervolgens

Nadere informatie

Checklist RSI-preventiebeleid

Checklist RSI-preventiebeleid Checklist RSI-preventiebeleid Onderwerp Informatie/ knelpunt? Prioriteit Inzicht 1. Verzuimgegevens Wat is het verzuimpercentage in uw organisatie? Hebt u inzicht in de verzuimoorzaken? Zo ja, is bekend

Nadere informatie

REEKS SOBANE STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDENRISICO'S. Algemene Directie Humanisering van de Arbeid. Januari 2005

REEKS SOBANE STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDENRISICO'S. Algemene Directie Humanisering van de Arbeid. Januari 2005 GLOBALE LICHAAMSTRILLINGEN Januari 2005 REEKS SOBANE STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDENRISICO'S Algemene Directie Humanisering van de Arbeid Dit document werd gerealiseerd dankzij de financiële steun

Nadere informatie

Risicoanalyse Beeldschermwerk THE BASICS. David Verwimp Preventieadviseur Ergonomie

Risicoanalyse Beeldschermwerk THE BASICS. David Verwimp Preventieadviseur Ergonomie Risicoanalyse Beeldschermwerk THE BASICS David Verwimp Preventieadviseur Ergonomie BEELDSCHERMWERK! Basisprincipes! Ergonomie Fysiek + Mentaal Belasting Belastbaarheid JA NEE Ik zit minder dan 7 uur per

Nadere informatie

Goede praktijken. Inhoud. Van Advies tot Oplossing 1-11-2014. Dirk Delaruelle - Mensura 1

Goede praktijken. Inhoud. Van Advies tot Oplossing 1-11-2014. Dirk Delaruelle - Mensura 1 Goede praktijken Van Advies tot Oplossing Dirk Delaruelle, Eur. Erg., MD Mensura EDPBW Diensthoofd Departement Ergonomie dirk.delaruelle@mensura.be Inhoud De klant en zijn vraag Knelpunten ergonomie /

Nadere informatie

REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S. Algemene Directie Humanisering van de Arbeid. Maart 2006

REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S. Algemene Directie Humanisering van de Arbeid. Maart 2006 BEELDSCHERMWERK Maart 2006 REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S Het Europees Sociaal Fonds investeert in uw toekomst Algemene Directie Humanisering van de Arbeid SOBANE STRATEGIE

Nadere informatie

Preventieve oefeningen voor de hardloper

Preventieve oefeningen voor de hardloper 1. Plankje. Uitgangspositie: Buiklig; steun op beide ellebogen. Uitvoering: Steun op beide ellebogen en beide knieën. Romp en benen maken een rechte plank. Foto 1. Aandachtspunten: - Let op rechte rug

Nadere informatie

Voorstelling spel DE FLEXAMINATOR. tool ter preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bestemd voor het secundair onderwijs

Voorstelling spel DE FLEXAMINATOR. tool ter preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bestemd voor het secundair onderwijs Voorstelling spel DE FLEXAMINATOR tool ter preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) bestemd voor het secundair onderwijs Musculoskeletale aandoeningen Wat? Spier- en skeletaandoeningen Aandoeningen

Nadere informatie

BOEKJE. Alles wat medewerkers van ondersteunende diensten in de VVT moeten weten om klachten aan rug, nek en schouders te voorkomen

BOEKJE. Alles wat medewerkers van ondersteunende diensten in de VVT moeten weten om klachten aan rug, nek en schouders te voorkomen DOE BOEKJE Alles wat medewerkers van ondersteunende diensten in de VVT moeten weten om klachten aan rug, nek en schouders te voorkomen Armheffing Het werken met de handen boven schouderhoogte noemen we

Nadere informatie

REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S

REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S GEVAARLIJKE CHEMISCHE PRODUCTEN FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL

Nadere informatie

Belangrijke aanwijzingen voordat u met de oefeningen begint:

Belangrijke aanwijzingen voordat u met de oefeningen begint: Belangrijke aanwijzingen voordat u met de oefeningen begint: Rek/Strek oefeningen mogen nooit pijn veroorzaken. Mocht u pijn krijgen stop dan onmiddellijk met de oefening. Het is belangrijk om de rek niet

Nadere informatie

1.10 Computeropstelling. veilig gebruik in het leslokaal

1.10 Computeropstelling. veilig gebruik in het leslokaal 1.10 Computeropstelling veilig gebruik in het leslokaal Werkwinkel info : Doelgroep : PA, TA, leerkrachten, directies Duurtijd : +/- 75 minuten Omschrijving : Computers en multimedia-apparatuur zijn geïntegreerd

Nadere informatie

Werken met beeldschermen

Werken met beeldschermen Werken met beeldschermen Beeldschermwerk 080909.docVersie: 01/08/2012 Pagina 1 van 8 WERKEN MET BEELDSCHERMEN Werken met beeldschermen kan leiden tot o.a. oogvermoeidheid, hoofdpijn, rug- en nekklachten.

Nadere informatie

BEELDSCHERM. 1. Uitleg en afbeeldingen. 1.1. Van werkpost tot beeldscherm

BEELDSCHERM. 1. Uitleg en afbeeldingen. 1.1. Van werkpost tot beeldscherm Preventie en Interim 1. Uitleg en afbeeldingen Er moet rekening gehouden worden met alle administratieve functies waar beeldschermwerk belangrijk is, dwz. ten minste 4 uur per dag, zoals bvb. : encoderen

Nadere informatie

Verslag ergonomisch observatie. De groene kans (SST)

Verslag ergonomisch observatie. De groene kans (SST) Externe Dienst voor Preventie & Bescherming op het Werk vzw De groene kans t.a.v. dhr. Dominique Lapiere Sparkevaardekenstraat 4 8600 Diksmuide Roeselare, September 2006 Verslag ergonomisch observatie

Nadere informatie

Het doorbewegen bij een dwarslaesie. Tetraplegie

Het doorbewegen bij een dwarslaesie. Tetraplegie Het doorbewegen bij een dwarslaesie Tetraplegie Inhoud Inleiding 3 Algemene opmerkingen 3 Zelfstandig doorbewegen 4 Doorbewegen door een hulppersoon 9 De Sint Maartenskliniek 24 Colofon 24 Inleiding In

Nadere informatie

Basisinspectiemodule

Basisinspectiemodule Basisinspectiemodule FYSIEKE BELASTING Duwen en trekken (Met het gehele lichaam) Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand van de techniek en is geschreven voor intern gebruik

Nadere informatie

Bij alle oefeningen denk aan de juiste houding, fixatie in het bekken met goede rompspanning.

Bij alle oefeningen denk aan de juiste houding, fixatie in het bekken met goede rompspanning. Warming up Losdraaien schouders, handen op de schouders Losdraaien heupen, alleen draaien niet slingeren. Romprotaties Bij alle oefeningen denk aan de juiste houding, fixatie in het bekken met goede rompspanning.

Nadere informatie

Bij alle oefeningen denk aan de juiste houding, fixatie in het bekken met goede rompspanning.

Bij alle oefeningen denk aan de juiste houding, fixatie in het bekken met goede rompspanning. Warming up Losdraaien schouders, handen op de schouders Losdraaien heupen, alleen draaien niet slingeren. Romprotaties Bij alle oefeningen denk aan de juiste houding, fixatie in het bekken met goede rompspanning.

Nadere informatie

REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S. Algemene Directie Humanisering van de Arbeid. September 2006

REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S. Algemene Directie Humanisering van de Arbeid. September 2006 VERLICHTING September 2006 REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S Algemene Directie Humanisering van de Arbeid Dit document werd gerealiseerd dankzij de financiële steun van de

Nadere informatie

HET DYNAMISCH RISICOBEHEERSINGSSYSTEEM

HET DYNAMISCH RISICOBEHEERSINGSSYSTEEM HET DYNAMISCH RISICOBEHEERSINGSSYSTEEM DEFINITIE Verplichte structurele aanpak van het preventiebeleid, overeenkomstig de Wet Welzijn. Men gaat uit van een multidisciplinaire aanpak van preventie die moet

Nadere informatie

Duwen en trekken (Met het gehele lichaam)

Duwen en trekken (Met het gehele lichaam) Basisinspectiemodule FYSIEKE BELASTING Basisdocument voor een inspectiemodule op maat (sectorspecifiek) over dit onderwerp Duwen en trekken (Met het gehele lichaam) Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld

Nadere informatie

- 1 - Informatie over veilig werken met de PC

- 1 - Informatie over veilig werken met de PC - 1 - Informatie over veilig werken met de PC Veilig werken met de computer Tegenwoordig heeft vrijwel iedereen die op kantoor werkt te maken met computers. Zit jij ook regelmatig achter een toetsenbord,

Nadere informatie

ASPECIFIEKE, HOUDINGSGEBONDEN LAGE

ASPECIFIEKE, HOUDINGSGEBONDEN LAGE ASPECIFIEKE, HOUDINGSGEBONDEN LAGE RUGPIJN: OEFENTHERAPIE Aspecifieke lage rugpijn bestaat uit klachten waarvoor geen lichamelijke afwijking kan gevonden worden die deze klachten veroorzaakt. Het probleem

Nadere informatie

Ergonomie. Informatiebrochure in het kader van het welzijn op het werk

Ergonomie. Informatiebrochure in het kader van het welzijn op het werk Ergonomie Informatiebrochure in het kader van het welzijn op het werk Inhoudstafel Inhoudstafel 1 1. Inleiding 2 2. Interventiedomeinen 4 2.1. Metingen van fysische omgevingsparameters 4 2.1.1. Meting

Nadere informatie

(ONGEVALLEN, VALLEN...) FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S

(ONGEVALLEN, VALLEN...) FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S VEILIGHEID (ONGEVALLEN, VALLEN...) FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL

Nadere informatie

Oefeningen ter Verbetering van je Lichaamshouding

Oefeningen ter Verbetering van je Lichaamshouding Oefeningen ter Verbetering van je Lichaamshouding Verkeerde lichaamshoudingen veroorzaken klachten. Eén van de meest voorkomende verkeerde houdingen, wordt veroorzaakt door een naar vorend hangend hoofd,

Nadere informatie

REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S. Algemene Directie Humanisering van de Arbeid. September 2012

REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S. Algemene Directie Humanisering van de Arbeid. September 2012 THERMISCHE OMGEVINGSFACTOREN September 2012 REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S Algemene Directie Humanisering van de Arbeid Dit document werd gerealiseerd dankzij de financiële

Nadere informatie

RISICO S VAN BRAND. FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S

RISICO S VAN BRAND. FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S RISICO S VAN BRAND OF EXPLOSIE FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg REEKS SOBANE-STRATEGIE HET BEHEER VAN BEROEPSGEBONDEN RISICO'S FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL

Nadere informatie

Oefenprogramma Core Stability

Oefenprogramma Core Stability Oefenprogramma Core Stability Een woordje uitleg Wat wordt er eigenlijk bedoeld met Core? Dit is in feite het gebied van de rug, de buik en het bekken. De romp is het centrum van de functionele bewegingsketen

Nadere informatie

SLIM omgaan met ZITTEN. David Verwimp David.verwimp@idewe.be Preventieadviseur Ergonomie

SLIM omgaan met ZITTEN. David Verwimp David.verwimp@idewe.be Preventieadviseur Ergonomie SLIM omgaan met ZITTEN David Verwimp David.verwimp@idewe.be Preventieadviseur Ergonomie Ergonomie Fysiek + Mentaal Belasting Belastbaarheid JA NEE Ik zit minder dan 7 uur per dag JA NEE Ik zit zelden langer

Nadere informatie

Preventie rugklachten

Preventie rugklachten Preventie rugklachten Bijlage 3 Stretchoefeningen (11) Stretching voer je gedurende één à twee minuten uit tussen behandelingen in. Een rekkend gevoel in de spieren wijst op goede efficiëntie van de oefening.

Nadere informatie

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers ummery amenvatting Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers 207 Algemene introductie Werkgerelateerde arm-, schouder- en nekklachten zijn al eeuwen

Nadere informatie

In topvorm achter uw bureau

In topvorm achter uw bureau In topvorm achter uw bureau Inleiding Als u aan een beeldscherm werkt, voert u enkele duizenden muisbewegingen per dag uit terwijl uw ogen op het scherm van de computer gericht blijven. Misschien is dat

Nadere informatie

Lage rugpijn en werk:

Lage rugpijn en werk: Lage rugpijn en werk: oorzaken, preventie, ergonomie Veerle Hermans Dept.verantwoordelijke ergonomie, IDEWE Docent Ergonomie, VUB Referenties BelCoBack studie: een prospectieve studie naar werkgerelateerde

Nadere informatie

Nek/schouder en armklachten bij groepsbegeleiders in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking

Nek/schouder en armklachten bij groepsbegeleiders in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking Aanleiding onderzoek Nek/schouder en armklachten bij groepsbegeleiders in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking Lydi de Lange bedrijfsfysiotherapeut paramedisch team Advisium Ermelo december

Nadere informatie

Dental Experience Special

Dental Experience Special Dental Experience Special ERGONOMIE ACADEMy Maak van gezond werken een routine Marleen Diemel, ergonomisch adviseur voor Dental Union en bedrijfsfysiotherapeut bij Ergo Exam www.dentalunion.nl Beleef het

Nadere informatie

Ergonomie zitten en liggen. Ergotherapeuten: Sara Bernaerts, Lore Jacobien, Mieke Konings en Leen Verelst

Ergonomie zitten en liggen. Ergotherapeuten: Sara Bernaerts, Lore Jacobien, Mieke Konings en Leen Verelst Ergonomie zitten en liggen Ergotherapeuten: Sara Bernaerts, Lore Jacobien, Mieke Konings en Leen Verelst Zitten Zitten: Probleemstelling 1. Je houding tijdens het zitten. 2. De duur van het zitten. 1.

Nadere informatie

NIVEAU 3: ANALYSE. De mensen uit het bedrijf bijgestaan door de preventieadviseur die beschikt over: de vereiste vakkennis de nodige documentatie

NIVEAU 3: ANALYSE. De mensen uit het bedrijf bijgestaan door de preventieadviseur die beschikt over: de vereiste vakkennis de nodige documentatie SOBANE methoden: Personeelsvoorzieningen NIVEAU 3: ANALYSE INLEIDING Doelstellingen Evalueer de toestand van de personeelsvoorzieningen, de uitrustingen en de EHBO middelen op een meer uitgebreide manier

Nadere informatie

Lenigheid en beweeglijkheid

Lenigheid en beweeglijkheid 2.3.2. Lenigheid en beweeglijkheid Deze vaardigheid is bedoeld om de verschillende spieren te trainen op lenigheid en de verschillende gewrichten te mobiliseren. Lenigheid en beweeglijkheid bestaat uit:

Nadere informatie

Basisinspectiemodule FYSIEKE BELASTING Tillen

Basisinspectiemodule FYSIEKE BELASTING Tillen Basisinspectiemodule FYSIEKE BELASTING Tillen Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand van de techniek en is geschreven voor intern gebruik bij de Inspectie SZW. Verder is

Nadere informatie

"Beeldschermwerk" is een uitgave van CLB Externe Preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50

Beeldschermwerk is een uitgave van CLB Externe Preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50 Beeldschermwerk Voor gezond en veilig werken Inleiding COLOFON "Beeldschermwerk" is een uitgave van CLB Externe Preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50 Redactie : CLB Externe

Nadere informatie

Oefeningen bij schouderklachten

Oefeningen bij schouderklachten Oefeningen bij schouderklachten Uw behandelend arts heeft u geadviseerd oefeningen te doen om uw schouderklachten te helpen verminderen. Het is, in eerste instantie, niet nodig om de oefeningen onder begeleiding

Nadere informatie

Voorbeelden krachtoefeningen voor niet lopende sporters met CP

Voorbeelden krachtoefeningen voor niet lopende sporters met CP Voorbeelden krachtoefeningen voor niet lopende sporters met CP Oefening 1: Armen horizontaal (schouders, m. Deltoidius en m. Biceps) Werkwijze Endo- en exorotatie van de schouders gelijkmatig trainen Materiaal

Nadere informatie

Dental Experience Special

Dental Experience Special Dental Experience Special ERGONOMIE academy Maak van gezond werken een routine Marleen Diemel, ergonomisch adviseur voor Dental Union en bedrijfsfysiotherapeut bij Ergo Exam www.dentalunion.nl Beleef het

Nadere informatie

Voor- en nadelen van alternatieve invoermiddelen

Voor- en nadelen van alternatieve invoermiddelen Voor- en nadelen van alternatieve invoermiddelen Inleiding Dit document geeft een aantal suggesties voor andere invoermiddelen (muizen en toetsenborden) dan de standaard muis of het standaard toetsenbord.

Nadere informatie

De SOBANE strategie voor de risicobeheersing en haar participatieve methodes Voorstelling

De SOBANE strategie voor de risicobeheersing en haar participatieve methodes Voorstelling De SOBANE strategie voor de risicobeheersing en haar participatieve methodes Voorstelling Alain Piette, ergonoom DG Humanisering van de arbeid Email: alain.piette@emploi.belgique.be 1 Strategie voor het

Nadere informatie

Wanneer het gaat over psychosociale risico s zal u als werkgever die situaties moeten identificeren die aanleiding kunnen geven tot:

Wanneer het gaat over psychosociale risico s zal u als werkgever die situaties moeten identificeren die aanleiding kunnen geven tot: CO-PREV vzw CO-PREV asbl Vereniging van externe diensten Association des services externes Voor preventie en bescherming pour la prévention et la protection Een kleine onderneming neemt contact op met

Nadere informatie

Cambridge Health Plan Benelux BV

Cambridge Health Plan Benelux BV Wanneer doet u deze oefeningen? Doe deze minstens 3 keer per week en al vrij snel voelt u verandering in uw lichaam. Ook krijgt u meer zelfvertrouwen. Naast deze oefeningen zorgt een dagelijkse wandeling

Nadere informatie

RSI IN DE INDUSTRIE INHOUDSOPGAVE. RSI is meer dan een muisarm... Auteurs: Liesbeth Kluyver/ Margreet Pasman. Uitgave juni 2011

RSI IN DE INDUSTRIE INHOUDSOPGAVE. RSI is meer dan een muisarm... Auteurs: Liesbeth Kluyver/ Margreet Pasman. Uitgave juni 2011 RSI IN DE INDUSTRIE RSI is meer dan een muisarm... Auteurs: Liesbeth Kluyver/ Margreet Pasman Inleiding Wat is RSI? Hoe ontstaat RSI? RSI-klachten: verschillende fasen Is RSI een beroepsziekte? RSI-behandelingen

Nadere informatie

Bouw en werking van de rug

Bouw en werking van de rug Hou je rug gezond 60% tot 90% van de volwassenen krijgt ooit te maken met rugklachten. Nochtans kan je rugklachten voorkomen door rekening te houden met een aantal principes. In deze folder komen allerlei

Nadere informatie

Arbocatalogus pkgv- industrie Inrichting arbeidsplaats

Arbocatalogus pkgv- industrie Inrichting arbeidsplaats Arbocatalogus pkgv- industrie Inrichting arbeidsplaats Bijlage 6 Checklist beeldschermwerk Inleiding In deze checklist zijn vragen opgenomen waarmee de beeldschermwerker kan beoordelen of zijn taak, beeldscherm

Nadere informatie

5.3.3 Een patiënt verplaatsen Verplaatsen in het bed: een patiënt op de zij draaien (omkeren) Zachtjes het gebogen been en de schouder van de

5.3.3 Een patiënt verplaatsen Verplaatsen in het bed: een patiënt op de zij draaien (omkeren) Zachtjes het gebogen been en de schouder van de 5.3.3 Een patiënt verplaatsen A Verplaatsen in het bed: een patiënt op de zij draaien (omkeren) Zachtjes het gebogen been en de schouder van de bedlegerige patiënt vastnemen om hem makkelijk op de zij

Nadere informatie

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Inhoudsopgave 3 Stap 1: Stoel instellen 3 Stap 2: Aan het bureau 4 Stap 3: Verfijnen 5 Stap 4: Houding 7 Ten slotte 7 2 Stap 1: Stoel instellen De stoel - hoogte

Nadere informatie

MANUEEL BEHANDELEN VAN LASTEN

MANUEEL BEHANDELEN VAN LASTEN MANUEEL BEHANDELEN VAN LASTEN - Identificatiefiche van risicofactoren bij manuele behandeling April 2008 Algemene Directie Humanisering van de Arbeid Gebruiksaanwijzing De Identificatiefiche van risicofactoren

Nadere informatie

Arbo- en Milieudienst

Arbo- en Milieudienst Arbo- en Milieudienst KANS B.Groenenberg, bedrijfsarts 19 november 2013 1 KANS - Wat is KANS? - Welke factoren kunnen KANS veroorzaken? - Wat kan de medewerker doen bij KANS? - Wat kan de PAM doen bij

Nadere informatie

Algemene instructies oefeningen

Algemene instructies oefeningen Algemene instructies oefeningen o Lees eerst de disclaimer voordat u deze oefeningen begint. o Indien u pijnklachten vraag dan eerst uw arts of therapeut om advies o Zorg er voor dat de spieren niet koud

Nadere informatie

ALGEMENE STRATEGIE VOOR HET BEHEER VAN PROFESSIONELE RISICO'S

ALGEMENE STRATEGIE VOOR HET BEHEER VAN PROFESSIONELE RISICO'S ALGEMENE STRATEGIE VOOR HET BEHEER VAN PROFESSIONELE RISICO'S J. Malchaire Université catholique de Louvain, Unité Hygiène et Physiologie du Travail Veldkapelgaarde 30-38, B 1200 Brussel Tél. 32 2 764

Nadere informatie

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Gezond werken aan het beeldscherm (voor leidinggevenden) Brochure voor leidinggevenden over de gezondheidsrisico s van beeldschermwerk Inhoudsopgave Gezond werken

Nadere informatie