Een opzoekboekje voor insecten en ander klein grut!

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een opzoekboekje voor insecten en ander klein grut!"

Transcriptie

1 Een opzoekboekje voor insecten en ander klein grut!

2 Over dit zoekboekje Ze kruipen, sluipen, krinkelen en krioelen om ons heen. Onder boomschors verscholen, van de mooiste bloemen proevend, onder je bed schuilend, je vindt ze overal, de insecten, slakken, spinnen en veelpotigen, uit dit boekje. Toch zijn er weinig mensen die deze dieren kennen. Daarom dit boekje als inleiding tot de vieze-beesten-kunde. Hoe ga je te werk? 1. Vang een diertje in een potjesloep. Als je het deksel dichtschroeft, zorg dan dat er geen pootjes of vleugels tussen het deksel terechtkomen. Steek nooit meerdere dieren samen in een doosje. Het gebeurt vaak dat de één de ander wel lekker vindt. 2. Neem dit boekje op blz 2 en bekijk het dier goed: Hoeveel poten heeft je dier? Volg de pijl met het juiste aantal poten. Staat er bvb ga dan naar bladzijde Op bladzijde 5 staat er een vraag die je kan beantwoorden met ja of nee. Bekijk je dier, beantwoord de vraag en volg de pijl met het juiste antwoord. Is je antwoord juist dan vind je vast een tekening van je dier( of een dier dat er op lijkt ) er onder. 4. Natuurlijk staan niet alle ongewervelde dieren in dit boek. Van de insecten alleen al lopen er zo enkele soorten rond. Dat zou dan wel een héél dik boek moeten zijn. Wel kom je te weten tot welke orde of familie je dier behoort. 5. Ben je klaar met je dier, zet het dan terug op de plaats of plant waar je hem gevonden hebt. Sommige dieren, zoals bvb rupsen, zijn zeer kieskeurige eters, zij eten maar van één bepaalde plantensoort. Zet je ze dan op een andere plant dan is de kans groot dat ze sterven van de honger.

3 3 Slakken & Wormen Schaaldieren & Veelpotigen 10 tot 300 Hoeveel poten heeft je dier? 6 5 Insecten 8 18 Spinachtigen

4 Heeft je dier voelhorens? huisjesslakken Slakken Gewone tuinslak Witgerande tuinslak Segrijnslak Naaktslakken 4 Tijgerslak Gewone wegslak 3

5 Is je dier in segmenten verdeeld? Wormen & larven regenworm Ronde worm larve 4

6 Zijn de achterpoten grote springpoten? Sprinkhaan Heeft het dier een tang aan het achterlijf en lange voelsprieten? 6 Oorworm 5

7 Heeft het dier schildjes op de rug die de vleugels bedekken? 9 Ga door naar blz 7 6

8 Houdt je dier zijn vleugels als een dakje boven het achterlijf? Het lijkt net een omgekeerd roeibootje! Cicaden Liggen de schildjes gekruist over elkaar zodat je verschillende driehoekjes ziet en soms ook een stukje van de vleugels? Wantsen 8 7

9 Heeft je dier schildjes op de rug die de vleugels bedekken? Kevers lieveheersbeestje haantje loopkever snuitkever 9 soldaatje boktor penseelkever kortschildkever meikever 8

10 Het dier heeft ondoorzichtige vleugels en lange antennes met knotsjes aan het uiteinde? In rust houdt hij de vleugels boven het lichaam? kleine vos Gehakkelde aurelia blauwtje 10 landkaartje atalanta dagpauwoog koninginnepage koolwitje zandoogje 9

11 Het dier heeft ondoorzichtige vleugels? In rust houdt hij de vleugels als een driehoek tegen het lichaam? brandnetelmotje roesje pistooltje 11 rood weeskind langsprietmot zomervlinder 10

12 Het dier heeft 2 doorzichtige vleugels + 2 haltertjes en een zéér slank lichaam? Muggen 12 langpootmug steekmug 11

13 Heeft het dier 2 vleugels, een dik lijf en korte antennes? Vliegen zweefvlieg bromvlieg daas 13 keizersvlieg strontvlieg 12

14 Heeft het dier 4 vleugels, zéér korte antennes, grote ogen en een lang (minstens 2,5 cm) achterlijf? Libellen waterjuffers glazenmakers 14 13

15 Heeft het dier 4 vleugels, een slanke taille en lange antennes? Bijen, hommels & wespen wesp sluipwesp 15 honingbij hommel 14

16 Je dier is klein en zit met velen samen op plantenstengels Je dier heeft een lange snuit en een oranje punt aan het achterlijf? Bladluis Schorpioenvlieg Je dier heeft lange antennes en vleugels met veel aderen? Gaasvliegen Het dier heeft 2 of 3 staartdraden? Eendagsvlieg 16 15

17 Je dier is kleiner dan 5 mm, heeft een smalle taille en geknikte antennes Mieren Het dier heeft geen vleugels en is kleiner dan 5 mm. Het zit met velen samen op plantenstengels? Bladluizen 17 16

18 Je dier heeft geen vleugels en lijkt wel een rups? Insectenlarven larve van lieveheersbeestje larve van loopkever 18 rups beervlinder wilgenhoutrups 17

19 Mijn dier heeft 8 poten. Het is kleiner dan 5 mm. Heeft het scharen als een schorpioen? Bastaardschorpioen Mijn dier heeft 8 poten. Het is kleiner dan 5 mm. Zijn de poten korter dan het lijf? Mijten & teken 19 18

20 Mijn dier heeft 8 poten. Bestaat het lijf uit 2 delen? hooiwagen hooiwagen hangmatspin zebraspin kruisspin kraamwebspin krabspin 19

21 Mijn dier heeft 14 poten? Pissebedden Mijn dier heeft meer dan 14 poten Duizendpoten & miljoenpoten 20

Een bovenbouwproject van IVN Veldhoven Eindhoven Vessem voorjaar 2015

Een bovenbouwproject van IVN Veldhoven Eindhoven Vessem voorjaar 2015 Een bovenbouwproject van IVN Veldhoven Eindhoven Vessem voorjaar 015 Doelgroep: groepen 5 t/m 8 Plaats: Rond de school, in de wijk, in een park, vlindertuin bij d n Aard, Ariespad 5, 550 EZ Veldhoven.

Nadere informatie

HET INSECTENPAD 2 GROEP 5-6

HET INSECTENPAD 2 GROEP 5-6 GROEP 5-6 HET INSECTENPAD 2 De moeder van een duizendpoot is vreselijk ontevreden, Want haar zoontje is zojuist in de sloot gegleden. En als je even rekent, Weet je wat dat betekent: Op zijn hoofd een

Nadere informatie

I NSECTEN 1 Kriebelbeestjes

I NSECTEN 1 Kriebelbeestjes Groep 1-2-3 I NSECTEN 1 Kriebelbeestjes Langzaam, langzaam Slakje kun je niet wat sneller? Heb je geen voetjes net als ik? Wacht maar slakje een ogenblik, Dan haal ik mijn speelgoedwagen En dan kan ik

Nadere informatie

INSECTEN. werkboekje

INSECTEN. werkboekje INSECTEN werkboekje 20 maart 2009 Dag lieve kleine vlinder Waar vlieg je toch naartoe? Breng jij misschien de eitjes weg, ben jij nu al moe? Jouw eitjes worden rupsjes. die groeien heel erg vlug. ook krijgen

Nadere informatie

Auditieve oefeningen bij het thema: Kriebelbeestjes

Auditieve oefeningen bij het thema: Kriebelbeestjes Auditieve oefeningen bij het thema: Kriebelbeestjes Boek van de week: 1; Rupsje Nooitgenoeg 2; Eentje Geentje het lieveheersbeestje 3; 4; Verhaalbegrip: Bij elk boek stel ik de volgende vragen: Wat staat

Nadere informatie

Van eitje tot vlinder

Van eitje tot vlinder Werkblad Van eitje tot vlinder Wat is de goede volgorde van de plaatjes? Begin bij plaatje : de vlinder legt eieren. Schrijf de letter a in hokje. Welk plaatje is de volgende? Zet de letter ervan in hokje

Nadere informatie

Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving

Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving Doelgroep: Groep 6,7 en 8 Leerstofgebied: Natuur en techniek Werkvorm: Buiten in groepjes van 3 leerlingen Duur: 45 minuten buiten + 30 minuten nabespreken in

Nadere informatie

natuurboekje van zomer 2008

natuurboekje van zomer 2008 Kinderbijlage zomer 09-05-2008 12:17 Pagina 1 Limburgs Landschap natuurboekje van zomer 2008 Kinderbijlage zomer 09-05-2008 12:17 Pagina 2 Hoi! Hij lijkt op een mug, maar dan een maatje groter. De langpootmug.

Nadere informatie

Handleiding. Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Handleiding. Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Handleiding Naam opdracht Rupsen en andere insecten op bomen Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec zeer geschikt ongeschikt Benodigde materialen opdrachtblad pen en

Nadere informatie

Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel

Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel Doelgroep: Groep 6 t/m 8 Leerstofgebied: Wereldoriëntatie Werkvorm: Groepjes Duur: ± 30 minuten Doel van de opdracht: Leerlingen leren wat het favoriete voedsel

Nadere informatie

Insecten in de duinen

Insecten in de duinen Insecten in de duinen Onbekend maakt onbemind Wat maakt insecten bijzonder Bouw en levenscyclus Levenswijzen van insecten Leefomgeving Eten en gegeten worden Bestuivers Diversiteit van insecten in de duinen

Nadere informatie

Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel

Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel Doelgroep: Groep 4 t/m 8 Leerstofgebied: Wereldoriëntatie Werkvorm: Groepjes Duur: ± 30 minuten Doel van de opdracht: Leerlingen leren wat het favoriete voedsel

Nadere informatie

I NSECTEN 2. Kleine Beestjessafari

I NSECTEN 2. Kleine Beestjessafari Groep 3 (vanaf april) en groep 4 I NSECTEN 2 Kleine Beestjessafari Vlindertje, vlindertje Niks of niets hindert je Was ik maar net als jij licht als een veertje Vliegensvlug fladder jij Ver weg of dicht

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Lieveheersbeestje Wie het het lieveheersbeestje? Veel mensen vinden insecten, en vooral kevers, maar griezelige beesten. Ze hebben van die rare sprieten op hun kop, van die enge dunne pootjes, En ook hun

Nadere informatie

Limburgs Landschap. natuurboekje van

Limburgs Landschap. natuurboekje van Limburgs Landschap natuurboekje van zomer 2008 Hoi! Hij lijkt op een mug, maar dan een maatje groter. De langpootmug. Veel mensen vinden zo n reuzenmug een lange, dunne griezel. Ze zijn bang dat-ie steekt.

Nadere informatie

BELANGRIJKE ALGEMENE INFORMATIE

BELANGRIJKE ALGEMENE INFORMATIE BELANGRIJKE ALGEMENE INFORMATIE Dit lesprogramma is een uitgave van Stichting Educatieve Natuurtuin Goffert te Nijmegen 2013 1e oplage. Ontwerp & Tekst: Louis van der Heijden Bij het maken van deze lesbrief

Nadere informatie

Kaartenset ongewervelde dieren

Kaartenset ongewervelde dieren Kaartenset ongewervelde dieren Deze set met plaatjes is het eerste deel van de kaartjes met gewervelde- en ongewervelde dieren op. Ieder kaartje bevat een afbeelding van het dier in kwestie, met daarbij

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 16 en vrijdag 19 september 2014

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 16 en vrijdag 19 september 2014 De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 16 en vrijdag 19 september 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Het was dinsdag opnieuw een heerlijke dag om lekker over de tuinen te struinen. Ik vond het opnieuw

Nadere informatie

De kleine beestjesclub

De kleine beestjesclub Thema: mini Biologie Dieren Insecten en spinnen Moeilijkheid: * Tijdsduur: ** Juf Nelly De kleine beestjesclub Doel: Na deze opdracht weet je meer over verschillende insecten Uitleg opdracht Je luistert

Nadere informatie

Kleine beestjes Tijdstip: Deze activiteit kan in de lente, zomer of herfst en door alle groepen gedaan worden.

Kleine beestjes Tijdstip: Deze activiteit kan in de lente, zomer of herfst en door alle groepen gedaan worden. KB0 Tijdsinvestering: 60 minuten Kleine beestjes Tijdstip: Deze activiteit kan in de lente, zomer of herfst en door alle groepen gedaan worden. 1. Inleiding Kleine beestjes vinden kun je overal en in elk

Nadere informatie

KRIEBELENDE KRUIPERTJES

KRIEBELENDE KRUIPERTJES 27 Plattegrond Dreuzelpad: KRIEBELENDE KRUIPERTJES Dit boekje is onderdeel van het eindproject van de IVN natuurgidsencursus van Henriëtte Beers, Fred van Hoof en Afke Schoo. Maart 2003. IVN afd. Bergeijk-Eersel

Nadere informatie

KRIEBELENDE KRUIPERTJES

KRIEBELENDE KRUIPERTJES KRIEBELENDE KRUIPERTJES Een insectenwandeling over het dreuzelpad door natuurtuin 't Loo voor kinderen van groep 6,7 en 8. 2 Een tocht over insecten door de natuurtuin 't Loo over het dreuzelpad. Geschikt

Nadere informatie

Bloemen en hun bezoekers

Bloemen en hun bezoekers Voorjaarsproject 2017 bloemen en hun bezoekers voor groep 1 t/m 8 van de basisschool Bloemen en hun bezoekers Voorjaarsproject 2017 van IVN Veldhoven Eindhoven Vessem. We gaan op zoek naar bloembezoekers.

Nadere informatie

KRIEBELENDE KRUIPERTJES

KRIEBELENDE KRUIPERTJES 13 Plattegrond dreuzelpad KRIEBELENDE KRUIPERTJES Dit boekje is onderdeel van het eindproject van de IVN natuurgidsencursus van Henriëtte Beers, Fred van Hoof en Afke Schoo. Maart 2003. IVN afd. Bergeijk-Eersel

Nadere informatie

KRIEBELENDE KRUIPERTJES

KRIEBELENDE KRUIPERTJES KRIEBELENDE KRUIPERTJES Een insectenwandeling over het dreuzelpad door natuurtuin 't Loo voor kinderen van groep 1-4 onder leiding van een volwassene. 2 Een insectentocht over het dreuzelpad door natuurtuin

Nadere informatie

Opmerking voor de docent. Dieren determineren. Werkwijze

Opmerking voor de docent. Dieren determineren. Werkwijze Opmerking voor de docent. Verspreid door het lokaal ongeveer 30 dieren met een nummer en de naam van de soort. Gebruik preparaten, opgezette dieren eventueel platen. Vermeld eventueel bij het dier enkele

Nadere informatie

Limburgs Landschap. natuurboekje van

Limburgs Landschap. natuurboekje van Limburgs Landschap natuurboekje van herfst 2008 Hoi! De ene kastanjeboom is de andere niet. Er zijn wilde en tamme kastanjebomen. Vanaf oktober gaan mensen kastanjes rapen. Zakken vol! Zijn dat nu wilde

Nadere informatie

Insecteneter Lerarenblad 3e graad

Insecteneter Lerarenblad 3e graad Lerarenblad 1 Serie Lekker eten: vlieg en mug De leerlingen kunnen voorbeelden geven van wat een boerenzwaluw eet. De leerlingen weten dat de boerenzwaluw z'n eten al vliegend vangt en dat de zwaluw hierdoor

Nadere informatie

Info plus Ongewervelden

Info plus Ongewervelden Project Dieren F- verrijking week 7 Info plus Ongewervelden Lees de extra informatie in je boek op bladzijde 126 t/m 129 over spinnen. De opdrachten hoef je niet te maken. Ongewervelden De hoeveelheid

Nadere informatie

Doel: De kinderen kunnen de verschillende kleine beestjes benoemen en kunnen aangeven hoe deze dieren leven.

Doel: De kinderen kunnen de verschillende kleine beestjes benoemen en kunnen aangeven hoe deze dieren leven. Doel: De kinderen kunnen de verschillende kleine beestjes benoemen en kunnen aangeven hoe deze dieren leven. Achtergrondinformatie: Insecten hebben altijd 6 poten en een lijf wat is opgebouwd uit 3 delen:

Nadere informatie

DETERMINEERTABEL VOOR BODEMORGANISMEN

DETERMINEERTABEL VOOR BODEMORGANISMEN DETERMINEERTABEL VOOR BODEMORGANISMEN START Deze eenvoudige tel is een ewerking vn een tel opgesteld door dr. M.J Vn Dijck - de meeste figuren zijn vn F. Thewissen. De fmetingen zijn gemiddelde wrden en

Nadere informatie

Rick Ruiten G&I 1C Dode dieren in en om het huis.

Rick Ruiten G&I 1C Dode dieren in en om het huis. Rick Ruiten G&I 1C Dode dieren in en om het huis. Aan het begin had ik geen idee wat ik precies wilde doen, maar ik wilde iets dat zou opvallen in vergelijking tot de anderen. Na het hoorcollege aan het

Nadere informatie

Les 5 Een goede bodem

Les 5 Een goede bodem Pagina 1 Les 5 Een goede bodem 1 Bodemsoorten-/Composthooples Er zijn verschillende soorten grond in Nederland. Elke soort grond is anders. Sommige planten houden van arme, voedingsloze grond en anderen

Nadere informatie

Levenscyclus natuurlijke vijanden in de aardappelteelt

Levenscyclus natuurlijke vijanden in de aardappelteelt Levenscyclus natuurlijke vijanden in de aardappelteelt Zweefvliegen Syrphidae 35 dagen ± 2 mm groot. Ze lijken op kleine rijstkorrels; langwerpig glanzend wit en hebben aan de buitenkant een netvormige

Nadere informatie

ONDERZOEKERS:...(vul je naam in) Volg de aanwijzingen en ontdek met de cijfercode wat de naam van de boom is. Onze boom heet :...

ONDERZOEKERS:...(vul je naam in) Volg de aanwijzingen en ontdek met de cijfercode wat de naam van de boom is. Onze boom heet :... Rode opdracht: bomen Pak de boomzoeker 1, 2 en 3 uit de werkmap Volg de aanwijzingen en ontdek met de cijfercode wat de naam van de boom is. Onze boom heet :... Als je naar de takken van de boom kijkt,

Nadere informatie

De indeling van het dierenrijk zie je hieronder in de mindmaps van Brent, Guus en Febe!

De indeling van het dierenrijk zie je hieronder in de mindmaps van Brent, Guus en Febe! Deze krant is het overzicht van het dierenrijk zoals we het in klas 6 zagen. Ze werd gemaakt naar aanleiding van de tentoonstelling en de uitstap naar het natuurhistorisch museum van Doornik! De indeling

Nadere informatie

Broodje gezond. Veel mensen hebben het druk. Ze hebben niet veel tijd om te eten. Ze kopen vlug een broodje gezond. Zo eten ze toch verse groenten.

Broodje gezond. Veel mensen hebben het druk. Ze hebben niet veel tijd om te eten. Ze kopen vlug een broodje gezond. Zo eten ze toch verse groenten. Centrum Basiseducatie Brusselleer Oefenmap lezen en schrijven p. 1 Broodje gezond Veel mensen hebben het druk. Ze hebben niet veel tijd om te eten. Ze kopen vlug een broodje gezond. Zo eten ze toch verse

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 20 juni Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 20 juni Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 20 juni 2017 Beste natuurliefhebber/-ster, De dag begon een beetje grijs en relatief koel, maar tegen de middag werd het zonniger en warmer. Tegelijkertijd werden

Nadere informatie

Nationaal Park Hollandse Duinen

Nationaal Park Hollandse Duinen Nationaal Park Hollandse Duinen 5000 Soortenjaar 2018 Bekendheid Nationaal Park vergroten Een jaar lang aandacht voor de rijkdom van Hollandse Duinen Een jaar lang veldvrijwilligers ondersteunen bij veldactiviteiten

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, woensdag 19 augustus 2015

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, woensdag 19 augustus 2015 De Wiershoeck- Kinderwerktuin, woensdag 19 augustus 2015 Beste natuurliefhebber/- ster, De dinsdagexcursie ging niet door i.v.m. de regen, bovendien was ik verhinderd. Maar woensdag was een prachtige dag

Nadere informatie

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg Doelgroep: Groep 4 t/m 8 Lesduur: ± 45 minuten Werkvorm: Groepjes of alleen Leerstofgebied: Wereldoriëntatie Doel van de opdracht: Het leren herkennen van een bij,

Nadere informatie

Lesbrief groep 7 8. Inhoudsopgave. Insecten. Soorten. Knipblad. Vlinders lokken. Leefgebied van de vlinder. Stripverhaal

Lesbrief groep 7 8. Inhoudsopgave. Insecten. Soorten. Knipblad. Vlinders lokken. Leefgebied van de vlinder. Stripverhaal Lesbrief groep 7 8 Inhoudsopgave Insecten Soorten Knipblad Vlinders lokken Leefgebied van de vlinder Stripverhaal Maak van de tuin een vlindertuin Trek Eten en gegeten worden De verdelgers De voedselketen

Nadere informatie

Prooiherkenning bij Steenuilen

Prooiherkenning bij Steenuilen Prooiherkenning bij Steenuilen Noteren Van belang is het te noteren: - datum (gebeurt automatisch) - tijdstip waarop de prooi binnengebracht wordt (graag zo nauwkeurig mogelijk op de minuut af) - wie brengt

Nadere informatie

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg? 1

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg? 1 Bij, wesp, hommel of zweefvlieg? 1 Doelgroep: Groep 4 t/m 8 Lesduur: Werkvorm: Leerstofgebied: ± 45 minuten Groepjes of zelfstandig Wereldoriëntatie Doel van de opdracht: Het leren herkennen van een bij,

Nadere informatie

Opdrachten behorende bij les 2. Anatomie van de honingbij

Opdrachten behorende bij les 2. Anatomie van de honingbij Opdrachten behorende bij les 2. Anatomie van de honingbij In deze les ga je leren hoe de honingbij is opgebouwd. Je gaat bijen vergelijken met andere dieren en je gaat drie mooie tekeningen maken van de

Nadere informatie

natuurboekje van herfst 2008

natuurboekje van herfst 2008 Kinderbijlage herfst 01-08-2008 16:05 Pagina 1 Limburgs Landschap natuurboekje van herfst 2008 Kinderbijlage herfst 01-08-2008 16:05 Pagina 2 Hoi! De ene kastanjeboom is de andere niet. Er zijn wilde en

Nadere informatie

ONTDEKKINGSTOCHT IN DE NATUUR

ONTDEKKINGSTOCHT IN DE NATUUR DOELGROEP: basisschool THEMA: natuur MOEILIJKHEIDSGRAAD: aan te passen aan leeftijd/vaardigheden van de leerlingen -*- ONTDEKKINGSTOCHT IN DE NATUUR Dit is een voorbereiding op een ontdekkingstocht in

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 april Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 april Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 15 april 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Doordat we anderhalve week afwezig waren komt dit verslag later dan gebruikelijk. Intussen ben ik vergeten hoe de omstandigheden

Nadere informatie

natuurboekje van zomer 2017

natuurboekje van zomer 2017 natuurboekje van zomer 2017 HOI! HÉ, KIJK, IS DAT EEN WESP? Hij schiet van links naar rechts, omhoog, omlaag. Soms hangt hij stil in de lucht, als een helikopter. Maar vliegt een wesp op die manier? Nee!

Nadere informatie

Insect Consultancy. Insect Consultancy. Henk Vlug www.insectconsultancy.nl

Insect Consultancy. Insect Consultancy. Henk Vlug www.insectconsultancy.nl Insect Consultancy Insect Consultancy Henk Vlug www.insectconsultancy.nl Biodiversiteit insectenfauna van bomen en hun omgeving PLANTENRIJK DIERENRIJK ONGEWERVELDEN ZOOGDIEREN GELEEDPOTIGEN VOGELS OVERIGE

Nadere informatie

Bodemhelden infokaarten

Bodemhelden infokaarten DEPARTEMENT LEEFMILIEU NATUUR & ENERGIE Bodemhelden infokaarten www.bodemhelden.be Colofon: Vlaamse overheid, Departement Leefmilieu, Natuur en Energie Afdeling Land en Bodembescherming, Ondergrond, Natuurlijke

Nadere informatie

Beste natuurliefhebber/- ster,

Beste natuurliefhebber/- ster, Beste natuurliefhebber/- ster, In verband met voorbereidende werkzaamheden voor een paar nogal ingrijpende klussen in ons huis waren Monica en ik de vorige dinsdag aan huis gekluisterd. Dus maakte ik geen

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 18 februari 2014. Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 18 februari 2014. Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 18 februari 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Het was afgelopen dinsdag beslist niet koud, de wind was ook niet echt hinderlijk, maar de zon liet helaas verstek

Nadere informatie

Ontdek meer over bodemhelden

Ontdek meer over bodemhelden Ontdek meer over bodemhelden kleuters en 1 ste graad basisonderwijs DEPARTEMENT LEEFMILIEU NATUUR & ENERGIE www.bodemhelden.be ONTDEK MEER OVER BODEMHELDEN: kleuters en 1 ste graad basisonderwijs Extra

Nadere informatie

Reflectiekaart. Vooraf: Wat moeten ze kunnen: Wat moeten ze kennen: Omschrijf wat kinderen volgens jou moeten kennen en kunnen

Reflectiekaart. Vooraf: Wat moeten ze kunnen: Wat moeten ze kennen: Omschrijf wat kinderen volgens jou moeten kennen en kunnen Reflectiekaart 3.2.3.09 Dieren uit de hele wereld met elkaar vergelijken en classificeren: ongewervelde dieren (insecten) / gewervelde dieren(vissen, amfibieën, reptielen, vogels, zoogdieren). Omschrijf

Nadere informatie

INSECTEN EN SPINACHTIGEN

INSECTEN EN SPINACHTIGEN INSECTEN EN SPINACHTIGEN WERKBLAD BOUW EN ONTWIKKELING Bouw 1. Het aantal looppoten is een belangrijk criterium om vertegenwoordigers van de stam van de geleedpotigen (80% van de gekende diersoorten!)

Nadere informatie

COMPOSTEREN MET KINDEREN WERKBLAD 24. Duizendpoot in bed

COMPOSTEREN MET KINDEREN WERKBLAD 24. Duizendpoot in bed COMPOSTEREN MET KINDEREN WERKBLAD 24 Duizendpoot in bed COMPOSTEREN MET KINDEREN WERKBLAD 25 Twaalf groepen dieren COMPOSTEREN MET KINDEREN WERKBLAD 26 Instructieblad Jerom knutselen sok stokje prop papier

Nadere informatie

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg Doelgroep: Groep 4 t/m 8 Leerstofgebied: Natuur en techniek Werkvorm: Klassikaal en deels alleen Duur: ± 45 minuten Doel van de opdracht: Leerlingen leren over

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 17 en woensdag 18 oktober Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 17 en woensdag 18 oktober Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 17 en woensdag 18 oktober 2017 Beste natuurliefhebber/-ster, Vergeleken met de voorgaande dagen was het nogal fris, maar toch was het een mooie herfstdag. De zon scheen,

Nadere informatie

Beestige Buren Dieren in de stad DIDACTISCH DOSSIER

Beestige Buren Dieren in de stad DIDACTISCH DOSSIER Museum Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen Beestige Buren Dieren in de stad van 18 oktober 2000 tot 31 maart 2002 in het Museum voor Natuurwetenschappen DIDACTISCH DOSSIER Een permanente

Nadere informatie

BUITEN BUITETENBEES TJ ES BEESTJES NICK NICK BA KER BAKER NICK ONTDEK DE WERELD VAN INSECTEN. Nick baker leert je anders. kijken naar enge beestjes.

BUITEN BUITETENBEES TJ ES BEESTJES NICK NICK BA KER BAKER NICK ONTDEK DE WERELD VAN INSECTEN. Nick baker leert je anders. kijken naar enge beestjes. , ORN OPSP N RN V R OBS KN RZO D N O, ORN OPSP N RN V R OBS KN RZO D N O NICK NICK BA KR BAKR BSTJS Hoeveel weten we van die kleine beestjes die in onze omgeving leven en soms ook ons huis bezoeken? Dit

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 4 oktober Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 4 oktober Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 4 oktober 2016 Beste natuurliefhebber/-ster, Het was al weer een hele aangename herfstdag. De zon scheen volop, het was droog, niet te warm en niet te koud. Er stond

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 12 juli Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 12 juli Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 12 juli 2016 Beste natuurliefhebber/-ster, Er stond een vrij stevige bries en de weersverwachting voor in de loop van de middag was niet bijzonder gunstig, maar het

Nadere informatie

Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli

Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli KB8 Tijdsinvestering: 45 minuten 1/2 3/4 5/6 7/8 lente zomer herfst winter Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli 1. Inleiding Vlinders in alle kleuren en maten spreken de mensen

Nadere informatie

Ontdek meer over bodemhelden

Ontdek meer over bodemhelden Ontdek meer over bodemhelden 2 de en 3 de graad basisonderwijs DEPARTEMENT LEEFMILIEU NATUUR & ENERGIE www.bodemhelden.be ONTDEK MEER OVER BODEMHELDEN: 2 de en 3 de graad basisonderwijs Extra les- en

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 29 september Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 29 september Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 29 september 2015 Beste natuurliefhebber/- ster, Het was voor de verandering nu eens een prachtige nazomerdinsdag. Wat een verschil met een week geleden. Toen was

Nadere informatie

Systematiek in planten- en dierenrijk

Systematiek in planten- en dierenrijk Systematiek in planten- en dierenrijk Om de grote diversiteit in organismen te overzien zijn ze door de mens in groepen verdeeld. Hierbij is gekeken naar: morfologie. Dit zijn uiterlijke kenmerken anatomie.

Nadere informatie

Insectarium maken. Wat is een insectarium? Conserveren: Tymo Muus Microlepidoptera.nl

Insectarium maken. Wat is een insectarium? Conserveren: Tymo Muus Microlepidoptera.nl Insectarium maken Tymo Muus Microlepidoptera.nl Wat is een insectarium? Beter gezegd is een insectarium een verzameling van insecten die geconserveerd worden in een (liefst) luchtdichte bak. Insecten bestaan

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Kleuren om (van) te snoepen Groep 1-2

Voorbereiding post 5. Kleuren om (van) te snoepen Groep 1-2 Voorbereiding post 5 Kleuren om (van) te snoepen Groep 1-2 Welkom bij IVN Valkenswaard Dit is de powerpointserie als voorbereiding op post 5: Kleuren om (van) te snoepen voor groep 1 en 2. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

I.V.N. afd. Hengelo Werkgroep schoolactiviteiten Tel: 074-2770390

I.V.N. afd. Hengelo Werkgroep schoolactiviteiten Tel: 074-2770390 I.V.N. afd. Hengelo Werkgroep schoolactiviteiten Tel: 074-2770390 1 Deze lesbrief is gemaakt voor alle leerkrachten van Hengelose basisscholen, die met hun groep deelnemen aan het project "beestjes" van

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 20 oktober 2015. Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 20 oktober 2015. Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 20 oktober 2015 Beste natuurliefhebber/- ster, Tijdens deze laatste reguliere excursie en ook nog even daarna was het heel aardig herfstweer. Het was droog, er stond

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Veldkenmerken en voorkomen 3. Hoofdstuk 2: Voedsel en vijanden 4. Hoofdstuk 3: Voortplanting en verwanten 6

Hoofdstuk 1: Veldkenmerken en voorkomen 3. Hoofdstuk 2: Voedsel en vijanden 4. Hoofdstuk 3: Voortplanting en verwanten 6 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Literatuurlijst 1 Inleiding 2 Hoofdstuk 1: Veldkenmerken en voorkomen 3 Hoofdstuk 2: Voedsel en vijanden 4 Hoofdstuk 3: Voortplanting en verwanten 6 Hoofdstuk 4: Verzorging

Nadere informatie

Wandelroute langs insecten en andere kleine beestjes

Wandelroute langs insecten en andere kleine beestjes Wandelroute langs insecten en andere kleine beestjes Tijdens deze buitenopdracht komen jullie verschillende insecten tegen. Ook vind je andere kleine beestjes, die geen insecten zijn. De route is met een

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 6 september Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 6 september Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, dinsdag 6 september 2016 Beste natuurliefhebber/-ster, Het was opnieuw een mooie, warme dinsdag. De vlinders waren opvallend actief en dan vooral de dagvlinders. Minder actief

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Kleuren om (van) te snoepen Groep 1-2

Voorbereiding post 5. Kleuren om (van) te snoepen Groep 1-2 Voorbereiding post 5 Kleuren om (van) te snoepen Groep 1-2 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 5: Kleuren om (van) te snoepen, voor groep 1 en 2. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

VIVARIUM. Werkblad Niveau 4. De geleedpotigen. Spinachtigen. Blijf even bij de ingang van de insectenzaal staan.

VIVARIUM. Werkblad Niveau 4. De geleedpotigen. Spinachtigen. Blijf even bij de ingang van de insectenzaal staan. VIVARIUM Werkblad Niveau 4 Blijf even bij de ingang van de insectenzaal staan. De geleedpotigen Inleiding 1. De geleedpotigen omvatten de ongewervelde dieren met gelede poten (arthron= geleed, podos =

Nadere informatie

Determinatietabel geleedpotigen 1. Vleugels of dekschilden 6. Heeft het scharen? JA NEEN JA NEEN ga naar 28 ga naar 2 ga naar 7 ga naar 8

Determinatietabel geleedpotigen 1. Vleugels of dekschilden 6. Heeft het scharen? JA NEEN JA NEEN ga naar 28 ga naar 2 ga naar 7 ga naar 8 Determinatietabel geleedpotigen 1. Vleugels of dekschilden 6. Heeft het scharen? ga naar 28 ga naar 2 ga naar 7 ga naar 8 2. Hoeveel poten heeft het dier? (Het kan zijn dat er poten ontbreken) 7. Heeft

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, maandag 26 juni Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, maandag 26 juni Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, maandag 26 juni 2017 Beste natuurliefhebber/-ster, Omdat de vooruitzichten voor dinsdag minder gunstig waren, ging ik maandag alvast op onderzoek op de tuinen. Het was een

Nadere informatie

Aftekenlijst. Naam: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Aftekenlijst. Naam: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Aftekenlijst 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. Naam: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Werkblad 1 Schematisch

Nadere informatie

14 Speuren naar dieren Handleiding voor begeleiders 01

14 Speuren naar dieren Handleiding voor begeleiders 01 Handleiding voor begeleiders 01 Ten opzichte van 50 jaar geleden zijn veel diersoorten verdwenen. Dit is vooral een gevolg van de toename van de bevolking en de steeds grotere ruimte waarop mensen beslag

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Mmm... lekker snoepen Groep 1-2

Voorbereiding post 5. Mmm... lekker snoepen Groep 1-2 Voorbereiding post 5 Mmm... lekker snoepen Groep 1-2 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de Powerpointserie als voorbereiding op post 5: Mmm... lekker snoepen, voor groep 1 en 2. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

Dinsdag 26 november 2013

Dinsdag 26 november 2013 Dinsdag 26 november 2013 Al geruime tijd was er, wat mij betreft, enige onduidelijkheid over de juiste benaming van de naast De Wiershoeck gelegen tuinen. Ik wist niet beter dan dat het de Schoolwerktuin

Nadere informatie

Sprinkhanen en krekels

Sprinkhanen en krekels Sprinkhanen en krekels Springende herrieschoppers Er bestaan ongeveer 20.000 soorten sprinkhanen en krekels! En behalve in de koudste gebieden op aarde kun je ze overal tegenkomen. De verschillende soorten

Nadere informatie

Winterslaap. Met filmpjes, werkblad en puzzels. groep 5/6. uitgave januari 2013

Winterslaap. Met filmpjes, werkblad en puzzels. groep 5/6. uitgave januari 2013 uitgave januari 2013 Winterslaap Met filmpjes, werkblad en puzzels groep 5/6 inhoud blz. Inleiding 3 1. Wat is een winterslaap? 4 2. Lage hartslag 5 3. Lage temperatuur 6 4. Winterrust 7 5. Winterslapers

Nadere informatie

DE BODEM. De bodem DE ABIOTISCHE COMPONENT

DE BODEM. De bodem DE ABIOTISCHE COMPONENT DE BODEM De bodem is de bovenlaag van de aardkorst, een dynamische zone waarin fysische, chemische en biologische processen plaatsvinden. Het hoeft geen betoog, dat de bodem een vitale functie vervult

Nadere informatie

Inleiding In het najaar worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Kun je je voorstellen dat je in de maand november naar bed gaat?

Inleiding In het najaar worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Kun je je voorstellen dat je in de maand november naar bed gaat? Inleiding In het najaar worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Kun je je voorstellen dat je in de maand november naar bed gaat? Je valt in een diepe slaap en wordt in maart pas weer

Nadere informatie

Winterslaap. groep 5/6

Winterslaap. groep 5/6 Winterslaap groep 5/6 inhoud blz. Inleiding 3 1. Wat is een winterslaap? 4 2. Lage hartslag 5 3. Lage temperatuur 6 4. Winterrust 7 5. Winterslapers 8 Werkblad winterslaap 15 Schrijf je eigen e-boek 16

Nadere informatie

Dieren 1. Cursus Natuurgids

Dieren 1. Cursus Natuurgids Dieren 1 Cursus Natuurgids Inhoud 1. Vereenvoudigde indeling dierenrijk 2. Ongewervelden 3. Gewervelden Dieren 1 Cursus Natuurgids 2 1. Vereenvoudige indeling van het dierenrijk Dieren 1 Cursus Natuurgids

Nadere informatie

Bloemenranden en Functionele Agro Biodiversiteit (FAB) Dave Dirks, 6 september 2017, Kronenberg

Bloemenranden en Functionele Agro Biodiversiteit (FAB) Dave Dirks, 6 september 2017, Kronenberg Bloemenranden en Functionele Agro Biodiversiteit (FAB) Dave Dirks, 6 september 2017, Kronenberg Rode draad in deze presentatie Waarom bloemenranden op je bedrijf? Natuurlijke plaagbestrijding is dichtbij.

Nadere informatie

De Patrijs, klant van berm en akkerrand.

De Patrijs, klant van berm en akkerrand. De Patrijs, klant van berm en akkerrand. Lesbrief met kleurwedstrijd voor de groepen 5, 6 en/of 7 van de basisscholen van de gemeente Heeze-Leende. Je vult de antwoorden op de vragen in op de achterzijde

Nadere informatie

Natuurlijke vijanden - Waarnemen

Natuurlijke vijanden - Waarnemen Instrumentenkaart Natuurlijke vijanden - Waarnemen DOEL Deze kaarten zijn bedoeld om inzicht te krijgen in soorten en aantallen natuurlijke vijanden op het bedrijf, en maatregelen om hun aanwezigheid te

Nadere informatie

Dagvlinders vouwen in rust hun vleugels verticaal, recht boven hun lijf samen (met één uitzondering: de dikkopjes).

Dagvlinders vouwen in rust hun vleugels verticaal, recht boven hun lijf samen (met één uitzondering: de dikkopjes). 1 Vlinders herkennen Er zijn veel meer nachtvlinders dan dagvlinders; in Nederland leven 53 soorten dagvlinders en zo n 2000 soorten nachtvlinders. Nachtvlinders zie je echter veel minder omdat veel soorten

Nadere informatie

Werkblad slootdiertjes

Werkblad slootdiertjes Werkblad slootdiertjes Hoe groot is het dier? Hoeveel poten heeft het dier? Hoe ziet de achterkant van het dier eruit? Zit er bij de kop rode franje? Heeft het dier een schelp? Hoe heet het dier? 0, 4,

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 9 september Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 9 september Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 9 september 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Het weer was zoals voorspeld. Het was het grootste deel van de dag grijs en ook de aangekondigde regenbui liet niet

Nadere informatie

Insecten. Inhoud. 1. Doelgroep 5. 2. Relatieschema 5

Insecten. Inhoud. 1. Doelgroep 5. 2. Relatieschema 5 001081.p65 Insecten Inhoud 1. Doelgroep 5 2. Relatieschema 5 3. De lescyclus 6 3.1. Hoofddoelstelling 6 3.2. Veronderstelde voorkennis 6 3.3. Schematisch overzicht 6 4. Relatie met natuuronderwijsmethodes

Nadere informatie

Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet

Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet Naam: Groep: LES 1 - WERKBLAD 1 Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet 1. OP STAP Bekijk het clipje: Op stap. Mensen gaan naar hun werk, naar school of op bezoek bij familie. Ze gaan boodschappen doen, naar

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Mmm... lekker snoepen Groep 3-4

Voorbereiding post 5. Mmm... lekker snoepen Groep 3-4 Voorbereiding post 5 Mmm... lekker snoepen Groep 3-4 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de Powerpointserie als voorbereiding op post 5: Mmm... lekker snoepen, voor groep 3 en 4. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

Bloemen en hun bezoekers

Bloemen en hun bezoekers INSTRUCTIEBOEKJE Bloemen en hun bezoekers Scala College Rietvelden 2013 BLOEMEN EN HUN BEZOEKERS a. BESCHRIJVING VAN DE OPDRACHT In deze veldles ga je kijken naar bloemen en de insecten die op bloemen

Nadere informatie

het Kriebelbeestjespad groep 1&2

het Kriebelbeestjespad groep 1&2 het Kriebelbeestjespad Hierbij vindt u als voorbereiding voor uw bezoek de inhoud van de opdrachtkaarten van het Kriebelbeestjespad. U hoeft dit niet mee te nemen bij uw bezoek. Het Kriebelbeestjespad

Nadere informatie

Dieren Inhoud. 1. Vereenvoudige indeling van het dierenrijk. Cursus Natuurgids

Dieren Inhoud. 1. Vereenvoudige indeling van het dierenrijk. Cursus Natuurgids Inhoud Dieren 1 1. Vereenvoudigde indeling dierenrijk 3. Gewervelden Cursus Natuurgids Dieren 1 Cursus Natuurgids 2 1. Vereenvoudige indeling van het dierenrijk 1. Indeling dierenrijk Indeling in stammen

Nadere informatie