Voorwaarden voor scholing van docenten mbo, volgens docenten en hun leidinggevenden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Voorwaarden voor scholing van docenten mbo, volgens docenten en hun leidinggevenden"

Transcriptie

1 SCO-KOHNSTAMM INSTITUUT Voorwaarden voor scholing van docenten mbo, volgens docenten en hun leidinggevenden Verkennende casestudies

2

3 Voorwaarden voor scholing van docenten mbo, volgens docenten en hun leidinggevenden Verkennende casestudies SCO-Kohnstamm Instituut van de Universiteit van Amsterdam Juli 2008 Dr. Marjan Glaudé Drs. Edith van Eck Drs. Wil Oud Drs. Fred Verbeek

4 1 Nieuwe rollen bij professionalisering in MBO inleiding procesmanagement mbo 2010 De ontwikkeling van competentiegericht onderwijs vraagt om andere competenties van docenten en om andere manieren om die competenties te ontwikkelen. Dit blijkt uit onderzoek dat op verzoek van het procesmanagement MBO 2010 door het SCO- Kohnstamm Instituut is uitgevoerd. Docenten en hun leidinggevenden signaleren een verschuiving in focus van individueel leren naar collectief leren en van het formele naar het informele leren. Zij zien informeel collectief leren, waarbij met name wordt geleerd door te doen en daar gezamenlijk op te reflecteren, als een belangrijk middel bij de ontwikkeling van competentiegericht onderwijs. Nieuwe vormen van professionalisering vragen om een nieuwe verdeling van rollen en verantwoordelijkheden tussen docenten, leidinggevenden, medewerkers van de afdeling HRM/HRD en het management van de instellingen. De docenten nemen verantwoordelijkheid voor hun eigen ontwikkeling, en gaan op zoek naar leermogelijkheden die het werk, de werkplek en collega s bieden. Daarnaast stellen ze zich beschikbaar als intervisiepartner voor collega s en dragen ze bij aan het creëren van een veilige werkomgeving, waar fouten gemaakt mogen worden.

5 Leidinggevenden zoeken manieren om informeel leren bewust een plaats te geven naast externe, formele opleidingen. Zij creëren de voorwaarden voor het leren van docenten. Daarnaast zijn zij ook zelf eigenaar van hun eigen leren en fungeren ze zo als rolmodel voor hun team. Personeelsadviseurs gaan na hoe zij het collectieve informele leren een structurele plek kunnen geven, hoe zij het kunnen begeleiden en hoe deze vorm van leren verantwoord kan worden. Bestuurders zijn verantwoordelijk voor de ontwikkeling van een helder centraal strategisch HRM- en HRD-beleid, inclusief een visie op de ontwikkeling van personeel. Zij dragen zorg voor een duidelijke afbakening van taken en verantwoordelijkheden voor scholing, die is afgestemd op de verdere ontwikkeling van mensen en teams binnen de instellingen. Bestuurders en directeuren gaan de mogelijkheid bieden (en zelf gebruiken) om kennis aantrekkelijk te maken voor anderen, op een manier dat de ander zegt: daar wil ik wel van leren. Interne en externe kennisuitwisseling blijkt een passende optie om de proceskant van kennisverwerving te delen (en niet zozeer om producten uit te wisselen). Kortom, voor de invoering van competentiegericht onderwijs blijkt het van groot belang om naast het aanbieden van formele (individuele) scholing, vooral ook aandacht te besteden aan het organiseren van collectieve (in)formele leerprocessen. Hoe doen we dat optimaal? En wat betekent dat dan precies?

6 Dit levert de volgende vraagstukken op: hoe kunnen we dit informele leren zo goed mogelijk faciliteren en inrichten? hoe kunnen we de effectiviteit van het collectieve leren bepalen? is het mogelijk om het informele leren te borgen en te formaliseren? Beantwoording van deze vragen lijkt mij de uitdaging voor de komende jaren. Ik verheug mij op het gezamenlijke gesprek hierover. Het procesmanagement MBO 2010 zal zich door middel van ROC-academies.nl en het organiseren van bijeenkomsten inspannen om dit collectieve leerproces te ondersteunen. Sarien Shkolnik Procesmanager Professionalisering MBO 2010

7 2 Scholing van docenten in het middelbaar beroepsonderwijs Deskundigheidsbevordering van docenten in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) is een belangrijk thema. Maar willen docenten eigenlijk wel trainingen en cursussen volgen, mogen ze dat? En als dat mag, zijn er dan voorwaarden aan verbonden? Het SCO-Kohnstamm Instituut van de Universiteit van Amsterdam heeft daar op verzoek van het procesmanagement MBO 2010 met subsidie van het ministerie van OCW onderzoek naar gedaan 1. We zijn het onderzoek begonnen met de volgende stelling die we aan docenten en hun leidinggevenden van zes ROC s hebben voorgelegd: 44% van het personeel werkzaam in het mbo zegt dat ze niet de cursus of de opleiding mogen volgen die ze graag zou willen 2. En wat blijkt? We vinden voor deze stelling geen bevestiging. Docenten die in het mbo werken, mogen en willen zich wel degelijk scholen. Wel is de voorwaarde daarbij dat scholing min of meer is gerelateerd aan de functie of de taak van docenten of dat scholing is ingekaderd in wat een team wil, waar men als team sterk in wil of moet zijn. De ontwikkeling van docenten wordt op allerlei manieren gestimuleerd en gefaciliteerd, maar wel zien we een verschil in de mate waarin gebruik wordt of kan worden gemaakt van met name formele scholing. Formele scholing betreft extern georganiseerde trainingen en cursussen met een duidelijk doel. 1 Glaudé, M., Van Eck, E., Oud, W., & Verbeek, F. (2008). Voorwaarden voor scholing van docenten BVE, volgens docenten en hun leidinggevenden; verkennende casestudies. Amsterdam: SCO-Kohnstamm Instituut van de Universiteit van Amsterdam. 2 Sikkes, R., (2008). Vier op de tien docenten mogen niet op cursus. Het Onderwijsblad, 26 januari 2008;

8 3 Functie van scholing Wat doet men dan zoal aan scholing en wat is de functie daarvan? Docenten nemen vooral deel aan scholing om het werk dat zij op dat moment uitvoeren beter te kunnen doen (functiegerichte scholing). In mindere mate volgen ze scholing die hen voorbereidt op het uitoefenen van een functie in de toekomst (loopbaangerichte scholing). Als er al sprake is van loopbaangerichte scholing dan nemen docenten daar zelf vaak het initiatief toe. Zij dienen dan een verzoek in bij het management. Relatief vaak wordt dat initiatief gehonoreerd, maar, zegt men, er mogen geen rechten aan worden ontleend, dat wil zeggen: een garantie op volgende loopbaanstappen is er niet. Docenten kunnen in principe ook deelnemen aan zogenoemde substantiële scholing en ze doen dat ook. Substantiële scholing omvat relatief langdurige, intensieve en vaak kostbare opleidingen. Een Hbo-opleiding Engels of een masteropleiding Leren & Innoveren voor docenten zijn daar voorbeelden van. Naast functie- en loopbaangerichte scholing kan scholing ook gericht zijn op verbetering of vernieuwing van de instelling of de werkeenheid. In voorliggend onderzoek hebben we gefocust op de invoering van competentiegericht onderwijs (cgo) als voorbeeld van zo n vernieuwing. Bij zogenoemde organisatiegerichte scholing verwerven in dit geval docenten die kennis en kunde die

9 nodig is om competentiegericht onderwijs te geven. We zien dat instellingen druk doende zijn met de invoering ervan, dat men nadenkt over de consequenties voor de kwalificering en motivering van personeel en dat er een opleidingsnoodzaak ontstaat. Inmiddels wordt er gewerkt aan scholingsvraagstukken; wel is het zo dat teams aanzienlijk verschillen in de mate waarin concreet wordt gewerkt aan organisatiegerichte deskundigheidsbevordering. Sommige zijn net begonnen, andere zijn vergevorderd.

10 4 Varianten van scholing Deskundigheidsbevordering van personeel kan op verschillende manieren plaatsvinden. Er kan individueel en in een groep, collectief, worden geleerd en er kan in formele en informele situaties worden geleerd. In onderstaande tabel is dit verder uitgewerkt 3. Formele leersituaties individueel 1 Leren op basis van (wetenschappelijke) informatie, inzichten en ervaringen. Door: - cursussen, training, workshop - leren op de werkplek - lezen, bestuderen - oefenen - leren met hulp van coach/mentor - leren aan de hand van speciale opdrachten collectief 2 Leren in interactie met elkaar en in groepsverband. Door: - leren in projecten - leren in officiële netwerken - teamgerichte scholing - action learning - gaming/ spelsimulaties Informele leersituaties 3 Leren op basis van eigen ervaringen en kritische reflectie op (eigen) inzichten en handelen. Door: - leren in persoonlijke netwerken 4 Leren op basis van sociale interactie in bijvoorbeeld dialoog, discussies of samenwerkingsrelaties. Door: - leren bij cultuurverandering of organisatievernieuwing 3 Uit: Bergenhenegouwen, G., m.m.v. Glaudé, M. (2008). Situationeel opleiden en leren. Het potentieel van individuele competenties voor organisaties. Alphen aan de Rijn: Kluwer.

11 We zien dat in de meeste van de onderzochte instellingen alle vier de varianten van leren voorkomen. Men vindt het verstandig om steeds per individu, per situatie, per scholingsbehoefte of -noodzaak en afhankelijk van de context te bekijken aan welke variant behoefte is. Dit alleen al om te voorkomen dat verzadiging optreedt. Weliswaar komen alle varianten binnen een instelling voor, toch lijkt een verschuiving in focus gaande van het individuele leren naar het collectieve leren en van het formele naar het informele leren. Zowel leidinggevenden als docenten zeggen vaak dat zij een voorkeur hebben voor het informele en het collectieve leren, waarbij met name wordt geleerd door te doen en daar gezamenlijk op te reflecteren. We zien dat bij invoering van een onderwijsvernieuwing als het competentiegericht onderwijs vooral het collectieve en informele leren dominant is of in de ogen van de geïnterviewden de voorkeur verdient. Bij zo n variant zijn de leerprocessen nauw verweven met het vormgeven van deze vernieuwing; vooralsnog is niet precies duidelijk hoe de vernieuwing in de praktijk vorm zal krijgen en in het verlengde daarvan welke competenties de docenten moeten ontwikkelen. Deze ontwikkelen zich doordat nieuwe werkwijzen worden uitgeprobeerd, er gezamenlijk op wordt gereflecteerd, en er zo nodig verbetering plaatsvindt. Al werkend ontwikkelen de betrokkenen dus enerzijds een beeld van de competenties die nodig zijn, en anderzijds die competenties zelf. In het mbo is er duidelijk ook aandacht voor leren buiten het kader van de formele opleidingen. Zowel formele als informele leersituaties kennen specifieke knelpunten.

12 5 Formele scholing 5.1 Knelpunten bij formele leersituaties Tijd Hoewel de beschikbaarheid van scholingstijd formeel is vastgelegd in de CAO zeggen docenten geen tijd te hebben voor scholing. Het begrip tijd wordt overigens verschillend opgevat, namelijk als: scholing past niet in mijn lessenrooster; ik ben er (nu nog) niet aan toe; ik kan het geleerde niet toepassen in mijn werk; ik heb het gevoel niet aan scholing toe te komen. Daarnaast zien we dat docenten door de elkaar snel opvolgende, extern opgelegde vernieuwingen hun handen vol hebben aan onderwijsontwikkeling en -voorbereiding; dit gaat ten koste van tijd voor scholing. Ook bestaat het gevaar dat men door tijdgebrek terugvalt in wat men gewend is. Teams Problematisch bij met name substantiële scholing als een masteropleiding Leren & Innoveren is dat de taken waartoe de opleiding opleidt, vaak binnen een team zijn verdeeld als gevolg van een veranderende organisatiestructuur en teamvorming binnen ROC s. De master kan dus eigenlijk niet aan één persoon gekoppeld worden. Met andere woorden: wie moet die opleiding volgen? Daarnaast zijn het vaak goede docenten die bijvoorbeeld 10

13 een masteropleiding willen volgen en dit zijn nu net de mensen die een team liever niet uitgeroosterd ziet. De vraag is dan of en hoe vervanging binnen de formatie, binnen een team is te realiseren. Organisatorische context Het is voor docenten en hun leidinggevenden niet altijd duidelijk op welk niveau centraal en/of decentraal de taken en verantwoordelijkheden met betrekking tot scholingsvraagstukken liggen of zouden moeten liggen. Soms ontbreekt een helder HRM-beleid en daarmee een visie op het opleiden en leren van personeel. Ook is centraal ontwikkeld beleid niet altijd goed afgestemd op de behoeften van de werkvloer. Het gevaar bestaat dat verantwoordelijken voor scholingsvraagstukken te snel kiezen voor een traditionele manier van opleiden, namelijk voor externe scholing. Transferproblemen en motivatieproblemen kunnen het gevolg zijn. Huidige ontwikkelingen en inzichten vragen om andere vormen van opleiden en leren. Maar ook met het bevorderen van deelname aan vormen van substantiële formele scholing is nog winst te boeken. Knelpunten samengevat: er is geen tijd voor scholing; formele scholingstijd gaat op aan onderwijsvoorbereiding en -ontwikkeling taakverdeling binnen teams maakt de vraag wie formele, met name substantiële scholing zou moeten of kunnen volgen moeilijk te beantwoorden vervanging van een goede docent uit het team tijdens diens scholingsverlof kan lastig te realiseren zijn onduidelijke verdeling van taken en verantwoordelijkheden 11

14 met betrekking tot scholing tussen centraal en decentraal niveau ontbrekend HRM-beleid en/of een ontbrekende visie op opleiden en leren van personeel kan leiden tot het vasthouden aan traditionele manieren van opleiden met de nodige transferen motivatieproblemen tot gevolg 5.2 Voorwaarden voor formele scholing beschikbaarheid van tijd en middelen voor scholing het team mag er niet onder lijden dat een van de teamleden scholing volgt interne opvang of georganiseerde vervanging: het inhuren van extra personeel met vergelijkbare kwaliteiten; gelijkwaardige kwaliteit kan er alleen komen als financiële middelen beschikbaar zijn expliciteren van scholingstaken en verantwoordelijkheden voor centrale en decentrale niveau met betrekking tot de deskundigheidsbevordering ontwikkeling van visie op ontwikkeling van personeel 12

15 6 Informele scholing 6.1 Knelpunten bij informele leersituaties Het informele, collectieve leren is volgens de geraadpleegde docenten en leidinggevenden als vorm van leren bij onderwijsvernieuwing dominant of verdient de voorkeur. Leren geschiedt door met de vernieuwing aan de slag te gaan en er ervaring mee op te doen. Door kritische reflectie op acties ontstaan leer- en verbeterprocessen. Bij deze zogenoemde ontwikkelgerichte benadering van organisatieontwikkeling ontwikkelen docenten hun kennis onder eigen regie in samenspraak met leidinggevenden. Deze benadering staat in duidelijk contrast met de ontwerpgerichte benadering waarbij leidinggevenden bepalen wat, wanneer en hoe geleerd wordt. 4 We zien dat invoering van competentiegericht onderwijs grotendeels volgens de ontwikkelgerichte benadering gebeurt. Welke knelpunten komen nu naar voren bij dat informele collectieve leren bij onderwijsvernieuwing in het algemeen en bij invoering van competentiegericht onderwijs in het bijzonder? Beleid Docenten zijn de elkaar snel opvolgende, extern en intern opgelegde vernieuwingen moe. Het snel wisselende beleid heeft enerzijds tot gevolg dat docenten overbelast worden omdat zij 4 Boonstra, J.J. (2000) Lopen over Water. Over dynamiek van organiseren, veranderen en leren. Rede uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt als hoogleraar Management van veranderingen in organisaties aan de Universiteit van Amsterdam op 10 februari Amsterdam: Vossiuspers. 13

16 steeds nieuwe werkwijzen moeten ontwikkelen, anderzijds is de opbrengst van scholing gekoppeld aan die vernieuwing soms niet van toepassing op een volgende vernieuwing. Dat heeft een negatief effect op de scholingsbereidheid. Leren van fouten die docenten maken, kan niet omdat het elke keer weer anders moet (andere kwalificatiedossiers, examinering, roosters e.d.). Visie Men is het er over eens dat de visie op competentiegericht onderwijs in samenspraak tussen de betrokkenen ontwikkeld, uitgebouwd en gedeeld moet worden. Elk besluit, elke discussie en elke keuze wordt idealiter gerelateerd aan de visie; dat geldt ook voor scholingsvraagstukken. Maar het blijkt dat (nog) lang niet alle docenten eigenaar zijn van de visie die aan competentiegericht onderwijs ten grondslag ligt. Er is niet altijd voldoende kennis over competentiegericht onderwijs aanwezig: wat is het, hoe kan het vorm krijgen en welke competenties worden gevraagd? Daarnaast staan docenten voor misschien wel de grootste uitdaging: hoe moet het kwalificatiedossier vertaald worden naar onderwijs en hoe moeten docenten hun keuzen verantwoorden naar inspectie en studenten toe? Een blauwdruk voor scholing om dit te leren is er niet. Knelpunten samengevat: opbrengst van scholing gekoppeld aan vernieuwing kan niet op de volgende vernieuwing worden toegepast door snel wisselend beleid onvoldoende uitgewerkte, uitgebouwde en gedeelde visie op competentiegericht onderwijs betekent dat een richtsnoer voor scholing ontbreekt 14

17 blauwdruk voor vertaling van kwalificatiedossiers naar onderwijs ontbreekt; dit betekent dat vooralsnog ook nog niet duidelijk is welke competenties daarvoor nodig zijn en dat er nog geen pasklaar scholingsaanbod is 6.2 Voorwaarden voor informele scholing veilige sfeer creëren, waarin docenten in de praktijk aan de slag durven met de vernieuwing al dan niet gekoppeld aan scholing of begeleiding op de werkplek (bereidheid tot leren en tot veranderen, elkaar aanspreken, fouten maken mag en kritisch reflectie daarop) open communicatie: open staan voor elkaar; (willen) luisteren naar elkaar; consensus verwerven over de visie op competentiegericht onderwijs; gezamenlijke visieontwikkeling ten aanzien van uitgangspunten én uitwerking onderdeel maken van scholing realiseren van een continu proces van visie delen en uitbouwen weerstand verminderen door goed inzicht verwerven in wat competentiegericht onderwijs behelst alleen aan deskundigheidsbevordering werken als de tijd rijp is en er tijd en ruimte voor is gelegenheid creëren om als docentengroep elkaar te ontmoeten, met name als docenten op verschillende locaties werken 15

18 7 Aanbevelingen Voor het team en voor de individuele docenten bewust worden en benutten van leermogelijkheden die het werk, de werkplek en collega s bieden beschikbaar zijn als interactiepartner voor collega s; ondersteuning bieden en vragen; contact zoeken veiligheid en een open communicatie bevorderen: open staan voor elkaar, (willen) luisteren naar elkaar, kritisch naar eigen werkgedrag kijken, kwetsbaar durven zijn docent koppelt gevolgde scholing in het team; daardoor wordt het ontstaan van een lerende cultuur bevorderd en wordt deelname aan scholing minder vrijblijvend voor de betrokkenen Voor de leidinggevenden 16 Algemeen verkrijgen van inzicht in competenties of competentieontwikkeling van docenten docenten verantwoordelijk stellen voor bepaalde taken waarin zij zich bovendien ook kunnen ontwikkelen nagaan wat de consequenties zijn van het werken in teams (decentralisatie) voor het scholingsvraagstuk: waar liggen scholingsverantwoordelijkheden, wie neemt initiatief, wie verplicht tot wat? soms docenten verplichten tot deelname aan scholing

19 een bewuste afweging maken van de scholingswensen van docenten en de scholingsnoodzaak vanuit de organisatie scholing roostertechnisch goed en op tijd plannen; voor teamscholing gebruik maken van dagen waarop veel leerlingen niet aanwezig zijn 5 Met betrekking tot informeel collectief leren informeel leren en leren op de werkplek bewust een plaats geven naast externe, formele opleidingen de werkplek ontwikkelen tot een krachtige leeromgeving die triggert tot de ontwikkeling van docenten (kwalificerende werksituaties waarin ruimte en gelegenheid wordt geboden aan docenten tijdens hun werk te leren, bekwaamheden te verwerven en zichzelf te ontwikkelen) nagaan of het informele leren meer weloverwogen dan wel geformaliseerd moet worden; bijvoorbeeld door explicieter aandacht voor tijd die men eraan besteedt en de opbrengsten ervan, of door het in te bedden in cycli van kwaliteitszorg kennis delen, bijvoorbeeld door een kwaliteitenbank te ontwikkelen met inventarisatie van competenties van medewerkers en deze actief te benutten; zo kan iemands kennis en ervaring worden benut binnen eigen en andere teams en ook voor leerlingen docenten stimuleren tot collegiale consultatie en ook tot het aangaan en versterken van externe contacten, ook met medewerkers uit het bedrijfsleven open communicatie en een veilige sfeer creëren, door ook informeel in gesprek te gaan met docenten en zicht te krijgen op wat er speelt; juist ook aandacht voor zaken die niet goed gaan zodat duidelijk wordt waar professionalisering op inge- 5 Genoemd worden bijvoorbeeld de maandag na Carnaval en de periode rond Kerst wanneer veel leerlingen in bedrijven nodig zijn. 17

20 zet moet worden. Dit maakt betrokkenheid van de leidinggevende bij de werkvloer zichtbaar en verlaagt de drempel voor docenten om scholingsverzoeken in te dienen begeleiding van docenten bij leren op de werkplek realiseren zorgen dat afspraken als intervisiebijeenkomsten worden nageleefd beleid ontwikkelen om pragmatisch met factor tijd om te gaan door werken, opleiden en leren te combineren; bijvoorbeeld: tijdens een stagebezoek in een bedrijf wordt de leerling bezocht, maar dit bezoek kan ook worden benut voor deskundigheidbevordering van de docent; of bijvoorbeeld door een ervaren docent aan een startende docent te koppelen wordt samenwerking gerealiseerd en kunnen wederzijdse leerprocessen op gang worden gebracht Voor de afdeling HRM/ Personeelszaken vertalen van strategisch HRM- en HRD-beleid naar beleid voor units, met heldere omschrijving van taken en verantwoordelijkheden met betrekking tot scholing; aangeven wat de mogelijkheden voor docenten zijn ontwikkeling loopbaanbeleid en meer aandacht vanuit de instelling voor loopbaangerichte scholing vaststellen wat tot informeel leren gerekend moet worden, wat de status is, en of en hoe de aan informeel leren bestede tijd verantwoord moet worden bewaken van de tijd voor scholing van personeel goed geïnformeerd zijn over recente scholingsmogelijkheden 18

21 Voor de instelling (ROC) ontwikkeling van een helder centraal strategisch HRM-beleid en strategisch beleid voor Human Resources Development (HRD); inclusief visie op ontwikkeling van personeel; daarbij zorg dragen voor een duidelijke afbakening van taken en verantwoordelijkheden voor scholing die is afgestemd op de verdere verzelfstandiging van teams binnen de instellingen instelling moet willen dat docenten substantiële scholing volgen en dat uitdragen Voor de overheid (landelijk niveau) Overheid creëert rust en handhaaft beleid voor langere termijn Overheid geeft ROC s de komende vijf jaar de tijd om competentiegericht onderwijs uit te ontwikkelen, te implementeren en te institutionaliseren. Pas als helder is wat de koers voor de komende jaren is, kan zinvolle organisatiegerichte scholing van docenten plaatsvinden; scholing is dan nuttig en past bij wat de komende jaren van docenten wordt verwacht. Ook ROC s kunnen zich daarop dan instellen. Overheid gaat na of condities voor scholing zoals vermeld in de CAO nog passen bij de ontwikkeling richting het informele collectieve leren als volwaardige scholingsvorm De overheid gaat na hoe met name de formele scholingstijd zoals vermeld in de CAO zich verhoudt tot de tijd die wordt besteed aan informele collectieve leerprocessen, aan werkplekopleiden, aan het leren door doen en aan intervisie? De vraag daarbij is hoe de tijd die wordt besteed aan het informeel collectief leren, verantwoord moet worden. Ook is het wenselijk na te gaan hoe die tijd gefaciliteerd moet worden. 19

22 20 Voor onderzoekers In verlengde van verkennende casestudies: grootschalig onderzoek naar stand van zaken rondom scholing ten behoeve van cgo Onderzoek naar de volgende vragen: - welke variant(en) van leren zijn in welke situaties het meest effectief en efficiënt? - welke (combinatie van) varianten van leren zijn het meest effectief en efficiënt om cgo in te voeren? - wat zijn eventuele specifieke voorwaarden daarbij? - hoe kunnen ROC s concreet het leerpotentieel van het werk verhogen, als trigger voor (informele en collectieve) leerprocessen? - wat zijn de voor- en nadelen van informeel leren?

23 Colofon SCO-Kohnstamm Instituut van de Universiteit van Amsterdam Juli 2008 Dr. Marjan Glaudé Drs. Edith van Eck Drs. Wil Oud Drs. Fred Verbeek Met medewerking van ROC Flevoland, ID College, ROC A 12, Graafschap College, ROC ASA Deze publicatie werd mede mogelijk gemaakt door het procesmanagement MBO 2010.

24 SCO-KOHNSTAMM INSTITUUT

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

Strategisch Opleidingsbeleid

Strategisch Opleidingsbeleid Strategisch Opleidingsbeleid Achtergrondinformatie en tips om zelf aan de slag te gaan In deze handreiking vindt u de volgende onderwerpen: Wat is strategisch opleidingsbeleid? Hoe komt u tot strategisch

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument September 2014 PERSONEELSPLAN

Verantwoordingsdocument September 2014 PERSONEELSPLAN Verantwoordingsdocument September 2014 PERSONEELSPLAN Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Organisatiestructuur... 4 2.1 Rollen binnen de Netwerkschool (zie bijlage)... 4 2.2 Het kernteam... 5 2.3 De Interne flexibele

Nadere informatie

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het

Nadere informatie

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs Peter Leisink Opzet van deze leergang Introductie Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs: inhoudelijke verkenning Programma en docenten leergang strategisch

Nadere informatie

Beleid. Beschrijving trekkersrollen LC en LD. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Coevorden, Hardenberg e.o. / De Nieuwe Veste

Beleid. Beschrijving trekkersrollen LC en LD. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Coevorden, Hardenberg e.o. / De Nieuwe Veste 1. Inleiding De koers voor de komende jaren, zoals beschreven in het strategisch beleidsplan 2011-2014 heeft consequenties voor gewenste managementstijl van de school. In de managementvisie 2011-2014 heeft

Nadere informatie

Vastgesteld november 2013. Visie op Leren

Vastgesteld november 2013. Visie op Leren Vastgesteld november 2013. Visie op Leren Inhoudsopgave SAMENVATTING... 3 1. INLEIDING... 4 1.1 Aanleiding... 4 1.2 Doel... 4 2. VISIE OP LEREN EN ONTWIKKELEN... 6 2.1 De relatie tussen leeractiviteiten

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

Competentieprofiel voor coaches

Competentieprofiel voor coaches Competentieprofiel voor coaches I. Visie op coaching Kwaliteit in coaching wordt in hoge mate bepaald door de bijdrage die de coach biedt aan: 1. Het leerproces van de klant in relatie tot diens werkcontext.

Nadere informatie

Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met:

Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met: Executive MBA Service management Onderwijs Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met: De wereld waarin

Nadere informatie

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel STICHTING KINDANTE Visie Personeel Visie Personeel 1 Inleiding De onderwijskundige visie van stichting Kindante vormt de basis voor de wijze waarop de Kindantescholen hun onderwijs vormgeven. Dit vraagt

Nadere informatie

Welkom. TOP-leren. Programma. Wat is Blended learning. Waarom blended learning. Onderdelen blended learning. Mixen (70-20-10) Ontwerpstappen

Welkom. TOP-leren. Programma. Wat is Blended learning. Waarom blended learning. Onderdelen blended learning. Mixen (70-20-10) Ontwerpstappen Mareen van Londen van de Beek Opleidingskundige & e-learningadviseur www.kies-advies.nl Welkom Mareen van Londen Opleidingskundige & (e)learning adviseur Blended learning design Interne adviseur Externe

Nadere informatie

Ontwikkeling. 1 Sari van Poelje, Esther de Kleer, Peter van de Berg, Leren voor Leiderschap, een nieuwe kijk op Management

Ontwikkeling. 1 Sari van Poelje, Esther de Kleer, Peter van de Berg, Leren voor Leiderschap, een nieuwe kijk op Management White Paper - Ervaringsgericht leren de praktijk als leermeester Leren is belangrijk. Voor individuen én voor organisaties en het één is voorwaarde voor het ander. Geen wonder dus dat leren en de effectiviteit

Nadere informatie

Integreren van leren in school en praktijk. Een studie naar werkzame bestanddelen

Integreren van leren in school en praktijk. Een studie naar werkzame bestanddelen Integreren van leren in school en praktijk. Een studie naar werkzame bestanddelen Frans Meijers (De Haagse Hogeschool) Marinka Kuijpers (Open Universiteit, De Haagse Hogeschool) Een omgeving waarin jongeren

Nadere informatie

Training & Ontwikkeling

Training & Ontwikkeling Inleiding FOCUS Leren & Ontwikkelen uit Wormerveer is een sterk groeiende Human Resources Development dienstverlener met een duidelijke focus op resultaatgerichtheid en professionalisering. Wij onderscheiden

Nadere informatie

Zo doen wij dat: professionaliseren. Josée Bours Marlies de Groot

Zo doen wij dat: professionaliseren. Josée Bours Marlies de Groot Zo doen wij dat: professionaliseren Josée Bours Marlies de Groot Waarom professionaliseren? Missie Het succes van de leerling is de reden van ons bestaan Collegebeleid Professioneel statuut Wet BIO IJkpunten:

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN M.11i.0419 De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN versie 02 M.11i.0419 Naam notitie/procedure/afspraak Visie op professionaliseren Eigenaar/portefeuillehouder Theo Bekker

Nadere informatie

Leraar basisonderwijs LB

Leraar basisonderwijs LB Leraar basisonderwijs LB Functiewaardering: 43343 43333 43 33 Salarisschaal: LB Werkterrein: Onderwijsproces -> Leraren Activiteiten: Beleids- en bedrijfsvoeringsondersteunende werkzaamheden, overdragen

Nadere informatie

Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland

Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland BIJLAGE: Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland Pagina 1: Effecten bij leerlingen Effecten bedrijven - onderwijs Toelichting: De percentages onder het kopje Nul zijn de uitersten

Nadere informatie

Werkplekopleidingsschool

Werkplekopleidingsschool Werkplekopleidingsschool Bijna alle scholen van stichting Proo bieden plaats aan studenten van verschillende Pabo s of ROC s. Onze school heeft o.a. studenten van de KPZ te Zwolle. We zijn een werkplekopleidingsschool

Nadere informatie

spoorzoeken en wegwijzen

spoorzoeken en wegwijzen spoorzoeken en wegwijzen OVERZICHT OPLEIDINGEN OPBRENGSTGERICHT LEIDERSCHAP Opbrengstgericht leiderschap Opbrengstgericht werken en opbrengstgericht leiderschap zijn termen die de afgelopen jaren veelvuldig

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Gespreksleidraad CAO-regelingen 2015

Gespreksleidraad CAO-regelingen 2015 Gespreksleidraad CAO-regelingen 2015 Doel van het document dat voor u ligt is om handvatten te bieden voor het voeren van de gesprekken binnen de schoolorganisatie naar aanleiding van de veranderingen

Nadere informatie

Van aanname tot bewijs!

Van aanname tot bewijs! Van aanname tot bewijs! Zo doen wij dat: professionaliseren Josée Bours, Koning Willem I College Maurice de Volder, Open Universiteit Antonette Sanders, KPC groep Verminderen vrijblijvendheid professionaliseren

Nadere informatie

Leraarschap en leiderschap. Marco Snoek Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding

Leraarschap en leiderschap. Marco Snoek Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding Leraarschap en leiderschap Marco Snoek Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding Inhoud De opkomst van de leraar Beelden over leiderschap Shit & assholes Leiderschapskwaliteiten Structuur

Nadere informatie

Medezeggenschap verzilveren

Medezeggenschap verzilveren Steven van Slageren Medezeggenschap verzilveren 2 maart 2010 OR-ervaring niet meenemen in je loopbaan is een vorm van kapitaalsvernietiging Medezeggenschap verzilveren Stappenplan/spoorboekje/handleiding:

Nadere informatie

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart Functie-informatie Functienaam Organisatie Letterschaal CAO Salarisschaal Werkterrein Kenmerkscores SPO-gecertificeerde Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Nadere informatie

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling Scholingsplan 2012-2013 Samen in ontwikkeling Inhoudsopgave Inleiding 3 Pijlers 4 Kader 5 Deskundigheidsbevordering 2012-2013 6 Beschrijvingen van de scholingen 7 Aanmelden voor externe scholingen 9 Inleiding

Nadere informatie

36. Masterstudenten als bruggenbouwers tussen onderwijs en schoolpraktijk

36. Masterstudenten als bruggenbouwers tussen onderwijs en schoolpraktijk 36. Masterstudenten als bruggenbouwers tussen onderwijs en schoolpraktijk DE MASTERLERAAR ALS BRUGGENBOUWER Marco Snoek en Gonny Farley-Reijnen DE LERAAR ALS SLEUTEL Lerarenbeurs, Masterambitie OCW, Initiatieven

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

EmployabilityDriver. Waarom een strategische discussie over employability beleid?

EmployabilityDriver. Waarom een strategische discussie over employability beleid? EmployabilityDriver Waarom een strategische discussie over employability beleid? We weten al een tijd dat door vergrijzing en ontgroening de druk op de arbeidsmarkt toeneemt. Het wordt steeds belangrijker

Nadere informatie

Schoolleiderschap en kwaliteitszorg. Geert Devos Schoolleiderschap en Onderwijsbeleid Vakgroep Onderwijskunde Universiteit Gent

Schoolleiderschap en kwaliteitszorg. Geert Devos Schoolleiderschap en Onderwijsbeleid Vakgroep Onderwijskunde Universiteit Gent Schoolleiderschap en kwaliteitszorg Geert Devos Schoolleiderschap en Onderwijsbeleid Vakgroep Onderwijskunde Universiteit Gent Inhoud I. De begrippen II. III. IV. Het kader De onderdelen De integratie

Nadere informatie

OR op cursus. Wim Dolmans, Kenniscentrum SBI training & advies. Mogelijke thema's voor een nieuwe OR

OR op cursus. Wim Dolmans, Kenniscentrum SBI training & advies. Mogelijke thema's voor een nieuwe OR OR op cursus Wim Dolmans, Kenniscentrum SBI training & advies 1. Inleiding Uit diverse trendanalyses blijkt dat een meerderheid van zowel OR en als bestuurders vindt dat de OR veel invloed heeft op de

Nadere informatie

Wijzer in de professionele ruimte

Wijzer in de professionele ruimte Wijzer in de professionele ruimte Strategieën om de professionele ruimte van docenten(-teams) te optimaliseren Rob Vink Wat is professionele ruimte? Als docent geef je vorm aan het onderwijs en daar voel

Nadere informatie

Peer review in de praktijk

Peer review in de praktijk Rotterdam, maart 2013 Gwen de Bruin Susan van Geel Karel Kans Inhoudsopgave Inleiding Vormen van peer review Wat is er nodig om te starten met peer review? Wat levert peer review op? Succesfactoren Inleiding

Nadere informatie

Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het professionaliseringstraject geformuleerd:

Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het professionaliseringstraject geformuleerd: projectplan professionaliseringstraject Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 Mendelcollege Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het professionaliseringstraject

Nadere informatie

Leren hoe je leren kunt

Leren hoe je leren kunt Leren hoe je leren kunt Als manager stimuleer je de ontwikkeling van medewerkers en draag je zorg voor een goede onderlinge communicatie. Managers en medewerkers wisselen ervaringen uit en leren van elkaar.

Nadere informatie

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo professionaliseren doe je samen Stimuleringsregeling Teamontwikkeling

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo professionaliseren doe je samen Stimuleringsregeling Teamontwikkeling arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo professionaliseren doe je samen Stimuleringsregeling Teamontwikkeling Zestor is opgericht door sociale partners in het hbo: inleiding In de cao-hbo 2014-2016 hebben

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.2 Operationeel leidinggeven

FUNCTIEFAMILIE 5.2 Operationeel leidinggeven Doel van de functiefamilie Aansturen van medewerkers en organiseren en superviseren van hun dagelijkse werkzaamheden teneinde een efficiënte en continue werking van het eigen team te garanderen en zodoende

Nadere informatie

Opleidingskunde,Training & Human Development

Opleidingskunde,Training & Human Development Opleidingskunde, Deze flyer over praktijkleren bij de bacheloropleiding Opleidingskunde beschrijft informatie over de volgende onderwerpen: Inhoud: 1. Het beroep 2. Deskundigheidsbevordering van medewerkers

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

stimuleringsregeling leiderschapsontwikkeling arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo

stimuleringsregeling leiderschapsontwikkeling arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo stimuleringsregeling leiderschapsontwikkeling arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo Zestor is opgericht door sociale partners in het hbo: initiatief van sociale partners De sociale partners in het hbo hebben

Nadere informatie

Openhartig Managen volgens de. Montalto methode

Openhartig Managen volgens de. Montalto methode Openhartig Managen volgens de Montalto methode Managen van verbinding Leiders en managers kunnen veel meer bereiken dan ze voor mogelijk houden. Veel potentieel van medewerkers blijft onbenut, omdat hun

Nadere informatie

WERKEN AAN KWALITEITSZORG

WERKEN AAN KWALITEITSZORG WERKEN AAN KWALITEITSZORG HET ZIJN DE TEAMLEDEN EN HUN INTENTIES DIE DE KWALITEIT BEPALEN WWW.CINOP.NL 2 WERKEN AAN KWALITEITSZORG HET ZIJN DE TEAMLEDEN EN HUN INTENTIES DIE DE KWALITEIT BEPALEN Hoe werk

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

Leergang Opleidingsmanagement

Leergang Opleidingsmanagement Leergang Opleidingsmanagement Voor Trainingscoördinatoren Opleidingsmanagers Leidinggevenden met opleidingstaken Hoe kan ik gezond verstand plannen onderbouwen met bewezen modellen en inzichten? Hoe overtuig

Nadere informatie

OPLEIDER IN DE SCHOOL, COACH en OPLEIDINGSCOÖRDINATOR Post-HBO opleidingen

OPLEIDER IN DE SCHOOL, COACH en OPLEIDINGSCOÖRDINATOR Post-HBO opleidingen Professionaliseringsaanbod Pabo 2010 2011 OPLEIDER IN DE SCHOOL, COACH en OPLEIDINGSCOÖRDINATOR Post-HBO opleidingen Inleiding Nieuw in ons aanbod! Een vervolg op de Post-HBO Coach en opleider in de school!

Nadere informatie

HR-beleid en de verschillende actieplannen. Myriam Lieskamp, beleidsmedewerker bij CNV Onderwijs

HR-beleid en de verschillende actieplannen. Myriam Lieskamp, beleidsmedewerker bij CNV Onderwijs HR-beleid en de verschillende actieplannen. Myriam Lieskamp, beleidsmedewerker bij CNV Onderwijs Het ministerie van OCW heeft een aantal plannen gelanceerd, om het onderwijs in alle sectoren naar een hoog,

Nadere informatie

ONTWIKKELINGSTRAJECTEN EN INTERVENTIES IN HET ONDERWIJS.

ONTWIKKELINGSTRAJECTEN EN INTERVENTIES IN HET ONDERWIJS. ONTWIKKELINGSTRAJECTEN EN INTERVENTIES IN HET ONDERWIJS. Chenta biedt begeleiding op persoonlijk-, team- en organisatieniveau: - Persoonlijk functioneren in de rol van teamleider - Ontwikkelen van kennis

Nadere informatie

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Jouw ervaring Neem iets in gedachten dat je nu goed kunt en waarvan je veel plezier hebt in je werk: Vertel waartoe je in staat bent. Beschrijf

Nadere informatie

Op weg naar de (academische) opleidingsschool

Op weg naar de (academische) opleidingsschool Discussienota Nationalgeographic.nl Adviescommissie ADEF OidS Mei 2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Uitgangspunten Samen Opleiden 2. Ambities van (academische) opleidingsscholen 3. Concept Samen Opleiden

Nadere informatie

Effectieve Professionele Ontwikkeling

Effectieve Professionele Ontwikkeling Effectieve Professionele Ontwikkeling EFFECTIEVE Professionele Ontwikkeling resulteert in aantoonbare, wenselijke en duurzame veranderingen bij leraren Kennis Inzicht Vaardigheden Competenties Attitudes

Nadere informatie

Invloed uitoefenen zonder macht. Hoe doe je dat? 10 september 2013

Invloed uitoefenen zonder macht. Hoe doe je dat? 10 september 2013 Invloed uitoefenen zonder macht. Hoe doe je dat? Enexis: KPC Groep: Peter Smits Dolf Reith 10 september 2013 Even voorstellen Enexis: Enexis is de regionale netbeheerder in de provincies Groningen, Friesland,

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken (HNW) is een van de meest populaire trends op het gebied van organisatieontwikkeling van de laatste jaren; meer dan een kwart

Nadere informatie

Scan Professionele leercultuur in teams Kohnstamm Instituut

Scan Professionele leercultuur in teams Kohnstamm Instituut Scan Professionele leercultuur in teams Kohnstamm Instituut De scan Professionele leercultuur in teams is een instrument voor scholen voor voortgezet onderwijs waarmee in kaart wordt gebracht hoe ver het

Nadere informatie

WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR?

WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? EYE OPENER AANPAK VERGROOT KWALITEITSBEWUST WERKEN IN TEAMS ALIE KAMPHUIS, MARLOES VAN BUSSEL EN IDA BONTIUS WWW.CINOP.NL 2 WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? EYE

Nadere informatie

Betekenisvol Leren Onderwijzen: van visie naar opleidingspraktijk door studentevaluaties

Betekenisvol Leren Onderwijzen: van visie naar opleidingspraktijk door studentevaluaties Betekenisvol Leren Onderwijzen: van visie naar opleidingspraktijk door studentevaluaties Helmond, september 2015 Verine Vissers, WO-student Universiteit Utrecht, Onderzoeker in opleiding KOC dr. Louise

Nadere informatie

Bijeenkomsten 2012-2013

Bijeenkomsten 2012-2013 Bijeenkomsten 2012-2013 Datafeedforward Intervisie Lezing/masterclass gekoppeld aan professionele leergemeenschap Werken in een Professionele LeerGemeenschap Motto: Professionals doen het samen en doen

Nadere informatie

doorpakken en bestendigen Stimuleringsregeling Professionele ruimte arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo

doorpakken en bestendigen Stimuleringsregeling Professionele ruimte arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo doorpakken en bestendigen Stimuleringsregeling Professionele ruimte arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo Zestor is opgericht door sociale partners in het hbo: inleiding Werkgevers- en werknemersorganisaties

Nadere informatie

Profiel Raad van Toezicht. Stichting de Woonmensen/ KWZA

Profiel Raad van Toezicht. Stichting de Woonmensen/ KWZA Profiel Raad van Toezicht Stichting de Woonmensen/ KWZA KP 14 november 2012 1 Inleiding Uitgangspunt voor de bezetting van de Raad van Toezicht is, dat deze bestaat uit generalisten die gezamenlijk een

Nadere informatie

Leergang mbo 2016. Programma

Leergang mbo 2016. Programma Leergang mbo 2016 Programma Dinsdag 22 maart 2016, 10.00-19.30 uur Beroepsonderwijs en educatie: bestel en beleid anno 2016 10.00 10.15 uur Ontvangst en koffie/thee 10.15 11.45 uur Opening, kennismaking

Nadere informatie

Succesvol innoveren met het Co-Creatie-Wiel

Succesvol innoveren met het Co-Creatie-Wiel Unieke serie Workshops Succesvol innoveren met het Co-Creatie-Wiel Met de ontwerper van het Wiel dr. Corry Ehlen en trainer/coach Mirjam van Zweeden Succesvol innoveren! Een hele uitdaging! In de praktijk

Nadere informatie

PROFIEL COLLEGE VAN BESTUUR

PROFIEL COLLEGE VAN BESTUUR Vastgesteld in de bestuursvergadering van 24 mei 2007 PROFIEL COLLEGE VAN BESTUUR Binnen de voor de stichting geldende statuten en reglementen, is het College van Bestuur het bevoegd gezag van de stichting,

Nadere informatie

Competentieprofiel werkbegeleider

Competentieprofiel werkbegeleider Competentieprofiel werkbegeleider Voor verzorgenden en verpleegkundigen Ontwikkeld door: Hennie Verhagen (Evean) Joukje Stellingwerf (Puur Zuid) Maaike Hakvoort (ZGAO) Brenda van der Zaag (ROC TOP) Kim

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Elly de Bruijn. Beroepsonderwijs maken: van dossier naar leren & begeleiden. Zaal 3 Tijdstip 11.00

Elly de Bruijn. Beroepsonderwijs maken: van dossier naar leren & begeleiden. Zaal 3 Tijdstip 11.00 Elly de Bruijn Beroepsonderwijs maken: van dossier naar leren & begeleiden Zaal 3 Tijdstip 11.00 Warming up De docent in het beroepsonderwijs opent de deuren naar de kennis, zienswijzen, vaardigheid, opvattingen

Nadere informatie

Begeleiding Startende Leraren

Begeleiding Startende Leraren Begeleiding Startende Leraren Afgestudeerd en minder dan twee jaar bevoegd (2015 2017) Melanchthon christelijke scholengemeenschap voor voortgezet onderwijs Rotterdam en Lansingerland Postbus 28211 3003

Nadere informatie

Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat

Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat OPEN YOUR EYES Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat Leiderschap ontwikkeling vanuit de kern Leiderschap is van grote invloed op de resultaten van de organisatie. Hoe kunnen we onze ambities

Nadere informatie

Medewerker onderwijsontwikkeling

Medewerker onderwijsontwikkeling Medewerker onderwijsontwikkeling Doel Ontwikkelen van en adviseren over het onderwijsbeleid en ondersteunen bij de implementatie en toepassing ervan, uitgaande van de geformuleerde strategie van de instelling/faculteit

Nadere informatie

Leidinggeven aan kwaliteitszorg

Leidinggeven aan kwaliteitszorg Leidinggeven aan kwaliteitszorg Van kwaliteitsbewustwording naar continue kwaliteitsverbetering Drs Jan Polderman Utrecht, 24 januari 2007 1 2 Kwaliteitszorg; een instrument kiezen? Aanbevelingen schoolleiders

Nadere informatie

KWALITEITSONDERZOEK MBO. ROC Ter AA te Helmond. Juridisch medewerker

KWALITEITSONDERZOEK MBO. ROC Ter AA te Helmond. Juridisch medewerker KWALITEITSONDERZOEK MBO ROC Ter AA te Helmond Juridisch medewerker juli 2014 BRIN: 25LJ Onderzoeksnummer: 275653 Onderzoek uitgevoerd in: April 2014 Conceptrapport verzonden op: 2 juni 2014 Rapport vastgesteld

Nadere informatie

Innoveren als avontuurlijke tocht

Innoveren als avontuurlijke tocht Innoveren als avontuurlijke tocht Innoveren als avontuurlijke tocht Oriëntatie op het gebied Omgaan met het onverwachte Het gebied doorgronden Zoeken naar doorwaadbare plekken Rust nemen en op kracht komen

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

SKO en Leergang Onderwijskundig Leiderschap op de Erasmus Universiteit Rotterdam

SKO en Leergang Onderwijskundig Leiderschap op de Erasmus Universiteit Rotterdam SKO en Leergang Onderwijskundig Leiderschap op de Erasmus Universiteit Rotterdam Alice van de Vooren en Gerard Baars Risbo, Erasmus Universiteit Rotterdam Versterking onderwijscarriere EUR EUR-speerpunt:

Nadere informatie

ACADEMIE. Professionalisering Leren en lesgeven met ict

ACADEMIE. Professionalisering Leren en lesgeven met ict ACADEMIE Professionalisering Leren en lesgeven Professionalisering Leren en lesgeven Leren en lesgeven met behulp van ict is in het onderwijs steeds belangrijker. Leraren moeten minimaal over dezelfde

Nadere informatie

Teamontwikkeling. Modulair programma voor de ontwikkeling van zelfstandige en effectieve teams. zorgadviseurs

Teamontwikkeling. Modulair programma voor de ontwikkeling van zelfstandige en effectieve teams. zorgadviseurs Teamontwikkeling Modulair programma voor de ontwikkeling van zelfstandige en effectieve teams zorgadviseurs Visie op teamontwikkeling Een$effectief$team$maakt$de$client$$ tevredener,$de$zorg$beter$en$het$werk$leuker

Nadere informatie

Vragen pas gepromoveerde

Vragen pas gepromoveerde Vragen pas gepromoveerde dr. Maaike Vervoort Titel proefschrift: Kijk op de praktijk: rich media-cases in de lerarenopleiding Datum verdediging: 6 september 2013 Universiteit: Universiteit Twente * Kun

Nadere informatie

Kwaliteitskaart Kennis- en kwaliteitsontwikkeling

Kwaliteitskaart Kennis- en kwaliteitsontwikkeling Kwaliteitskaart Kennis- en kwaliteitsontwikkeling Vier kwaliteitsaspecten staan centraal in Kennis- en kwaliteitsontwikkeling 1. Strategisch kwaliteitsmanagement (Kwaliteitszorg, dat zijn wij) 2. Professionele

Nadere informatie

ACADEMIE. Professionalisering Leren en lesgeven met ict

ACADEMIE. Professionalisering Leren en lesgeven met ict ACADEMIE Professionalisering Leren en lesgeven met ict Professionalisering Leren en lesgeven met ict Leren en lesgeven met behulp van ict is in het onderwijs steeds belangrijker. Leraren moeten minimaal

Nadere informatie

VOORBEELD OPLEIDINGSPROGRAMMA BESTUUR EN/OF RAAD VAN TOEZICHT

VOORBEELD OPLEIDINGSPROGRAMMA BESTUUR EN/OF RAAD VAN TOEZICHT VOORBEELD OPLEIDINGSPROGRAMMA BESTUUR EN/OF RAAD VAN TOEZICHT Inleiding Door de ontwikkelingen bij woningcorporaties worden de bestuurlijke organen gedwongen om zich te professionaliseren. Een bestuurder

Nadere informatie

Veranderen als avontuurlijke tocht

Veranderen als avontuurlijke tocht Wie op reis gaat, moet eerst gaan zitten Veranderen als avontuurlijke tocht Oriëntatie op het gebied Omgaan met het onverwachte Het gebied doorgronden Zoeken naar doorwaadbare plekken Rust nemen en op

Nadere informatie

1 Leren op de werkplek

1 Leren op de werkplek 1 Leren op de werkplek Wat is leren op de werkplek? Om dit te verduidelijken onderscheiden we in dit hoofdstuk twee vormen van leren: formeel en informeel leren. Ook laten we zien welke vormen van leren

Nadere informatie

DE AANPAK VAN SOCIAAL ISOLEMENT. KNELPUNTEN EN DILEMMA S.

DE AANPAK VAN SOCIAAL ISOLEMENT. KNELPUNTEN EN DILEMMA S. DE AANPAK VAN SOCIAAL ISOLEMENT. KNELPUNTEN EN DILEMMA S. Presentatie DAK bijeenkomst 16 juni 2014 Dr. Marina Jonkers ONDERWERPEN Wat doet LESI? Aanpak sociaal isolement in gemeenten Beleidsurgentie en

Nadere informatie

Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent

Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent Amersfoortse Docenten Academie Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent in samenwerking met: Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent De Academie nodigt jou uit om deel te nemen aan ons

Nadere informatie

Inleiding. Begrippenkader

Inleiding. Begrippenkader Beleidsplan opbrengstgericht personeelsmanagement bij De Veenplas Beleid en doelen voor het thema Personeel voor de jaren 2013 2016 Vastgesteld juli 2013 Inleiding Wij beschouwen onze leerkrachten als

Nadere informatie

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015 MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN Ruysdael onderzoek 2015 Succes maak je samen Ruysdael is gespecialiseerd in innovatie van mens en organisatie. Vanuit de overtuiging dat je samen duurzame meerwaarde creëert.

Nadere informatie

Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijspersoneel

Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijspersoneel Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijs 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Resultaten Karin Jettinghoff en Jo Scheeren, SBO Januari 2010 2 1. Inleiding Tot voor kort

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL 1. ORGANISATIE. Noorderpoort

FUNCTIEPROFIEL 1. ORGANISATIE. Noorderpoort FUNCTIEPROFIEL Opdrachtgever: Functienaam: Deskundigheid Noorderpoort Lid Raad van Toezicht Sociale domein 1. ORGANISATIE Noorderpoort Noorderpoort bereidt jongeren en volwassenen voor op hun rol in de

Nadere informatie

TRAINING Professioneel adviseren voor interne adviseurs Adviseren als tweede beroep - open inschrijving -

TRAINING Professioneel adviseren voor interne adviseurs Adviseren als tweede beroep - open inschrijving - TRAINING Professioneel adviseren voor interne adviseurs Adviseren als tweede beroep - open inschrijving - Het vak van intern adviseur De meeste interne adviseurs hebben vaak twee beroepen: naast het vak

Nadere informatie

Directeur onderwijsinstituut

Directeur onderwijsinstituut Directeur onderwijsinstituut Doel College van van Bestuur Zorgdragen voor de ontwikkeling van het facultair en uitvoering en organisatie van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen de faculteit, uitgaande

Nadere informatie

Excellente docent in de mbo-praktijk

Excellente docent in de mbo-praktijk Excellente docent in de mbo-praktijk Uitwisseling scholen HU 7 maart 2014 ROCMN P&O 5-3-2014 1 ROC Midden Nederland Profiel: Kwaliteit, kleinschaligheid en persoonlijk contact Nauwe verbinding met regionale

Nadere informatie

Scan Professionele leercultuur op scholen Kohnstamm Instituut

Scan Professionele leercultuur op scholen Kohnstamm Instituut Scan Professionele leercultuur op scholen Kohnstamm Instituut De scan Professionele leercultuur op scholen is een instrument voor scholen voor voortgezet onderwijs waarmee in kaart wordt gebracht hoe ver

Nadere informatie

7. Samenwerking t.b.v. infrastructuur exameninstrumenten

7. Samenwerking t.b.v. infrastructuur exameninstrumenten 7. Samenwerking t.b.v. infrastructuur exameninstrumenten Opdrachtgever OCW Projectaannemer SBB Projectleider Nog te bevestigen Contactpersoon Lisette van Loon Start en einde deelproject Fase 1: juni 2012

Nadere informatie

Advies en plan van aanpak om leren rondom patiëntveiligheid te borgen in het medisch en verpleegkundig onderwijs oktober 2011

Advies en plan van aanpak om leren rondom patiëntveiligheid te borgen in het medisch en verpleegkundig onderwijs oktober 2011 N A A R E E N D O O R L O P E N D E L E E R L I J N PAT I Ë N T V E I L I G H E I D Advies en plan van aanpak om leren rondom patiëntveiligheid te borgen in het medisch en verpleegkundig onderwijs oktober

Nadere informatie

- Iemand moet zich welkom/thuis voelen. Hoe maak je kennis, wie is hiervoor verantwoordelijk?

- Iemand moet zich welkom/thuis voelen. Hoe maak je kennis, wie is hiervoor verantwoordelijk? Concrete handelingsvoorstellen opleidingen Algemeen Belangrijk bij inwerken: - dat de starter zich welkom voelt - dat het de productiviteit bevordert - dat het onnodige fouten voorkomt Als basis voor een

Nadere informatie

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken.

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Specialisatie Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Faculteit der Sociale Wetenschappen Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Graad

Nadere informatie

LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan

LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan Juni 2013 Erica de Bruïne (Hogeschool Windesheim) Hans van Huijgevoort (Fontys OSO) Hettie Siemons (Hogeschool Utrecht, Seminarium

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie