Bijen- en insectengidsje van Delftse tuinen Een compilatie van waargenomen soorten bijen en insecten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bijen- en insectengidsje van Delftse tuinen Een compilatie van waargenomen soorten bijen en insecten"

Transcriptie

1 Bijen- en insectengidsje van Delftse tuinen Een compilatie van waargenomen soorten bijen en insecten S. Campbell

2 Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging KNNV afdeling Delfland Postbus AC DELFT twitter: KNNVafdDelfland facebook: KNNV-afdeling-Delfland Inhoud 1. Inleiding Honingbijen Wilde bijen Hommels 4.1 Steenhommel Akkerhommel Aardhommel Weidehommel Overige insecten en spinnen Verantwoording Uitgever: Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging Copyright: KNNV afdeling Delfland [2015] Referentie: Bijen- en insectengidsje van Delftse tuinen, S. P. T. Campbell, KNNV afdeling Delfland, 2015 Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

3 1. Inleiding In de zomer van 2015 heeft een student van Hogeschool INHolland in naam van de KNNV een onderzoek uitgevoerd naar bijendiversiteit in tuinen. Doel van het onderzoek is achterhalen wat voor planten er aanwezig zijn, welke inrichtingselementen aanwezig zijn, welke soorten bijen er vliegen, wat de ouderdom is van de tuin en of er hierdoor verschillen zijn in bijendiversiteit en abundantie per tuin; uit deze verschillende onderdelen wordt een gegrond advies opgesteld hoe een tuin aantrekkelijk kan worden gemaakt voor bijen. Verschillende inrichtingen en plantendiversiteit spelen een rol in het voorkomen van bijen in tuinen. Het belangrijkste voor bijen is de aanwezigheid van een voedselbron, de zon en nestelgelegenheid; alles om de voortplantingsmogelijkheden en daardoor de overlevingskansen te vergroten. Voor het onderzoek is een compilatie gemaakt van de waargenomen honingbijen, wilde bijen en hommels; ook zijn er een aantal andere (bijzondere) insecten meegenomen in dit boekje. Dit document vormt een kleine toevoeging aan het onderzoek maar staat los van het eindrapport. Per onderzochte tuin is minstens één foto toegevoegd; sommige tuinen komen vaker voor wegens de grote soortendiversiteit en -abundantie. Met zorg is de tuin onherkenbaar gemaakt voor onbekenden en enkel de straatnaam is toegevoegd ter lokalisering van de waarnemingen. Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

4 2. Honingbijen In de meeste tuinen zijn honingbijen waargenomen. Honingbijen foerageren op een groot aantal soorten drachtplanten, zowel inheems als uitheems. Binnen 3000 meter van de tuinen zullen er bijenkorven of -kasten gelegen zijn; van imkers of in de natuur. Schildstraat Syriësingel Brasserskade Buitenwatersloot Wezelstraat Koekamp Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

5 2. Honingbijen (vervolg) Raam Pijperring Kievitstraat Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

6 2. Honingbijen (vervolg) Van der Kamlaan Tuineerd Lepelaarstraat Veulenkamp Kindertuin de Boterbloem Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

7 3. Wilde bijen Wilde bijen (minus de hommels) vormen de meest diverse groep bijen van Nederland; met meer dan 300 soorten. Het is een lastige taak om deze kleine bijen te determineren en dit kan in veel gevallen alleen maar door de geitaliën te onderzoeken. Voor dit onderzoek zijn geen bijen uit het wild of uit de tuinen verzameld en hierdoor zijn de meeste waargenomen soorten tot het genus (geslacht)-niveau gedetermineerd. In veel tuinen zijn tijdens dit onderzoek wilde bijen gezien op een breed scala aan drachtplantensoorten. Halictus sp. Argentiniëstraat Halictus sp. Argentiniëstraat Lasioglossum sp. Lasioglossum sp. Megachile sp. Veulenkamp Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

8 3. Wilde bijen (vervolg) Halictus sp. Veulenkamp Halictus sp. Buurttuin Delfgauw Hylaeus sp.? Buurttuin Delfgauw Sphecodus sp. Molenmeesterstraat Halictus sp. Molenmeesterstraat Halictus sp. Koekamp Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

9 3. Wilde bijen (vervolg) Lasioglossum sp. Molenmeesterstraat Halictus sp. Slechtvalkhof Slechtvalkhof Halictus sp. Fabritiusstraat Sphecodus sp. Fabritiusstraat Lasioglossum sp. Soedanhof Hylaeus sp. Soedanhof Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

10 3. Wilde bijen (vervolg) Hylaeus sp. Oude Delft Halictus sp. Oude Delft Sphecodus sp. Loudonstraat Lasioglossum sp. Loudonstraat Halictus sp. Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

11 Wilde bijen (vervolg) Sphecodus sp. Halictus sp. Sphecodus sp. Halictus sp. Brasserskade Halictus sp. Buitenwatersloot Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

12 4. Hommels Hommels, kenmerkend om hun mooie gekleurde vacht, vormen een aantrekkelijk verschijnsel op bloemenvelden, in parken en in tuinen. Net als andere bijen voeden hommels zich met nectar van drachtplanten. Tijdens het onderzoek zijn vrijwel in iedere tuin hommels waargenomen, met name de akkerhommel. Nederland kent 29 verschillende soorten met het geslacht Bombus. 4.1 Steenhommel Bombus lapidarius Argentiniëstraat Veulenkamp Veulenkamp Molenmeesterstraat Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

13 4. 1 Steenhommel Bombus lapidarius (vervolg) Koningin Vrouwtje Pijperring Van der Kamlaan Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

14 4. 1 Steenhommel Bombus lapidarius (vervolg) Egyptelaan Soedanhof Kindertuin de Boterbloem Kindertuin de Boterbloem Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

15 4. 2 Akkerhommel Bombus pascuorum Lepelaarstraat Hovenierstraat Otterlaan Straat van Ormoes Kindertuin de Boterbloem Uiverstraat Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

16 4. 2 Akkerhommel Bombus pascuorum (Vervolg) Adelaarsingel Zuiderstraat Henry Dunantlaan Katwijkerlaan Kievitstraat Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

17 4. 2 Akkerhommel Bombus pascuorum (Vervolg) Buitenwatersloot Molenmeesterstraat Slechtvalkhof Koekamp Koningin Egyptelaan Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

18 4.3 Aardhommel Bombus lucorum Argentiniëstraat Brasserkade Veulenkamp Molenmeesterstraat Veulenkamp Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

19 4.3 Aardhommel Bombus lucorum (Vervolg) Slechtvalkhof Soedanhof Oude Delft Oude Delft Straat van Ormoes Kindertuin de Boterbloem Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

20 4.3 Aardhommel Bombus lucorum (Vervolg) Tuineerd Raam Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

21 5. Weidehommel Bombus pratorum Deze soort is slechts éénmaal waargenomen met één exemplaar op de. Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

22 6. Overige insecten en spinnen Tijdens de bijeninventarisaties zijn ook andere leuke en interesante insecten waargenomen. Voor het onderzoek hebben zij geen functie en zijn slechts als bijvangst in dit boekje opgenomen. Gewone wesp Syriësingel Zweefvlieg Veulenkamp Wilde wesp Buurttuin de Stuivelaar Wilde wesp Buurttuin de Stuivelaar Gewone tandkaak Wezelstraat Prachtkogelspin Zuiderstraat Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

23 6. Overige insecten en spinnen (Vervolg) Wilde wesp Fabritiusstraat Cocon van spinneneter Fabritiusstraat Stadsreus Pijperring Struiksprinkhaan Pijperring Zweefvlieg Van der Kamlaan Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

24 6. Overige insecten en spinnen (Vervolg) Zweefvlieg Van der Kamlaan Stadsreus Oude Delft Plooivleugelwesp Loudonstraat Florentijnse muurspin Cornelis musiusstraat Landkaartje Uiverstraat Wilde wesp Uiverstraat Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

25 6. Overige insecten en spinnen (Vervolg) Wilde wesp Schorsmarpissa Kindertuin de Boterbloem Zweefvlieg Egyptelaan Goudhaantje Hovenierstraat Renspin Zweefvlieg Henry Dunantlaan Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

26 6. Overige insecten en spinnen (Vervolg) Rups van Oleanderpijlstaart Kraamwebspin Romboutlibel Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

27 6. Overige insecten en spinnen (Vervolg) Distelvlinder Kindertuin de Boterbloem Citroenvlinder Kindertuin de Boterbloem Zweefvlieg Kindertuin de Boterbloem Koolwitje Kindertuin de Boterbloem Grote wielwebspin Syriësingel Eitjes van groot koolwitje Loudonstraat Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

28 Verantwoording Projectleider: Geert van Poelgeest Auteur: Steven Campbell Aanvullingen van : - Deelnemers: De bewoners van Delft, Ypenburg, Den Haag, Nootdorp, Pijnacker en Den Hoorn Tekeningen, grafieken en adviezen: - Literatuur: Peeters, T.M.J., H. Nieuwenhuijsen, J. Smit, F. van der Meer, I.P. Raemakers, W.R.B. Heitmans, C. van Achterberg, M. Kwak, A.J. Loonstra, J. de Rond, M. Roos & M. Reemer De Nederlandse bijen (Hymenoptera: Apidae s.l.). Natuur van Nederland, Naturalis Biodiversity Center & European Invertebrate Survey - Nederland, Leiden. Met veel dank aan alle bewoners van Delft, Ypenburg, Den Haag, Nootdorp, Pijnacker en Den Hoorn die hun mooie tuin hebben verleend voor dit onderzoek. Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

29 Bijen in de tuin Deze fotoverzameling dient ter ondersteuning van het Delftse bijenonderzoek. Het onderzoek richt zich op tuinen van bewoners. Doel is om te bekijken of ouderdom, inrichting, gebouwstructuur, drachtplantenvariatie en abundantie verschil brengt in bijendiversiteit en -abundantie en ook hoe een tuin een geschikt habitat kan worden voor bijen. Een tuin kan voor bijen aantrekkelijk worden gemaakt door een schone voedingsbron, schuil- en nestelgelegenheid te bieden; de tuinen vormen het onderzoeksgebied om dit te bevestigen. Het onderzoek resulteert in een gegrond advies hoe bewoners van hun tuinen een bijenhabitat kunnen maken. Tijdens het onderzoek in de tuinen is een ruime variatie aan soorten waargenomen. Dit rapport behandeld enkel densoortendiversiteit per tuin en hiervoor is een selectie foto s gekozen ter herkenning van de soorten. Afgezien van honingbijen, wilde bijen en hommels zijn enkele andere insecten en spinnen toegevoegd. De KNNV, de natuurvereniging voor Delfland. De KNNV opent je ogen en hart voor de natuur. Met elkaar komen we op voor de belangen van die natuur. Bijen- en insectengidsje van Delfste tuinen S. P. T. Campbell KNNV afdeling Delfland,

Bijen in Stappengoor Inventarisatie van de wilde bijen op de wilgen

Bijen in Stappengoor Inventarisatie van de wilde bijen op de wilgen Bijen in Stappengoor Inventarisatie van de wilde bijen op de wilgen Jens Bokelaar s-hertogenbosch, 25 juni 2016 Bijen in Stappengoor 5 Opdrachtgever: Auteur: Marcel Horck Jens Bokelaar Omslagfoto: Wimperflankbij

Nadere informatie

Verslag inventarisatie bijen en angeldragende wespen (Hymenoptera: Aculeata) in Westduinpark en Bosjes van Poot 2015

Verslag inventarisatie bijen en angeldragende wespen (Hymenoptera: Aculeata) in Westduinpark en Bosjes van Poot 2015 Verslag inventarisatie bijen en angeldragende wespen (Hymenoptera: Aculeata) in Westduinpark en Bosjes van Poot 2015 Martijn Kos Resultaten In totaal werden er in de periode van 8 maart 2015 tot en met

Nadere informatie

DE NED ERLAND SE BIJEN

DE NED ERLAND SE BIJEN NATUUR VAN NEDERLAND 11 DE NED ERLAND SE BIJEN (HYMENOPTERA: A PIDAE S.L.) NATUUR VAN NEDERLAND 11 DE NED ERLAND SE BIJEN (HYMENOPTERA: A PIDAE S.L.) THEO M.J. PEETERS, HANS NIEUWENHUIJSEN, JAN SMIT,

Nadere informatie

De Groene Long Bij-vriendelijk-er. sturen op meer micromilieus

De Groene Long Bij-vriendelijk-er. sturen op meer micromilieus De Groene Long Bij-vriendelijk-er sturen op meer micromilieus Groene Long Paspoort Groene Wijk uit 1975: 35 jaar bos/groenontwikkeling Grootste aantal bewoners: 13.000 > hoogste waardering voor groen Gehele

Nadere informatie

Wandeling rond Tanthof

Wandeling rond Tanthof Wandeling rond Tanthof Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging KNNV afdeling Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT afdelingdelfland@knnv.nl www.knnv.nl/afdelingdelfland http://twitter.com/#!/knnvafddelfland

Nadere informatie

BIJEN IN LEEUWARDEN. Thijs Gerritsen & Bart Franken

BIJEN IN LEEUWARDEN. Thijs Gerritsen & Bart Franken BIJEN IN LEEUWARDEN Thijs Gerritsen & Bart Franken Wat komt er aan bod? o Even voorstellen o Bijen: wat zijn dat? o De mens en de bijen Intermezzo Akte 2 o De Leeuwarder bijen o Resultaten en conclusies

Nadere informatie

Bijenhoudersvereniging St Ambrosius Boxtel

Bijenhoudersvereniging St Ambrosius Boxtel januari In deze maand zijn de hommelkoninginnen nog in hun winterslaap. februari Op een warme dag komt een hommelkoningin uit haar schuilplaats en gaat op zoek naar voedsel. Als het kouder wordt moet ze

Nadere informatie

Wanneer God, Mozes vanuit de brandende braamstruik roept en hem de opdracht geeft om zijn volk uit Egypte te leiden, dan geeft Hij ook aan wat het

Wanneer God, Mozes vanuit de brandende braamstruik roept en hem de opdracht geeft om zijn volk uit Egypte te leiden, dan geeft Hij ook aan wat het Wilde bijen en zo. Daar gaat het over vanmorgen. De bijbelgedeelten die we hebben gelezen gaan eigenlijk ook over wilde bijen. Dat waren in het wild levende honingbijen. Wij hebben het vanmorgen over wilde

Nadere informatie

Tien jaar bijen bijeen in een stadstuin in Appingedam: een methodologische en ecologische analyse

Tien jaar bijen bijeen in een stadstuin in Appingedam: een methodologische en ecologische analyse Tien jaar bijen bijeen in een stadstuin in Appingedam: een methodologische en ecologische analyse Jan Kuper Inleiding Geïnspireerd door het enthousiasme van Stichting Bargerveen-collega Theo Peeters, die

Nadere informatie

KREEFTENONDERZOEK 2010

KREEFTENONDERZOEK 2010 KREEFTENONDERZOEK 2010 KNNV afdeling Delfland Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging KNNV afdeling Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT afdelingdelfland@knnv.nl http://afdelingdelfland.knnv.nl/

Nadere informatie

Boeren voor bijen. Bijensymposium 22 oktober 2011. Pieter Verdonckt inagro vzw

Boeren voor bijen. Bijensymposium 22 oktober 2011. Pieter Verdonckt inagro vzw Boeren voor bijen Bijensymposium 22 oktober 2011 Pieter Verdonckt inagro vzw Pollen en nectar in het landbouwlandschap Wat kan je als landbouwer doen voor bijen? Opzet experimentele pollen en nectarranden

Nadere informatie

Insecten van de Goese Heggen 2004

Insecten van de Goese Heggen 2004 Insecten van de Goese Heggen 2004 Insecten Onderzoeksbureau Baaijens Onderzoek en advies Insecten van de Goese Heggen 2004 A.M. Baaijens Inhoud 1. Inleiding.. 1 2. Geselecteerde insectengroepen 1 2.1 Functie

Nadere informatie

Bijen in Moerenburg Inventarisatie van drachtplanten en bijensoorten in Moerenburg

Bijen in Moerenburg Inventarisatie van drachtplanten en bijensoorten in Moerenburg Bijen in Moerenburg Inventarisatie van drachtplanten en bijensoorten in Moerenburg Jens Bokelaar Luuk Drukoningen 27 juni 2015 Bijen in moerenburg 5 Bijen in moerenburg 6 Projectbegeleider: Opdrachtgever:

Nadere informatie

1. Inleiding... 3 2. Werkwijze... 3 3. Regel van 100... 4. Bijlagen... 5 Waarnemingsformulier... 6 Verantwoording... 7

1. Inleiding... 3 2. Werkwijze... 3 3. Regel van 100... 4. Bijlagen... 5 Waarnemingsformulier... 6 Verantwoording... 7 NATUUR VAN DE WEEK Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging KNNV afdeling Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT afdelingdelfland@knnv.nl www.knnv.nl/afdelingdelfland http://twitter.com/#!/knnvafddelfland

Nadere informatie

natuurboekje van zomer 2017

natuurboekje van zomer 2017 natuurboekje van zomer 2017 HOI! HÉ, KIJK, IS DAT EEN WESP? Hij schiet van links naar rechts, omhoog, omlaag. Soms hangt hij stil in de lucht, als een helikopter. Maar vliegt een wesp op die manier? Nee!

Nadere informatie

Voorjaarsweekend Tuinplezier EEN TUIN VOL LEVEN. De Botanische Tuinen van de Universiteit Utrecht maart 2017.

Voorjaarsweekend Tuinplezier EEN TUIN VOL LEVEN. De Botanische Tuinen van de Universiteit Utrecht maart 2017. Voorjaarsweekend Tuinplezier EEN TUIN VOL LEVEN De Botanische Tuinen van de Universiteit Utrecht 11-12 maart 2017 Bijen in de tuin www.denederlandsebijen.nl Arie Koster Wat zijn bijen - Insecten zijn dieren

Nadere informatie

Suchmann. Natuur, hoofdstuk Lente en natuurverschijnselen

Suchmann. Natuur, hoofdstuk Lente en natuurverschijnselen Suchmann Natuur, hoofdstuk Lente en natuurverschijnselen Wanneer: Dinsdagmiddag 6-13-20 & 27 april De kinderen worden in groepjes verdeeld van 3 of 4 kinderen. Ieder groepje krijgt een onderwerp toebedeeld

Nadere informatie

Ledenvergadering 20 feb 2013 (on)gewijzigd vastgesteld

Ledenvergadering 20 feb 2013 (on)gewijzigd vastgesteld Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging KNNV afdeling Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT afdelingdelfland@knnv.nl www.knnv.nl/afdelingdelfland twitter: KNNVafdDelfland facebook: KNNV-afdeling-Delfland

Nadere informatie

27 januari 2016 Verslag EIS dag

27 januari 2016 Verslag EIS dag Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging KNNV afdeling Den Haag Project Haagse Nachtvlinders in het Licht http://www.knnv.nl/afdeling-den-haag/projecten Nachtvlinders@den-haag.knnv.nl www.knnv.nl/den-haag

Nadere informatie

7.10 LEDENADMINISTRATIE. Geldig tot: december 2016. Functionaris Naam Paraaf. Voorzitter Geert van Poelgeest wg. Ledenadministrateur Els Huijvenaar wg

7.10 LEDENADMINISTRATIE. Geldig tot: december 2016. Functionaris Naam Paraaf. Voorzitter Geert van Poelgeest wg. Ledenadministrateur Els Huijvenaar wg Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging KNNV afdeling Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT afdelingdelfland@knnv.nl www.knnv.nl/afdelingdelfland twitter: KNNVafdDelfland facebook: KNNV-afdeling-Delfland

Nadere informatie

Wilde bijensoorten in een stedelijke omgeving: stad Antwerpen

Wilde bijensoorten in een stedelijke omgeving: stad Antwerpen 08 antenne oktober-december 2014 jaargang 8 nr. 4 Wilde bijensoorten in een stedelijke omgeving: stad Antwerpen Kyra Koch (e-mail: kyra.koch@gmail.com) Inleiding Bijen zijn zeer waardevol voor de mensheid

Nadere informatie

Functionaris Naam Paraaf Voorzitter Geert van Poelgeest wg

Functionaris Naam Paraaf Voorzitter Geert van Poelgeest wg Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging KNNV afdeling Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT www.knnv.nl/afdelingdelfland twitter: KNNVafdDelfland facebook: KNNV-afdeling-Delfland 9.16 PROGRAMMA

Nadere informatie

DE WESPEN EN MIEREN VAN NEDERLAND

DE WESPEN EN MIEREN VAN NEDERLAND nederlandse fauna 6 DE WESPEN EN MIEREN VAN NEDERLAND ( h y m e n o p t e r a : a c u l e a t a ) nederlandse fauna 6 DE WESPEN EN MIEREN VAN NEDERLAND ( h y m e n o p t e r a : a c u l e a t a ) t.m.j.

Nadere informatie

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg Doelgroep: Groep 4 t/m 8 Lesduur: ± 45 minuten Werkvorm: Groepjes of alleen Leerstofgebied: Wereldoriëntatie Doel van de opdracht: Het leren herkennen van een bij,

Nadere informatie

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg? 1

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg? 1 Bij, wesp, hommel of zweefvlieg? 1 Doelgroep: Groep 4 t/m 8 Lesduur: Werkvorm: Leerstofgebied: ± 45 minuten Groepjes of zelfstandig Wereldoriëntatie Doel van de opdracht: Het leren herkennen van een bij,

Nadere informatie

INVENTARISATIE VAN PLANTEN EN

INVENTARISATIE VAN PLANTEN EN 23-6-2016 INVENTARISATIE VAN PLANTEN EN BIJEN. Elmar Adriaensen, Tim Kok Jeffrey van der Ven Inventarisatie van planten en bijen foto omslag: eigen foto Plaats en datum van voltooiing: 23-6-2016 Opdrachtgever

Nadere informatie

2010 WILDE BESTUIVERS IN APPEL- EN PERENBOOMGAARDEN IN DE BETUWE MENNO REEMER & DAVID KLEIJN

2010 WILDE BESTUIVERS IN APPEL- EN PERENBOOMGAARDEN IN DE BETUWE MENNO REEMER & DAVID KLEIJN 2010 WILDE BESTUIVERS IN APPEL- EN PERENBOOMGAARDEN IN DE BETUWE MENNO REEMER & DAVID KLEIJN Stichting EIS-Nederland, Leiden Alterra, Wageningen Met medewerking van: Bureau Ecologica, Maarheeze Wilde

Nadere informatie

Nieuwsbrief» Stichting Natuurvrienden Capelle aan den IJssel e.o. nummer 2 april 2012. Metselbijen

Nieuwsbrief» Stichting Natuurvrienden Capelle aan den IJssel e.o. nummer 2 april 2012. Metselbijen Stichting Natuurvrienden Capelle aan den IJssel e.o. Nieuwsbrief» nummer 2 april 2012 Het jaar 2012 is het jaar van de bever, van de das, van de historische buitenplaatsen, van de draak en van nog een

Nadere informatie

Wilde bijen in Deventer 2012

Wilde bijen in Deventer 2012 Wilde bijen in Deventer 2012 Jan Smit, Frank van der Meer, Erik van der Spek & Wim Klein Wilde bijen in Deventer 2012 Jan Smit, Frank van der Meer, Erik van der Spek & Wim Klein Colofon 2012, Jan Smit,

Nadere informatie

Solitaire bijen determineren

Solitaire bijen determineren Solitaire bijen determineren Door Dries Laget Faculteit WETENSCHAPPEN Vakgroep: BIOCHEMIE, FYSIOLOGIE en MICROBIOLOGIE Laboratorium voor Zoöfysiologie Krijgslaan, 281 S33, B 9000 GENT Tel. 09 2644929 Fax

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 april Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 april Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 april 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Doordat we anderhalve week afwezig waren komt dit verslag later dan gebruikelijk. Intussen ben ik vergeten hoe de omstandigheden

Nadere informatie

RED DE AMFIBIEËN IN EN ROND DE KERKPOLDER IN DELFT

RED DE AMFIBIEËN IN EN ROND DE KERKPOLDER IN DELFT RED DE AMFIBIEËN IN EN ROND DE KERKPOLDER IN DELFT Rapportage over 2001 2009 KNNV afdeling Delfland Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging KNNV afdeling Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT

Nadere informatie

Tabellen. Determinatietabel voor de Nederlandse soorten metselbijen (Hoplitis en Osmia) Hans Nieuwenhuijsen

Tabellen. Determinatietabel voor de Nederlandse soorten metselbijen (Hoplitis en Osmia) Hans Nieuwenhuijsen Tabellen Inleiding De sectie Hymenoptera heeft als één van de doelstellingen het stimuleren van de uitgave van Nederlandstalige determinatietabellen voor Hymenoptera. In een aantal nummers van Bzzz en

Nadere informatie

2009 DE MOSHOMMEL BOMBUS MUSCORUM IN ZUID-HOLLAND

2009 DE MOSHOMMEL BOMBUS MUSCORUM IN ZUID-HOLLAND 2009 DE MOSHOMMEL BOMBUS MUSCORUM IN ZUID-HOLLAND MERVYN ROOS & MENNO REEMER DE MOSHOMMEL BOMBUS MUSCORUM IN ZUID-HOLLAND 30 oktober 2009 tekst Mervyn Roos & Menno Reemer productie Stichting European

Nadere informatie

Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli

Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli KB8 Tijdsinvestering: 45 minuten 1/2 3/4 5/6 7/8 lente zomer herfst winter Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli 1. Inleiding Vlinders in alle kleuren en maten spreken de mensen

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 16 en vrijdag 19 september 2014

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 16 en vrijdag 19 september 2014 De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 16 en vrijdag 19 september 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Het was dinsdag opnieuw een heerlijke dag om lekker over de tuinen te struinen. Ik vond het opnieuw

Nadere informatie

Jinze Noordijk Elias de Bree Roy Kleukers Menno Reemer. Bestuivers in appelboomgaarden met Milieukeur

Jinze Noordijk Elias de Bree Roy Kleukers Menno Reemer. Bestuivers in appelboomgaarden met Milieukeur 2016 Jinze Noordijk Elias de Bree Roy Kleukers Menno Reemer Bestuivers in appelboomgaarden met Milieukeur Bestuivers in appelboomgaarden met Milieukeur Oktober 2016 tekst Jinze Noordijk, Elias de Bree,

Nadere informatie

Een opzoekboekje voor insecten en ander klein grut!

Een opzoekboekje voor insecten en ander klein grut! Een opzoekboekje voor insecten en ander klein grut! Over dit zoekboekje Ze kruipen, sluipen, krinkelen en krioelen om ons heen. Onder boomschors verscholen, van de mooiste bloemen proevend, onder je bed

Nadere informatie

GEVELTUINTJES. Meer natuur in de straat

GEVELTUINTJES. Meer natuur in de straat GEVELTUINTJES Meer natuur in de straat Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging Knnv afdeling Delfland Postbus 133 2600AC Delft afdelingdelfland@knnv.nl www.knnv.nl/afdelingdelfland http://twitter.com/#!/knnvafddelfland

Nadere informatie

Bijen en fauna-akkers. Wim Veraghtert & Jens d Haeseleer Natuurpunt Studie

Bijen en fauna-akkers. Wim Veraghtert & Jens d Haeseleer Natuurpunt Studie Bijen en fauna-akkers Wim Veraghtert & Jens d Haeseleer Natuurpunt Studie Bijen en fauna-akkers Wilde bijen, een korte inleiding Het fauna-akkerproject met RL De Voorkempen: onderzoeksvragen en resultaten

Nadere informatie

Voortplanting. Lesbrief. Werkgroep Schoolactiviteiten. I.V.N. afd.hengelo. Tel. O74 2770390

Voortplanting. Lesbrief. Werkgroep Schoolactiviteiten. I.V.N. afd.hengelo. Tel. O74 2770390 Voortplanting Lesbrief Werkgroep Schoolactiviteiten I.V.N. afd.hengelo Tel. O74 2770390 1 Deze lesbrief wordt U aangeboden door het I.V.N. afd. Hengelo Voortplanting = zorgen voor jonge planten A. Inleiding

Nadere informatie

DAGVLINDERS ABTSWOUDSE BOS 2015 VLINDERMONITOR-VLINDERBIOTOOP. dagpauwoog

DAGVLINDERS ABTSWOUDSE BOS 2015 VLINDERMONITOR-VLINDERBIOTOOP. dagpauwoog DAGVLINDERS ABTSWOUDSE BOS 2015 VLINDERMONITOR-VLINDERBIOTOOP dagpauwoog Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging KNNV afdeling Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT afdelingdelfland@knnv.nl www.knnv.nl/afdelingdelfland

Nadere informatie

Notitie. Inleiding. Achtergrond bijen. Moerland, W. (bsr) & S. Jaarsma (NMR) Groene daken als leefgebied voor wilde bijen

Notitie. Inleiding. Achtergrond bijen. Moerland, W. (bsr) & S. Jaarsma (NMR) Groene daken als leefgebied voor wilde bijen Notitie Opdrachtgever: Auteur: Betreft: n.v.t. Projectnummer: 2012-12-2 Datum: 03-04-2012 Status: Moerland, W. (bsr) & S. Jaarsma (NMR) Groene daken als leefgebied voor wilde bijen definitief bezoekadres:

Nadere informatie

Massale hommelsterfte onder lindes

Massale hommelsterfte onder lindes Rijksuniversiteit Groningen Wetenschapswinkel Biologie Rapport 57 Massale hommelsterfte onder lindes Giftige nectar of hongerdood door voedselconcurrentie? Willemien Kleefsman 1 Wetenschapswinkel Biologie

Nadere informatie

Nieuwsbrief Sectie Hymenoptera

Nieuwsbrief Sectie Hymenoptera nummer april Nieuwsbrief Sectie Hymenoptera Nederlandse Entomologische Vereniging In dit nummer onder meer: Verslag excursie naar Schouwen#Duiveland Aantekeningen bij de biologie van Chrysis angustula

Nadere informatie

Bijenonderzoek in Nederland

Bijenonderzoek in Nederland 141 Synthese Bijenonderzoek in Nederland Theo M.J. Peeters Jinze Noordijk TREFWOORDEN Apidae s.l., bedreigingen, bescherming, diversiteit, levenscyclus, symbiose Entomologische Berichten 72 (1-2): 141-145

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, 24 en 25 februari 2014

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, 24 en 25 februari 2014 De Wiershoeck- Kinderwerktuin, 24 en 25 februari 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Voor dinsdag stond een excursie gepland, maar de weersverwachting was een beetje pessimistisch en daarom was ik ook

Nadere informatie

Workshop. Bijenhotel

Workshop. Bijenhotel Workshop Bijenhotel 1 Blauwe ertsbij 2 Kleine roetbij Wespbij Zweefvlieg - grote ogen - 1 paar vleugels 3 - korte antennes 4 Bij of Wesp? Bijen - Stuifmeel en nectar (larvenvoedsel) - Verzamelapparaat

Nadere informatie

Lesbrief groep 7 8. Inhoudsopgave. Insecten. Soorten. Knipblad. Vlinders lokken. Leefgebied van de vlinder. Stripverhaal

Lesbrief groep 7 8. Inhoudsopgave. Insecten. Soorten. Knipblad. Vlinders lokken. Leefgebied van de vlinder. Stripverhaal Lesbrief groep 7 8 Inhoudsopgave Insecten Soorten Knipblad Vlinders lokken Leefgebied van de vlinder Stripverhaal Maak van de tuin een vlindertuin Trek Eten en gegeten worden De verdelgers De voedselketen

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 21 april Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 21 april Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 21 april 2015 Beste natuurliefhebber/- ster, Dit verslag is oud nieuws. We waren een paar weken afwezig, daardoor was ik gescheiden van mijn computer en moest dit

Nadere informatie

7.4 TAKEN EN BEVOEGDHEDEN SECRETARIS

7.4 TAKEN EN BEVOEGDHEDEN SECRETARIS 7.4 TAKEN EN BEVOEGDHEDEN SECRETARIS Geldig tot: juni 2014 Functionaris Naam Paraaf Voorzitter Geert van Poelgeest Secretaris Edith Vasbinder KNNV afdeling Delfland 1. INLEIDING De secretaris maakt onderdeel

Nadere informatie

De stadswijk als bijenbarrière

De stadswijk als bijenbarrière 2014 Van Hall Larenstein Michiel van Welsem De stadswijk als bijenbarrière Werkt stedelijk gebied als een barrière voor bijen rondom stadsnatuur gebieden? De potentiële barrièrewerking van stedelijk gebied

Nadere informatie

Honingbijen en wilde bijen zijn concurrenten

Honingbijen en wilde bijen zijn concurrenten I.-.,.a...."...- ",.b.,".,.'...,...,..u."...,. ",... U.".".,."..." Honingbijen en wilde bijen zijn concurrenten Arie Koster In 'De Levende Natuur' van maart 1998 wordt door Brugge et al. de vraag gesteld

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 3 mei 2016. Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 3 mei 2016. Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 3 mei 2016 Beste natuurliefhebber/-ster, Het was een heel aangename dag, maar er was minder te zien dan ik had gehoopt/verwacht. Twee dagen eerder waren we in de Hortus

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 17 juni 2014. Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 17 juni 2014. Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 17 juni 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Het was een mooie dag, meestal zonnig en soms bewolkt. Er stond wel een stevige wind, maar al met al was het een dag waarop

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag en donderdag Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag en donderdag Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 30-08 en donderdag 01-09 2016 Beste natuurliefhebber/-ster, Het was afgelopen dinsdag heerlijk nazomerweer, maar ik zag maar weinig interessante insecten. Gelukkig

Nadere informatie

Ecologische beoordeling van herinrichting terrein aan Westerdijk te Hoorn

Ecologische beoordeling van herinrichting terrein aan Westerdijk te Hoorn 1 Ecologische beoordeling van herinrichting terrein aan Westerdijk te Hoorn Opdrachtgever Referentie Gemeente Hoorn Vries, E.W. de, 2014. Ecologische beoordeling van herinrichting terrein aan de Westerdijk

Nadere informatie

Vraag 1. Waarom moet je goed voor de rupsen zorgen als je vlinders wilt hebben?

Vraag 1. Waarom moet je goed voor de rupsen zorgen als je vlinders wilt hebben? Naam: VLINDERS Vlinders zijn niet weg te denken uit onze leefomgeving. In het voorjaar kunnen we haast niet wachten tot de eerste Kleine vosjes of Citroenvlinders zich laten zien. En dan in de zomer en

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 De bijen van Nederland

Hoofdstuk 4 De bijen van Nederland Hoofdstuk 4 De bijen van Nederland Er zijn in ons land gegevens verzameld over meer dan 350 soorten bijen. Daaruit blijkt dat het met veel soorten niet echt goed gaat. Om een beeld te geven van de grote

Nadere informatie

Iets over mijzelf. Wilde Bijen. Dit zijn wel bijen. Wat zijn bijen en wat niet? Honingbij. Goudwesp. Zweefvlieg. Sluipwesp Zweefvlieg

Iets over mijzelf. Wilde Bijen. Dit zijn wel bijen. Wat zijn bijen en wat niet? Honingbij. Goudwesp. Zweefvlieg. Sluipwesp Zweefvlieg Iets over mijzelf Wilde Bijen Frans van Alebeek februari 2013 Onderzoek Bijen & Bloemen in de stad (Lelystad) Wat zijn bijen en wat niet? Dit zijn geen bijen Zweefvlieg Goudwesp Sluipwesp Zweefvlieg Zweefvlieg

Nadere informatie

Effecten van honingbijen, Apis mellifera, op insecten in natuurterreinen

Effecten van honingbijen, Apis mellifera, op insecten in natuurterreinen 103 Effecten van honingbijen, Apis mellifera, op insecten in natuurterreinen Erik van der Spek TREFWOORDEN Apidae s.l., bloembezoek, concurrentie, natuurbeheer, richtlijnen Entomologische Berichten 72

Nadere informatie

Den Haag Bij voorbeeld. Initiatiefvoorstel voor bijvriendelijk handelen

Den Haag Bij voorbeeld. Initiatiefvoorstel voor bijvriendelijk handelen Den Haag Bij voorbeeld Initiatiefvoorstel voor bijvriendelijk handelen Inleiding Bijensterfte neemt wereldwijd en in Nederland alarmerend toe. Door het grootschalige gebruik van giftige bestrijdingsmiddelen

Nadere informatie

Beneluxseminarie, workshop bestuivers 08/11/2011 Jens D Haeseleer. Beneluxseminarie Educatie over Biodiversiteit via Voeding. Workshop Bestuivers

Beneluxseminarie, workshop bestuivers 08/11/2011 Jens D Haeseleer. Beneluxseminarie Educatie over Biodiversiteit via Voeding. Workshop Bestuivers Beneluxseminarie, workshop bestuivers 08/11/2011 Jens D Haeseleer Beneluxseminarie Educatie over Biodiversiteit via Voeding Workshop Bestuivers Inhoud Bestuiving Bestuivers Belang van bestuiving voor voedselvoorziening

Nadere informatie

Begin van een hobby (1983)

Begin van een hobby (1983) Wilde Bijen Frans van Alebeek april 2011 Voor de KNNV afdeling Lelystad Begin van een hobby (1983) Vosje (Andrena fulva) Signaalbij (Nomada signata) Grote wolzwever (Bombylus major) Insecten in Nederland

Nadere informatie

Diversiteit van planten en bloembezoekende insecten in relatie tot landgebruik

Diversiteit van planten en bloembezoekende insecten in relatie tot landgebruik 193 Diversiteit van planten en bloembezoekende insecten in relatie tot landgebruik Frank Hoffmann Manja M. Kwak TREFWOORDEN biodiversiteit, graslandbeheer, slootkanten, wegbermen Entomologische Berichten

Nadere informatie

DNA barcoding. Identificatie van plant en dier

DNA barcoding. Identificatie van plant en dier DNA barcoding Identificatie van plant en dier DNA barcoding Identificatie van plant en dier Berry B. van der Hoorn, Kevin K. Beentjes, Maartje Kijne-van der Sluis Naturalis Biodiversity Center, DNA Barcoding

Nadere informatie

Bloemen en hun bezoekers

Bloemen en hun bezoekers INSTRUCTIEBOEKJE Bloemen en hun bezoekers Scala College Rietvelden 2013 BLOEMEN EN HUN BEZOEKERS a. BESCHRIJVING VAN DE OPDRACHT In deze veldles ga je kijken naar bloemen en de insecten die op bloemen

Nadere informatie

natuurboekje van zomer 2008

natuurboekje van zomer 2008 Kinderbijlage zomer 09-05-2008 12:17 Pagina 1 Limburgs Landschap natuurboekje van zomer 2008 Kinderbijlage zomer 09-05-2008 12:17 Pagina 2 Hoi! Hij lijkt op een mug, maar dan een maatje groter. De langpootmug.

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 19 april Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 19 april Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 19 april 2016 Beste natuurliefhebber/-ster, Eindelijk was het weer eens een zonnige dinsdag, de temperatuur was aangenaam en er was redelijk veel te zien op de tuinen.

Nadere informatie

Wilde bijen in Amsterdam Zuid

Wilde bijen in Amsterdam Zuid Wilde bijen in Amsterdam Zuid Een inventarisatie van wilde bijen in het openbaar groen van stadsdeel Zuid A. Koster F.A.L. Nieuwenhuis Augustus 2014 In opdracht van Gemeente Amsterdam, Stadsdeel Zuid Woord

Nadere informatie

Bijen en zo. Villa Augustus 6 mei 2014. Adriaan Guldemond, CLM Eva Cossee

Bijen en zo. Villa Augustus 6 mei 2014. Adriaan Guldemond, CLM Eva Cossee Bijen en zo Villa Augustus 6 mei 2014 Adriaan Guldemond, CLM Eva Cossee Maar eerst een BIJENQUIZ Alle antwoorden staan in Het lied van de honing Vraag 1: Hoe lang leeft een bijenkoningin? 1 jaar of 5 jaar

Nadere informatie

Tuinen, refugia voor bedreigde wilde bijen?

Tuinen, refugia voor bedreigde wilde bijen? Tuinen, refugia voor bedreigde wilde bijen? RAPPORT Natuur.studie nummer 4 2014 Jens D Haeseleer, Cindy Dubois, Wim Tollenaers, Peter Berx, Jorg Lambrechts, Wouter Vanreusel, Albert Vandyck & Maarten Jacobs

Nadere informatie

FLORA- EN FAUNAONDERZOEK

FLORA- EN FAUNAONDERZOEK 2 FLORA- EN FAUNAONDERZOEK MULTIFUNCTIONEEL CENTRUM, ACHTMAAL THUISVESTER 3 F L O R A - E N F A U N A O N D E R Z O E K H E E R E N B E E K L O O P B O X T E L COLOFON Oisterwijk, 18 september 2012 Opgesteld

Nadere informatie

Middenweg 69 te Limmen

Middenweg 69 te Limmen Toetsing in het kader van de Flora- en faunawet R. de Beer J. Groot 2010 Opdrachtgever Min Architectuur Van der Goes en Groot ecologisch onderzoeks- en adviesbureau Bovendijk 35-G Hazenkoog 35-A 2295 RV

Nadere informatie

Gemeente Heusden Quick-scan Wethouder van Buulweg Nieuwkuijk

Gemeente Heusden Quick-scan Wethouder van Buulweg Nieuwkuijk Life+/Blues in the Marshes, actie A-4 Gemeente Heusden Quick-scan Wethouder van Buulweg Nieuwkuijk DE GROOT ECOLOGISCH ADVIES EN INRICHTING Gemeente Heusden Quick-scan Wethouder van Buulweg Nieuwkuijk

Nadere informatie

Het bijenrijk van het Tolkamerdijkje

Het bijenrijk van het Tolkamerdijkje Het bijenrijk van het Tolkamerdijkje Frank Kok & Jan Smit 3) Hoe is deze ecologisch te karakteriseren? 4) Hoe verhoudt de biodiversiteit van het Tolkamerdijkje zich tot andere gebieden in het rivierengebied?

Nadere informatie

Bijenmonitoren docentendeel

Bijenmonitoren docentendeel Bijenmonitoren docentendeel De doelen van deze les zijn: -Leerlingen kennen de kenmerken van een insect. -Leerlingen kunnen bijen van andere insecten onderscheiden. -Leerlingen kunnen werken met de zoekkaart

Nadere informatie

WILDE BIJEN IN DEN HAAG

WILDE BIJEN IN DEN HAAG WILDE BIJEN IN DEN HAAG EEN VERSLAG VAN DE BIJENMONITOR 2012 Haags Milieucentrum Riviervismarkt 5 2513 AM DEN HAAG 070-361 69 69 info@haagsmilieucentrum.nl www.haagsmilieucentrum.nl www.facebook.com/haagsmilieucentrum

Nadere informatie

Voorjaarsweekend Tuinplezier EEN TUIN VOL LEVEN. De Botanische Tuinen van de Universiteit Utrecht maart Drachtplanten - Bijenplanten

Voorjaarsweekend Tuinplezier EEN TUIN VOL LEVEN. De Botanische Tuinen van de Universiteit Utrecht maart Drachtplanten - Bijenplanten Voorjaarsweekend Tuinplezier EEN TUIN VOL LEVEN De Botanische Tuinen van de Universiteit Utrecht 11-12 maart 2017 Drachtplanten - Bijenplanten planten voor bijen, vlinders en andere bloembezoekers Deze

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 september 2015. Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 september 2015. Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 september 2015 Beste natuurliefhebber/- ster, Het was opnieuw een heel aardige dag. Er stond vrij veel wind, dat was jammer / lastig, maar het bleef langer droog

Nadere informatie

Molenweg te Berkel en Rodenrijs

Molenweg te Berkel en Rodenrijs Molenweg te Berkel en Rodenrijs Toetsing in het kader van de Flora- en faunawet R. de Beer J. Groot 2010 Opdrachtgever Gemeente Lansingerland Van der Goes en Groot ecologisch onderzoeks- en adviesbureau

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, woensdag 8 juni Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, woensdag 8 juni Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, woensdag 8 juni 2016 Beste natuurliefhebber/-ster, Op deze druilerige woensdagochtend fietste ik naar Sipkes in de stad (Groningen) met in de fietstas oude fotoapparatuur

Nadere informatie

Van veenweidegebied tot bijenlandschap. Menno Reemer

Van veenweidegebied tot bijenlandschap. Menno Reemer Van veenweidegebied tot bijenlandschap Menno Reemer Hoeveel soorten bijen komen er in Nederland voor? Foto s Roy Kleukers Foto Roy Kleukers Honingbij Honingbij, een apart geval Foto Roy Kleukers Sociale

Nadere informatie

Inspiratiemiddag W&T: De wereld van planten

Inspiratiemiddag W&T: De wereld van planten Inspiratiemiddag W&T: De wereld van planten De wetenschapper of onderzoeker Wat kun je allemaal aan planten onderzoeken? Wat kun je allemaal aan planten onderzoeken? Bestuiving Bloemontwikkeling Plantenziekten

Nadere informatie

WAPENWEDLOOP SURVIVAL OF THE SMARTEST. College 2 Mimicry

WAPENWEDLOOP SURVIVAL OF THE SMARTEST. College 2 Mimicry WAPENWEDLOOP SURVIVAL OF THE SMARTEST College 2 Mimicry PROGRAMMA 1. Veelzijdig verrassend 2. Mimicry 3. Bommen en granaten 4. Chemische oorlogvoering Mimicry Afgeleid van het Griekse mimetikos = nabootsen

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Tuinen voor bijen, KNNV afdeling Delfland, Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging

Inhoudsopgave. Tuinen voor bijen, KNNV afdeling Delfland, Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging Tuinen voor bijen Particuliere tuinen als leefgebied voor bijen Landscape & Environment Management Hogeschool INHolland Delft Steven Campbell 477462 LEM4 Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging

Nadere informatie

Nieuwsbrief ef Sectie Hymenoptera

Nieuwsbrief ef Sectie Hymenoptera nummer 2 april 2011 Nieuwsbrief ef Sectie Hymenoptera Nederlandse Entomologische Vereniging In dit nummer onder meer: Verslag excursie boswachterij Staphorst 2010 De Dageraadbij Andrena nycthemera staat

Nadere informatie

Sectie Hymenoptera. nummer 31 april 2010. Nieuwsbrief. Nederlandse Entomologische Vereniging

Sectie Hymenoptera. nummer 31 april 2010. Nieuwsbrief. Nederlandse Entomologische Vereniging + nummer 31 april 2010 Nieuwsbrief Sectie Hymenoptera Nederlandse Entomologische Vereniging In dit nummer onder meer: Acantholyda hieroglyphica (Symphyta, Pamphiliidae), zeldzaam of toch niet? Waarnemingen

Nadere informatie

Verslagen. APIS-hokken: nog 84 uren hokken in 2008!

Verslagen. APIS-hokken: nog 84 uren hokken in 2008! APIS-hokken: nog 84 uren hokken in 2008! Theo Peeters Het project APIS-hokken (AtlasProject Inventarisatie Saaie hokken) nadert haar eind. het teruglezen van de APIS-hokkeninformatie in vorige nieuwsbrieven,

Nadere informatie

Bijlage 1: Dorpsstraat 71 te Nibbixwoud, Toetsing in het kader van de Flora- en faunawet

Bijlage 1: Dorpsstraat 71 te Nibbixwoud, Toetsing in het kader van de Flora- en faunawet Bijlage 1: Dorpsstraat 71 te Nibbixwoud, Toetsing in het kader van de Flora- en faunawet Dorpsstraat 71 te Nibbixwoud Toetsing in het kader van de Flora- en faunawet R. de Beer J. Groot 2010 Opdrachtgever

Nadere informatie

INSECTEN. werkboekje

INSECTEN. werkboekje INSECTEN werkboekje 20 maart 2009 Dag lieve kleine vlinder Waar vlieg je toch naartoe? Breng jij misschien de eitjes weg, ben jij nu al moe? Jouw eitjes worden rupsjes. die groeien heel erg vlug. ook krijgen

Nadere informatie

NME-leerroute Kleine inwoners van de stad 8

NME-leerroute Kleine inwoners van de stad 8 NME-leerroute Kleine inwoners van de stad 8 Groep 1 Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen Tijdens deze wandeling ontdekken we meer over de bijen, kleine maar belangrijke inwoners van de stad.

Nadere informatie

Benonistraat in Zuidoostbeemster

Benonistraat in Zuidoostbeemster Benonistraat in Zuidoostbeemster Toetsing in het kader van de Flora en faunawet J. Groot 2014 Opdrachtgever De Beemster Compagnie G&G advies 2014 Versie Datum Concept 7 5 2014 Eindrapport 12 5 2014 Bovendijk

Nadere informatie

Natuur & Milieu Educatie

Natuur & Milieu Educatie Natuur & Milieu Educatie Groep 4-5 Het kleine diertjes hotel Excursie Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Leerdoelen, doelgroep, samenvatting 3. Lesschema

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 12 juli Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 12 juli Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 12 juli 2016 Beste natuurliefhebber/-ster, Er stond een vrij stevige bries en de weersverwachting voor in de loop van de middag was niet bijzonder gunstig, maar het

Nadere informatie

Opdrachten behorende bij les 2. Anatomie van de honingbij

Opdrachten behorende bij les 2. Anatomie van de honingbij Opdrachten behorende bij les 2. Anatomie van de honingbij In deze les ga je leren hoe de honingbij is opgebouwd. Je gaat bijen vergelijken met andere dieren en je gaat drie mooie tekeningen maken van de

Nadere informatie

Kalkman (ed) 2008 BIJEN

Kalkman (ed) 2008 BIJEN 192 Kalkman (ed) 2008 BIJEN INLEIDING Iedereen kent de honingbij, die in grote sociale volken leeft en honing produceert. Naast deze honingbij komen er in Nederland nog zo'n 340 andere bijensoorten voor,

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 28 juli 2015. Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 28 juli 2015. Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 28 juli 2015 Beste natuurliefhebber/- ster, De verwachte (korte) regenbuien vielen inderdaad en ik kwam daardoor niet geheel droog aan bij De Wiershoeck. Ook de excursie

Nadere informatie

(Ge)wilde bijen monitoren! Bijen in het algemeen. Geleedpotigen. Bijen, wespen en vliegen. Dezelfde soort? Waar gaan we het over hebben vanavond?

(Ge)wilde bijen monitoren! Bijen in het algemeen. Geleedpotigen. Bijen, wespen en vliegen. Dezelfde soort? Waar gaan we het over hebben vanavond? Waar gaan we het over hebben vanavond? over bijen in het algemeen en : waarom monitoren? wáár vind je bijen? En hoe kun je ze helpen? (Ge)wilde bijen monitoren! welke soorten doen mee? en wat valt er over

Nadere informatie