Gezondheid & veehouderij

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gezondheid & veehouderij"

Transcriptie

1 Gezondheid & veehouderij Visietraject veehouderij gemeente Venray 11 april Loes Geelen PhD sr. adviseur gezonde leefomgeving health impact assessment geurhinder

2 Wie ben ik?

3 Wat is gezondheid? Wereldgezondheidsorganisatie (WHO): een toestand van volledig fysiek, geestelijk en sociaal welbevinden, en niet louter het ontbreken van ziekte of gebrek Nieuw - Machteld Huber in Britisch Medical Journal: Gezondheid is het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven Met deze definitie kunnen mensen dus gezond zijn, naast het hebben van een ziekte, het neemt de veerkracht van mensen mee Vermogen tot participatie in maatschappij

4 Wat bepaalt Biologische factoren Leefstijl GEZONDHEID Sociale/Fysieke omgeving (Zorg) voorzieningen Lalonde, 1974

5 Wat is een gezonde leefomgeving? beperken druk op gezondheid (luchtverontreiniging, geluid, geur, bodemverontreiniging) in deze fysieke leefomgeving voelen mensen voelen zich prettig (welbevinden, hinder, sociale veiligheid) in deze fysieke leefomgeving is gezond leven gemakkelijk (uitnodigend tot gezond gedrag zoals bewegen, ontmoeten, gezonde voeding, voorzieningen)

6 Beperken druk op gezondheid Behoefte Activiteiten Milieudruk Milieukwaliteit Blootstelling Effect op gezondheid Perceptie

7 Gezondheid & veehouderij: welke effecten in onderzoek aangetoond? COPD: Verergering COPD-klachten bij omwonenden en meer luchtwegmedicatie [Ref3,4] Verminderde longfunctie bij omwonenden van meerdere veehouderijen (meer dan 15 binnen 1 km) [Ref4] Minder astma en allergie rondom veehouderijen [Ref4] Infectieziekten zoals Q-koorts rondom geitenhouderijen [Ref3] 11% meer longontsteking rondom pluimveebedrijven <1,15 km [Ref1] Onderzoek wijst erop dat stof afkomstig van pluimveebedrijven zorgt voor veranderde keelflora waardoor pneumokokken meer kans krijgen om longontsteking te veroorzaken. Signalen meer longkanker door fijnstof Brabantse veehouderijen? [Ref2] Aangetoond voor fijnstof van verkeer en verbrandingsstoffen, maar geldt dat ook voor veegerelateerd fijnstof? Ruimtelijke verspreiding (oost-west Brabant) niet waarschijnlijk Via secundair fijnstof ammoniak? Dán juist niet lokaal maar regionaal. Nader onderzoek naar veegerelateerd fijnstof en endotoxinen.

8 Biologische agentia, zoals v-mrsa, ESBL-producerende bacteriën, Coxiella burnetii, campylobacter, Chlamydia psittacosi, Hepatitis E en aviaire influenza (AI). [Ref3] Fijn stof, ammoniak & endotoxinen [Ref5] Antibiotica [Ref6, nu niet behandeld] Geur [Ref7,8] Gezondheid & veehouderij: welke aspecten spelen mogelijk rol? Mestverwerking / biovergisting? [Nu niet behandeld]

9 Biologische agentia [Ref3] Biologische agentia zijn micro-organismen zoals bacteriën, parasieten, schimmels, gisten en virussen, of bestanddelen daarvan zoals endotoxinen en zijn overal aanwezig. Zoönose zijn Infectieziekte van dieren die besmettelijk is voor mensen. Endotoxinen zijn onderdelen van gramnegatieve bacteriën, cyanobacteriën of blauwalgen en komen vrij bij het afsterven van deze organismen. Endotoxinen lijken vooral afkomstig van mest en in mindere mate strooisel en verspreiden vooral via stof.

10 Fijnstof (particulate matter PM), ammoniak & endotoxinen [Ref5] Verzameling in de lucht zwevende deeltjes, die sterk kunnen verschillen in grootte, samenstelling en oorsprong. Hoe fijner des te dieper in de longen en zelfs in bloedbaan en daardoor schadelijker (verbranding en verkeer). Primair PM veehouderij: opdwarrelend stof, fecale deeltjes, huid- en verendeeltjes, biologische agentia en voedselbestanden. vooral fractie PM 2,5 -PM 10 en juist met biologische componenten. Secundair PM: chemische reacties van gassen, waaronder ammoniak (NH 3 ). Samenstelling en concentratie afhankelijk van diertype, dieraantal, stalsysteem, jaargetijde en bedrijfshygiëne. In NL (leg)pluimvee > varkens > kalveren > melkvee > vleesvee Gezondheidseffecten treden op óók beneden wettelijke norm

11 Fijnstof gezondheidsspoor [Ref5] Hogere concentraties hangen samen met longontsteking, verergering COPD, hart- en vaatziekten, longkanker, vroegtijdige sterfte, ziekenhuisopname, etc. Roet / elementair koolstof Secundair fijnstof (op wereldschaal 20% afkomstig van veehouderij) Endotoxinen onderdeel van fijnstof Hoge concentraties & Organic dust toxic syndrome Veehouders en werknemers Niet verwachten bij omwonenden Gezondheidsnorm: Werksituatie: 90 EU/m3 healthy worker 30 EU/m3 gedurende 4 tot 8 uur voor algemene bevolking; welke in omgeving pluimveebedrijven voor kan komen.

12 Fijnstof PM10 afkomstig van veehouderijen Venray

13 Endotoxinen en indicatieve norm

14 Geur & gezondheid [Ref7,8] Signaalfunctie geur, maar Waarnemen geur hangt niet altijd samen met toxiciteit en gevaar Sommige vieze geuren zijn niet gevaarlijk Sommige geuren die je niet ruikt, zijn wel gevaarlijk Effecten Geurhinder Verstoring van gedrag en activiteiten Zorgen over gezondheidseffecten Kan leiden tot stressgerelateerde gezondheidseffecten.

15 Subjectief maar wel reëel: biopsychosociaal model [Ref7,8] Aangenaam of niet? Duur, frequentie & concentratie Gewenning & acceptatie 1 5 Probleemgerichte copingstijl Geen band met de veroorzaker Verwachting dat de geur zal toenemen Bezorgd, angst voor gezondheidseffecten Negatieve attitude ten opzichte van de bron of overheid

16 Geurhinder volgens Wet Geurhinder Veehouderijen

17 P98 geurbelasting van alle diertypen (OU/m 3 ) Geurbelasting & hinder: Wgv of 2012? [Ref8] 80 geurhinder van alle diertypen (%) wgv achtergrond conc wgv achtergrond niet conc hinder (soms&vaak) hinder (mate van hinder) ernstige hinder (mate van hinder)

18 Afhankelijk van de [Ref8] bron

19 Relevant? [Ref7,8] Uitgangspunt beleid geur & gezondheid Meer dan 12% hinder = niet meer aanvaardbaar Streef naar 0% ernstige hinder In buitengebied meer milieuruimte gebruikelijk: Meer dan 20% hinder = niet meer aanvaardbaar Volgens huidige systematiek betekent dat voor milieukwaliteit: 12% geurhinder betekent volgens WGV 10 OU/m 3 in dorpskernen 20% geurhinder betekent volgens WGV 20 OU/m 3 in buitengebied Recente resultaten vertaald: 10 OU/m 3 resulteert in 20% hinder in dorpskernen i.p.v. beoogde 12% (OF 46%) 20 OU/m 3 resulteert in 29% hinder in buitengebied i.p.v. beoogde 20% (OF 60%)

20 Wat nu met Wgv & Omgevingswet? Wet begrenst individuele ondernemer om stoffen uit te stoten; tegelijkertijd leidt dat ertoe dat ondernemers dit recht veiligstellen door het volledig te benutten ( opvullen van de norm, recht op vervuiling ) Idee was hogere normen in landbouwontwikkelingsgebieden; strengere normen in verwevingsgebieden, extensiveringsgebieden en in woonkernen het strengst. In theorie zijn theorie en praktijk gelijk aan elkaar. In de praktijk niet Er treedt geurhinder op. En nu? burgers verwachten geen overlast als iedereen zich aan de regels houdt; boeren voldoen aan de wet en voelen zich onterecht in de hoek gezet; gemeenten kunnen moeilijk vergunning weigeren of ingrijpen als vergunning verleend is; Er treedt meer geurhinder op dan men verwacht Als het kán volgens de norm, móet je het dan willen? En waar? (Hoe) sturen we bij?

21 Andere uitdagingen voor gezondheid in Venray? Overgewicht en bewegen Risicogroepen: Laag opleidingsniveau lagere ervaren gezondheid & meer overgewicht Te weinig bewegen Eenzaamheid Trends: Vergrijzing, toename chronische aandoeningen en mantelzorg, toename overgewicht. Aanbevelingen: Vergrijzing vraagt aanpassingen op diverse domeinen Sociale domein: Verzorgingsstaat naar participatiemaatschappij voorlichting, communicatie en verwachtingenmanagement Zelfredzaamheid & gezonde leefstijl Vaker mantelzorg ook aanpassingen ruimtelijk domein?

22 Wat krijgt plaats in visie? Wat weegt mee? Wat zijn belangrijke positieve en negatieve effecten? Onder welke voorwaarde kunnen veehouderijen bijdragen aan gezondheid? Waar zijn kwetsbare plekken? Wie zijn kwetsbare groepen? Wat zijn punten van zorg? Wat vragen we ons nog af?

23 Loes Geelen PhD sr. adviseur gezonde leefomgeving health impact assessment geurhinder

24 Referenties 1. Memo Hoger risico longontsteking rondom pluimveebedrijf (maart 2017). Kennisplatform Veehouderij en humane gezondheid Memo Longkanker in relatie tot veehouderij en fijnstof emissie (juni 2016). Kennisplatform Veehouderij en humane gezondheid GGD-Richtlijn medische milieukunde Veehouderij. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). In voorbereiding. 4. Veehouderij en gezondheid omwonenden (VGO). RIVM Rapport Kennisbericht Fijnstof en endotoxinen (juli 2016). Kennisplatform Veehouderij en humane gezondheid Kennisbericht Antibioticaresistentie (april 2016). Kennisplatform Veehouderij en humane gezondheid GGD-richtlijn medische milieukunde - Geur en gezondheid, Onderdeel Veehouderij en geur. RIVM Rapport medische_milieukunde_onderdeel_veehouderij_en_geur_in_apart_rapport 8. Geurhinder van veehouderij nader onderzocht: meer hinder dan Handreiking Wgv doet vermoeden? Actualisatie blootstellingresponsrelatie tussen gemodelleerde cumulatieve geurbelasting en geurhinder in Noord-Brabant en Limburg-Noord. Geelen et al., t_geur_loes_geelen_23_3_2015.pdf Veel info te lezen op website Kennisplatform Veehouderij en humane gezondheid:

25 Welke biologische agentia zijn relevant? [Ref3] Veegerelateerde Meticilline Resistente Staphylococcus Aureus (v-mrsa) is een variant van stafylokok bacterie die resistent is voor behandeling met een aantal antibiotica welke in verband is gebracht met varkenshouderij. Overdracht van mens op dier maar van mens naar mens vrij laag. Verspreiding via ventilatie maar met verdunning. Extended Spectrum Beta-Lactamases (ESBL) zijn eiwitten/enzymen die belangrijke groep antibiotica, beta-lactam antibiotica, afbreken waardoor deze ESBL-producerende bacteriën ongevoelig zijn. Vooral probleem in ziekenhuizen maar ESBL-bacteriën komen veelvuldig voor in landbouwhuisdieren en vleesproducten alsook oppervlaktewater, wilde vogels, afvalwater. Risico voor dragerschap is nog onduidelijk. Coxiella burnetii bacterie is de veroorzaker van Q-koorts. Belangrijkste dierreservoirs zijn runderen, geiten en schapen, maar de bacterie is ook aangetoond bij vele andere dieren, waaronder andere zoogdieren, vogels, reptielen en geleedpotigen. Verspreiding vooral via vruchtwater en placenta bij (spontane) abortus en geboorte, maar ook via melk, urine, mest. C. Burnetti kan lang overleven in de omgeving en waarschijnlijk blootstelling via inademing van stof. Campylobacter is vooral bekend als voedsel-pathogeen. Komt voor in gevogelte, varkens, koeien, schapen, geiten. Aanwijzingen voor verspreiding via milieu. Chlamydia psittacosi is bacterie vooral bij vogelsoorten en NVWA schat voorkomen bij kromsnaveligen op 20%. Besmetting verloopt via lucht en leidt tot zo n meldingen van besmettingen bij mensen. Hepatitis E is leverontsteking veroorzaakt door virus en blijkt vaker gemeld te worden. Onduidelijk waardoor. Besmetting mogelijk via voeding, contact met besmette dieren/mest, besmet bloed of omgeving. Varkensbedrijven vaak actieve infectie. Aviaire influenza virus (AIV) is griepvirus bij vogels. Incidenteel kunnen subtypes van aviaire influenza leiden tot humane infecties. Vooral subtypen H5N1 en H7N9 kunnen (bij hoge blootstelling en/of een lage weerstand) een ernstig ziektebeeld veroorzaken, maar deze zijn in Nederland nog niet voorgekomen. Het hoogpathogene H5N8 is wel gevonden op Nederlandse pluimveebedrijven, maar dit subtype veroorzaakt waarschijnlijk geen ziekte bij mensen.

26 Hoeveel zit er in de lucht? Component Ammoniak (mg/m 3 ) Bacteriën (kve/m 3 ) Endotoxinen, in inhaleerbaar stof (EU/ m 3 ) In stallen met varkens 4-12 (range: 1-30) In kippenstallen 4-20 (?-57) Omgeving veehouderij ,020 0,007 (tot 500 meter) (omgeving pluimvee meter) Fijnstof (µg/m 3 ) Achtergrond

27 Omgevingswet? Wet geurhinder veehouderij: Omgevingswet avant la lettre? Kaders nationaal, beleidsvrijheid lokaal Normen afhankelijk van doelen in gebied Beoordelingskader: optreden van geurhinder Gezondheid: Onderzoek toont aan: méér hinder dan Handreiking Wgv verwacht Met geurhinder blijken andere gezondheidseffecten samen te hangen? Dáárvoor geen normen beschikbaar. Als het kán volgens de norm, móet je het dan willen?

28 Aanbevelingen promotie Kijk niet alleen naar normen, maar óók naar gezondheidsrisico s Gebruik óók beleving als input voor risicobeoordeling en risicomanagement Ook beleving moet je managen, naast werkelijke risico s Vergroot beheersbaarheid Voordelen ook voor omwonenden Open communicatie Bekendheid en vooral INTEGRAAL

Intensieve veehouderij en gezondheid

Intensieve veehouderij en gezondheid Intensieve veehouderij en gezondheid Renske Nijdam Adviseur milieu & gezondheid 3 december 2015 Bureau Gezondheid, Milieu & Veiligheid Samenwerkingsverband GGD en Brabant/Zeeland Arts, toxicologen, milieugezondheidkundigen,

Nadere informatie

Vervolggesprekken over leefbaarheid in en om Heusden

Vervolggesprekken over leefbaarheid in en om Heusden Vervolggesprekken over leefbaarheid in en om Heusden Programma 20.00 uur inloop 20.15 uur welkom door wethouder Martens presentaties van Fred Stouthart (OZOB) en Renske Nijdam (GGD) over geur, fijnstof

Nadere informatie

Veehouderij & Gezondheid. Renske Nijdam Adviseur milieu & gezondheid

Veehouderij & Gezondheid. Renske Nijdam Adviseur milieu & gezondheid Veehouderij & Gezondheid Renske Nijdam Adviseur milieu & gezondheid 13 januari 2015 Wat ga ik vertellen? Gezondheid & veehouderij Mogelijkheden om gezondheid mee te wegen in de discussie veehouderij Casus

Nadere informatie

Welk inzicht hebben we in de relatie veehouderij en gezondheid? Dick Heederik IRAS Universiteit Utrecht

Welk inzicht hebben we in de relatie veehouderij en gezondheid? Dick Heederik IRAS Universiteit Utrecht Welk inzicht hebben we in de relatie veehouderij en gezondheid? Dick Heederik IRAS Universiteit Utrecht Emissies veehouderij Primair fijnstof voer, mestdeeltjes, haren, huidschilfers, veren,.. bacterien

Nadere informatie

Intensieve veehouderij en gezondheid. Henk Jans, arts MG/chemicus Renske Nijdam 15 juni 2009

Intensieve veehouderij en gezondheid. Henk Jans, arts MG/chemicus Renske Nijdam 15 juni 2009 Intensieve veehouderij en gezondheid Henk Jans, arts MG/chemicus Renske Nijdam 15 juni 2009 Inhoud presentatie Actualiteit Componenten Beleving Kansen en bedreigingen Onderzoeksvoorstel Actualiteit Handtekeningenactie

Nadere informatie

Veehouderij en gezondheid omwonenden

Veehouderij en gezondheid omwonenden Veehouderij en gezondheid omwonenden Hebben veehouderijen effect op de gezondheid van mensen die in de omgeving wonen? Dat was de centrale vraag in het onderzoek VGO. In deze brochure vindt u de belangrijkste

Nadere informatie

Veehouderij & Gezondheid stand van zaken onderzoek oktober 2015. Renske Nijdam Adviseur milieu & gezondheid

Veehouderij & Gezondheid stand van zaken onderzoek oktober 2015. Renske Nijdam Adviseur milieu & gezondheid Veehouderij & Gezondheid stand van zaken onderzoek oktober 2015 Renske Nijdam Adviseur milieu & gezondheid 20 oktober 2015 Danielle van Oudheusden Arts M&G, Infectieziektebestrijding GGD Brabant-Zuidoost

Nadere informatie

Intensieve veehouderij en. hoe groot zijn de risico s? HWA Jans, arts Maatschappij en Gezondheid, profiel medische milieukunde en chemicus

Intensieve veehouderij en. hoe groot zijn de risico s? HWA Jans, arts Maatschappij en Gezondheid, profiel medische milieukunde en chemicus Intensieve veehouderij en gezondheid hoe groot zijn de risico s? HWA Jans, arts Maatschappij en Gezondheid, profiel medische milieukunde en chemicus 14 februari 2012 Historie 1997/98: varkenspest: virus

Nadere informatie

Volksgezondheid en veehouderij

Volksgezondheid en veehouderij Volksgezondheid en veehouderij Ammoniak, geur Emissies intensieve veehouderij Fijn stof (PM10, PM2,5) 75-80% door menselijk handelen, rest is van natuurlijke oorsprong Zeezout, bodemstof, verkeersemissies,

Nadere informatie

Zijn omwonenden veehouderij vaker ziek?

Zijn omwonenden veehouderij vaker ziek? Zijn omwonenden veehouderij vaker ziek? Zijn de omwonenden van veehouderijen vaker ziek? En wat zijn dan hun klachten? Dat is in een notendop de vraag die een groep onderzoekers heeft beantwoord. En daar

Nadere informatie

Resultaten VGO en gerelateerde studies: inzichten in de relatie veehouderij en gezondheid? Dick Heederik IRAS Universiteit Utrecht

Resultaten VGO en gerelateerde studies: inzichten in de relatie veehouderij en gezondheid? Dick Heederik IRAS Universiteit Utrecht Resultaten VGO en gerelateerde studies: inzichten in de relatie veehouderij en gezondheid? Dick Heederik IRAS Universiteit Utrecht VGO studie Geen aanwijzingen voor meer ziekte door zoönoseverwekkers of

Nadere informatie

Memo. Vragen gemeenteraadsfractie Partij voor de Dieren. aan

Memo. Vragen gemeenteraadsfractie Partij voor de Dieren. aan Memo aan onderwerp van directie afdeling telefoon datum Raadsfractie Partij voor de Dieren Vragen Partij voor de Dieren n.a.v. Regionaal risicoprofiel De burgemeester mo Veiligheid en wijken 0182-588725

Nadere informatie

Monique Meijerink 30 maart 2009. Relatie luchtkwaliteit - gezondheidsaspecten

Monique Meijerink 30 maart 2009. Relatie luchtkwaliteit - gezondheidsaspecten Monique Meijerink Relatie luchtkwaliteit - gezondheidsaspecten Krantenkoppen liegen er niet om Bewoners eisen recht op schone lucht Niks aan de hand, gewoon deuren en ramen dicht Megastal bedreiging voor

Nadere informatie

Introductie. Doel van dit proefschrift

Introductie. Doel van dit proefschrift Samenvatting 222 Introductie Staphylococcus aureus (S. aureus) is een bacterie die op de huid en slijmvliezen (onder andere keel en neus) van mensen leeft. Ongeveer 1 op de 3 mensen draagt deze bacterie

Nadere informatie

GGD advies bij vergunningaanvraag Polderweg 25a te Oostwold Herziene versie Jantien Noorda, 29 januari 2013

GGD advies bij vergunningaanvraag Polderweg 25a te Oostwold Herziene versie Jantien Noorda, 29 januari 2013 GGD advies bij vergunningaanvraag Polderweg 25a te Oostwold Herziene versie Jantien Noorda, 29 januari 2013 Aanleiding Gemeente Oldambt heeft contact opgenomen met GGD Groningen naar aanleiding van de

Nadere informatie

22 Gezondheid en de intensieve veehouderij

22 Gezondheid en de intensieve veehouderij BIJLAGE 22 Gezondheid en de intensieve veehouderij Inleiding In dit hoofdstuk is informatie opgenomen aangaande de lopende onderzoeken en huidige inzichten met betrekking tot de relatie tussen intensieve

Nadere informatie

Met deze brief willen de GGD en in Noord-Brabant u informeren over nieuwe inzichten in het dossier geurhinder van veehouderijen.

Met deze brief willen de GGD en in Noord-Brabant u informeren over nieuwe inzichten in het dossier geurhinder van veehouderijen. Aan de wethouders Volksgezondheid en wethouders Milieu van de gemeenten in Noord-Brabant Kenmerk: UIT-15033471 Z-14016606 Datum: 10 maart 2015 Behandeld door: L. Geelen E-mail: l.geelen@ggd-bureaugmv.nl

Nadere informatie

VOORSTEL AAN DE RAAD: VERGADERING d.d. 27 sept 2016 NR.: RI

VOORSTEL AAN DE RAAD: VERGADERING d.d. 27 sept 2016 NR.: RI VOORSTEL AAN DE RAAD: VERGADERING d.d. 27 sept 2016 NR.: RI-16-00186 Onderwerp: RIVM rapport "Veehouderij en gezondheid omwonenden" Agendapunt 14. Voorstel: Raadsvoorstelnummer 2016-45 1. Kennis te nemen

Nadere informatie

Gezondheidsrisico s voor omwonenden van intensieve veehouderijen. Prof Dr Dick Heederik Institute for Risk Assessment Sciences Universiteit Utrecht

Gezondheidsrisico s voor omwonenden van intensieve veehouderijen. Prof Dr Dick Heederik Institute for Risk Assessment Sciences Universiteit Utrecht Gezondheidsrisico s voor omwonenden van intensieve veehouderijen Prof Dr Dick Heederik Institute for Risk Assessment Sciences Universiteit Utrecht MER bijeenkomst Utrecht 2013 Gezondheidsrisico s en effecten

Nadere informatie

Projectplan Veehouderij en Gezondheid Omwonenden (VGO)

Projectplan Veehouderij en Gezondheid Omwonenden (VGO) Projectplan Veehouderij en Gezondheid Omwonenden (VGO) Waarom dit onderzoek? Sinds enkele jaren staat de gezondheid van mensen die in de buurt van veehouderijen wonen in de belangstelling. Discussies over

Nadere informatie

UIT Datum: 14 maart 2017 M. Scholtes / R. Nijdam/ S. van Dam Onderwerp:

UIT Datum: 14 maart 2017 M. Scholtes / R. Nijdam/ S. van   Dam Onderwerp: / r^/0i Gemeente Meierijstad De heer C. van den Boogaard Postbus 10.001 5460 DA VEGHEL Kenmerk: Behandeld door: UIT-17038236 Datum: 14 maart 2017 M. Scholtes / R. Nijdam/ S. van E-mail: m.scholtes@ggdgmv.nl

Nadere informatie

Luchtverontreiniging en gezondheid

Luchtverontreiniging en gezondheid Luchtverontreiniging en gezondheid Dr. Ir. Moniek Zuurbier GGD Gelderland-Midden 2 Inhoud presentatie Gezondheidseffecten: longen en hart Gevoelige groepen Blootstelling in Nederland Trends Componenten

Nadere informatie

Zicht op Q-koorts. Kernboodschap

Zicht op Q-koorts. Kernboodschap Zicht op Q-koorts Deze informatie is tot stand gekomen in samenwerking met het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu), diverse organisaties en beroepsgroepen. 1 Kernboodschap Q-koorts kunt

Nadere informatie

Luchtkwaliteit in de regio. Lezing Duurzame Week Boxtel 06 oktober 2016

Luchtkwaliteit in de regio. Lezing Duurzame Week Boxtel 06 oktober 2016 Luchtkwaliteit in de regio Lezing Duurzame Week Boxtel 06 oktober 2016 Inhoudsopgave - Ik stel mijzelf en mijn werkzaamheden voor - Enkele vormen van onderscheid. Waarover gaat dit wel en niet? - Waarom

Nadere informatie

Opzet, uitvoering, doelgroep en gebruikte methode onderzoek

Opzet, uitvoering, doelgroep en gebruikte methode onderzoek Veelgestelde vragen en antwoorden Veehouderij gezondheid omwonenden (VGO)- deel 1 Algemeen In juni 2016 is het onderzoek naar de relatie gezondheid en veehouderij uitkomen. De uitvoerders van het onderzoek

Nadere informatie

GEZONDHEIDSRISICO S ROND VEEHOUDERIJEN

GEZONDHEIDSRISICO S ROND VEEHOUDERIJEN Startnotitie GEZONDHEIDSRISICO S ROND VEEHOUDERIJEN DIALOOG VISIE - MAATREGELEN INFORMATIE VOOR DE WORKSHOP OP 10 SEPTEMBER 2013 BEOORDELINGSKADER GEZONDHEID EN MILIEU Inge van den Broek, GGD bureau Gezondheid,

Nadere informatie

Doel van het onderzoek

Doel van het onderzoek Milieufactoren in mijn omgeving Wat betekent dat voor gezondheid? Loes Geelen Symposium Veilig zijn, veilig voelen? Onderzoeker / milieugezondheidkundige 17 februari 2011 Doel van het onderzoek Centrale

Nadere informatie

15-07-2008 Kamervragen aan de ministers van VWS en LNV over de explosieve stijging van het aantal Q-koorts gevallen in Brabant

15-07-2008 Kamervragen aan de ministers van VWS en LNV over de explosieve stijging van het aantal Q-koorts gevallen in Brabant 15-07-2008 Kamervragen aan de ministers van VWS en LNV over de explosieve stijging van het aantal Q-koorts gevallen in Brabant Kamervragen van het lid Thieme aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn

Nadere informatie

Hoe de omgeving bijdraagt aan gezondheid. Workshop Kennismarkt Omgevingswet Amsterdam 11 oktober 2016

Hoe de omgeving bijdraagt aan gezondheid. Workshop Kennismarkt Omgevingswet Amsterdam 11 oktober 2016 Hoe de omgeving bijdraagt aan gezondheid Workshop Kennismarkt Omgevingswet Amsterdam 11 oktober 2016 Joyce Nellissen Frits van den Berg GGD GHOR Nederland GGD Amsterdam Programma workshop Wie zijn wij?

Nadere informatie

Veehouderij 2012 Bedrijfsontwikkelingen, ammoniak, geur en fijnstof

Veehouderij 2012 Bedrijfsontwikkelingen, ammoniak, geur en fijnstof Provincie Noord-Brabant Veehouderij 2012 Bedrijfsontwikkelingen, ammoniak, geur en fijnstof Auteur U.M.Henkel Datum 1 april 2014 2 Samenvatting De Rapportage Veehouderij 2012 bevat informatie over de ontwikkelingen

Nadere informatie

Milieufactoren in mijn omgeving Wat betekent dat voor gezondheid?

Milieufactoren in mijn omgeving Wat betekent dat voor gezondheid? Milieufactoren in mijn omgeving Wat betekent dat voor gezondheid? Loes Geelen Symposium Veilig zijn, veilig voelen? Onderzoeker / milieugezondheidkundige 17 februari 2011 Doel van het onderzoek Centrale

Nadere informatie

Geachte mevrouw Vork,

Geachte mevrouw Vork, Bezoekadres Mien Ruysweg 1 9408 KA Assen Postadres Postbus 144 Stalbouw.NL T.a.v. mw. Iris Vork Kosterijland 7 3981 AJ Bunnik T 0592-306300 F 0592-314248 Einfo@ggddrenthe.nl I www.ggddrenthe.nl Datum:

Nadere informatie

Advieslijst. Datum: 20:00 uur. De agenda wordt ongewijzigd. Omschrijving. Onderwerp. vastgesteld. van de agenda. zoeken veehouderij.

Advieslijst. Datum: 20:00 uur. De agenda wordt ongewijzigd. Omschrijving. Onderwerp. vastgesteld. van de agenda. zoeken veehouderij. Advieslijst van de vergadering van de commissie Ruimte & Economie Plaats: Gemeentehuis Deurne Datum: 1 november 2016 Tijd: 20:00 uur Aanwezig: L. Cuijpers, voorzitter; C. Hendriks, griffier; W. Luijten,

Nadere informatie

Beoordelingskader Gezondheid en Milieu Intensieve Veehouderijen

Beoordelingskader Gezondheid en Milieu Intensieve Veehouderijen Beoordelingskader Gezondheid en Milieu Intensieve Veehouderijen Maart 2013 T. Fast R. Nijdam Colofon: Dit rapport is opgesteld voor het geven van handvaten om gezondheid mee te nemen in planvorming en

Nadere informatie

Vormvrije m.e.r. versie 30 november 2016

Vormvrije m.e.r. versie 30 november 2016 Vormvrije m.e.r. versie 30 november 2016 Zomerstaete Holding B.V. De heer L. Flier Provincialeweg 7d 3271 LW Mijnsheerenland Inleiding In gevallen dat een besluit of plan betrekking heeft op activiteiten

Nadere informatie

Samenvatting. Waaraan kunnen mensen die in de buurt van veehouderijen wonen worden blootgesteld?

Samenvatting. Waaraan kunnen mensen die in de buurt van veehouderijen wonen worden blootgesteld? Samenvatting Maatschappelijk is er de laatste jaren veel ongerustheid over de intensieve veehouderij in ons land. Diverse elementen zijn daarbij in het spel: dierwelzijn, duurzaamheid, leefbaarheid, landschapskwaliteit

Nadere informatie

Informatieblad. Intensieve veehouderij en gezondheid

Informatieblad. Intensieve veehouderij en gezondheid Informatieblad Intensieve veehouderij en gezondheid Drs. R. Nijdam, milieugezondheidkundige, Bureau Gezondheid Milieu & Veiligheid GGD en Brabant/Zeeland Drs. S. van Dam, gezondheidkundige team Infectieziektebestrijding,

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

Onderwerp: Advies GGD uitbreidingsplan pluimveehouderij beitelweg 7

Onderwerp: Advies GGD uitbreidingsplan pluimveehouderij beitelweg 7 Definitief G G D Advies Aan T.a.v. Van : Gemeente Putten : Jan Doorenbos : Team MMK GGD Tel. nr. : 088-443 3000 Datum : 17 september 2015 v4 Kopie : Onderwerp: Advies GGD uitbreidingsplan pluimveehouderij

Nadere informatie

Veehouderij en gezondheidsrisico s voor omwonenden: inzichten in de link via lucht

Veehouderij en gezondheidsrisico s voor omwonenden: inzichten in de link via lucht Veehouderij en gezondheidsrisico s voor omwonenden: inzichten in de link via lucht Studiedag NVTL 2017 Wageningen, 8 maart 2017 Albert Winkel Veehouderij: (g)een vuiltje aan de lucht? 2 Veehouderij en

Nadere informatie

Volksgezondheid en veehouderij

Volksgezondheid en veehouderij VNG bijeenkomst landelijk gebied en gezondheid 14 september 2016 Volksgezondheid en veehouderij Handelingsperspectieven? Inhoud Werkprogramma regio Zuidoost-Brabant Uitkomsten VGO en Endotoxinen onderzoeken

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EH Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Vergunningen, Luchtkwaliteit en Gezondheid. Wijkplatformvergadering IJmuiden Noord 8 juni 2016

Vergunningen, Luchtkwaliteit en Gezondheid. Wijkplatformvergadering IJmuiden Noord 8 juni 2016 Vergunningen, Luchtkwaliteit en Gezondheid Wijkplatformvergadering IJmuiden Noord 8 juni 2016 Onderwerpen Vergunningverlening Bevoegde gezag BBT, BBT+, Bref s Voorschriften (Activiteitenbesluit - Vergunningen)

Nadere informatie

Informatieblad Intensieve Veehouderij en Gezondheid Update 2011

Informatieblad Intensieve Veehouderij en Gezondheid Update 2011 Informatieblad Intensieve Veehouderij en Gezondheid Update 2011 GGD Nederland-werkgroep intensieve veehouderij en gezondheid Drs. R. Nijdam, adviseur milieu en gezondheid, Bureau Gezondheid Milieu & Veiligheid

Nadere informatie

Gezondheidsrisico s voor omwonenden veehouderijen?

Gezondheidsrisico s voor omwonenden veehouderijen? Gezondheidsrisico s voor omwonenden veehouderijen? Lidwien A.M. Smit 1, Dick Heederik 2 praktisch Samenvatting De belangstelling voor de gezondheid van omwonenden van veehouderijbedrijven is de afgelopen

Nadere informatie

GEZOND LEVEN, GOED LEVEN GEZONDHEIDSBELEID BERNHEZE & OSS 1. POSITIEVE GEZONDHEID 2. HET PROCES 3. THEMA S GEZONDHEIDSBELEID 4.

GEZOND LEVEN, GOED LEVEN GEZONDHEIDSBELEID BERNHEZE & OSS 1. POSITIEVE GEZONDHEID 2. HET PROCES 3. THEMA S GEZONDHEIDSBELEID 4. GEZOND LEVEN, GOED LEVEN GEZONDHEIDSBELEID 2018-2021 BERNHEZE & OSS 1. POSITIEVE GEZONDHEID 2. HET PROCES 3. THEMA S GEZONDHEIDSBELEID 4. BORGING 1. POSITIEVE GEZONDHEID Positieve gezondheid is je eigen

Nadere informatie

Agrarische kinderopvang en gezondheid

Agrarische kinderopvang en gezondheid Agrarische kinderopvang en gezondheid GGD en in Nederland krijgen regelmatig vragen van gemeenten over de gezondheidsaspecten bij situering van een agrarische kinderopvang in het buitengebied. In dit beleidsadvies

Nadere informatie

Biologische agen-a. Presenta(e in het kader van de Handreiking Biologische Agen(a SW Mei 2015

Biologische agen-a. Presenta(e in het kader van de Handreiking Biologische Agen(a SW Mei 2015 Biologische agen-a Presenta(e in het kader van de Handreiking Biologische Agen(a SW Mei 2015 kadering Toelich(ng op de (ARBO)handreiking Beoordeling en beheersing werksitua(es (stappenplan) Voorbeelden

Nadere informatie

Workshop Health Impact Assessment

Workshop Health Impact Assessment Workshop Health Impact Assessment Loes Geelen, Lea den Broeder SCHAKELDAG 2014 ALLES ONDER ÉÉN DAK Wat komt vandaag aan bod? Opwarmer Wat is HIA? Theorie naar praktijk: een voorbeeld Vergeet niet na afloop

Nadere informatie

MRSA Maatregelen tegen verspreiding

MRSA Maatregelen tegen verspreiding MRSA Maatregelen tegen verspreiding U heeft van uw arts gehoord dat u mogelijk besmet bent met de MRSA-bacterie. MRSA staat voor Meticilline-Resistente Staphylococcus Aureus; dit is de naam van de bacterie.

Nadere informatie

Vragen en antwoorden geitenhouderij en gezondheid

Vragen en antwoorden geitenhouderij en gezondheid Vragen en antwoorden geitenhouderij en gezondheid Kennisplatform Veehouderij en humane gezondheid Joost van der Ree, Gert Kelfkens 13 april 2017 Inleiding De mogelijke vestiging van een geitenhouderij

Nadere informatie

GEZONDHEIDSRISICO S ROND VEEHOUDERIJEN

GEZONDHEIDSRISICO S ROND VEEHOUDERIJEN Verslag workshop 10-09-2013 GEZONDHEIDSRISICO S ROND VEEHOUDERIJEN DIALOOG VISIE - MAATREGELEN VERSLAG WORKSHOP 10 SEPTEMBER 2013 Inge van den Broek, GGD bureau Gezondheid, Milieu & Veiligheid Merijn Broeders,

Nadere informatie

Gemeente Groningen GGD Groningen, afdeling Specialistische Zorg en Veiligheid 28 augustus 2014 (concept)

Gemeente Groningen GGD Groningen, afdeling Specialistische Zorg en Veiligheid 28 augustus 2014 (concept) Advies B E Z O E K A D R E S Hanzeplein 120 Aan Van Datum Gemeente Groningen GGD Groningen, afdeling Specialistische Zorg en Veiligheid 28 augustus 2014 (concept) Onderwerp GGD-advies melkrundveehouderij

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter, Directie Voedselkwaliteit en Diergezondheid De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 10 september 2008 08-LNV-107

Nadere informatie

GEZONDHEID EN NIEUWE SANITATIE

GEZONDHEID EN NIEUWE SANITATIE GEZONDHEID EN NIEUWE SANITATIE Gezondheid meenemen in ontwerp en plannen Imke Leenen WAAROM AANDACHT HIERVOOR? Maatschappij is in beweging: Recreatie dichtbij/ water terug in de stad veranderend klimaat

Nadere informatie

i. 18 bedrijven met 50% regeling; ii. 16 bedrijven zonder 50% regeling; c. bij normenset 2: 26 bedrijven:

i. 18 bedrijven met 50% regeling; ii. 16 bedrijven zonder 50% regeling; c. bij normenset 2: 26 bedrijven: Gevolgen voor de bedrijven Hieronder zijn de bevindingen van de resultaten weergegeven ten aanzien van de gevolgen voor de bedrijven. 1. De totale geuremissie in de gemeente Cuijk bedraagt: a. in de referentiesituatie

Nadere informatie

Agrarische kinderopvang? Gezond en Veilig! Informatie voor ouders

Agrarische kinderopvang? Gezond en Veilig! Informatie voor ouders Agrarische kinderopvang? Gezond en Veilig! Informatie voor ouders Uw kind gaat (mogelijk) naar een agrarische kinderopvang. Wist u dat deze vorm van kinderopvang veel voordelen met zich meebrengt? In een

Nadere informatie

De gezonde Zeeuwse leefomgeving Gezondheid, veiligheid en milieu in de omgevingswet

De gezonde Zeeuwse leefomgeving Gezondheid, veiligheid en milieu in de omgevingswet De gezonde Zeeuwse leefomgeving Gezondheid, veiligheid en milieu in de omgevingswet Roadshow omgevingswet Zeeland, 27-09-2017 Maartje Brouwer Milieugezondheidskundige, GGD Zeeland Maartje.brouwer@ggdzeeland.nl

Nadere informatie

Deze folder geeft antwoord op enkele van de meest gestelde vragen over MRSA. MRSA is een afkorting voor Methicilline Resistente Staphylococcus Aureus.

Deze folder geeft antwoord op enkele van de meest gestelde vragen over MRSA. MRSA is een afkorting voor Methicilline Resistente Staphylococcus Aureus. MRSA Deze folder geeft antwoord op enkele van de meest gestelde vragen over MRSA. MRSA is een afkorting voor Methicilline Resistente Staphylococcus Aureus. 1. Wat is MRSA? Staphylococcus aureus, is een

Nadere informatie

Veehouderij en gezondheidsrisico s voor omwonenden: inzichten in de link via lucht

Veehouderij en gezondheidsrisico s voor omwonenden: inzichten in de link via lucht Veehouderij en gezondheidsrisico s voor omwonenden: inzichten in de link via lucht VNG Studiedag 2017 Eindhoven, 9 maart 2017 Hilko Ellen / Albert Winkel Veehouderij: (g)een vuiltje aan de lucht? 2 Veehouderij

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR BRMO EN MRSA INFORMATIE VOOR PATIËNTEN

ONDERZOEK NAAR BRMO EN MRSA INFORMATIE VOOR PATIËNTEN ONDERZOEK NAAR BRMO EN MRSA INFORMATIE VOOR PATIËNTEN Inleiding In deze folder leest u informatie over Bijzonder Resistente Micro-Organismen (BRMO) en MRSA (Methicilline Resistente Staphylococcus aureus)

Nadere informatie

Veehouderij en volksgezondheid

Veehouderij en volksgezondheid Veehouderij en volksgezondheid Stand van zaken wetgeving en jurisprudentie Peter Bokelaar Inleiding Gezondheidseffecten veehouderij nog steeds een actueel thema. Q-koorts uitbraak in 2008/2009: bewustwording

Nadere informatie

Wat betekent dit voor. van omwonenden?

Wat betekent dit voor. van omwonenden? Emissies van chemische stoffen door ThermPhos Wat betekent dit voor de gezondheid van omwonenden? dr Joost van Rooij - toxicoloog joost.vanrooij@caesar-consult.nl Informatiebijeenkomst omwonenden 1 December

Nadere informatie

Veehouderij en gezondheid

Veehouderij en gezondheid Veehouderij en gezondheid Update van kennis over werknemers en omwonenden RIVM Rapport 2015-0135 A. Dusseldorp et al. Veehouderij en gezondheid Update van kennis over werknemers en omwonenden. RIVM Rapport

Nadere informatie

Stand van zaken duurzaam veehouderijbeleid. 5 november 2013

Stand van zaken duurzaam veehouderijbeleid. 5 november 2013 Stand van zaken duurzaam veehouderijbeleid 5 november 2013 Inhoud Rijksoverheid provincie Noord Brabant Beleid Oirschot Toetsingsinstrument gezondheid bij veehouderijen Beleid rijksoverheid Dierrechten/mestoverschot

Nadere informatie

Inspraakreactie Stichting Leefbaar Buitengebied Gelderland vergadering Commissie Ruimtelijke Ordening, Landelijk gebied en Wonen

Inspraakreactie Stichting Leefbaar Buitengebied Gelderland vergadering Commissie Ruimtelijke Ordening, Landelijk gebied en Wonen Inspraakreactie Stichting Leefbaar Buitengebied Gelderland vergadering Commissie Ruimtelijke Ordening, Landelijk gebied en Wonen 13-09-2017 We zijn erg blij met het besluit om de geitenhouderij op slot

Nadere informatie

Maatregelen voor drager van MRSA-bacterie

Maatregelen voor drager van MRSA-bacterie MRSA positief Maatregelen voor drager van MRSA-bacterie Bij u is vastgesteld dat u drager bent van de MRSA-bacterie. MRSA staat voor Meticilline-Resistente Staphylococcus Aureus. Dit is een bacterie die

Nadere informatie

Papegaaienziekte. (Psittacose) Informatie over de ziekte en de procedures van de NVWA voor vogelhouders en -handelaren

Papegaaienziekte. (Psittacose) Informatie over de ziekte en de procedures van de NVWA voor vogelhouders en -handelaren Papegaaienziekte (Psittacose) Informatie over de ziekte en de procedures van de NVWA voor vogelhouders en -handelaren Papegaaienziekte bij dieren De bacterie Chlamydia psittaci veroorzaakt papegaaienziekte

Nadere informatie

Intensieve veehouderij in Zeeland

Intensieve veehouderij in Zeeland Intensieve veehouderij in Zeeland Donderdag 7 juli jl. werd het onderzoek Veehouderij en Gezondheid Omwonenden i van het RIVM, Universiteit Utrecht, Wageningen UR en het NIVEL gepubliceerd. Dit onderzoek

Nadere informatie

Ontmoetingsdag OD -GGD 26 maart Rik van de Weerdt, arts medische milieukunde toxicoloog / GAGS GGD en Overijssel & Gelderland

Ontmoetingsdag OD -GGD 26 maart Rik van de Weerdt, arts medische milieukunde toxicoloog / GAGS GGD en Overijssel & Gelderland Ontmoetingsdag OD -GGD 26 maart 2015 Rik van de Weerdt, arts medische milieukunde toxicoloog / GAGS GGD en Overijssel & Gelderland GGD enregio Oost Stralingshygiëne Milieugezondheidskunde Bouwfysica Geneeskunde

Nadere informatie

De dierenarts, toen, nu en straks

De dierenarts, toen, nu en straks De dierenarts, toen, nu en straks Gezond groeien, 9 februari 2012, Veghel Prof.dr. Frans van Knapen, Institute for Risk Assessment Sciences, Divisie Veterinaire Volksgezondheid, Universiteit Utrecht Veterinaire

Nadere informatie

Bijzonder Resistent Micro-Organisme

Bijzonder Resistent Micro-Organisme Bijzonder Resistent Micro-Organisme (BRMO en MRSA) In deze folder krijgt u uitleg over een Bijzonder Resistent Micro-Organisme (BRMO) en wat gevolgen hiervan zijn. Ook leest u algemene informatie over

Nadere informatie

BRMO (MRSA/VRE/ESBL) Bacteriën die niet reageren op standaard gebruikte antibiotica

BRMO (MRSA/VRE/ESBL) Bacteriën die niet reageren op standaard gebruikte antibiotica BRMO (MRSA/VRE/ESBL) Bacteriën die niet reageren op standaard gebruikte antibiotica Inhoud Inleiding 3 Wat is een BRMO? 3 MRSA 3 VRE 3 ESBL en CPE 4 Wanneer verhoogde kans om drager van een BRMO te zijn?

Nadere informatie

G G D n o t i t i e : Gemeente Berkelland

G G D n o t i t i e : Gemeente Berkelland G G D n o t i t i e Aan T.a.v. Van : Gemeente Berkelland : Astrid Holl : Team MMK GGD Tel. nr. : 088-443 3016 Datum : 10 januari 2013 v3 Kopie : Onderwerp: Advies GGD uitbreidingsplan Varkenshouderij Grolseweg

Nadere informatie

Bijzonder Resistente Micro-Organismen. Isolatiemaatregelen infectiepreventie bij BRMO

Bijzonder Resistente Micro-Organismen. Isolatiemaatregelen infectiepreventie bij BRMO Bijzonder Resistente Micro-Organismen Isolatiemaatregelen infectiepreventie bij BRMO In deze folder vindt u meer informatie over Bijzonder Resistente Micro Organismen (BRMO) en Extended Spectrum Beta-Lactamase

Nadere informatie

Informatie voor veehouders en medewerkers van bedrijven waar Q-koorts is vastgesteld

Informatie voor veehouders en medewerkers van bedrijven waar Q-koorts is vastgesteld Informatie voor veehouders en medewerkers van bedrijven waar Q-koorts is vastgesteld Inleiding U krijgt deze informatie omdat er door het tankmelkonderzoek Q-koorts is vastgesteld op uw bedrijf of omdat

Nadere informatie

Verkeer en luchtverontreiniging

Verkeer en luchtverontreiniging Verkeer en luchtverontreiniging gezondheidsschade Dr Ir Miriam Gerlofs-Nijland RIVM 1 Positie RIVM Onderzoeksinstituut rijksoverheid Onafhankelijk van politiek en beleid Verbindt wetenschap en beleid Maakt

Nadere informatie

datum: 30 januari 2008 uw kenmerk: - bijlage(n): - ons kenmerk: PJ/08/295 onderwerp: advies GGD inzake NGB/LOG Witveld

datum: 30 januari 2008 uw kenmerk: - bijlage(n): - ons kenmerk: PJ/08/295 onderwerp: advies GGD inzake NGB/LOG Witveld College van B&W gemeente Horst aan de Maas College van B&W gemeente Horst aan de Maas de heer C. Van Rooij Postbus 6005 5960 AA HORST datum: 30 januari 2008 uw kenmerk: - bijlage(n): - ons kenmerk: PJ/08/295

Nadere informatie

Controle op Bijzonder Resistente Micro- Organismen

Controle op Bijzonder Resistente Micro- Organismen Controle op Bijzonder Resistente Micro- Organismen BRMO In deze folder staat algemene informatie over bijzonder resistente micro-organismen (bacteriën). En waarom en hoe u hierop wordt gecontroleerd. Deze

Nadere informatie

Te hanteren gezondheidskundige criteria voor aanwijzing overbelaste gebieden veehouderij in gemeenten

Te hanteren gezondheidskundige criteria voor aanwijzing overbelaste gebieden veehouderij in gemeenten Te hanteren gezondheidskundige criteria voor aanwijzing overbelaste gebieden veehouderij in gemeenten A.S.G. van Dam MSc, gezondheidkundige team Infectieziektebestrijding, GGD Hart voor Brabant Drs. R.

Nadere informatie

Maatregelen voor drager van MRSA-bacterie

Maatregelen voor drager van MRSA-bacterie MRSA positief Maatregelen voor drager van MRSA-bacterie Inleiding Bij u is vastgesteld dat u drager bent van de MRSA-bacterie. MRSA staat voor Meticilline-Resistente Staphylococcus Aureus. Dit is een bacterie

Nadere informatie

Geitenhouderij en gezondheid duiding van het extra risico op longontsteking bij omwonenden van geitenhouderijen in Gelderland

Geitenhouderij en gezondheid duiding van het extra risico op longontsteking bij omwonenden van geitenhouderijen in Gelderland Bijlage bij Statenbrief - zaaknummer 2017-012141 Geitenhouderij en gezondheid duiding van het extra risico op longontsteking bij omwonenden van geitenhouderijen in Gelderland Geitenhouderij en gezondheid

Nadere informatie

Screening BRMO na opname in een buitenlands ziekenhuis

Screening BRMO na opname in een buitenlands ziekenhuis Infectiepreventie Screening BRMO na opname in een buitenlands ziekenhuis www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl INF006 / Screening BRMO na opname

Nadere informatie

Ministerie van Infrastructuur en Milieu T.a.v. mevrouw S. Dijksma, staatssecretaris. Postbus 20901, 2500 EX Den Haag. Geachte mevrouw Dijksma,

Ministerie van Infrastructuur en Milieu T.a.v. mevrouw S. Dijksma, staatssecretaris. Postbus 20901, 2500 EX Den Haag. Geachte mevrouw Dijksma, Ministerie van Infrastructuur en Milieu T.a.v. mevrouw S. Dijksma, staatssecretaris Postbus 20901, 2500 EX Den Haag Geachte mevrouw Dijksma, Met veel genoegen bied ik u de resultaten aan van de bestuurlijke

Nadere informatie

Afdeling hygiëne en infectiepreventie MRSA-bacterie? Voorkomen is beter

Afdeling hygiëne en infectiepreventie MRSA-bacterie? Voorkomen is beter Afdeling hygiëne en infectiepreventie MRSA-bacterie? Voorkomen is beter Bent u de afgelopen 2 maanden in een buitenlands ziekenhuis opgenomen of behandeld geweest? Hebt u beroepsmatig contact met varkens

Nadere informatie

Informatiefolder BRMO voor patiënt en familie

Informatiefolder BRMO voor patiënt en familie Informatiefolder BRMO voor patiënt en familie BIJZONDER RESISTENTE MICRO-ORGANISMEN, WAT ZIJN DIT? Bij u is aangetoond dat u een Bijzonder Resistent Micro-organisme heeft. In deze folder leest u algemene

Nadere informatie

Doelstelling Voldoen aan het wettelijk kader, verbeteren van de luchtkwaliteit en daarmee de volksgezondheid.

Doelstelling Voldoen aan het wettelijk kader, verbeteren van de luchtkwaliteit en daarmee de volksgezondheid. Factsheet Onderwerp Luchtkwaliteit over het jaar 2013 Inleiding Op 16 december 2014 is de vijfde rapportage over de voortgang van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit aan de voorzitter van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 28 973 Toekomst van de intensieve veehouderij Nr. 137 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARISSEN VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU Aan

Nadere informatie

BIJLAGE 2. Onderbouwing Omgevingsvergunning Beperkte Milieutoets

BIJLAGE 2. Onderbouwing Omgevingsvergunning Beperkte Milieutoets BIJLAGE 2 Onderbouwing Omgevingsvergunning Beperkte Milieutoets 1. Onderbouwing Omgevingsvergunning Beperkte Milieutoets (OBM) en melding Activiteitenbesluit Maatschap P.J.M. Feller en J.H.T.A.M. Feller-van

Nadere informatie

MRSA. Rini Eringfeld Specialist ouderengeneeskunde De Zorgboog

MRSA. Rini Eringfeld Specialist ouderengeneeskunde De Zorgboog MRSA Rini Eringfeld Specialist ouderengeneeskunde De Zorgboog MRSA in het verpleeghuis Op 1-8-2008 wordt bij een medewerker werkzaam op de dubbelzorgafdeling de Wich op St. Jozefsheil te Bakel een MRSA

Nadere informatie

Biologische agentia bij waterschappen. Algemene inleiding. Biologische agentia_werken met kadavers & zieke dieren 2013 v1.1

Biologische agentia bij waterschappen. Algemene inleiding. Biologische agentia_werken met kadavers & zieke dieren 2013 v1.1 Biologische agentia bij waterschappen Algemene inleiding Afbakening van de Toolboxmeeting Definities (toolbox, onderwerp)..... Doel / doelgroep......... Afbakening........... Tijdsduur en frequentie......

Nadere informatie

Informatie voor veehouders en medewerkers van bedrijven waar Q-koorts is vastgesteld

Informatie voor veehouders en medewerkers van bedrijven waar Q-koorts is vastgesteld Informatie voor veehouders en medewerkers van bedrijven waar Q-koorts is vastgesteld Inleiding U krijgt deze informatie omdat er door tankmelkonderzoek Q-koorts is vastgesteld op uw bedrijf of omdat u

Nadere informatie

Hoe groot is het probleem? Om welke stoffen gaat het? Wat zegt de wet er over?

Hoe groot is het probleem? Om welke stoffen gaat het? Wat zegt de wet er over? Samenvatting Dossier Biologische agentia Wat zijn biologische agentia? Definitie Het begrip biologische agentia omvat: kleine levende organismen (bijvoorbeeld bacteriën of schimmels) materiaal van biologische

Nadere informatie

Ontwikkelingen in milieugezondheidsrisico. milieugezondheidsmaten. Brigit Staatsen Danny Houthuijs

Ontwikkelingen in milieugezondheidsrisico. milieugezondheidsmaten. Brigit Staatsen Danny Houthuijs Ontwikkelingen in milieugezondheidsrisico s en milieugezondheidsmaten Brigit Staatsen Danny Houthuijs 1 Trends in milieugezondheidsrisico s Concentraties dalen, luchtverontreiniging en geluid blijven probleem

Nadere informatie

MRSA Radboud universitair medisch centrum

MRSA Radboud universitair medisch centrum MRSA U wordt behandeld in het Radboudumc en bent mogelijk in contact gekomen met de MRSA bacterie (Meticilline Resistente Staphylococcus Aureus). Dit kan zijn doordat u Beroepsmatig in aanraking komt

Nadere informatie

Het Veluws Ontwerpburo heeft Omgeving Manager opdracht gegeven de bovengenoemde aspecten te onderzoeken.

Het Veluws Ontwerpburo heeft Omgeving Manager opdracht gegeven de bovengenoemde aspecten te onderzoeken. Adres Burgemeester J. Schipperkade 10A Postcode 8321 EH - Urk Telefoon 0527-680 870 Fax 0527-690 609 E-mail info@omgevingmanager.nl MEMO aan : A. van den Berg, Veluws Ontwerpburo van : W. Foppen bijdrage

Nadere informatie

Antibiotica Gebruik ze goed en alleen. als t moet!

Antibiotica Gebruik ze goed en alleen. als t moet! Antibiotica Gebruik ze goed en alleen Algemene informatie als t moet! Antibiotica blijven effectief als we ze verstandig gebruiken: niet te vaak en op de goede manier. Uw arts weet wanneer u antibiotica

Nadere informatie

*PDOC01/229345* PDOC01/229345. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

*PDOC01/229345* PDOC01/229345. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Prins Clauslaan 8 2595 AJ Den Haag Postbus 20401 2500 EK Den Haag www.rijksoverheid.nl/eleni

Nadere informatie

Rode draad van deze toelichting

Rode draad van deze toelichting Rode draad van deze toelichting Achtergronden van de wetgeving Gemeentelijke geurnormen Aanhoudingsbesluit en actualisatie gemeentelijke geurverordening Ontwikkelingen regelgeving Achtergronden van de

Nadere informatie

Biologische agentia bij waterschappen. Algemene inleiding. Biologische agentia: Werken met oppervlakte water 2013 v1.1

Biologische agentia bij waterschappen. Algemene inleiding. Biologische agentia: Werken met oppervlakte water 2013 v1.1 Biologische agentia bij waterschappen Algemene inleiding Afbakening van de Toolboxmeeting Definities (toolbox, onderwerp)..... Doel / doelgroep......... Afbakening........... Tijdsduur en frequentie......

Nadere informatie