OVERDRACHT VAN EEN ONDERNEMING

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "OVERDRACHT VAN EEN ONDERNEMING"

Transcriptie

1 2CEO PRAKTISCHE LEIDRAAD BIJ EEN SUCCESVOLLE Met de medewerking van: Mei 2011

2 VBO VZW Ravensteinstraat Brussel T F Vormgeving en productie Landmarks Publicatieverantwoordelijke Stefan Maes Redactie Johan Van Praet (VBO) Werner Lapage (BDO) Johan Vandenbroeck (BDO) Verantwoordelijke uitgever Olivier Joris Wolvenbergstraat 17 B Brussel Wettelijk depot D/0140/2011/3 Druk Geers Offset Exemplaren van deze uitgave kunt u bestellen bij Paola Bulot, fax , of via de VBO-website (www.vbo.be - rubriek Publicaties / gratis brochures) Cet ouvrage est également disponible en français De informatie in deze brochure is met uiterste zorg samengesteld door de experts van BDO. Noch BDO, noch het VBO kunnen op eender welke wijze aansprakelijk worden gesteld voor ontbrekende of foutieve informatie in deze brochure. In geen geval kunnen noch het VBO, noch BDO aansprakelijk worden gesteld voor enige directe, indirecte, incidentele, economische of gevolgschade als gevolg van het gebruik van de informatie of gegevens uit deze publicatie. Niets uit deze uitgave mag door elektronische of andere middelen, met inbegrip van automatische informatiesystemen, gereproduceerd en/of openbaar gemaakt worden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgezonderd zijn korte fragmenten, die uitsluitend ten behoeve van recensies geciteerd mogen worden.

3 PRAKTISCHE LEIDRAAD BIJ EEN SUCCESVOLLE

4 WOORD VOORAF Hans Wilmots CEO BDO Rudi Thomaes Gedelegeerd bestuurder VBO Zowat elk bedrijf wordt in zijn bestaan geconfronteerd met de vraag rond een overdracht. Deze natuurlijke fase in de economische evolutie van een onderneming is bovendien van alle tijden. Toch is het onderwerp van deze brochure brandend actueel. Een recente kmo-enquête van De Tijd en L Echo toont aan dat ruim een kwart van de Belgische bedrijfsleiders de kans groot acht dat hun bedrijf binnen vijf jaar wordt verkocht. Daarmee hopen ze hun bedrijf de nodige schaalvergroting te kunnen bieden die nodig is om in een globaliserende wereld te overleven. Een andere belangrijke aanzet tot overdracht is het gebrek aan geschikte opvolgers. Almaar minder bedrijfsleiders willen hun kinderen tot opvolging dwingen. Aangezien België bij uitstek een kmo-land is dat vooral steunt op de kracht van familiebedrijven, gaande van kleinere zelfstandige ondernemers tot grote, beursgenoteerde bedrijven, wacht ons land het komende decennium een ingrijpende golf van bedrijfsoverdrachten. De noodzakelijke vraag van de opvolging of overdracht dringt zich bij heel veel ondernemers op en mag allerminst lichtzinnig worden beantwoord. Een overdracht is geen bevlieging, maar een weldoordacht proces, dat gemakkelijk over een periode van jaren loopt. Daarbij spelen financiële, fiscale en juridische overwegingen een cruciale rol voor wie onaangename verrassingen wil vermijden. Ze krijgen in deze brochure dan ook terecht de aandacht die ze verdienen. In een puur familiale context, meer nog dan bij een klassieke overdracht, kunnen psychologische en emotionele drijfveren spelen. Want inderdaad, het bedrijf uit handen geven krijgt in familiaal verband heel 2-VBO 2 CEO

5 WOORD VOORAF vaak een extra dimensie omdat be - drijfsbelangen en familiale voorkeuren met elkaar zijn vervlochten, en zelfs tegengesteld kunnen zijn. De brochure helpt en begeleidt u bij het uitdagende en boeiende traject van de overdracht. Het is echter niet de bedoeling om alle facetten tot in de kleinste details op 68 bladzijden te bundelen. Daarvoor is de materie te breed en te complex bovendien. Het is wel uitdrukkelijk ons opzet om te focussen op de belangrijkste aandachtspunten en valkuilen waarmee de betrokkenen kunnen worden geconfronteerd. Die theoretische principes toetsen we aan praktijkervaringen van bedrijfsleiders die een overdracht van dichtbij hebben gestuurd of meegemaakt. waarmee een overdracht gepaard gaat. Hopelijk zet ze u aan tot de broodnodige reflectie over de toekomst van uw onderneming. Want een overdracht is een van de meest strategische beslissingen die een ondernemer kan nemen, en de professionele beheersing van het proces dat bij zo n overdracht hoort, de sleutel tot de succesvolle realisatie ervan. Wij zijn ervan overtuigd dat deze brochure u inzicht zal geven in de verschillende fasen en uiteenlopende facetten 3-VBO 2 CEO

6 INHOUDSOPGAVE Woord vooraf 2 Hoe is deze brochure opgebouwd? 7 De overdracht van de onderneming: wat, waarom en hoe? 8 1. Welke overdracht wordt bedoeld? 9 2. Familiebedrijven genieten bijzondere aandacht 9 3. Aanleiding voor overdracht 9 4. Succesfactoren voor een vlotte overdracht 10 Overdracht van de onderneming aan een derde 14 Verloop van het overdrachtproces Welke vormen van overdracht bestaan er? 15 Fusie of overname 15 Share deal of asset deal Wat zijn LBO s, MBO s, auctions? Wat is een openbare overnamebieding? De fasen van een (privaat) overnameproces 16 Voorbereidende fase 16 Verkoopfase 17 Afsluitingsfase Hoe de onderhandelingen beëindigen? 20 Due diligence in de praktijk Doel van due diligence: wat kunt u ervan verwachten? Welke deskundigen moet u in het due diligence-team inschakelen? Praktische aanpak van een due diligence Hoe de resultaten van een due diligence gebruiken? 23 De waardering van het (familie)bedrijf Prijs, waarde en waarden De strategische en vooruitziende aanpak De waarderingsmethodes De emotionele waarde van familiebedrijven 27 Structurering van de overname Juridische aspecten 29 Wat is de meest geschikte overnametechniek? 29 Impact van de financiering op de transactiestructuur 31 Overname van een minderheidsparticipatie 31 4-VBO 2 CEO

7 INHOUDSOPGAVE 2. Fiscale aspecten 32 Asset deal versus share deal 32 Meerwaarden verkoper 33 Financiering 34 Verliesrecuperatie 35 Vennootschapsbelasting Dividenden 35 Rulingbeleid 36 Onttrekkingen Arbeidsrechtelijke aspecten 37 Rechten en plichten van de medewerkers 37 Informatie en overleg met de overlegorganen 37 Voorbereiding van de overname van personeel 38 Harmonisatie van arbeidsvoorwaarden na de overname 38 Lot aanvullende pensioenen bij overnames 38 Financiering van de overname Welke factoren beïnvloeden de financieringskeuze? Wat zijn de typische externe financieringsmogelijkheden? 41 Traditionele bankfinanciering 41 Uitgifte van nieuwe aandelen 42 Mezzaninefinanciering 42 Alternatieve financieringen Hoe raken de voornaamste actoren overtuigd om financiering te verstrekken? 43 Het kredietdossier 43 Het informatiememorandum Invloed van de financiële crisis op de financiering 43 Essentiële bepalingen van een overnameovereenkomst De verkoopprijs Signing/Closing Verklaringen en garanties ( reps & warranties ) Niet-concurrentiebeding 46 De communicatie bij een fusie of overname Communiceer intern en extern Krijg het vertrouwen, de inzet en de steun van de medewerkers De rol van de aftredende en de aantredende CEO 49 5-VBO 2 CEO

8 INHOUDSOPGAVE Overdracht van de onderneming binnen de familie 50 De verschillende overwegingen: schenking versus verkoop 51 De schenking van de familiale onderneming Schenken via notaris De handgift of bankgift 51 De handgift (voor effecten aan toonder) 51 Bankgift (voor gedematerialiseerde effecten) 53 Voorwaarden en modaliteiten Schenkingsrechten 53 Notariële schenking 53 Handgift en bankgift De schenking van familiale ondernemingen 54 Verkoop 56 Organisatie van controle- en inkomstenbehoud 56 Successierechten De successierechten Erven van de familiale onderneming Testament 58 Directe belastingen Share deal-holding 58 Scenario 1: de holding wordt opgericht door één of meerdere kinderen 60 Scenario 2: de holding wordt opgericht door de ouders 60 Scenario 3: de holding wordt gezamenlijk opgericht door ouders en kinderen Meerwaarden 60 Wetgeving 61 Rechtspraak 61 Belastingadministratie Financiering 62 De rol van de adviseur 66 Bronnen 68 6-VBO 2 CEO

9 Hoe is deze brochure opgebouwd? We bouwden deze brochure op in twee delen. In het eerste deel schetsen we de algemene context waarbinnen de overdracht/overname van een onderneming plaatsvindt en belichten we de gevolgen van de overdracht/ overname vanuit diverse invalshoeken. De bijzondere aspecten eigen aan een overdracht/overname binnen een familiale context krijgen extra aandacht in het tweede deel. De theoretische principes illustreren we aan de hand van uiteenlopende praktijkvoorbeelden, gebaseerd op getuigenissen van bedrijfsleiders die in de brede zin van het woord met een overdracht/overname geconfronteerd werden of worden. De lezer van de brochure zal vaststellen dat, afhankelijk van het onderwerp dat wordt belicht, eerder de invalshoek van de overdracht (in hoofde van de overdrager) dan wel de overname (in hoofde van de overnemer) wordt behandeld. Het eerste deel van de brochure informeert in het bijzonder over de organisatorische, financiële, juridische en fiscale consequenties van een overdracht aan een derde. - In eerste instantie belichten we de verschillen de stappen in het overnameproces (van informatiememorandum tot closing ) en besteden we uitgebreid aandacht aan het algemene verloop ervan en aan de verschillende soorten overnames. - Vraagt u zich af wat het nut is van een due diligence en hoe dit in de praktijk wordt toegepast, blader dan onmiddellijk verder naar pagina De waardering van de onderneming staat hoog op de agenda bij de overdracht. Bestaat er in het kader van een bedrijfswaardering een eenduidige, universeel erkende waarde? Trou wens, wat is het verschil tussen waarde en prijs? Wat zijn de gebruikelijke methoden om een (familie)bedrijf te waarderen? U leest het antwoord in het hoofdstuk Waardering van een onderneming. - Voorts gaan we dieper in op de structurering van het overnameproces met bijzondere aandacht voor zowel de juridische, de fiscale als de arbeidsrechtelijke facetten. En we hebben natuurlijk ook oog voor de financiering van de overname. - Aan de overnameovereenkomst besteden we een afzonderlijk hoofdstuk waarin we de belangrijkste mogelijke clausules, opschortende voorwaarden en andere afspraken uitvoerig behandelen. - Na de ondertekening van de overnameovereenkomst is de kous lang nog niet af. De nazorg verdient minstens evenveel aandacht. Daarbij denken we bijvoorbeeld aan de rol van de aftredende bedrijfsleider, de continuïteit voor het personeel en de communicatie die in het overnameproces een sleutelrol speelt. In het tweede deel van de brochure zoomen we in op de overdracht binnen de familiale context. Het familiaal vermogensrecht en de eraan verbonden fiscale consequenties krijgen bijzondere aandacht. Op juridisch vlak focussen we in hoofdzaak op de ge volgen die een overdracht meebrengt voor het huwelijksvermogensrecht, het erfrecht en het successierecht. Daarnaast belichten we vanuit een fiscale invalshoek de verschillende technieken van overdracht (schenking, verkoop, testament) en de organisatie van in komsten met eventueel con trole be houd. 7-VBO 2 CEO

10 DE OVERDRACHT VAN DE ONDERNEMING: WAT, WAAROM EN HOE? De overdracht van de onderneming: 1wat, waarom en hoe? De overdracht van een onderneming is een proces dat tijd vergt en dat grondig moet worden voorbereid. Even stilstaan bij vragen als wat?, waarom? hoe? is dan ook noodzakelijk. 8-VBO 2 CEO

11 DE OVERDRACHT VAN DE ONDERNEMING: WAT, WAAROM EN HOE? Welke overdracht wordt bedoeld? Het begrip overdracht is heel ruim en kan men op verschillende, al dan niet juridische, manieren definiëren. Binnen de context van deze brochu re bakenen we een overdracht af als volgt: de juridische eigendomsoverdracht van de (meerderheid van de) aandelen, waarbij de feitelijke leiding wordt overgedragen naar de nieuwe aandeelhouders (wanneer het gaat om een share deal ), of van (een deel van) de activa en passiva (wanneer het gaat om een asset deal ). De overnemer kan worden gevonden binnen de familie (familiale context), bij het management (Management Buy Out) of bij derden. Familiebedrijven genieten bijzondere aandacht Familiebedrijven vormen de motor van de Bel gische economie omdat ze de overgrote meerderheid van de ondernemingen vormen. Zij be schikken over een aantal bijzondere troeven, zoals een grote stabiliteit en een vaak grotere financiële performantie dan nietfamiliebedrijven. Toch blijkt uit recent onderzoek dat familiebe drijven vaak goedkoper worden verkocht dan gelijkaardige bedrijven zonder familiale aandeelhoudersstructuur (bron: Instituut van het Familie bedrijf, 2010). Redenen genoeg dus om in het tweede deel van deze brochure extra aandacht te besteden aan het familiebedrijf. Het familiebedrijf kan zowel een eenmanszaak zijn als een grote, beursgenoteerde onderneming. In de literatuur bestaan er uit - eenlopende definities voor een familiebedrijf. In deze brochure hanteren we dezelfde de - finitie die ook het Instituut voor het Familie - bedrijf gebruikt: in een familiebedrijf is de meerderheid van de aandelen in handen van de familie en minstens één lid maakt deel uit van de raad van bestuur of het management. Voor beursgenoteerde familiebedrijven volstaat het dat de familie 25% van de aandelen bezit. Aanleiding voor overdracht De overdracht van een onderneming is een proces dat tijd vergt en dat grondig moet worden voorbereid. Uiteraard. Maar helaas krijgt de overdrager niet altijd het comfort en de ruimte om de overdracht uitgekiend aan te pakken. Onverwachte situaties durven wel al eens de plannen doorkruisen waardoor een gedwongen overdracht (binnen de familie of naar derden) onvermijdelijk wordt. Bijvoor beeld wanneer de bedrijfsleider: - overlijdt; - arbeidsongeschikt wordt; - plots beslist om te stoppen met werken; - in een echtscheiding verwikkeld raakt; - Andere omstandigheden staan los van de persoon van de bedrijfsleider, maar geven ook aanleiding tot een noodzakelijke overdracht naar derden. Bijvoorbeeld wanneer: - de onderneming en haar aandeelhouders over onvoldoende financiële draagkracht 9-VBO 2 CEO

12 DE OVERDRACHT VAN DE ONDERNEMING: WAT, WAAROM EN HOE? beschikken om op zelfstandige basis verder te werken of om het bedrijf uit te bouwen; - het (familie)bedrijf in huis geen valabele opvolgers vindt; - Bezint eer ge begint is dan wel een eeuwenoud spreekwoord, het heeft nog niet aan waarde verloren Gelukkig vormen de noodsituaties meer uit - zondering dan regel en gebeuren veel overdrachten op vrijwillige basis. De overdracht kan dan bijvoorbeeld geïnitialiseerd worden omdat er een uitermate aantrekkelijk aanbod komt van een geïnteresseerde derde. Of omdat de volgende generatie klaar staat nadat ze geleidelijk werd klaar gestoomd om het bedrijf verder in goede banen te leiden. Succesfactoren voor een vlotte overdracht Een overdracht is, behalve in de hoger be - schreven uitzonderlijke omstandigheden, een weloverwogen keuze. Vandaar het grote belang dat de overdrager zich degelijk bewust is van de draagwijdte van zijn keuze en de risico s die ermee gepaard kunnen gaan. Be - zint eer ge begint is dan wel een eeuwenoud spreekwoord, het heeft nog niet aan waarde verloren. Wel integendeel. De beslissing om te verkopen mag men pas nemen na uitgebreid overleg met de familieleden, aandeelhouders en leden van de raad van bestuur. Eenmaal de knoop doorgehakt, is er geen weg terug. Een overdracht is een onomkeerbaar proces waarbij vertrouwelijke en bedrijfskritieke informatie wordt uitgewisseld tussen de belanghebbenden. Het welslagen van de overdracht hangt af van diverse objectieve factoren. Los daarvan speelt de psychologie vaak een determinerende rol, en niet op zijn minst in een familiale context. Om de opvolging in familiebedrijven in goede banen te leiden, ontwikkelde Jozef Lievens, stichter van het Instituut van het Familie bedrijf, een handige en pragmatische webtool ( Score card Opvolging - be). Daar kan men aan de hand van een tiental succesfactoren het overnameklimaat toetsen, zowel bij een overdracht binnen de familie als aan een derde partij. De overdrager kan loslaten en vindt een nieuwe rol. Dit is vaak een geleidelijk be - wustwordingsproces waarin veel emotionaliteit speelt. De nieuwe leider is een bekwame en gemotiveerde opvolger. Bekwaamheid uit zich in in ter menselijke eigenschappen (bv. integriteit, leiderschapsvaardigheid,...), maar ook in vaktechnische en managementkwaliteiten. Motive ring en gedrevenheid zijn evenzeer cruciaal. Het is niet ongebruikelijk dat de familiale opvolger vooraf ervaring opdoet buiten het bedrijf zo dat hij de tijd krijgt om uit zijn fouten te leren. 10-VBO 2 CEO

13 DE OVERDRACHT VAN DE ONDERNEMING: WAT, WAAROM EN HOE? CASE SOUDAL Soudal mikt op een natuurlijke overdracht Vandaag is Soudal een multinational met ruim me dewerkers actief in meer dan 120 landen en nog altijd 100% in handen en onder leiding van de patriarch Vic Swerts. Een verkoop of overname van Soudal is weinig waarschijnlijk. Het mooiste zou zijn dat eigendom, management en entrepreneurship in handen van de familie kunnen blijven. Maar familie biedt geen garantie op succes. Voor Vic Swerts (71) begon het allemaal in 1966 aan de Antwerpse Ossenmarkt. De toen 26-jarige Swerts kocht er een bedrijfje gespecialiseerd in lasmaterialen en de aanmaak van polyester reparatiepasta s. Al snel moest de kleine fabriek uitbreiden en verhuisde het naar Turnhout, waar in 1981 Soudal nv werd opgericht. De export werd opgedreven en in 1992 was de eerste in een reeks overnames een feit. De voorbije 10 tot 15 jaar vragen vooral externe partijen hoe ik de opvolging zie. Mijn twee dochters Jo en Nel voelen zich niet geroepen en zoon en student Ben is nog te jong. Juridisch is eigendomsoverdracht al geregeld via een STAK. Moeilijker is de overdracht van het wezen zelf van de onderneming: het entrepreneurship en management. Een schokgolf en dan verder Ondernemerschap kun je niet juridisch afdekken. Daarom omringt Swerts zich met uitermate ge - engageerde medewerkers. Natuurlijk kun je altijd betere vinden, maar daarom niet even loyaal. Ik kijk er al naar uit dat mijn schoonzoon momenteel di - recteur van Soudal Duitsland en mijn zoon dit be - drijf voortzetten, op voorwaarde dat ze uit het juiste hout gesneden zijn. Voor mij primeert de loyali teitslijn op de bloedlijn in functie van het welzijn van Soudal. Vreest u geen paleisrevolutie als u plots wegvalt? Als ik morgen doodval, gaat er een schokgolf door Soudal. Maar daarna zal alles verder zijn gang gaan. Ik mag hier dan wel nog elke dag vertoeven, het echte werk gebeurt door mijn mensen. Dat zijn geen kinderen meer. In die visie werk ik al 30 jaar aan mijn opvolging. Ik geloof in het welslagen van een natuurlijke overdracht dankzij de fundamenten die we de voorbije decennia hebben gelegd. Zo heeft Soudal sinds kort de raad der wijzen geforma li - seerd tot raad van bestuur en 5 externe bestuurders benoemd. Vandaag fungeren ze als klankbord. Bij een overstap naar de volgende generatie zal ook hun opdracht groeien. Soudal is één grote familie waar de loyaliteitslijn belangrijker is dan de bloedlijn Dat Soudal een internationale groep is, geeft de opvolging alleen een extra dimensie. Iedereen speculeert over de toekomst van Apple na Steve Jobs. Het idee alleen al. Als Jobs de beperkende factor van de onderneming zou zijn, dan heeft hij zijn opdracht onverantwoord aangepakt. Soudal groeit ieder jaar zonder naast zijn schoenen te lopen. 11-VBO 2 CEO

14 DE OVERDRACHT VAN DE ONDERNEMING: WAT, WAAROM EN HOE? De overdrager heeft een goede relatie met de opvolger. Deze relatie is gebaseerd op wederzijds respect en vertrouwen, ook al evolueert de verhouding van ouder-kind naar overdrager-overnemer. Niet alleen expliciete, maar ook impliciete overdracht van bedrijfsinformatie is noodzakelijk. De overdracht van de eigen dom is in veel gevallen even emotioneel geladen als de overdracht van de leiding Er bestaan goede familiale relaties, gebaseerd op vertrouwen, openheid en respect, want een opvolgingscontext brengt voor iedereen onzekerheid mee. Er zijn duidelijke afspraken over het be - stuursmodel en het aandeelhouderschap (stil kapitaal en werkend kapitaal). Zo kan men de governance van het bedrijf en van de familie consolideren. De opvolger vormt een team met nietfamilieleden. Het externe management verwacht duidelijke communicatie en informatie over de toekomstige strategie van het bedrijf, gekoppeld aan respect en bevoegdheid. Alle opvolgingsalternatieven worden grondig onderzocht. Overdracht binnen de familie, naar het management, naar externen,... alle al ter na tieven moeten zorgvuldig worden afgewo gen vooraleer over de opvolging te beslissen. De bedrijfsvoering gebeurt professioneel. Het bedrijfsleven is zo complex en omvat zoveel facetten dat een doorgedreven professionalisering (uitbreiding) van het managementteam zich vaak opdringt. De eigendom is correct geregeld. De overdracht van de eigendom is in veel gevallen even emotioneel geladen als de overdracht van de leiding. Er moet immers beslist worden wie van de kinderen de eigenaar zal worden of tegen welke prijs het familiebedrijf wordt overgedragen. Er bestaat een planmatige aanpak om de nodige strategische keuzes te kunnen maken. Voor deze strategie worden zowel middelen als tijd voorzien. 12-VBO 2 CEO

15 DE OVERDRACHT VAN DE ONDERNEMING: WAT, WAAROM EN HOE? 13-VBO 2 CEO

16 OVERDRACHT VAN DE ONDERNEMING AAN EEN DERDE 2 een derde Overdracht van de onderneming aan In dit hoofdstuk belichten we de verschillende stappen in het overnameproces (van informatiememorandum tot closing ) en besteden we uitgebreid aandacht aan het algemene verloop ervan en aan de verschillende soorten overnames. 14-VBO 2 CEO

17 OVERDRACHT VAN DE ONDERNEMING AAN EEN DERDE Verloop van het overdrachtproces 1. Welke vormen van overdracht bestaan er? Het onderscheid in de verschillende overnamevormen steunt op de aard van de vergoeding of van de overgedragen onderdelen van het bedrijf. Fusie of overname Op basis van de vergoeding die men voor de overdracht van de aandelen van een onderneming ontvangt, wordt een eerste onderscheid gemaakt tussen overname en fusie. Bij een fusie smelten één of meer ondernemingen samen, waarbij de oorspronkelijke eigenaar van de overgenomen vennootschap een belang (aandelen) verkrijgt in het bedrijf dat de overname (door opslorping) doet of in de nieuw opgerichte onderneming. Het essentiële gevolg van een fusieoperatie is dat de overgenomen entiteit juridisch niet langer bestaat. Bij een overname blijft de overgenomen vennootschap bestaan, en wordt de overdrager van aandelen in het kader van een verkooptransactie vergoed in aandelen van de overnemende entiteit, of in speciën, en dit contant of op termijn. Share deal of asset deal Een tweede belangrijke onderscheid wordt gemaakt op basis van de overgedragen bestanddelen. Wordt uitsluitend het handelsfonds overgedragen, dan noemen we dat een asset deal. In dat geval worden activa- en passivabe - standdelen van de onderneming overgedragen. Wordt er slechts een onderdeel van de totale bedrijfsactiviteit overgedragen, via (partiële) splitsing of overdracht van een tak van werkzaamheid, dan spreken we van een carve out. Wanneer ten slotte het geheel of een deel van aandelen wordt overgedragen, hebben we te maken met een share deal. 2. Wat zijn LBO s, MBO s, auctions? In de wereld van fusies en overnames zijn Engelse termen schering en inslag. Hieronder vindt u een korte toelichting bij de meest gebruikte vaktermen. Het onderscheid in de vers chil lende overnamevormen steunt op de aard van de vergoeding of van de over - gedragen onderdelen van het bedrijf De afkorting MBO staat voor management buy out. Daarmee wordt bedoeld de overname van het geheel of van een deel van de aandelen (met controlewijziging) van een onderneming waarbij het bestaande management van de onderneming een belang in het bedrijf verwerft. Een MBO gaat vaak gepaard met een zogenaamde Private Equity Deal waarbij een financiële partner medeaandeelhouder wordt. Een LBO of leveraged buy out duidt niet zozeer op de kwalificatie van de overnemer, maar op de structurering en financieringswijze van de overname. De term doelt op een overname waarbij een grote hoeveelheid vreemd vermogen wordt aangetrokken om de overname te financieren. 15-VBO 2 CEO

18 OVERDRACHT VAN DE ONDERNEMING AAN EEN DERDE De term auction op zijn beurt verwijst naar de manier waarop het overnameproces wordt georganiseerd. Bij een auction (veiling) stuurt de verkoper op een georganiseerde wijze de biedingprocedure aan. Hij solliciteert gelijktijdig meerdere kandidaten om een bod uit te brengen op de onderneming. De voordelen van zo n verkoopproces ten opzichte van een reguliere verkoop zijn tweeërlei: 1. de verkoper behoudt de controle over de timing van het proces; 2. de concurrentie tussen de kandidaten kan de overnameprijs doen toenemen. 3. Wat is een openbare overnamebieding? Er wordt een onderscheid gemaakt tussen een vrijwillige en een verplichte openbare overnamebieding. Er is sprake van een vrijwillige openbare overnamebieding van zodra een kandidaat-overnemer voldoende informatie verspreidt over zijn bod, op basis waarvan aandeelhouders kunnen beslissen over de overdracht van hun aandelenpakket. Of van zodra hij publiciteit maakt om zijn openbaar overnamebod aan te kondigen of aan te bevelen. Als de overnemer een bod doet op aandelen die genoteerd staan op de gereglementeerde markt en hij daardoor rechtstreeks of on - rechtstreeks meer dan 30% van de stemrechten kan verwerven, dan wordt een verplichte openbare overnamebieding opgelegd op het geheel van de effecten uitgegeven door de doelvennootschap of target. 4. De fasen van een (privaat) overnameproces Een goede voorbereiding en doordachte aanpak vormen de sleutel tot het succes van een overname. Een overnameproces bestaat uit drie fasen. Voorbereidende fase Alvorens het verkooptraject te starten, bevelen we ten zeerste aan om een SWOT-analyse (Strengths-Weaknesses-Opportunities-Threatsanalyse) of businessplan te maken. Dat is een oefening die men kan gebruiken als basis en voorbereiding om het Informatiememo ran - dum (zie hieronder) op te stellen. Bovendien kan zo n kritische zelfanalyse een aantal indicatoren blootleggen of identificeren die van belang zijn voor de waardering van een bedrijf. Zo kan men bijvoorbeeld extra waarde creëren door vooraf een herstructurering door te voeren of bepaalde activiteiten af te stoten (daar over meer in het hoofdstuk Waardering van het (familie)bedrijf op blz. 23). Op basis van deze informatie wordt de waar - de van de onderneming bepaald met het oog op de verantwoording van de vraagprijs en 16-VBO 2 CEO

19 OVERDRACHT VAN DE ONDERNEMING AAN EEN DERDE manier waarop de onderneming wordt be - stuurd, de bedrijfsresultaten, het bedrijfspotentieel, enz. Kortom, het memorandum bevat informatie die de interesse bij kandidaat-kopers aanwakkert. de ondersteuning van toekomstige onderhandelingen. Deze oefening vereist een gedetailleerde analyse van de financiële staten, want de resultaten moeten genormaliseerd worden volgens bedrijfseconomische principes. De jaarrekening is fiscaal geïnspireerd en dus niet altijd een afspiegeling van de objectieve marktwaarden. Een goede voorbereiding en doordachte aanpak vormen de sleutel tot het succes van een overname Het is ook van belang om vooraf een duidelijke visie te ontwikkelen over de potentiële overname-kandidaten en de organisatie van de biedingprocedure (bv. auction). De identificatie van geschikte kandidaten én van hun kwalificatie (private equity, industriële kandidaat, verticale integratie, ) kan immers een belangrijke value driver worden in de uiteindelijke biedingprocedure. Verkoopfase De voorbereidende fase vormt de basis voor het informatiememorandum. Dankzij de in formatie in dit document krijgt een kandidaatkoper in een oogopslag een goed en realis - tisch beeld van het over te dragen bedrijf: de marktpositie, de toekomstperspectieven, de klant- of leveranciersafhankelijkheid, de In een eerste stadium van de verkoopfase wordt de interesse van een lange lijst potentiële kandidaten (long list) opgewekt via een anoniem profiel van het over te dragen bedrijf. De korte lijst met kandidaten die interesse tonen en door de verkoper worden weerhouden (short list) krijgt, met het oog op de volgende stap in de biedingprocedure, een exemplaar van het informatiememorandum. Maar niet zonder vooraf een confidentialiteitsover - eenkomst te ondertekenen. Daarvoor is de inhoud van het memorandum te belangrijk. Confidentialiteitsovereenkomst In deze fase van het overnameproces is het nog onduidelijk of de partijen tot een definitief akkoord zullen komen. Vandaar het grote belang om een confidentialiteitsovereenkomst (ook non-disclosure agreement of NDA genoemd) te laten ondertekenen. Via het informatiememorandum krijgt de kandidaat-koper immers vertrouwelijke informatie over de over te dragen onderneming in handen, die hij ook als dusdanig moet behandelen. Vanwege die vertrouwelijkheid is het bovendien van belang dat 17-VBO 2 CEO

20 OVERDRACHT VAN DE ONDERNEMING AAN EEN DERDE behalve de kandidaat-kopers, ook de andere betrokken partijen, zoals bv. de externe adviseurs, de confidentialiteitsovereenkomst ondertekenen. De NDA omschrijft bij voorkeur duidelijk welke informatie de partijen als vertrouwelijk moeten beschouwen, en de duurtijd van die verplichting. Om het engagement van de kandidaat-koper en van alle andere partijen effectief afdwingbaar te maken, kan best in een sanctie worden voorzien. Zo kan de overeenkomst bepalen dat er een schadevergoeding moet worden betaald bij een overtreding van de overeengekomen verplichtingen. Intentieverklaring Als beide partijen (kandidaat-koper en verkoper) voldoende interesse tonen, gaan ze over tot de intentieverklaring (ook letter of intent of LOI genoemd). Daarin bevestigen ze hun wederzijdse intenties en maken ze concrete afspraken met betrekking tot het verdere verloop van het overnameproces. De intentieverklaring bevat gebruikelijk de volgende onderwerpen (daarbij lopen de belangen van koper en verkoper niet altijd gelijk): - timing: om het overnameproces niet te laten aanslepen, wordt best een tijdskader afgesproken waarbinnen de partijen de transactie proberen af te ronden. Men moet de timing realistisch inschatten. Zo wordt vermeden dat de onderhandelingen onder een tijdsdruk komen te staan, wat dan weer de prijszetting negatief kan beïnvloeden; - due diligence : de partijen maken in de intentieverklaring concrete afspraken inzake het boekenonderzoek, de omvang ervan, de termijn waarbinnen dat onderzoek moet plaatsvinden, de organisatie van de dataroom (de digitale of fysieke ruimte waar de boeken ter beschikking worden gesteld), (daarover meer in het hoofdstuk Due diligence in de praktijk op blz. 21); - exclusiviteit: vaak vraagt de kandidaatkoper een exclusiviteitsclausule om er zeker van te zijn dat de kandidaat-verkoper gedurende een afgesproken periode geen onderhandelingen voert met andere kandidaten; - bindend karakter: beide partijen beschrijven in de intentieverklaring duidelijk welke afspraken al dan niet bindend zijn. De strij dige belangen tussen de partijen ko - men hier vaak tot uiting, aangezien de ene partij een document wil ondertekenen dat de andere partij zoveel mogelijk bindt, en de andere partij net het tegenoverge - stelde beoogt. In de praktijk beperken de bindende afspraken in de intentieverklaring 18-VBO 2 CEO

OVERDRACHT VAN EEN ONDERNEMING

OVERDRACHT VAN EEN ONDERNEMING 2CEO PRAKTISCHE LEIDRAAD BIJ EEN SUCCESVOLLE Met de medewerking van: Mei 2011 VBO VZW Ravensteinstraat 4 1000 Brussel T + 32 2 515 08 11 F + 32 2 515 09 99 info@vbo-feb.be www.vbo.be Vormgeving en productie

Nadere informatie

Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen

Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen Onderzoek over de planning van de bedrijfsoverdracht uitgevoerd met de steun van Agentschap Ondernemen: Executive summary Prof. dr. Tensie Steijvers drs. Ine Umans Universiteit

Nadere informatie

Inhoud. Stap 1 Denken aan de overdracht 22. Inleiding 13

Inhoud. Stap 1 Denken aan de overdracht 22. Inleiding 13 Inhoud Inleiding 13 Stap 1 Denken aan de overdracht 22 1. Begin with the end in mind 24 2. Reflecteer en stel uzelf vragen 26 3. Motivatie 27 3.1. Pensioen 28 3.2. Opvolging 28 3.3. MBO 28 3.4. Investeringsbehoeften

Nadere informatie

In vijf dagdelen bent u optimaal voorbereid op de overname van een onderneming LEERGANG BEDRIJF KOPEN

In vijf dagdelen bent u optimaal voorbereid op de overname van een onderneming LEERGANG BEDRIJF KOPEN In vijf dagdelen bent u optimaal voorbereid op de overname van een onderneming LEERGANG BEDRIJF KOPEN Leergang Bedrijf Kopen U bent van plan een bedrijf over te nemen. Er komt veel inhoudelijke en financiële

Nadere informatie

Hoe verkoop ik mijn onderneming: het verkoopproces. Whitepaper van de Jong & Laan corporate finance. Bel 038-7779807 of kijk op www.jonglaan.

Hoe verkoop ik mijn onderneming: het verkoopproces. Whitepaper van de Jong & Laan corporate finance. Bel 038-7779807 of kijk op www.jonglaan. Hoe verkoop ik mijn onderneming: het verkoopproces Whitepaper van de Jong & Laan corporate finance Inhoudsopgave Inleiding 3 Verkooptraject 4 Waardebepaling 5 Over de Jong & Laan corporate finance 6 1.

Nadere informatie

Vlaanderen is ondernemen. Overname kompas Continuïteit voor je onderneming AGENTSCHAP ONDERNEMEN. AGENTSCHAPONDERNEMEN.be

Vlaanderen is ondernemen. Overname kompas Continuïteit voor je onderneming AGENTSCHAP ONDERNEMEN. AGENTSCHAPONDERNEMEN.be Vlaanderen is ondernemen Overname kompas Continuïteit voor je onderneming AGENTSCHAP ONDERNEMEN AGENTSCHAPONDERNEMEN.be Werken aan de continuïteit van uw onderneming is een heel proces en kan verschillende

Nadere informatie

Plan van aanpak bij het kopen van bedrijven:

Plan van aanpak bij het kopen van bedrijven: Plan van aanpak bij het kopen van bedrijven: I. Analyse fase: 1. Vaststelling ondernemings-strategie en missie 2. Vaststelling van de financierings-structuur II. Search fase: 3. Search van overname-kandidaten

Nadere informatie

Stappenplan bedrijfsoverdracht

Stappenplan bedrijfsoverdracht Stappenplan bedrijfsoverdracht t.b.v. verkoper FASE 1: ORIËNTATIE 1 Wat wilt u precies overdragen? Het hele bedrijf? Het onroerend goed? Wordt de onderneming na overdracht voortgezet? 2 Hoe lang blijft

Nadere informatie

ING, partner van familiale ondernemers

ING, partner van familiale ondernemers ING, partner van familiale ondernemers Familiebedrijven, de motor van de economie Leidt u een familiebedrijf? Familiebedrijven professionaliseren In België vertegenwoordigen familiebedrijven maar liefst

Nadere informatie

De Bibliotheek Handelsrecht Larcier... Voorwoord bij de Reeks Vennootschaps- en Financieel Recht... Afdeling 1. Begrip due diligence...

De Bibliotheek Handelsrecht Larcier... Voorwoord bij de Reeks Vennootschaps- en Financieel Recht... Afdeling 1. Begrip due diligence... v De Bibliotheek Handelsrecht Larcier................................. Voorwoord bij de Reeks Vennootschaps- en Financieel Recht.............. i iii HOOFDSTUK I. HET BEGRIP DUE DILIGENCE, INLEIDING EN

Nadere informatie

Informatieblad 03-10-14. Bedrijfsoverdracht

Informatieblad 03-10-14. Bedrijfsoverdracht Informatieblad 03-10-14 Bedrijfsoverdracht Er komt een moment dat u uw bedrijf gaat overdragen. Of dat nu is om gezondheidsredenen, uw leeftijd of als appeltje voor de dorst. Wat de reden ook is, een bedrijfsoverdracht

Nadere informatie

Aanpak, risico s en waardering

Aanpak, risico s en waardering Studiedag Journée d études Overdracht en overname van KMO s Transmission et reprise de PME Aanpak, risico s en waardering Hilde WITTEMANS Bedrijfsrevisor Inhoudstafel 1. Trends in de overnamemarkt 2. Overzicht

Nadere informatie

Bedrijfsoverdracht: hoe werkt dat? Due diligence. Overnamecontract

Bedrijfsoverdracht: hoe werkt dat? Due diligence. Overnamecontract Bedrijfsoverdracht: hoe werkt dat? Een bedrijf wordt om verschillende redenen overgedragen. Dit kan zijn om organisatorische redenen, verschuivingen binnen een concern of met het oog op het pensioen van

Nadere informatie

Goed voorbereid een overnametraject in. Financiële en juridische aspecten bij overnames Joy van der Veer Guido Goorts

Goed voorbereid een overnametraject in. Financiële en juridische aspecten bij overnames Joy van der Veer Guido Goorts Goed voorbereid een overnametraject in Financiële en juridische aspecten bij overnames Joy van der Veer Guido Goorts Inleiding Het overnametraject in Financiële en juridische aspecten bij overnames Joy

Nadere informatie

Tijdig Starten met Stoppen Praktijkoverdracht. Henri Brom T: 06-54200497 E: hgtbrom@mkbadviseurs.nl Senior Adviseur Opvolging en Overdracht

Tijdig Starten met Stoppen Praktijkoverdracht. Henri Brom T: 06-54200497 E: hgtbrom@mkbadviseurs.nl Senior Adviseur Opvolging en Overdracht Tijdig Starten met Stoppen Praktijkoverdracht Henri Brom T: 06-54200497 E: hgtbrom@mkbadviseurs.nl Senior Adviseur Opvolging en Overdracht Workshop overdracht KNGF Programma Inleiding Fasen in proces Waardebepaling

Nadere informatie

Starten door overname

Starten door overname Starten door overname 1 INHOUD Starten door een bedrijfsovername Adviseurs Proces van bedrijfsovername Voorbereiding Zoeken Waarderen en onderhandelen Financiering en afronding Tips Conclusie 2 Starten

Nadere informatie

1-11-2012. Tijdig Starten met Stoppen Praktijkoverdracht. Workshop overdracht KNGF. Overnames. Booming business?? Programma

1-11-2012. Tijdig Starten met Stoppen Praktijkoverdracht. Workshop overdracht KNGF. Overnames. Booming business?? Programma Tijdig Starten met Stoppen Praktijkoverdracht 30 oktober 2012 Henri Brom T: 06-54200497 E: hgtbrom@mkbadviseurs.nl Senior Adviseur Opvolging en Overdracht Workshop overdracht KNGF Programma Inleiding Fasen

Nadere informatie

NOVEMBER 2012 LEERGANG BEDRIJF KOPEN

NOVEMBER 2012 LEERGANG BEDRIJF KOPEN In vijf dagdelen bent u optimaal voorbereid op de overname van een onderneming NOVEMBER 2012 LEERGANG BEDRIJF KOPEN Leergang Bedrijf Kopen U bent van plan een bedrijf over te nemen. Er komt veel inhoudelijke

Nadere informatie

Business Valuation : groeiend belang

Business Valuation : groeiend belang Business Valuation : groeiend belang Inleiding Vandaag de dag worden we steeds vaker geconfronteerd met de vraag hoeveel een onderneming waard is en of ze gelet op de huidige crisis financieel gezond is.

Nadere informatie

Marktlink Fusies & Overnames

Marktlink Fusies & Overnames Marktlink Fusies & Overnames Workshop Zoeken en vinden van een koper / verkoper Jeroen Oldengarm j.oldengarm@marktlink.nl 06 30 39 42 11 Mei 2013 Inhoud Doel Introductie Marktlink Marktontwikkelingen en

Nadere informatie

UW BEDRIJF VERKOPEN?

UW BEDRIJF VERKOPEN? UW BEDRIJF VERKOPEN? BEDRIJFSVERKOOP Begeleiding bij bedrijfsverkoop Elke zelfstandig ondernemer krijgt er vroeg of laat mee te maken: bedrijfsverkoop. Het verkopen van uw bedrijf is geen sinecure. Het

Nadere informatie

Specialisten. bedrijfsovernames. Company Brokers, Bedrijfsopvolging, altijd maatwerk. Specialist. Serieus en betrouwbaar. Resultaat georiënteerd

Specialisten. bedrijfsovernames. Company Brokers, Bedrijfsopvolging, altijd maatwerk. Specialist. Serieus en betrouwbaar. Resultaat georiënteerd Specialisten bedrijfsovernames Company Brokers, Bedrijfsopvolging, altijd maatwerk Al meer dan 15 jaar ondersteunt Company Brokers ondernemers bij de overdracht of aankoop van de onderneming en richt zich

Nadere informatie

SEPTEMBER 2012 LEERGANG BEDRIJF VERKOPEN

SEPTEMBER 2012 LEERGANG BEDRIJF VERKOPEN In vijf dagdelen bent u optimaal voorbereid op de verkoop van uw onderneming SEPTEMBER 2012 LEERGANG BEDRIJF VERKOPEN Leergang Bedrijf Verkopen U heeft besloten uw bedrijf in de nabije toekomst te verkopen.

Nadere informatie

Overwegingen voor verkoop

Overwegingen voor verkoop VERTROUWELIJK VOOR DISCUSSIE Overwegingen voor verkoop Presentatie Navius Corporate Finance & Strategy Utrecht, februari 2006 AGENDA Introductie Navius Rationale van verkoop Het verkoopproces Enkele suggesties

Nadere informatie

MASTERCLASS: PRACTISCH CONTRACTEREN

MASTERCLASS: PRACTISCH CONTRACTEREN MASTERCLASS: PRACTISCH CONTRACTEREN Handelsgeschillen wil je zoveel mogelijk voorkomen. En mochten ze toch ontstaan, dan wil je ze soepel kunnen oplossen. Dat is in het belang van alle partijen. In de

Nadere informatie

Due Diligence: Referentiekader

Due Diligence: Referentiekader Due Diligence: Referentiekader Mevrouw Ann Smolders, Bedrijfsrevisor Partner transaction services 23.10.2013-1 I Inleiding: Wat is «Due Diligence» en wat kan ervan verwacht worden 23.10.2013-2 Wat is Due

Nadere informatie

Praktische aspecten van een FBO

Praktische aspecten van een FBO Praktische aspecten van een FBO Rudi Aerts Verantwoordelijke Wealth Management Vlaanderen Belfius Bank BMFS Gent, 10 februari 2015 Agenda 1. Ben je er klaar voor? 2. Aandachtspunten bij de structurering

Nadere informatie

Bedrijfsoverdracht binnen de familie Het proces van opvolging wordt vaak onderschat

Bedrijfsoverdracht binnen de familie Het proces van opvolging wordt vaak onderschat Voor een bedrijfsopvolging binnen de familie zijn er fiscale faciliteiten Bedrijfsoverdracht binnen de familie Het proces van opvolging wordt vaak onderschat Er komt een moment waarop u uw onderneming

Nadere informatie

Due Diligence onderzoeken in de praktijk

Due Diligence onderzoeken in de praktijk Due Diligence (nl) Due Diligence onderzoeken in de praktijk Introductie Due diligence onderzoeken worden door Contzé & Partners benadert van een multidisciplinaire optiek. Onze partners zijn getraind in

Nadere informatie

in 12 slides Code Buysse II, samengevat in 12 slides

in 12 slides Code Buysse II, samengevat in 12 slides in 12 slides Code Buysse II, samengevat in 12 slides 1 Governance principes De ondernemers hebben hun bedrijf nog niet in een vennootschapsstructuur ondergebracht. De ondernemers activeren een raad van

Nadere informatie

Op zoek naar een overnemer/overlater? Rol van OvernameMarkt.be

Op zoek naar een overnemer/overlater? Rol van OvernameMarkt.be 28 oktober 2015 Op zoek naar een overnemer/overlater? Rol van OvernameMarkt.be Luc Van Laere Overzicht 1 Algemene context: marktgegevens 2 Belangrijkste resultaten marktonderzoek 2015 3 Werking OvernameMarkt.be

Nadere informatie

1. (Een gewone) hand- en/of bankgift

1. (Een gewone) hand- en/of bankgift 1. (Een gewone) hand- en/of bankgift 1.1. WAT HOUDT ZO N HAND- OF BANKGIFT PRECIES IN? 1.1.1. Schenken zonder schenkingsrechten! Schenking is in principe notarieel. Dat is in ieder geval het basisprincipe

Nadere informatie

1 Waarom een accountant?

1 Waarom een accountant? Bedrijfsoverdracht Inleiding Als gevolg van de vergrijzing stoppen veel ondernemers binnenkort met hun onderneming. Wellicht bent u één van hen. U kunt besluiten om uw onderneming te staken, maar u kunt

Nadere informatie

Continuïteit binnen familiale bedrijven. Belgian Corporate Finance Association 21 april 2015

Continuïteit binnen familiale bedrijven. Belgian Corporate Finance Association 21 april 2015 Continuïteit binnen familiale bedrijven Belgian Corporate Finance Association 21 april 2015 Inhoud 1. Familiebedrijven vaak geen plan 2. Triggers voor de planning? 3. Koppelen plan aan reden planning =

Nadere informatie

Kempische verzekeringskring 16 maart 2010 Aandachtspunten bij de overdracht van een verzekeringskantoor

Kempische verzekeringskring 16 maart 2010 Aandachtspunten bij de overdracht van een verzekeringskantoor Kempische verzekeringskring 16 maart 2010 Aandachtspunten bij de overdracht van een verzekeringskantoor Paul Rimaux AG Insurance Paul Rimaux - 16 maart 2010 - Kempische Verzekeringskring page 1 Inleiding

Nadere informatie

Coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (cv/cvba)

Coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (cv/cvba) Coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (cv/cvba) Omschrijving van de coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (cv/cvba) Cvba is de afkorting van coöperatieve vennootschap

Nadere informatie

7 tips om uw familiebedrijf succesvol door te geven aan de volgende generatie. Een samenvatting van de Family Business Happening.

7 tips om uw familiebedrijf succesvol door te geven aan de volgende generatie. Een samenvatting van de Family Business Happening. 7 tips om uw familiebedrijf succesvol door te geven aan de volgende generatie. Een samenvatting van de Family Business Happening. Familiebedrijven spelen overal ter wereld een belangrijke rol in onze economie.

Nadere informatie

Uw bedrijf verkopen? Taxatie. Overnameprijs UW BEDRIJF VERKOPEN? DAAROM EEN ACCOUNTANT

Uw bedrijf verkopen? Taxatie. Overnameprijs UW BEDRIJF VERKOPEN? DAAROM EEN ACCOUNTANT Uw bedrijf verkopen? risatie Taxatie Overnameprijs UW BEDRIJF VERKOPEN? DAAROM EEN ACCOUNTANT mei 2013 UW BEDRIJF VERKOPEN? DAAROM EEN ACCOUNTANT Deze brochure is speciaal bedoeld voor ondernemers die

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling My Lawyer Info Monard D Hulst www.monard-dhulst.be Onderwerp Hoe kan ik mijn positie als investeerder versterken? Datum 8 november 2011 Copyright and disclaimer De inhoud van dit document kan

Nadere informatie

Robert de Vries. Oud DGA van keukenbladenfabriek. Sinds 2006 Register Adviseur Bedrijfsopvolging. Specialisatie: Het Familiebedrijf

Robert de Vries. Oud DGA van keukenbladenfabriek. Sinds 2006 Register Adviseur Bedrijfsopvolging. Specialisatie: Het Familiebedrijf Robert de Vries Oud DGA van keukenbladenfabriek Sinds 2006 Register Adviseur Bedrijfsopvolging Specialisatie: Het Familiebedrijf 2 Wanneer besluit tot overdracht? als men het zat is als de DGA niet meer

Nadere informatie

Workshop overdracht KNGF. Tijdig Starten met Stoppen Praktijkoverdracht. Overnames. Bedrijfsoverdrachten binnen fysio. Aspecten bedrijfsoverdracht

Workshop overdracht KNGF. Tijdig Starten met Stoppen Praktijkoverdracht. Overnames. Bedrijfsoverdrachten binnen fysio. Aspecten bedrijfsoverdracht Workshop overdracht KNGF Programma Tijdig Starten met Stoppen Praktijkoverdracht Henri Brom T: 06-54200497 E: hgtbrom@mkbadviseurs.nl Senior Adviseur Opvolging en Overdracht Inleiding Fasen in proces Waardebepaling

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN. CBN-advies 2012/17 - Erkenning van opbrengsten en kosten. Advies van 7 november 2012

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN. CBN-advies 2012/17 - Erkenning van opbrengsten en kosten. Advies van 7 november 2012 COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN CBN-advies 2012/17 - Erkenning van opbrengsten en kosten Advies van 7 november 2012 I. Onderwerp van het advies 1. In het artikel 31, 1 van de Vierde Europese Richtlijn

Nadere informatie

KvK Overnamedag 10 mei 2012. Max Miltenburg. Het proces van bedrijfsoverdracht

KvK Overnamedag 10 mei 2012. Max Miltenburg. Het proces van bedrijfsoverdracht KvK Overnamedag 10 mei 2012 Max Miltenburg Het proces van bedrijfsoverdracht Introductie MFS Onafhankelijk bedrijfsovernameadvies Focus op het Midden- en Kleinbedrijf Voorbereiding/begeleiding van ondernemers

Nadere informatie

Tijdig Starten met Stoppen

Tijdig Starten met Stoppen NJU/VGZ Themadag Tijdig Starten met Stoppen Paul Overwater Manager MKB Adviseurs & Henri Brom Senior adviseur Overname & Opvolging Programma Inleiding Fasen in proces Waardebepaling Fiscale aspecten Mogelijkheden

Nadere informatie

Bedrijfsovername. Arnhem De Liemers Doetinchem e.o.

Bedrijfsovername. Arnhem De Liemers Doetinchem e.o. Bedrijfsovername 16 met gecontroleerde risico s Er is een fusie- en overnamegolf aanstaande in Nederland. Investeerders kunnen goedkoop financiering ophalen en het investeringssentiment is positief, schreef

Nadere informatie

Voorbereiding, het sleutelwoord van de overdracht

Voorbereiding, het sleutelwoord van de overdracht Voorbereiding, het sleutelwoord van de overdracht Jan Goemaere! M&A Team Leader, Director Deloitte Fiduciaire Programma 1. Inleiding 2. Reflec/e 3. Psychologische voorbereiding 4. Voorbereiding van de

Nadere informatie

integrale vermogensbegeleiding

integrale vermogensbegeleiding integrale vermogensbegeleiding l In familiekapitaal staat familie voorop l Een onderneming van de KBC-groep integrale vermogensbegeleiding Bij Integrale Vermogensbegeleiding staat de begeleiding centraal

Nadere informatie

Stappenplan bedrijfsoverdracht

Stappenplan bedrijfsoverdracht Stappenplan bedrijfsoverdracht Voor een succesvolle overdracht naar de volgende generatie Baker Tilly Berk An independent member of Baker Tilly International VOORWOORD Het proces van overdracht van eigendom,

Nadere informatie

Heeft uw vennootschap nog effecten aan toonder? Onderneem samen met Belfius Bank tijdig actie!

Heeft uw vennootschap nog effecten aan toonder? Onderneem samen met Belfius Bank tijdig actie! Heeft uw vennootschap nog effecten aan toonder? Onderneem samen met Belfius Bank tijdig actie! Inhoud Inleiding 3 Onder welke vorm kunt u uw effecten aanhouden? 4 Welke vennootschappen moeten hun effecten

Nadere informatie

10 Aandachtspunten voor een geslaagde overname

10 Aandachtspunten voor een geslaagde overname 10 Aandachtspunten voor een geslaagde overname Deze 10 aandachtspunten focussen u als bedrijfsleider op die elementen binnen uw bedrijfsvoering die er kunnen voor zorgen dat uw geplande bedrijfsoverdracht

Nadere informatie

Omschrijving en grondslag

Omschrijving en grondslag Studiedag Journée d études Overdracht en overname van KMO s Due diligence bij de overname van een KMO Juridische aspecten Meester Alexis GOEMINNE, Advocaat Omschrijving en grondslag Niet gedefinieerd in

Nadere informatie

Leergang Bedrijf Kopen

Leergang Bedrijf Kopen Leergang Bedrijf Kopen U bent van plan een bedrijf over te nemen. Er komt veel inhoudelijke en financiële informatie op u af. U krijgt te maken met meerdere partijen en verschillende aspecten bij het overnameproces.

Nadere informatie

7. Hoe vermijdt u dat uw vermogen bij uw schoonfamilie terechtkomt?

7. Hoe vermijdt u dat uw vermogen bij uw schoonfamilie terechtkomt? 7. Hoe vermijdt u dat uw vermogen bij uw schoonfamilie terechtkomt? 7.1. Wat is het? Als u aan vermogens- en successieplanning doet, wilt u ervoor zorgen dat uw vermogen bij uw eigen familie (met name

Nadere informatie

Ervaringsdeskundigen over fouten bij overnames in de hostingbranche

Ervaringsdeskundigen over fouten bij overnames in de hostingbranche Ervaringsdeskundigenoverfoutenbijovernamesindehostingbranche Degrotere jongens indehostingbranchezijnopjacht.zezijnopzoeknaarovernamekandidaten. Groeien wordt door veel providers als enig middel gezien

Nadere informatie

KOOPOVEREENKOMST INZAKE OVERNAME VAN ACTIVITEITEN VAN

KOOPOVEREENKOMST INZAKE OVERNAME VAN ACTIVITEITEN VAN KOOPOVEREENKOMST INZAKE OVERNAME VAN ACTIVITEITEN VAN BV KOOPOVEREENKOMST OP HOOFDLIJNEN Ondergetekenden: 1. De besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid..bv. te. ( KvK nummer ) vertegenwoordigd

Nadere informatie

Eenmaal, andermaal: verkocht?

Eenmaal, andermaal: verkocht? CB VERKOOP Wanneer doet een ondernemer er goed aan zijn bedrijf te verkopen of een bedrijf over te nemen? In dit tweeluik aandacht voor zowel de verkoop- als de koopkant van het verhaal. Eenmaal, andermaal:

Nadere informatie

De Hooge Waerder Corporate Finance

De Hooge Waerder Corporate Finance De Hooge Waerder Corporate Finance Aankoop van een bedrijf Of u nu een bedrijf wilt overnemen, omdat het een minder risicovolle manier is om een bedrijf te starten of omdat u uitbreidingsmogelijkheden

Nadere informatie

OVERZICHT VAN DE VOORGESTELDE HERVORMING VAN DE NMBS GROEP

OVERZICHT VAN DE VOORGESTELDE HERVORMING VAN DE NMBS GROEP OVERZICHT VAN DE VOORGESTELDE HERVORMING VAN DE NMBS GROEP De wet van 30 augustus 2013 betreffende de hervorming van de Belgische spoorwegen beoogt de hervorming van de huidige drieledige structuur van

Nadere informatie

Uitkomsten onderzoek bedrijfsoverdracht familiebedrijven. 20 juni 2012

Uitkomsten onderzoek bedrijfsoverdracht familiebedrijven. 20 juni 2012 Uitkomsten onderzoek bedrijfsoverdracht familiebedrijven 20 juni 2012 Samenvatting De waardering van het familiebedrijf vormt een belangrijk obstakel bij de overdracht van de onderneming. Vooral de waardering

Nadere informatie

Zelfcertificering belastingplicht in het buitenland voor professionele klanten Registratie van de gegevens van de entiteit

Zelfcertificering belastingplicht in het buitenland voor professionele klanten Registratie van de gegevens van de entiteit Customer Services: T +32 (0)2 548 28 51 info@triodos.be Bestemd voor de bank: Relatienummer: 0200... Zelfcertificering belastingplicht in het buitenland voor professionele klanten Registratie van de gegevens

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2013 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

EEN geslaagd PROjECT!

EEN geslaagd PROjECT! A & D Boekhoudkantoor, Klapstraat 58, 1790 Teralfene Tel 0473.821367 www.infoboekhouden.be DE BOEKHOUDER-FISCALIST BIBF: Uw PARTNER VOOR EEN geslaagd PROjECT! Een brochure van het Beroepsinstituut van

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2014 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

Bedrijfsoverdracht binnen de familie

Bedrijfsoverdracht binnen de familie Lentink Accountants/Belastingadviseurs brengt onder uw aandacht Bedrijfsoverdracht binnen de familie Het proces van opvolging wordt vaak onderschat Huizen, november 2013 1 Introductie Er komt een moment

Nadere informatie

Onderwerp. Copyright and disclaimer

Onderwerp. Copyright and disclaimer Onderwerp Ontvangen reacties op ontwerp-advies 126/18 Aanschaffingswaarde bij inbreng in natura Copyright and disclaimer Gelieve er nota van te nemen dat de inhoud van dit document onderworpen kan zijn

Nadere informatie

Persbericht. Qurius en Prodware sluiten principeovereenkomst om samen de grootste Microsoft Dynamics partner in EMEA te vormen

Persbericht. Qurius en Prodware sluiten principeovereenkomst om samen de grootste Microsoft Dynamics partner in EMEA te vormen Persbericht Qurius en Prodware bereiken akkoord over voorwaarden om alle Qurius werkmaatschappijen aan Prodware over te dragen voor EUR 18,5 miljoen, afhankelijk van aanpassingen Qurius en Prodware sluiten

Nadere informatie

Seminarie Estate Planning

Seminarie Estate Planning Seminarie Estate Planning Uw Vermogen, mooi gestructureerd Wat is Estate Planning? Vermogensbeheer in de ruime zin van het woord > beleggingsadvies (banken), >pure successieplanning (louter fiscaal), Planning

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN CBN-advies 2012/8 De boekhoudkundige verwerking van de inbreng in eigendom in een Belgische burgerlijke maatschap die niet de rechtsvorm heeft aangenomen van een handelsvennootschap

Nadere informatie

Waardering van bedrijven Financiering van bedrijfsovernames

Waardering van bedrijven Financiering van bedrijfsovernames MKB Duiven Max Miltenburg Workshop Bedrijfsovernames Agenda Agenda: Inleiding Proces van bedrijfsovernames Pauze x Waardering van bedrijven Financiering van bedrijfsovernames 1 Introductie MFS Onafhankelijk

Nadere informatie

Wat is Waar(de)? & De P van People

Wat is Waar(de)? & De P van People Wat is Waar(de)? & De P van People Door: Tamme de Vries AA RV Register Valuator Blauwzaam Workshop 08 oktober 2015 Mijn winkel; Tamme B.V. Waardering bestaat uit twee componenten: EN Wat is kasstroom?

Nadere informatie

Adders onder het gras bij een gesplitste aankoop

Adders onder het gras bij een gesplitste aankoop Adders onder het gras bij een gesplitste aankoop De zgn. gesplitste aankoop van een onroerend goed door ouders en kinderen is een efficiënte manier om later veel successierechten te besparen. Nu de fiscus

Nadere informatie

19 mei 2008. Wat is de waarde van een bedrijf?

19 mei 2008. Wat is de waarde van een bedrijf? 19 mei 2008 Wat is de waarde van een bedrijf? Wat is de waarde van een bedrijf? P.P.C. Buijsrogge RV Register Valuator Makelaar in bedrijfsbelangen www.corporatesearch.nl buijsrogge@corporatesearch.nl

Nadere informatie

LAMPIRIS COOP Coöperatieve Vennootschap met Beperkte Aansprakelijkheid Rue Saint-Laurent, 54 4000 LUIK BTW BE 0846.628.

LAMPIRIS COOP Coöperatieve Vennootschap met Beperkte Aansprakelijkheid Rue Saint-Laurent, 54 4000 LUIK BTW BE 0846.628. LAMPIRIS COOP Coöperatieve Vennootschap met Beperkte Aansprakelijkheid Rue Saint-Laurent, 54 4000 LUIK BTW BE 0846.628.569 RPR Luik Verslag van de raad van bestuur op de gewone algemene vergadering van

Nadere informatie

inzicht in uw bedrijf

inzicht in uw bedrijf Niet zomaar cijfers inzicht in uw bedrijf accounting - auditing - consulting Kennis en maatwerk voor uw business Over Baker Tilly Belgium Baker Tilly Belgium is de merknaam van een groep vennootschappen

Nadere informatie

MEERWAARDE OP AANDELEN. Mr. Jan Tuerlinckx Tuerlinckx Fiscale Advocaten

MEERWAARDE OP AANDELEN. Mr. Jan Tuerlinckx Tuerlinckx Fiscale Advocaten MEERWAARDE OP AANDELEN Mr. Jan Tuerlinckx Tuerlinckx Fiscale Advocaten Fiscaal regime Capita Selecta Roerende voorheffing Toekomstige meerwaarde op aandelen Liquidatieboni Overdracht van aandelen Familiaal

Nadere informatie

Seminarie Succesvol een bedrijf of zaak overnemen

Seminarie Succesvol een bedrijf of zaak overnemen Seminarie Succesvol een bedrijf of zaak overnemen 18 mei 2011 Unizo Startersdag in samenwerking met Laon Lawyers Dirk Berckmans Inleiding Economisch herstel: overnamemarkt herstelt zich gradueel van de

Nadere informatie

Betreft: Advies inzake voorwaardelijke verkoop REAAL N.V. aan Anbang Insurance Group Co. Limited

Betreft: Advies inzake voorwaardelijke verkoop REAAL N.V. aan Anbang Insurance Group Co. Limited De Minister van Financiën Postbus 20201 2500 EE Den Haag Lange Houtstraat 26 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.nlfi.nl T +31 (0) 70 20 50 600 Nummer 2015/58 Den Haag, 15 februari 2015

Nadere informatie

EEN BEDRIJF KOPEN. Management Buy Out. Management Buy In. Strategische overname

EEN BEDRIJF KOPEN. Management Buy Out. Management Buy In. Strategische overname EEN BEDRIJF KOPEN? EEN BEDRIJF KOPEN Management Buy Out Het overnemen van een bedrijf is zeker geen eenvoudig proces. Een bedrijfsovername kan op verschillende manieren worden ingezet. De meeste bedrijfsovernames

Nadere informatie

Whitepaper. Harmoniseren van arbeidsvoorwaarden Het recept voor één arbeidsvoorwaardenpakket

Whitepaper. Harmoniseren van arbeidsvoorwaarden Het recept voor één arbeidsvoorwaardenpakket Whitepaper Harmoniseren van arbeidsvoorwaarden Het recept voor één arbeidsvoorwaardenpakket Mei 2015 1662358 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Hoofdstuk 1 Waarom harmoniseren?... 3 Hoofdstuk

Nadere informatie

Aandelenopties en warrants

Aandelenopties en warrants CLAEYS & ENGELS Advocaten Vorstlaan 280 1160 Brussel Tel +32 2 761 46 00 Fax +32 2 761 47 00 info@claeysengels.be www.claeysengels.be Aandelenopties en warrants www.iuslaboris.com Deze wijze van winstdeelneming

Nadere informatie

1 Waarom de AA-Accountant?

1 Waarom de AA-Accountant? Bedrijfsovername Inleiding Wilt u een onderneming starten? Overweeg dan eens het kopen van een bedrijf. Een bedrijfsovername biedt veel voordelen. U hebt al een goede startpositie, een basis waar u op

Nadere informatie

KANTOORVOORSTELLING. Over ons Uw voordelen Geschiedenis Partners Referen?es Contact. Accoun?ng Audi?ng Consul?ng

KANTOORVOORSTELLING. Over ons Uw voordelen Geschiedenis Partners Referen?es Contact. Accoun?ng Audi?ng Consul?ng KANTOORVOORSTELLING Over ons Uw voordelen Geschiedenis Partners Referen?es Contact Accoun?ng Audi?ng Consul?ng Over ons Gespecialiseerd in boekhouden, accountancy, fiscaliteit, audit, bedrijfsrevisoraat,

Nadere informatie

Groeien, fusioneren of overnemen? Hans Certyn Finactor Overnamebemiddeling

Groeien, fusioneren of overnemen? Hans Certyn Finactor Overnamebemiddeling Groeien, fusioneren of overnemen? Hans Certyn Finactor Overnamebemiddeling INLEIDING : OVERNEMEN EN OVERLATEN De bedrijfsoverdracht groeimarkt sleutelmoment psychologie ingewikkeld 2 OVERNEMEN EN OVERLATEN

Nadere informatie

Fiscale en juridische aspecten van een familiale overdracht. Esther Goldschmidt Advocaat Monard Law

Fiscale en juridische aspecten van een familiale overdracht. Esther Goldschmidt Advocaat Monard Law Fiscale en juridische aspecten van een familiale overdracht Esther Goldschmidt Advocaat Monard Law 3 november 2015 Inleidende casus Bedrijf X gevestigd te Waregem - Opgericht in 1960 - Exponentiële groei

Nadere informatie

INHOUD. Deel I Overdracht van ondernemingen

INHOUD. Deel I Overdracht van ondernemingen overdracht-ondernemingen2004.book Page 2 Tuesday, February 3, 2004 5:57 PM 2 DEEL I Deel I Overdracht van ondernemingen Titel I Overdracht van aandelen en directe belastingen........................5 Fiscale

Nadere informatie

Fundamental Analyser (Bron: Reuters)

Fundamental Analyser (Bron: Reuters) (Bron: Reuters) Deze informatie is afkomstig van derden in de zin van artikel 24.8 en 24.9 van de Algemene Voorwaarden van BinckBank en is dus niet afkomstig van BinckBank. Deze informatie is indicatief

Nadere informatie

Omzetting van vennootschappen Een specifieke taak, bij wet toevertrouwd aan uw bedrijfsrevisor of externe accountant

Omzetting van vennootschappen Een specifieke taak, bij wet toevertrouwd aan uw bedrijfsrevisor of externe accountant 2. Bas i s reg el s voor een g ezon d f i n an ci eel b el ei d Omzetting van vennootschappen Een specifieke taak, bij wet toevertrouwd aan uw bedrijfsrevisor of externe accountant SPECIFIEKE OPDRACHTEN

Nadere informatie

Jaarbericht Weller Wonen Holding BV 2014

Jaarbericht Weller Wonen Holding BV 2014 Jaarbericht Weller Wonen Holding BV 2014 Inhoudsopgave 1. Algemeen 2 2. Jaarrekening 3 2.1 Balans per 31-12-2014 (voor winstbestemming) 3 2.2 Winst en verliesrekening over 2014 4 2.3 Kasstroomoverzicht

Nadere informatie

Fair Value Business Valuation. Specialist in Ondernemingswaardering

Fair Value Business Valuation. Specialist in Ondernemingswaardering Fair Value Business Valuation Specialist in Ondernemingswaardering PROFIEL Fair Value Business Valuation heeft zich, als één van de weinige bureaus in Nederland, uitsluitend toegelegd op het specialisme

Nadere informatie

Deceuninck Naamloze vennootschap Brugsesteenweg 374 8800 Roeselare RPR Gent, afdeling Kortrijk BTW BE 0405.548.486. (de Vennootschap )

Deceuninck Naamloze vennootschap Brugsesteenweg 374 8800 Roeselare RPR Gent, afdeling Kortrijk BTW BE 0405.548.486. (de Vennootschap ) Deceuninck Naamloze vennootschap Brugsesteenweg 374 8800 Roeselare RPR Gent, afdeling Kortrijk BTW BE 0405.548.486 (de Vennootschap ) BIJZONDER VERSLAG VAN DE RAAD VAN BESTUUR OVEREENKOMSTIG ARTIKELEN

Nadere informatie

Niet familiale managers in het. familiebedrijf

Niet familiale managers in het. familiebedrijf Niet familiale was het bijzonder boeiend en actueel onderwerp van de 9de dag van het georganiseerd door IFB (Instituut voor het Familiebedrijf) en bezieler Prof. Jozef Lievens. Deze dag van het is dan

Nadere informatie

KEUZEDIVIDEND INFORMATIEDOCUMENT TER ATTENTIE VAN DE AANDEELHOUDERS VAN COFINIMMO

KEUZEDIVIDEND INFORMATIEDOCUMENT TER ATTENTIE VAN DE AANDEELHOUDERS VAN COFINIMMO Woluwedal 58 1200 Brussel BE 0 426 184 049 RPR Brussel Naamloze vennootschap en Openbare Vastgoedbeleggingsvennootschap met vast kapitaal naar Belgisch Recht KEUZEDIVIDEND INFORMATIEDOCUMENT TER ATTENTIE

Nadere informatie

De overdracht van familiale ondernemingen Artikelen 140 bis W. Reg en 60/1 Vl. W. Succ.

De overdracht van familiale ondernemingen Artikelen 140 bis W. Reg en 60/1 Vl. W. Succ. De overdracht van familiale ondernemingen Artikelen 140 bis W. Reg en 60/1 Vl. W. Succ. 22 april 2014 Jan Tuerlinckx Advocaat-Vennoot Stephanie Gabriel Advocaat De continuïteit van ondernemingen kan in

Nadere informatie

Uw bedrijf verkopen? 10 tips voor een succesvol verkoopproces

Uw bedrijf verkopen? 10 tips voor een succesvol verkoopproces Uw bedrijf verkopen? 10 tips voor een succesvol verkoopproces Inhoudsopgave Introductie... 3 Tip 1: Probeer de verkoop van uw onderneming goed te timen... 4 Tip 2: Bepaal de waarde van de onderneming op

Nadere informatie

Enquête rond het familiebedrijf in België

Enquête rond het familiebedrijf in België www.pwc.be Enquête rond het familiebedrijf in België December 2010 Kernbevindingen 1. 1 op 2 respondenten ziet overheidsbeleid en regulering als één van de voornaamste externe uitdagingen voor hun onderneming.

Nadere informatie

Externe bestuurder in het familiebedrijf Een troefkaart voor de accountant. Jozef Lievens Partner Eubelius Advocaten!

Externe bestuurder in het familiebedrijf Een troefkaart voor de accountant. Jozef Lievens Partner Eubelius Advocaten! Externe bestuurder in het familiebedrijf Een troefkaart voor de accountant Jozef Lievens Partner Eubelius Advocaten! Familie Bedrijf COMPLEXITEIT s:jgt Eigendom 2 Complexiteit Snoeien Complexiteit managen

Nadere informatie

FINANCIËLE ANALYSE EN RATIO S

FINANCIËLE ANALYSE EN RATIO S FINANCIËLE ANALYSE EN RATIO S 1 CONTACT PARMENTIER GUY MGI BVBA Valkenlaan 31 2900 Schoten Tel: 03/685.40.07 Mail: guy@parmrev.be Guy Parmentier Bedrijfsrevisor Executive professor University of Antwerp

Nadere informatie