Interactief werken gemeente Zeist:

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Interactief werken gemeente Zeist:"

Transcriptie

1 Interactief werken gemeente Zeist: 'Samen doen door interactie' 1. Inleiding Eén van de projecten van Op Weg Naar De Kern ging om het vormgeven van interactieve planvorming. In dat kader hebben we het afgelopen jaar ervaring opgedaan met interactieve planvorming aan de hand van twee pilots, te weten Huis ter Heide-West en Burgerschap. Deze pilots zijn afgerond en geëvalueerd door het bureau Berenschot. Er is een evaluatierapport opgesteld (28 september 2009) dat met name ingaat op het proces. Een conclusie is dat interactieve planvorming een bruikbare werkwijze is en het is tijd om deze manier van werken verder te ontwikkelen. Het evaluatierapport is op 29 oktober 2009 breed besproken met college- en raadsleden, betrokken externen en ambtenaren. Om de rol bij interactieve planvorming per doelgroep nader te onderzoeken zijn er aparte bijeenkomsten geweest met het GMT (25 januari), de raad (28 januari), het college (9 februari) en medewerkers (1 maart). Er is een burgerpanel enquête uitgevoerd over interactief werken die een indruk geeft over de wijze waarop burgers van de gemeente Zeist willen meepraten en meedoen (15 januari). Tenslotte heeft de Nationale ombudsman onderzoek verricht naar uitgangspunten voor behoorlijke burgerparticipatie. De uitkomsten van het onderzoek zijn opgenomen in een participatiewijzer. Het evaluatierapport van Berenschot, de eerder genoemde bijeenkomsten, de resultaten van de burgerpanel enquête en de participatiewijzer van de Nationale ombudsman, zijn de basis voor deze visie: Samen doen door interactie. 2. Wat wil de burger? Er zijn drie generaties burgerinitiatief met allereerst de inspraak in de jaren 70. De overheid bereidt een besluit voor, waarover burgers en andere belanghebbenden achteraf hun mening kunnen geven, meestal over onbelangrijke details. Dit leidde vaak tot heftige discussies tussen morrende burgers en ambtenaren die het signaal gingen meenemen. In de jaren 90 ontstond de interactieve beleidsvorming, waarbij het initiatief ook bij het bestuur ligt, maar de burger de kans krijgt om al vooraf mee te praten over de beleids- en besluitvorming. Met deze vorm heeft de overheid de afgelopen 10 jaar veelvuldig gewerkt. Bij de derde generatie neemt de burger zelf het initiatief voor een actie binnen het publieke domein en speelt de overheid een faciliterende rol. Een vorm van omgekeerde participatie, waarbij de overheid participeert in een burgerinitiatief. Bij de derde generatie burgerparticipatie komt het aan op zelfbestuur of direct burgerbestuur, met een grotere eigen verantwoordelijkheid en slagvaardigheid van de initiatiefnemende burger. De overheid ondersteunt met tijd, geld, kennis, deskundigheid en materiële hulpmiddelen. Alle drie de generaties bestaan nog steeds naast elkaar, maar de derde generatie wint terrein. Er bestaan ook mengvormen, waarbij overheden het initiatief nemen, maar burgers vanaf dag één mogen meebeslissen. 1 We hebben landelijk steeds meer te maken met initiatiefnemende, mondige en betrokken burgers. De vraag is: wat willen de burgers van Zeist? Uit de burgerpanel enquête (respons 35%, 388 personen) kwam duidelijk naar voren dat de respondenten meer interactie willen. Men is minder geïnteresseerd in inspraakprocedures danwel juridische mogelijkheden om zijn/haar belang of standpunt te behartigen. Opvallend is dat 72% van de 1 Boek: Help! Een burgerinitiatief! 1

2 respondenten interactieve planvorming aanspreekt. Dit geeft aan dat de respondenten in een vroeg stadium willen worden betrokken. En meer betrokkenheid is nodig: uit de enquête komt naar voren dat de gemeente luistert maar er vervolgens niets mee doet danwel terugkoppelt met als gevolg ervaring/gevoel dat men niet serieus wordt genomen. 3. Wat wil de politiek? Vanuit de raad en het college bestaat de nadrukkelijke wens om samen verder te werken aan de relatie met burgers, bedrijven en maatschappelijke partijen. Dat is de duidelijke boodschap van de bijeenkomsten met de raad en het college. Raad en college hebben het nodige geleerd van de pilots Burgerschap en Huis ter Heide-West en willen deze leerervaringen verder inzetten bij toekomstige interactieve projecten (zie 5.1 aandachtspunten raad, college en GMT). 4. Interactief werken vanuit drie uitgangspunten De gemeente Zeist zet in op interactief werken vanuit drie uitgangspunten: 1. Brede opvatting van interactief werken 2. Maatwerk bij inrichting interactief proces 3. Interactieve houding/attitude is de basis 4.1 Brede opvatting van interactief werken Het evaluatierapport van Berenschot geeft de aanbeveling om verschillende vormen van interactiviteit toe te passen. We kiezen voor een brede opvatting van interactief werken. Maar wat verstaan we daaronder? Wat is interactief werken? Onder interactief werken worden uiteenlopende samenwerkingsvormen verstaan, waarbij er nadrukkelijk wisselwerking tussen betrokken partijen bestaat. Interactief werken richt zich op het vooraf meedenken, meewerken, adviseren en/of meebeslissen van verschillende betrokken partijen. Het gaat erom partijen in een zo'n vroeg mogelijk stadium te betrekken bij beleid of een project om met hen tot voorbereiding, bepaling en uitvoering te komen. Betrokken partijen hebben daarbij de mogelijkheid daadwerkelijk invloed uit te oefenen op het resultaat. Het initiatief kan zowel bij de gemeente als bij de burger liggen. Interactieve planvorming is een vorm van interactief werken waarbij het gaat om het ontwikkelen van beleid en niet om het uitvoeren. Het initiatief ligt bij de gemeente. Kenmerkend is dat vooraf wordt bepaald welke invloed betrokken partijen op de inhoud van het besluit gaan krijgen. Dat kan gaan om burgers, maar ook om bedrijven, maatschappelijke partijen en andere overheden of instanties. Het proces bij interactieve planvorming wordt vooraf, in de vorm van een bestuursopdracht, aan het college en de raad voorgelegd. De pilots Huis ter Heide-West en Burgerschap zijn voorbeelden van interactieve planvorming. Kansen De wisselwerking tussen partijen biedt kansen: het benutten van kennis uit de samenleving en het versterken van wederzijdse begrip. Maar ook kansen om andere partijen te laten investeren in een gemeenschappelijke aanpak van een bepaald probleem. Niveaus van samenwerken De brede opvatting van interactief werken uit zich in verschillende niveaus van samenwerken. Het kan gaan om: 2

3 Informeren via website, gemeentepagina, wijknieuws, gericht informeren n.a.v. een vraag/behoefte vanuit de samenleving; Dialoog in de vorm van een burgerpanel, WMO-raad, het raadplegen van burgers bij beleidskwesties, samen met burgers bekijken van hoe voorkom ik overlast, raadplegen van burgers bij de ontwikkeling van de structuurvisie, het betrekken van burgers bij het samen herinrichten van een straat; Partnerships in de vorm van maatschappelijk aanbesteden van een opdracht aan burgers/bedrijven/maatschappelijke partijen (Huis ter Heide-West en Burgerschap); Faciliteren van een wijk- of burgerinitiatief bv. het inrichten en realiseren van een speeltuin door bewoners. Het zijn allemaal werkwijzen met één centrale gedachte: Samen doen door interactie. Interactief werken is daarbij geen vrijblijvendheid. Bij ieder project, beleidsproces, initiatief/verzoek van een burger, speelt de vraag: wie zijn de betrokken partijen en op welke wijze wordt het interactieve proces vormgegeven. 4.2 Maatwerk Een brede opvatting van interactief werken vraagt maatwerk. Ieder beleidsproces of project is uniek en vraagt maatwerk om het interactieve proces vorm te geven. Het evaluatierapport van Berenschot geeft aan dat de keuze voor een bepaalde vorm van interactiviteit afhangt van de omstandigheden, de kwestie zelf, en de verhoudingen tussen gemeente, burgers en maatschappelijke partijen. Soms wordt gekozen voor het raadplegen van burgers (bv structuurvisie waar dit intensief is gedaan) en soms wordt gekozen voor het faciliteren van een burgerinitiatief (bv burgers willen een speeltuintje in hun buurt en krijgen de ruimte om dit zelf vorm te geven). En in de projecten Huis ter Heide-West en Burgerschap is er een maatschappelijke aanbesteding gedaan en heeft de raad de opdracht gegeven en de kaders uitgezet. Iedere situatie vraagt om het in kaart brengen van de participanten, van de verhoudingen en van de omstandigheden. Op basis hiervan wordt de interactie ruimte bepaald en kan het interactieve proces worden ingezet middels het uitzetten van een opdracht met bijbehorende kaders. 4.3 Interactieve houding/attitude is de basis Interactief werken is mensenwerk. Het succes valt of staat met de houding/attitude van de ambtenaar, de raad, het college en de samenwerkende partijen. Een basishouding om vanuit vertrouwen, nabijheid en kracht met elkaar te werken. Het GMT heeft een visie ontwikkeld die een weergave geeft van wie we zijn als gemeente, wat we doen en zeggen. Op verschillende wijze zal deze visie onderwerp van gesprek zijn: hoe we ons verhouden tot de lokale samenleving, de uitdaging van het verbinden van partijen waar energie en creativiteit vrijkomt en het realiseren van bestuurskracht door de samenleving te laten doen waar ze goed in is. Door de gesprekken zal deze visie zich verder ontwikkelen en richting gaan geven aan de ontwikkeling van de organisatie. Interactief werken is hierbij één van de basis uitgangspunten. Het evaluatierapport van Berenschot noemt competenties als flexibiliteit en dienstbaarheid, en een passievolle en enthousiaste houding van ambtenaren. Om de vaardigheden te ontwikkelen die van belang zijn bij interactief werken, start er rond mei een opleidingstraject voor ambtenaren. Voor de nieuwe raad en het nieuwe college zal het thema interactief werken onderdeel uitmaken van het inwerkprogramma. Niet alleen de houding staat daarbij centraal maar ook ieders rol in het proces, opdrachtgeverschap, monitoring en de mate van betrokkenheid tijdens het proces. Verder zullen (op advies van Berenschot) betrokken deelnemende burgers, bedrijven en maatschappelijke partijen ondersteund worden in het interactieve proces. 3

4 5. Aandachtspunten, aanbevelingen en participatiewijzer Aandachtspunten van raad, college en GMT, de aanbevelingen uit het evaluatierapport van Berenschot en de spelregels uit de participatiewijzer van de Nationale ombudsman: deze worden meegenomen in toekomstige interactieve (planvorming)projecten. Hieronder volgt een weergave. 5.1 Aandachtspunten raad, college en GMT Bij de bijeenkomsten met de raad, het college en het GMT zijn leerervaringen besproken die we hebben opgedaan met interactieve planvorming. Hieronder zijn een aantal aandachtspunten opgesomd die in de bijeenkomsten naar voren zijn gekomen. Aandachtspunten bij de start van een interactief project Eerst een goede vraagstelling: wat is het probleem en wat is het doel? Vervolgens kaders bepalen; De raad stelt de kaders waarbij vooraf voldoende informatie dient te worden gegeven voor de bepaling ervan; Het eventueel vooronderzoek verrichten door het college; Inhoudelijke doelen formuleren en procesdoelen; Heldere rolverdeling tussen raad en college; Het belang van het bespreken van kaders met burgers opdat iedereen hetzelfde beeld heeft; Representativiteit nader definiëren door het opnemen van criteria; Bevoegdheid en status van kopgroep/denktank formuleren; Procesafspraken maken als kaders niet gehaald worden; Alle partijen aan tafel en belangen delen. Aandachtspunten tijdens het proces Loslaten: op proces ingrijpen en niet op inhoud; Eventuele interventies worden gedaan door het college, het college weegt af om de raad te informeren of het instellen van een time-out; Ruimte in het proces bouwen voor feedback: is men op de goede weg? Durven ingrijpen; Deskundigheid inbrengen zonder overnemen; De ander begrijpen; Durven loslaten (van uniformiteit); Faciliteren van contact. Aandachtspunten bij de beoordeling Terughoudendheid in politieke beoordeling en besluitvorming; Op proces beoordelen, niet op inhoud indien binnen de kaders. Algemene aandachtspunten Laten zien door te doen; Successen delen en ervaringen; Aandacht voor burgerinitiatieven; Processen en systemen anders inrichten. 5.2 Evaluatierapport Interactieve Planvorming Zeist Het rapport van Berenschot noemt een 15-tal aanbevelingen om interactieve planvorming verder vorm te geven. De aanbevelingen zijn: 1) Projectspecifieke afspraken over hoe wordt omgegaan met randvoorwaarden; 2) Ondersteun denktank/kopgroep in het doorgronden van politieke situaties; 3) Geen overdreven afstandelijke positie van raad en college; 4) Naast burgers ook belanghebbende organisaties betrekken; 5) Aandacht voor nazorg; 4

5 6) Rolverdeling tussen denktank/kopgroep en gemeenteraad; 7) Duidelijkheid over draagvlak; 8) Eerdere verplichtingen in beeld brengen; 9) Afspraken over doel en wanneer succes; 10) Onderbouw de randvoorwaarden; 11) Vormen van interactiviteit inzichtelijke maken en toepassen; 12) Korte opleiding interactief werken voor burgers; 13) Selecteer ambtenaren met competenties dienstbaarheid en flexibiliteit en een enthousiaste houding; 14) Creëer pool van ambtenaren met juiste competenties; 15) Faciliteer Interactieve Planvorming in de gemeente. 5.3 Participatiewijzer van de Nationale Ombudsman De nationale ombudsman heeft onderzoek gedaan naar de uitgangspunten voor behoorlijke burgerparticipatie. Het resultaat van het onderzoek, waar de beleving van burgers staat, zijn vastgelegd in het rapport: We gooien het de inspraak in. Hierin zijn een 10-tal spelregels opgenomen voor behoorlijk omgaan met inbreng en inspraak van burgers. Deze zijn opgenomen in een participatiewijzer en bieden een handreiking voor de gemeente. De spelregels, hieronder opgesomd, zijn aandachtspunten voor komende interactieve (planvorming)projecten. 1) De gemeente motiveert of en zo ja hoe ze burgers betrekt bij beleids- en besluitvorming; 2) De gemeente maakt participatie een vast onderdeel van het politieke en bestuurlijke besluitvormingstraject; 3) De gemeente gaat zeer terughoudend om met de mogelijkheid participatie te beperken vanwege het algemene belang; 4) De gemeente bepaalt, voordat het participatietraject van start gaat, welke rol de burger krijgt; 5) De gemeente zorgt voor een zorgvuldig vormgegeven participatieproces; 6) De gemeente is oprecht geïnteresseerd in hetgeen burgers naar voren brengen en laat dat merken in woord en daad. Van burgers mag een constructieve bijdrage worden verwacht; 7) De gemeente weegt de inbreng van burgers mee in de uiteindelijke beslissing en maakt dat zichtbaar; 8) De gemeente levert extra inspanning om álle belanghebbenden actief te betrekken, dus ook degenen die zich niet meteen in eerste instantie zelf aanmelden; 9) De gemeente informeert de burger tijdig en volledig over het onderwerp van participatie, hun rol en de manier waarop het participatieproces vorm krijgt; 10) De gemeente informeert burgers gedurende het participatieproject regelmatig over wat er gebeurt met hun inbreng. 6. Leerproces Interactief werken is een leerproces. De komende periode zullen we samen nieuwe leerervaringen opdoen. Ieder interactief project of beleidsproces wordt geëvalueerd. Bij het evalueren kijken we naar het proces en de resultaten van een project of beleidsproces. Naast het evalueren van projecten zal met enige regelmaat stil worden gestaan bij positieve en negatieve leerervaringen die we opdoen met interactief werken. Naast leerervaringen staan ook behoeften centraal: van de raad en het college maar ook van burgers, bedrijven, maatschappelijke partijen en ambtenaren. Wat hebben we geleerd, is er meer wederzijds begrip?, wordt voldoende kennis uit de maatschappij benut?, met welke niveaus van samenwerken hebben we ervaring opgedaan?, welke samenwerkingsvorm spreekt aan?, welke dilemma s spelen mee?, welke behoefte leeft er om meer samen te doen met de gemeente? Het zijn momenten van borging, om de balans op te maken maar ook om nieuwe acties te formuleren om de kwaliteit van de interactie verder te verbeteren. 5

Benchmark Burgerparticipatie

Benchmark Burgerparticipatie Benchmark Burgerparticipatie meten, vergelijken, leren en ontwikkelen Jaarbijeenkomst 18 juni 2012 13.00 tot 17.30 uur Stadhuis, gemeente Almere hein albeda Jaarrapport De 11 deelnemende gemeenten in beeld

Nadere informatie

Wijkraad Lent - Rekenkamer Nijmegen

Wijkraad Lent - Rekenkamer Nijmegen Wijkraad Lent - Rekenkamer Nijmegen Hieronder een eerste en tweede reactie van de Rekenkamer. 1 Bijlage: Ambitiedocument Burgerparticipatie met bijbehorende Verordening te downloaden via deze link. Eerste

Nadere informatie

Bewonersparticipatie: de rode draad in ons werk!

Bewonersparticipatie: de rode draad in ons werk! NOTA BEWONERSPARTICIPATIE GEMEENTE BEST Bewonersparticipatie: de rode draad in ons werk! Refnummer: INT12-0110 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Waarom bewonersparticipatie? 3 3. Maatwerk 4 4. Kaders Best

Nadere informatie

Deelnemers: denktank uit de samenleving, gemeenteraad, college en ambtelijk managementteam

Deelnemers: denktank uit de samenleving, gemeenteraad, college en ambtelijk managementteam Samen bouwen aan het huis van de democratie in Bloemendaal Verslag werkatelier over participatie en samenspel tussen samenleving en gemeentebestuur op 4 juni 2015 van 20:00 tot 23:00 uur in het Dorpshuis

Nadere informatie

Burgerparticipatie of Overheidsparticipatie?

Burgerparticipatie of Overheidsparticipatie? Burgerparticipatie of Overheidsparticipatie? Berenschot seminar Hoe dienend is uw gemeente? Even voorstellen Marieke Knobbe Openbaar bestuur Participatie Maaike Zunderdorp Procesmanagement Participatie

Nadere informatie

(Burger) participatie. De raad aan zet!? ZomerRaad Dinsdag 14 juli 2015 Tessa van den Berg

(Burger) participatie. De raad aan zet!? ZomerRaad Dinsdag 14 juli 2015 Tessa van den Berg (Burger) participatie De raad aan zet!? ZomerRaad Dinsdag 14 juli Tessa van den Berg AGENDA - Welke soorten en vormen van (burger)participatie zijn er? - Een korte theoretische introductie - Wat is en

Nadere informatie

Rapport. Beslissen over de burger zonder de burger. Een onderzoek naar de realisatie van twee extra parkeerplaatsen. Oordeel

Rapport. Beslissen over de burger zonder de burger. Een onderzoek naar de realisatie van twee extra parkeerplaatsen. Oordeel Rapport Beslissen over de burger zonder de burger Een onderzoek naar de realisatie van twee extra parkeerplaatsen. Oordeel Op basis van het onderzoek vindt de klacht over het college van burgemeester en

Nadere informatie

Toespraak staatssecretaris Bijleveld (BZK) Festival In actie met burgers! Woensdag 16 december 2009. Dames en heren,

Toespraak staatssecretaris Bijleveld (BZK) Festival In actie met burgers! Woensdag 16 december 2009. Dames en heren, Toespraak staatssecretaris Bijleveld (BZK) Festival In actie met burgers! Woensdag 16 december 2009 Dames en heren, Een maand geleden mocht ik in Utrecht samen met vertegenwoordigers van 47 Europese landen

Nadere informatie

Samen werken aan Roerdalen. Praktische handleiding voor burgerparticipatie en interactieve beleidsvorming

Samen werken aan Roerdalen. Praktische handleiding voor burgerparticipatie en interactieve beleidsvorming Samen werken aan Roerdalen Praktische handleiding voor burgerparticipatie en interactieve beleidsvorming Gemeente Roerdalen Oktober 2012 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding.. 3 2. Definitie Burgerparticipatie..

Nadere informatie

PROCESPLAN INTERACTIEF WERKEN LANGEDIJK ONTWIKKELT MET WATER Vastgesteld door college van B&W d.d. 26 april 2016

PROCESPLAN INTERACTIEF WERKEN LANGEDIJK ONTWIKKELT MET WATER Vastgesteld door college van B&W d.d. 26 april 2016 PROCESPLAN INTERACTIEF WERKEN LANGEDIJK ONTWIKKELT MET WATER Vastgesteld door college van B&W d.d. 26 april 2016 Conform: De Langedijker werkwijze, Notitie interactief werken gemeente Langedijk op basis

Nadere informatie

Onderzoek burgerparticipatie. Gemeente Leiderdorp

Onderzoek burgerparticipatie. Gemeente Leiderdorp Onderzoek burgerparticipatie Gemeente Leiderdorp Inhoudsopgave Inleiding Aanleiding onderzoek Doel onderzoek Onderzoeksaanpak Beantwoording onderzoeksvragen Aanbevelingen Inleiding: aanleiding onderzoek

Nadere informatie

Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Burgerparticipatie en overheidsparticipatie

Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Burgerparticipatie en overheidsparticipatie Informatienotitie AAN VAN ONDERWERP DATUM 8 december 2014 KOPIE AAN - BIJLAGE - REGISTRATIENUMMER 1421964/11561 Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Burgerparticipatie en overheidsparticipatie

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. Voorwoord 2. Samenvatting Doelstellingen van burgerparticipatie Definitie Onderscheid inspraak en participatie 6

INHOUDSOPGAVE. Voorwoord 2. Samenvatting Doelstellingen van burgerparticipatie Definitie Onderscheid inspraak en participatie 6 INHOUDSOPGAVE Voorwoord 2 Samenvatting 3 1. Inleiding 4 2. De kaders voor burgerparticipatie 6 2.1 Doelstellingen van burgerparticipatie 6 2.2 Definitie 6 2.3 Onderscheid inspraak en participatie 6 2.4

Nadere informatie

BURGERPARTICIPATIE April 2013 (2 e versie)

BURGERPARTICIPATIE April 2013 (2 e versie) BURGERPARTICIPATIE April 2013 (2 e versie) Inleiding: De gemeente Zederik wil haar burgers betrekken bij het beleid met als motto: De burger centraal. Deze nota gaat over de rol van de gemeente in relatie

Nadere informatie

Strategisch Communicatie Beleidsplan

Strategisch Communicatie Beleidsplan Strategisch Communicatie Beleidsplan Op weg naar moderne, actieve en open communicatie met onze inwoners gemeente Hendrik-Ido-Ambacht Communicatie Afdeling Bestuurszaken Visie op communicatie: De gemeente

Nadere informatie

Burgerparticipatie in Alkmaar. Gemeente Alkmaar

Burgerparticipatie in Alkmaar. Gemeente Alkmaar Burgerparticipatie in Alkmaar Gemeente Alkmaar 1 Burgerparticipatie in Alkmaar Aanleiding en ambitie In het kader van het programma Harmonisatie is ook het burgerparticipatiebeleid opnieuw bekeken. Voor

Nadere informatie

De betrokken burger INITIATIEFVOORSTEL BURGERPARTICIPATIE THEO KERSTEN EN HOLGER RODOE

De betrokken burger INITIATIEFVOORSTEL BURGERPARTICIPATIE THEO KERSTEN EN HOLGER RODOE De betrokken burger INITIATIEFVOORSTEL BURGERPARTICIPATIE THEO KERSTEN EN HOLGER RODOE VOORWOORD De gemeente Gennep ondergaat op dit moment veel veranderingen die te maken hebben met het zwaar weer waarin

Nadere informatie

MONITOR BURGERPARTICIPATIE 2013 ENQUÊTE

MONITOR BURGERPARTICIPATIE 2013 ENQUÊTE MONITOR BURGERPARTICIPATIE 2013 ENQUÊTE De Monitor Burgerparticipatie wordt tweejaarlijks uitgevoerd om het gemeentelijk beleid en activiteiten op het gebied van burgerparticipatie landelijk in kaart te

Nadere informatie

Burgerparticipatie. 22 mei 2008

Burgerparticipatie. 22 mei 2008 Burgerparticipatie mei 008 Inleiding De gemeente Terneuzen laat meer en meer zien, dat de burger de belangrijkste 'klant' van de gemeente is. De overtuiging wint veld, dat samenwerking met en participatie

Nadere informatie

Imrat Verhoeven Uva/AISSR. Vormgeven aan overheidsparticipatie

Imrat Verhoeven Uva/AISSR. Vormgeven aan overheidsparticipatie Imrat Verhoeven Uva/AISSR Vormgeven aan overheidsparticipatie In een notendop Activerende verzorgingsstaat leidt tot meer nadruk verhoudingen burgers onderling Hoe democratisch zijn die verhoudingen eigenlijk?

Nadere informatie

Werkstijl Oog voor kwaliteit, zorgvuldigheid en timing (vorm en inhoud)vanuit eigen expertise ingezet

Werkstijl Oog voor kwaliteit, zorgvuldigheid en timing (vorm en inhoud)vanuit eigen expertise ingezet 2011/33242 Bijlage Uitwerking van treden van de participatieladder Trede 1: Informeren De gemeente bepaalt in grote mate zelf de agenda voor besluitvorming en houdt betrokkenen hiervan op de hoogte. Het

Nadere informatie

Interactie in actie 3 Burgerparticipatie in Eindhoven. Eindhoven, 17 september 2013 Dr. Laurens de Graaf

Interactie in actie 3 Burgerparticipatie in Eindhoven. Eindhoven, 17 september 2013 Dr. Laurens de Graaf Interactie in actie 3 Burgerparticipatie in Eindhoven Eindhoven, 17 september 2013 Dr. Laurens de Graaf Recente onderzoeken Interactief beleid en draagvlakontwikkeling Burgerparticipatie in Eindhoven,

Nadere informatie

Digitaal burgerpanel gemeente Noordwijkerhout

Digitaal burgerpanel gemeente Noordwijkerhout Digitaal burgerpanel gemeente Noordwijkerhout 0-meting burgerparticipatie en communicatie De gemeente Noordwijkerhout heeft een nieuw communicatiebeleidsplan dat uitgaat van meer omgevingsbewust werken

Nadere informatie

De parels benutten! Meedoen, meepraten en meedenken! Samenspraak! Medezeggenschap en participatie van vrijwilligers in de besluitvorming!

De parels benutten! Meedoen, meepraten en meedenken! Samenspraak! Medezeggenschap en participatie van vrijwilligers in de besluitvorming! Drie workshops over medezeggenschap en participatie van vrijwilligers in de besluitvorming 1. De parels benutten - voor leidinggevenden en medewerkers van organisaties 2. Meedoen, meepraten en meedenken

Nadere informatie

Burgerparticipatie en burgerinitiatieven 14 juni 2016

Burgerparticipatie en burgerinitiatieven 14 juni 2016 Burgerparticipatie en burgerinitiatieven 14 juni 2016 Update Expeditie Ruimte Etappe 2 2 ROUTES 180 DEELNEMERS 3 ROUTES 200 DEELNEMERS 160530_sde 2 Dag 2: Burgerparticipatie en burgerinitiatieven Procesmanagement

Nadere informatie

Startdocument participatieproces LAB071

Startdocument participatieproces LAB071 Startdocument participatieproces LAB071 Dit startdocument beschrijft het participatieproces in het kader van de Verkenning Leidse Agglomeratie Bereikbaar (LAB071). Het bevat de nadere uitwerking van hoofdstuk

Nadere informatie

Spoorboekje. Beeldvorming. Oriëntatie op de bestuurlijke toekomst van de gemeente Landsmeer. Oordeelsvorming Besluitvorming

Spoorboekje. Beeldvorming. Oriëntatie op de bestuurlijke toekomst van de gemeente Landsmeer. Oordeelsvorming Besluitvorming Spoorboekje Oriëntatie op de bestuurlijke toekomst van de gemeente Landsmeer Beeldvorming Oordeelsvorming Besluitvorming maart 2014 november 2014 Inleiding De gemeenteraad heeft op 29 oktober 2013 het

Nadere informatie

Delfts Doen! Delftenaren maken de stad

Delfts Doen! Delftenaren maken de stad Inhoud A Delfts Doen! Delftenaren maken de stad 1 Delfts Doen! Delftenaren maken de stad P lannen maken in de stad doe je niet alleen. Een goed initiatief vraagt samenwerking en afstemming met bewoners,

Nadere informatie

Nieuwsbrief Resultaten evaluatie

Nieuwsbrief Resultaten evaluatie Nieuwsbrief Resultaten evaluatie Toen het project 2030 werd gestart, is aan de gemeenteraad toegezegd dat na vier afgeronde en het project geëvalueerd zou worden. In april heeft het projectteam 2030 een

Nadere informatie

10% 23% 40% 20% 7% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Figuur 2 Bent u bekend met het werk van de gemeenteraad van Zeewolde? (n=547) in grote lijnen.

10% 23% 40% 20% 7% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Figuur 2 Bent u bekend met het werk van de gemeenteraad van Zeewolde? (n=547) in grote lijnen. Burgerpanel Zeewolde Resultaten peiling 6: gemeenteraad juni 2013 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de 6 e peiling met het burgerpanel van Zeewolde. De vragen gingen deze keer over

Nadere informatie

18 nov Postreg.nr. Directeur: Tel.nr K. Burger

18 nov Postreg.nr. Directeur: Tel.nr K. Burger Voorstel voor de gemeenteraad Voorstelnummer V.2008-114 Datum: Behandelend F.A. Linthorst ambtenaar 18 nov. 2008 Postreg.nr. Directeur: Tel.nr 0345-636292 K. Burger ONDERWERP: Adviesraad Wet maatschappelijke

Nadere informatie

Samen met leden beleid maken, we doen toch niets anders? Co-creatie versterkt het draagvlak. Adviezen, tips en regels.

Samen met leden beleid maken, we doen toch niets anders? Co-creatie versterkt het draagvlak. Adviezen, tips en regels. 06 Samen met leden beleid maken, we doen toch niets anders? Co-creatie versterkt het draagvlak. Adviezen, tips en regels. tekst: Erik van co- Laar en Therèse van t Westende-de Bijl 26 vm juni 2013 creatie

Nadere informatie

VERTREKPUNT AAN DE SLAG PLANNING OVER 2 JAAR

VERTREKPUNT AAN DE SLAG PLANNING OVER 2 JAAR Mee DENK WERK SCHRIJF LEEF MEE MET DOE SPEEL KIJK CHAT PRAAT LEIDEN met Leiden Plan van aanpak publieksparticipatie 2013-2015 AANLEIDING VISIE UITGANGSPUNTEN PLAN VAN AANPAK AANLEIDING De gemeente Leiden

Nadere informatie

Kadernota Burgerparticipatie 2013 Investeren in betrokkenheid. Gemeente Reusel-De Mierden

Kadernota Burgerparticipatie 2013 Investeren in betrokkenheid. Gemeente Reusel-De Mierden Kadernota Burgerparticipatie 2013 Investeren in betrokkenheid Gemeente Reusel-De Mierden 1 Inhoudsopgave Samenvatting... 3 1. Inleiding... 4 1.1 Aanleiding... 4 1.2 Probleemstelling... 4 1.3 Doelstelling...

Nadere informatie

I Inleiding. Startnotitie Burgerparticipatie binnen de gemeente Cuijk. Vastgesteld in de rekenkamercommissie van 23 februari 2010.

I Inleiding. Startnotitie Burgerparticipatie binnen de gemeente Cuijk. Vastgesteld in de rekenkamercommissie van 23 februari 2010. Startnotitie Burgerparticipatie binnen de gemeente Cuijk Vastgesteld in de rekenkamercommissie van 23 februari 2010 I Inleiding De Rekenkamercommissie doet onafhankelijk onderzoek naar het gevoerde beleid

Nadere informatie

De Utrechtse Participatiestandaard

De Utrechtse Participatiestandaard De Utrechtse Participatiestandaard Participatie leidt tot betere projecten, betere afwegingen en besluitvorming en tot meer draagvlak. Bij ieder project is de vraag aan de orde wanneer en in welke mate

Nadere informatie

Participatie en social media. Futurawonen. Politiek Online Prinses Mariestraat 36 2514 KG Den Haag T: 070 362 97 97 F: 070 345 45 41

Participatie en social media. Futurawonen. Politiek Online Prinses Mariestraat 36 2514 KG Den Haag T: 070 362 97 97 F: 070 345 45 41 Participatie en social media Politiek Online Prinses Mariestraat 36 2514 KG Den Haag T: 070 362 97 97 F: 070 345 45 41 Futurawonen E: info@politiekonline.nl www.politiekonline.nl 21 april 2011 1 Inhoud

Nadere informatie

Roerdalen luistert! Wat vindt u? Praktische handleiding voor burgerparticipatie en interactieve beleidsvorming. www.roerdalen.nl.

Roerdalen luistert! Wat vindt u? Praktische handleiding voor burgerparticipatie en interactieve beleidsvorming. www.roerdalen.nl. Roerdalen luistert! Wat vindt u? Praktische handleiding voor burgerparticipatie en interactieve beleidsvorming oktober 2012 www.roerdalen.nl Inhoudsopgave 1 Inleiding 5 2 Definitie Burgerparticipatie 9

Nadere informatie

Communicatienota 2010-2014

Communicatienota 2010-2014 Communicatienota 2010-2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1 1.1 Leeswijzer 1 2. Basis voor nieuw beleid 2 2.1 Strategische visie 2 2.2 Organisatie & Ontwikkelingsrapport 2 2.3 Onderzoek rekenkamercommissie

Nadere informatie

concept-algemene inspraak- en participatieverordening gouda

concept-algemene inspraak- en participatieverordening gouda Bijlage 3. regeling nummer 1.4.1 concept-algemene inspraak- en participatieverordening gouda nr. 1.4.1 g. indien het belang van inspraak of participatie niet opweegt tegen het belang van handhaving van

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Project Herinrichting Herenweg, Oranje Nassaulaan Warmond. besluitvormend de raad van de gemeente Teylingen

Raadsvoorstel. Project Herinrichting Herenweg, Oranje Nassaulaan Warmond. besluitvormend de raad van de gemeente Teylingen Raadsvoorstel Project Herinrichting Herenweg, Oranje Nassaulaan Warmond doel: aan: besluitvormend de raad van de gemeente Teylingen zaaknummer: 168639 datum voorstel: 7 september 2016 datum collegevergadering:

Nadere informatie

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan 08540 LerenLoopbaanBurgerschap 10-04-2008 08:28 Pagina 1 ontwikkelingsproces 1+2 1 2 3 4 5 6 7 Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan Leren, Loopbaan en Burgerschap Wat laat

Nadere informatie

VERBINDEND BESTUUR IN EEN VERANDERENDE SAMENLEVING

VERBINDEND BESTUUR IN EEN VERANDERENDE SAMENLEVING VERBINDEND BESTUUR IN EEN VERANDERENDE SAMENLEVING Informatieavond gemeenteraad Oosterhout 19 mei 2015 Boukje Keijzer 1 levensloopbestendige woningen brede stoepen cirkel van controle steunkousen OV en

Nadere informatie

Vragenlijst Delft Internet Panel Delftse Participatie Aanpak 2016

Vragenlijst Delft Internet Panel Delftse Participatie Aanpak 2016 Vragenlijst Delft Internet Panel Delftse Participatie Aanpak 2016 Introductie In de uitnodigingsmail komt: In 2019 wordt de Omgevingswet landelijk ingevoerd. Die wet vervangt alle wet- en regelgeving voor

Nadere informatie

Voorstel voor een Maatschappelijke Verkenning naar de beleving van het begrip Veiligheid door de inwoners van Maassluis

Voorstel voor een Maatschappelijke Verkenning naar de beleving van het begrip Veiligheid door de inwoners van Maassluis Voorstel voor een Maatschappelijke Verkenning naar de beleving van het begrip Veiligheid door de inwoners van Maassluis Het instrument Een Maatschappelijke Verkenning is een instrument voor de gemeenteraad

Nadere informatie

Zo kijkt VVJ naar participatie 1

Zo kijkt VVJ naar participatie 1 Zo kijkt VVJ naar participatie Groeien naar meer participatief besturen Groeien naar, want kun je niet snel snel, en niet in je eentje Participatief besturen : is voor VVJ een voorwaarde voor goed beleid

Nadere informatie

Evalueren van participatietrajecten

Evalueren van participatietrajecten Evalueren van participatietrajecten Kennisdocument Onderzoek & Statistiek Zwaantina van der Veen / Dymphna Meijneken / Marieke Boekenoogen 3 Inhoud Inhoud hfdstk 1 Inleiding 5 hfdstk 2 Afwegingen vooraf

Nadere informatie

Rapport. Zeggen wat je doet en doen wat je zegt

Rapport. Zeggen wat je doet en doen wat je zegt Rapport Zeggen wat je doet en doen wat je zegt Een onderzoek naar de informatieverstrekking door het college van burgemeester en wethouders van Haarlemmermeer bij de uitbreidingen van een speelveld. Oordeel

Nadere informatie

COMMUNICATIE & PARTICIPATIE. Samenleven in Leiderdorp. Met elkaar voor een sterke samenleving

COMMUNICATIE & PARTICIPATIE. Samenleven in Leiderdorp. Met elkaar voor een sterke samenleving 3D COMMUNICATIE & PARTICIPATIE Samenleven in Leiderdorp Met elkaar voor een sterke samenleving 1 Inhoud De opgave... 3 Communicatiedoelstellingen... 3 Communicatieaanpak... 5 Doelgroepen, belangen en invloed...

Nadere informatie

Naam project. Participatie- en communicatieplan. Versie concept dd-mm-jjjj

Naam project. Participatie- en communicatieplan. Versie concept dd-mm-jjjj Kerngegevens Hier kan je een uitspraak of overkoepelende tekst over je onderwerp plaatsen, met evt. de naam van degene die de uitspraak heeft gedaan. Maar dat hoeft niet; je kunt deze tekst ook gewoon

Nadere informatie

Afdeling Samenleving Februari Concept-nota burgerparticipatie gemeente Woudrichem

Afdeling Samenleving Februari Concept-nota burgerparticipatie gemeente Woudrichem Afdeling Samenleving Februari 2012 Concept-nota burgerparticipatie gemeente Woudrichem Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 1.1 Aanleiding 3 1.2 Wat is burgerparticipatie? 3 2. Doelen burgerparticipatie 3 3. Participatievormen

Nadere informatie

AVI-activiteiten 2014-2015. Aanbod van programma Aandacht voor iedereen

AVI-activiteiten 2014-2015. Aanbod van programma Aandacht voor iedereen AVI-activiteiten 2014-2015 Aanbod van programma Aandacht voor iedereen Januari 2014 Inhoudsopgave AVI-activiteiten 2014-2015... 3 Aandachtspunten... 4 Aandacht voor iedereen Het programma Aandacht voor

Nadere informatie

Bestuursopdracht. Centrumvisie

Bestuursopdracht. Centrumvisie Bestuursopdracht Centrumvisie Bestuursopdracht Centrumvisie Opdrachtgever: Auteur: gemeente Scherpenzeel afdeling Ruimte en Groen W. Hilbink/W.Algra Datum: 2 december 2014 Centrumvisie Scherpenzeel -1-

Nadere informatie

Pas op: verhoogde interactiviteit!

Pas op: verhoogde interactiviteit! Pas op: verhoogde interactiviteit! Nieuwe mogelijkheden om interactiviteit digitale burgerpanels te vergroten Burgerpanels interactiever, waarom eigenlijk? Gemeenten en provincies hebben in grote getale

Nadere informatie

Strategisch Communicatieplan Meedoen in Alblasserdam Augustus 2013

Strategisch Communicatieplan Meedoen in Alblasserdam Augustus 2013 Strategisch Communicatieplan Meedoen in Alblasserdam Augustus 2013 Wendy Hermans Monique Speelman Karin Stevens Inhoudsopgave 1 Meedoen in Alblasserdam... 3 1.1 Inleiding... 3 1.2 Ontwikkelingen... 3 1.3

Nadere informatie

Kaders voor burgerparticipatie

Kaders voor burgerparticipatie voor burgerparticipatie 1 Inhoud Pagina Hoofdstuk 3 1. Inleiding 1.1 Doel van deze notitie 1.2 Opbouw van deze notitie 4 2. Algemeen 2.1 Twee niveaus: uitvoering en meedenken over beleid 2.2 Tweerichtingsverkeer

Nadere informatie

MEER ZIELEN, MEER IDEEËN, MEER OPLOSSINGEN BEWONERSPARTICIPATIE IN STEDELIJKE ONTWIKKELING

MEER ZIELEN, MEER IDEEËN, MEER OPLOSSINGEN BEWONERSPARTICIPATIE IN STEDELIJKE ONTWIKKELING MEER ZIELEN, MEER IDEEËN, MEER OPLOSSINGEN BEWONERSPARTICIPATIE IN STEDELIJKE ONTWIKKELING P5, 30 januari 2014 TU DELFT - BK - RE&H/UAD Wilson Wong INHOUD - Onderwerp en context - Onderzoeksopzet - Theoretisch

Nadere informatie

Wat heeft het Provinciebestuur met de participatiesamenleving?

Wat heeft het Provinciebestuur met de participatiesamenleving? Wat heeft het Provinciebestuur met de participatiesamenleving? PlattelandsParlement Gelderland 2017 3 februari 2016 Ben van Essen Ben van Essen: even voorstellen Senior-strateeg provincie Limburg (tot

Nadere informatie

Participatie van jeugd en ouders in gemeenten

Participatie van jeugd en ouders in gemeenten Participatie van jeugd en ouders in gemeenten E-panel De digitale vragenlijst is uitgezet onder wethouders en beleidsmedewerkers Jeugd, projectleiders Transitie Jeugd, CJG-coördinatoren en via hen CJG-medewerkers

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel CDA Cranendonck. Cranendonck, krachtige kernen. Voorstel:

Initiatiefvoorstel CDA Cranendonck. Cranendonck, krachtige kernen. Voorstel: Initiatiefvoorstel CDA Cranendonck Cranendonck, krachtige kernen VOORSTEL AAN DE RAAD VAN DE GEMEENTE CRANENDONCK Registratienummer Datum raadsvergadering 11 maart 2014 Naam opsteller Fractie CDA Cranendonck

Nadere informatie

HET LEIDERDORPPANEL OVER...

HET LEIDERDORPPANEL OVER... HET LEIDERDORPPANEL OVER... Resultaten peiling 13: Meedenken en meedoen in de openbare ruimte april 2015 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de 13 e peiling met het burgerpanel van

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel klankbordgroepen

Initiatiefvoorstel klankbordgroepen Initiatiefvoorstel klankbordgroepen Inleiding In Langedijk lopen momenteel een aantal grote, ingrijpende projecten. Hierbij wordt gebruik gemaakt van door de gemeente ingestelde klankbordgroepen. Daarnaast

Nadere informatie

Protocol Interactieve Beleidsontwikkeling (IBO)

Protocol Interactieve Beleidsontwikkeling (IBO) Protocol Interactieve Beleidsontwikkeling (IBO) 1 Inleiding interactief werken Binnen de gemeente wordt reeds op vele terreinen op interactieve wijze het beleid ontwikkeld. Bijvoorbeeld het IVVP en de

Nadere informatie

VRAGENBOOM INTERACTIEF WERKEN [IBO-protocol]

VRAGENBOOM INTERACTIEF WERKEN [IBO-protocol] VRAGENBOOM INTERACTIEF WERKEN [IBO-protocol] Inleiding De vragenboom is een hulpmiddel om weloverwogen te bepalen of en in welke vorm interactief wordt gewerkt. Bij het aanbieden van de ingevulde vragenboom

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Communicatie

Onderzoeksopzet Communicatie Onderzoeksopzet Communicatie Rekenkamercommissie Heerenveen Februari 2009 Rekenkamercommissie Heerenveen: onderzoeksopzet communicatie 1 Inhoudsopgave A. Wat willen we bereiken 1. Aanleiding en achtergronden

Nadere informatie

TRAJECT Herinrichting Mecklenburg Sassenheim

TRAJECT Herinrichting Mecklenburg Sassenheim TRAJECT Herinrichting Mecklenburg Sassenheim GEMEENTE Teylingen Algemene typering van het traject (beleidsproces, project, burgerinitiatief etc.) Opgave Schaal Locatie Verband Looptijd Type onderwerp Afbakening:

Nadere informatie

Aan de Gemeenteraad AFRONDEN EVALUATIE INTERACTIEF BELEID EN START VAN HET VERVOLGPROGPROGRAMMA BURGERPARTICIPATIE.

Aan de Gemeenteraad AFRONDEN EVALUATIE INTERACTIEF BELEID EN START VAN HET VERVOLGPROGPROGRAMMA BURGERPARTICIPATIE. Aan de Gemeenteraad AFRONDEN EVALUATIE INTERACTIEF BELEID EN START VAN HET VERVOLGPROGPROGRAMMA BURGERPARTICIPATIE. Wat er aan vooraf ging: Nota interactief beleid (Titel: Van twee kanten) 2005 Twee experimenten

Nadere informatie

Informatienota voor de gemeenteraad

Informatienota voor de gemeenteraad Informatienota voor de gemeenteraad Datum 2 februari 2016 Behandelend ambtenaar P. Wieggers Team Sociaal Beleid Portefeuillehouder J.H.A.P. Sluiter/H.W.M. Witjes Registratienummer 16RDS00046 *16RDS00046*

Nadere informatie

Maatschappelijke participatie en zorg

Maatschappelijke participatie en zorg initiatiefvoorstel datum vergadering 9 november 2015 agendapunt 12 volgnummer 15-166 onderwerp De gemeenteraad op zoek naar het verhaal achter de cijfers van Wmo en Jeugdhulp behandelen in raadscommissie

Nadere informatie

Er zijn (grote) belangen van burgers gemoeid met het onderwerp: neen stop ja ga door. Er is voldoende beïnvloedingsruimte voor inbreng van betrokkenen

Er zijn (grote) belangen van burgers gemoeid met het onderwerp: neen stop ja ga door. Er is voldoende beïnvloedingsruimte voor inbreng van betrokkenen Stroomschema Burgerparticipatie Stap 1 situatieschets Omschrijf de beleidssituatie: Wat is het probleem? Breng de complexiteit in beeld. Wie zijn de spelers en wat zijn hun belangen? Maak een krachtenveldanalyse

Nadere informatie

Gewijzigd. Rolverdeling bij planvorming. Toelichting en praktische handvatten

Gewijzigd. Rolverdeling bij planvorming. Toelichting en praktische handvatten Gewijzigd Rolverdeling bij planvorming Toelichting en praktische handvatten Afdeling Bestuurszaken en Veiligheid, gemeente Sliedrecht Sliedrecht, 19 maart 2009 Inhoud 1 Inleiding 1 2 Burgerparticipatie

Nadere informatie

algemene inspraak- en participatieverordening gouda

algemene inspraak- en participatieverordening gouda Bijlage 3. regeling nummer 1.4.1 algemene inspraak- en participatieverordening gouda vastgesteld bekendgemaakt inwerkingtreding laatste wijziging - pagina 2 nr. 1.4.1 de raad van de gemeente gouda Gelezen

Nadere informatie

Raamwerk communicatiebeleid gemeente Heusden 2007-2010

Raamwerk communicatiebeleid gemeente Heusden 2007-2010 Raamwerk communicatiebeleid gemeente Heusden 2007-2010 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Thema Profilering gemeente(-bestuur) 3. Thema Communicatie en samenwerking met inwoners 4. Thema Communicatief bewustzijn

Nadere informatie

opdrachtformulering subsidiëring MEE 2017

opdrachtformulering subsidiëring MEE 2017 opdrachtformulering subsidiëring MEE 2017 Aanleiding Met ingang van 1 januari 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor de cliëntondersteuning voor alle inwoners, voorheen was dit een verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Participatie bij verkeersplannen: wanneer doe je het goed?

Participatie bij verkeersplannen: wanneer doe je het goed? Participatie bij verkeersplannen: wanneer doe je het goed? ing. Eli Schapendonk (gemeente Wageningen) Thijs van Duijn (Emotion Kommunikatie Buro) Samenvatting Het goed organiseren van inspraak bij verkeers-

Nadere informatie

Hoe ondernemend is jouw OR?

Hoe ondernemend is jouw OR? Hoe ondernemend is jouw OR? WORKSHOP OR IMPULSE 2015 WWW.OOSTERHOORNMZ.NL 1 Wensen bestuurder en OR Bestuurders krijgen graag input van de OR OR wil graag vroeg bij bepaalde onderwerpen worden betrokken

Nadere informatie

Antreum RAPPORT TALENTENSPECTRUM. Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 02 Sep 2011. de heer Consultant

Antreum RAPPORT TALENTENSPECTRUM. Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 02 Sep 2011. de heer Consultant RAPPORT TALENTENSPECTRUM Van: Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 02 Sep 2011 Normgroep: Advies de heer Consultant 1. Inleiding Dit rapport is bedoeld om u te helpen analyseren op welk vlak uw talenten

Nadere informatie

Raadsvoorstel Programma Inwoners - en Overheidsparticipatie

Raadsvoorstel Programma Inwoners - en Overheidsparticipatie BLANCO gemeente Eindhoven Raadsnummer 15R6463 Inboeknummer 15bst01200 Beslisdatum B&W 8 september 2015 Dossiernummer 15.37.551 Raadsvoorstel Programma Inwoners - en Overheidsparticipatie 2015-2018 Inleiding

Nadere informatie

Onderzoek burgerparticipatie Rekenkamer West-Brabant

Onderzoek burgerparticipatie Rekenkamer West-Brabant Onderzoek burgerparticipatie Rekenkamer West-Brabant Uitkomsten Participatiemonitor gemeente Etten-Leur April 2012 Leeswijzer Voor u ligt de projectenrapportage van de van de Benchmark Burgerparticipatie.

Nadere informatie

LEERWIJZER JEUGD UITKOMSTEN VAN EEN ENQUÊTE ONDER DE BEZOEKERS VAN HET CONGRES TOEKOMST VAN DE JEUGDZORG

LEERWIJZER JEUGD UITKOMSTEN VAN EEN ENQUÊTE ONDER DE BEZOEKERS VAN HET CONGRES TOEKOMST VAN DE JEUGDZORG Rapportage LEERWIJZER JEUGD UITKOMSTEN VAN EEN ENQUÊTE ONDER DE BEZOEKERS VAN HET CONGRES TOEKOMST VAN DE JEUGDZORG Aan Deelnemers congres Toekomst van de Jeugdzorg Van Partners+Pröpper drs. Mark Rouw,

Nadere informatie

Stap 1 planning burgerjaarverslag

Stap 1 planning burgerjaarverslag Stap 1 planning burgerjaarverslag De cyclus van het burgerjaarverslag als kwaliteitsinstrument voor gemeenten Steeds meer burgemeesters zien het burgerjaarverslag als een kans om de kwaliteit van de dienstverlening

Nadere informatie

Terugkoppeling netwerkbijeenkomst 24 juni 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers

Terugkoppeling netwerkbijeenkomst 24 juni 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers Terugkoppeling netwerkbijeenkomst 24 juni 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers Doel en opzet van de netwerkbijeenkomsten In 2014 en 2015 voert Vereniging NOV het project Medezeggenschap van Vrijwilligers

Nadere informatie

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL RAADSVOORSTEL Registr.nr. 1423468 R.nr. 52.1 Datum besluit B&W 6juni 2016 Portefeuillehouder J. Versluijs Raadsvoorstel over de evaluatie van participatie Vlaardingen, 6juni 2016 Aan de gemeenteraad. Aanleiding

Nadere informatie

Handreiking besluitvorming over opvang asielzoekers en huisvesting statushouders

Handreiking besluitvorming over opvang asielzoekers en huisvesting statushouders Handreiking besluitvorming over opvang asielzoekers en huisvesting statushouders Laurens van der Varst, 22 februari 2016 Doel themasessie vandaag Doelen 1. Toelichten van handreiking besluitvorming 2.

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Stichting Jeugd en Jongerenwerk Midden-Holland 2005. Jeugdparticipatie

Stichting Jeugd en Jongerenwerk Midden-Holland 2005. Jeugdparticipatie Stichting Jeugd en Jongerenwerk Midden-Holland 2005 Jeugdparticipatie Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 1 Wat is jeugdparticipatie 4 Hoofdstuk 2 Waarom jeugdparticipatie 6 Hoofdstuk 3 Stappenplan voor

Nadere informatie

Vertrouwenswerk & Cliëntenparticipatie

Vertrouwenswerk & Cliëntenparticipatie Vertrouwenswerk & Cliëntenparticipatie CLIËNTENPARTICIPATIE JEUGD Hoe je jongeren kunt betrekken bij jeugdhulp 1 Bij de transitie van de jeugdzorg is inspraak van belang. Juist jongeren en hun ouders die

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Wij stellen voor: Transformatieagenda Wmo en haar omgeving. besluitvormend de raad van de gemeente Teylingen

Raadsvoorstel. Wij stellen voor: Transformatieagenda Wmo en haar omgeving. besluitvormend de raad van de gemeente Teylingen Raadsvoorste l Raadsvoorstel Transformatieagenda 2017-2018 Wmo en haar omgeving doel: aan: besluitvormend de raad van de gemeente Teylingen zaaknummer: 161900 datum voorstel: 23 november 2016 datum collegevergadering:

Nadere informatie

HANDLEIDING INTERACTIEF WERKEN GEMEENTE HULST

HANDLEIDING INTERACTIEF WERKEN GEMEENTE HULST HANDLEIDING INTERACTIEF WERKEN GEMEENTE HULST 1. INLEIDING / CONCLUSIES OP HOOFDLIJNEN 1.1 Inleiding Interactief werken is één van de manieren om burgers meer bij het gemeentebestuur te betrekken en zo

Nadere informatie

Inventarisatie van Wmo-raden 2012 - de uitgewerkte antwoorden -

Inventarisatie van Wmo-raden 2012 - de uitgewerkte antwoorden - Inventarisatie van Wmo-raden 2012 - de uitgewerkte antwoorden - 27-9-2012 Vooraf De jaarlijkse inventarisatie van de Koepel van Wmo-raden onder Wmo-raden heeft ook in 2012 een goede respons gekregen. Uitgezet

Nadere informatie

SAMENSPEL RAADGEVEND BERAAD SAMENLEVING GEMEENTERAAD GEMEENTERAAD SAMENLEVING ORGANISATIE ORGANISATIE COLLEGE COLLEGE

SAMENSPEL RAADGEVEND BERAAD SAMENLEVING GEMEENTERAAD GEMEENTERAAD SAMENLEVING ORGANISATIE ORGANISATIE COLLEGE COLLEGE SAMENLEVING GEMEENTERAAD SAMENSPEL ORGANISATIE COLLEGE SAMENLEVING GEMEENTERAAD SWOT-analyse Stellingen-discussie Aanpakplan RAADGEVEND BERAAD ORGANISATIE COLLEGE 1 De duale fabriek Draagvlakproductielijn

Nadere informatie

Uitwerking en criteria aanjaagfonds Burgerparticipatie en uitwerking vijfde indicator burgerparticipatie Collegebesluit

Uitwerking en criteria aanjaagfonds Burgerparticipatie en uitwerking vijfde indicator burgerparticipatie Collegebesluit Uitwerking en criteria aanjaagfonds Burgerparticipatie en uitwerking vijfde indicator burgerparticipatie Collegebesluit 140311 22 Aanleiding De raad heeft bij de programmabegroting 2014 besloten om een

Nadere informatie

Themabijeenkomst Burgerparticipatie. Gemeenteraad Cuijk 8 december 2014

Themabijeenkomst Burgerparticipatie. Gemeenteraad Cuijk 8 december 2014 Themabijeenkomst Burgerparticipatie Gemeenteraad Cuijk 8 december 2014 Ben van Essen: even voorstellen Senior strateeg provincie Limburg. Kernthema s: bevolkingskrimp en burgerparticipatie; Overige: Voorzitter

Nadere informatie

AVI-activiteiten 2015. Transformatieagenda

AVI-activiteiten 2015. Transformatieagenda AVI-activiteiten 2015 Transformatieagenda Januari 2015 Inhoudsopgave Transformatieagenda... 3 Agendapunten transformatie 2015... 5 Aandacht voor iedereen Het programma Aandacht voor iedereen heeft als

Nadere informatie

Participatie betrokkenheid

Participatie betrokkenheid 5 Participatie en betrokkenheid De mate van participatie in de sessies die je organiseert kan erg verschillen. Soms wil je gebruik maken van de ideeën van de medewerkers door een brainstorm te organiseren

Nadere informatie

Jaarrapport Benchmark Burgerparticipatie 2014

Jaarrapport Benchmark Burgerparticipatie 2014 Jaarrapport Benchmark Burgerparticipatie 2014 November 2014 Contact www.benchmarkburgerparticipatie.nl info@benchmarkburgerparticipatie.nl 020-5141320 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Analyse van de

Nadere informatie

Evalueren van projecten met externen Kennisdocument Onderzoek & Statistiek

Evalueren van projecten met externen Kennisdocument Onderzoek & Statistiek Evalueren van projecten met externen Kennisdocument Onderzoek & Statistiek Zwaantina van der Veen / Dymphna Meijneken / Marieke Boekenoogen Stad met een hart Inhoud Hoofdstuk 1 Inleiding 3 Hoofdstuk 2

Nadere informatie

Samenwerken en inspireren, hoe doen we dat in Ridderkerk?

Samenwerken en inspireren, hoe doen we dat in Ridderkerk? Samenwerken en inspireren, hoe doen we dat in Ridderkerk? 1 inhoudsopgave 1. Korte samenvatting en leeswijzer... 3 2. Aanleiding... 3 3. Wat evalueerden we?... 3 4. Wat vertelt men ons?... 4 4.1 Participatie

Nadere informatie

Drie decentralisaties voor gemeenten

Drie decentralisaties voor gemeenten Drie decentralisaties voor gemeenten Onze visie en aanpak Pim Masselink Joost van der Kolk Amersfoort 24 april 2014 Inhoud 1. Inleiding 2. Veranderende rol van de gemeente 3. Veranderopgave: richten, inrichten

Nadere informatie

Haalbaarheidsstudie AH

Haalbaarheidsstudie AH Januari 2016 Nieuwsbrief Bruisend Dorpshart Heeze Raadsbesluit 9 mei 2016 over haalbaarheid locatie naast het gemeentehuis Haalbaarheidsstudie AH Start Centrumvisie 3 december 2013 Opstellen Centrumvisie

Nadere informatie