Abstraheren van modellen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Abstraheren van modellen"

Transcriptie

1 Abstraheren van modellen Geert Delanote 7 maart 2005 Software Development Methodology 1

2 Inhoudstafel Motivatie Denkpistes Software Development Methodology 2

3 Motivatie Verslag vorige vergadering Discussiepunt Belang van verbanden tussen verschillende modellen op eenzelfde (hoog) abstractieniveau; problemen met uitdrukking hiervan (UML volstaat niet). Vertrekpunt Observatie dat PIM-modellen te complex worden - UML is niet expressief genoeg Transformatie naar PSM-modellen (semi-)automatisch? Onderzoek Niet afgerond! Software Development Methodology 3

4 Motivatie Denkpistes : Reïficatie van methodes Verbanden tussen methodes - Reïficatie van toestanden Complexe hiërarchieën Financial case study Software Development Methodology 4

5 Inhoudstafel Motivatie Denkpistes Reïficatie van methodes Verbanden tussen methodes - Reïficatie van toestanden Complexe hiërarchieën Software Development Methodology 5

6 Case 1 : Reïficatie van methodes Gegeven : een klasse van boeken met een event om boeken uit te lenen Book +loan(period:duration):void met een query om het aantal uitleningen op te vragen Book +loan(period:duration):void +nbloans():natural 1 * Loan - period : DURATION en met queries om het tijdstip van de laatste uitlening en de gemiddelde uitleenperiode op te vragen Software Development Methodology 6

7 Case 1 : Reïficatie van methodes Doel : De klasse Book op PIM niveau voorstellen en specificeren De specificatie transformeren naar PSM niveau Book +loan(period:duration):void +nbloans():natural +latestloan():date +avgloanperiod():duration We voeren de # - operator in obj#event() Deze expressie geeft de verzameling van alle voorkomens op het object obj van de event event() terug Software Development Methodology 7

8 Case 1 : Reïficatie van methodes Context Book :: nbloans() Post: result = card(this#loan()) Context Book :: latestloan() Pre: not(this#loan()->isempty) --- alternatief : Pre: nbloans() > 0 Post: result = max((this#loan())->executiontime) Context Book Inv: latestloan() <= now Context Book :: avgloanperiod() Post: result = avg((this#loan())->period) Context Book Constraint: for each loan1, loan2 in this#loan() : if (loan1 loan2) then (loan1->executiontime + loan1->period) <= loan2->excecutiontime (loan2->executiontime + loan2->period) <= loan1->excecutiontime Software Development Methodology 8

9 Case 1 : Reïficatie van methodes Transformatie PIM -> PSM PSM 1 : Reïficatie van de event loan PSM 2 : Niet-reïficatie van de event loan PSM 3 : Automatisch? Software Development Methodology 9

10 PSM 1 : Reïficatie van de event loan Method class cfr. Assocation class Elke instantiatie van de method class is een uitvoering van de event loan() (en omgekeerd) Elke karakteristiek van een event is ook een karakteristiek van objecten van de klasse - bv. ExecutionTime -> CreationTime Elke parameter van de event is een property van de klasse Software Development Methodology 10

11 PSM 1 : Reïficatie van de event loan Context Book :: nbloans() Post: result = card(this->loan) Context Book :: latestloan() Pre: not(this->loan->isempty) Post: result = max((this->loan)->creationtime) Context Book Inv: latestloan() <= now Context Book :: avgloanperiod() Post: result = avg((this->loan)->period) Context Book Constraint: for each loan1, loan2 in this->loan : if (loan1 loan2) then (loan1->creationtime + loan1->period) <= loan2->creationtime (loan2->creationtime + loan2->period) <= loan1->creationtime Software Development Methodology 11

12 PSM 1 : Reïficatie van de event loan Vaststellingen De transformatie kan automatisch gebeuren Dit PSM is tegelijk een PIM - NATURAL : verschillende transformaties naar een programmeertaal mogelijk - Verschillend bereik mogelijk : long, int, - Taalafhankelijke verschillen : ulong in C# vs long in Java - CreationTime Software Development Methodology 12

13 PSM 2 : Niet-reïficatie van de event loan Invoeren properties Notatie : Twee gevallen : 1. Het resultaat van de query kan bepaald worden op basis van het vorige resultaat en het effect van deze event 2. Het resultaat van de query kan niet bepaald worden zoals in geval 1 Software Development Methodology 13

14 Transformatie van nbloans() Gegeven : (Geval 1) Context Book :: nbloans() Post: result = card(this#loan()) Context Book : loan() Pre: - Post: - Stap1: - Zet de query om in een property - Maak van de resultclause een postconditie bij loan() - Geef de property een initiële waarde (card(empty set) == 0) Context Book :: property NATURAL nbloans Initial value : 0 Semantics : card(this#loan()) Context Book : loan() Pre: - Post: this.nbloans = card(this#loan()) Software Development Methodology 14

15 Transformatie van nbloans() Stap2: Zonder de huidige uitvoering van de methode loan() af Context Book : loan() Pre: - Post: this.nbloans = card( union ) Stap3: card(x union Y) == card(x) + card(y) Context Book : loan() Pre: - Post: this.nbloans = card( ) + card( ) Stap4: - Cardinaliteit van een set met 1 element is 1 - Cardinaliteit van de alle uitvoeringen behalve de huidige = de waarde van de instantievariabele voor de uitvoering van de methode Context Book : loan() Pre: - Post: this.nbloans = + 1 Software Development Methodology 15

16 Transformatie van latestloan() Gegeven : (Geval 1) Context Book :: latestloan() Pre: this#loan()->notempty Post: result = max((this#loan())->executiontime) Context Book : loan() Pre: - Post: - Stap1: Zet de preconditie om in een booleaanse property Context Book :: property BOOLEAN loanisexecuted Initial value : false Semantics : this#loan()->notempty Context Book :: latestloan() Pre: loanisexecuted Post: result = max((this#loan())->executiontime) Software Development Methodology 16

17 Transformatie van latestloan() Stap2: - Zet de query om in een property - Maak van de resultclause een postconditie bij loan() - Geef de property een initiële waarde (max(empty set) == undefined) Context Book :: property DATE latestloan Initial value: undefined Pre: loanisexecuted Semantics: max((this#loan())->executiontime) Context Book : loan() Pre: - Post: this.latestloans = max((this#loan())->executiontime) Stap3: Zonder de huidige uitvoering van de methode loan() af Context Book : loan() Pre: - Post: this.latestloans = max( union ) Software Development Methodology 17

18 Transformatie van latestloan() Stap4: if (X->isEmpty) then max(x union Y) == max(y) else max(x union Y) == max{max(x), max(y)} Context Book : loan() Pre: - Post: this.latestloan = if then }) else max{ }) } Stap5: - Maximum van een set met 1 element is dat element - Maximum van alle uitvoeringen behalve de huidige = de waarde van de instantievariabele voor de uitvoering van de methode - Vervang de booleaanse expressie door de property Context Book : loan() Pre: - Post: this.latestloan = if then else Software Development Methodology 18

19 Transformatie van latestloan() Stap6: De opgevraagde karakteristieken van de methode worden ingevuld Context Book : loan() Pre: - Post: this.latestloan = if then now else max{ now} Stap7*: Vereenvoudig de postconditie verder. < now) Context Book : loan() Pre: - Post: this.latestloan = if = 0 then now else now en dus: Context Book : loan() Pre: - Post: this.latestloan = now Software Development Methodology 19

20 Transformatie van avgloanperiod() Gegeven : (Geval 2) Context Book :: avgloanperiod() Post: result = avg((this#loan())->period) Context Book : loan() Pre: - Post: - Stap1: Herschrijf de functie in een samenstelling van functies om zo tot een Geval 1 te komen. Context Book :: avgloanperiod() Post: result = if this#loan()->isempty() (of : card(this#loan()) = 0) then 0 else sum((this#loan())->period) / card(this#loan()) Software Development Methodology 20

21 Transformatie van avgloanperiod() Stap2: - Zet de query om in properties - Maak voor iedere property een postconditie bij loan() - Geef de properties een initiële waarde(card(empty set)= 0; sum(empty set)= 0) Context Book :: property NATURAL nbloans Initial value: 0 Semantics: card(this#loan()) Context Book :: property DURATION totalloanperiod Initial value: 0 Semantics: sum((this#loan())->period) Context Book :: avgloanperiod() Post: result = if nbloans = 0 then 0 else totalloanperiod / nbloans Context Book : loan() Pre: - Post: this.nbloans = card(this#loan()) Post: this.totalloanperiod = sum((this#loan())->period) Software Development Methodology 21

22 Transformatie van avgloanperiod() Stap3: Ga verder met Stap2 uit het algoritme met gegeven Geval1 voor iedere postconditie. Context Book : loan() Pre: - Post: this.nbloans = +1 Post: this.totalloanperiod = + period Software Development Methodology 22

23 Algoritme Stap 1: Herhaal voor elke query : Zet de precondities om in booleaanse properties Stap 2: Herhaal voor elke query : Als het resultaat van de query niet kan bepaald worden op basis van het vorige resultaat en de huidige uitvoering, dan wordt de operatie zo opgesplitst in deeloperaties zodat het resultaat van elk van de deeloperaties wel kan bepaald worden op basis van het vorige resultaat en de huidige uitvoering Stap 3: - Maak de nodige properties aan (zonder dubbels, i.e. properties met dezelfde semantische betekenis, aan te maken!) - Laat de query het resultaat in functie van die properties teruggeven Stap 4: (?) Reduceer het aantal properties. Software Development Methodology 23

24 Algoritme Stap 5: Maak voor iedere property een postconditie bij elke event die voorkomt in de semanticsclause Stap 6: Herhaal voor elke property : Als er een (semantisch) zinvolle waarde kan gegeven worden, dan initialiseer de property, anders is de property initieel undefined Als de property niet altijd defined is dan wordt er een preconditie, die definieert wanneer de property undefined is, aan de property toegevoegd. Stap 7: Herhaal voor elke postconditie : Zonder het huidige voorkomen van de event af Stap 8: Vervang de huidige postconditie f( {vroegere voorkomens} union {huidige voorkomen} ) door g( f( {vroegere voorkomens} ), f( {huidige voorkomen} ) ) Stap 9: f({huidige voorkomen}) is triviaal f({vroegere voorkomens}) = = Stap 10: Vereenvoudig de postconditie - Vul karakteristieken in (vb. = now) - Vereenvoudig expressies (vb. max(0,1) = 1) Software Development Methodology 24

25 Inhoudstafel Motivatie Denkpistes Reïficatie van methodes Verbanden tussen methodes - Reïficatie van toestanden Complexe hiërarchieën Software Development Methodology 25

26 Case 2 : Verbanden tussen methodes (1) Gegeven een klasse van boeken met dezelfde events en queries Een extra event return() - Een boek kan pas teruggebracht worden als het uitgeleend was - Een uitgeleend boek kan niet uitgeleend worden Software Development Methodology 26

27 Case 2 : Verbanden tussen methodes (1) Software Development Methodology 27

28 Case 2 : Verbanden tussen methodes (1) Software Development Methodology 28

29 Case 2 : Verbanden tussen methodes (1) Context Book :: nbloans() Post: result = card(this#loan()) Context Book :: latestloan() Pre: not(this#loan()->isempty) Post: result = max((this#loan())->executiontime) Context Book Inv: latestloan() <= now Context Book :: avgloanperiod() Post: let returnedloans = {loan this#loan() loan.return()->notempty} in result = avg({{period in DURATION loan returnedloans : loan.return()->executiontime loan->executiontime}}) Context Book Constraint: for each loan in this#loan() : {l this#loan() l->executiontime < loan->executiontime and if (l.return()->notempty) then loan->executiontime<l.return()->executiontime else true }->isempty Software Development Methodology 29

30 Case 2 : Verbanden tussen methodes (1) PSM 1 : Reïficatie van de events PSM 2 : Niet-reïficatie van de events uit te werken Software Development Methodology 30

31 Case 2 : Verbanden tussen methodes (2) Gegeven een klasse van bankrekeningen events om geld te storten, af te halen, over te schrijven Account + transfer(amount:moneyamount,dest:account):void + deposit(amount:moneyamount):void + withdraw(amount:moneyamount):void Abstracte methode Account + <abstract> transaction(amount:moneyamount):void + transfer(dest:account):void + deposit():void + withdraw():void Software Development Methodology 31

32 Inhoudstafel Motivatie Denkpistes Reïficatie van methodes Verbanden tussen methodes - Reïficatie van toestanden Complexe hiërarchieën Software Development Methodology 32

33 Hiërachieën Software Development Methodology 33

34 Property + constraint Context Account :: property MONEYAMOUNT balance Initial value: 0 Semantics: sum( (this#deposit())->amount union (-1)*(this#withdraw())->amount) ) Context Book Inv: balance > 0 Programmeren : hoe dwingen we de constraint af? Nominaal (precondities) Totaal Defensief (uitzonderingen) Op database niveau Software Development Methodology 34

Implementatie #-operator

Implementatie #-operator Departement Wiskunde-Informatica Universiteit Antwerpen November 13, 2005 Book sample Book sample Tools Reïficatie Maak van de event method loan een method class Loan Non-reïficatie Genereer nieuwe properties

Nadere informatie

Hoofdstuk 9: Object Constraint language (OCL) Prof. Dr. Olga De Troyer. Constraints

Hoofdstuk 9: Object Constraint language (OCL) Prof. Dr. Olga De Troyer. Constraints Hoofdstuk 9: Object Constraint language (OCL) Prof. Dr. Olga De Troyer 2005 Prof Dr. O. De Troyer, pag. 1 Constraints UML s notatie is grafisch Goed voor het uitdrukken van structurele eigenschappen van

Nadere informatie

Programmeren in Java les 3

Programmeren in Java les 3 4 september 2015 Deze les korte herhaling vorige week loops methodes Variabelen Soorten variabelen in Java: integer: een geheel getal, bijv. 1,2,3,4 float: een gebroken getal, bijv. 3.1415 double: een

Nadere informatie

Voorbeeldtentamen Inleiding programmeren (IN1608WI), Oktober 2003, , Technische Universiteit Delft, Faculteit EWI, Afdeling 2.

Voorbeeldtentamen Inleiding programmeren (IN1608WI), Oktober 2003, , Technische Universiteit Delft, Faculteit EWI, Afdeling 2. Voorbeeldtentamen Inleiding programmeren (IN1608WI), Oktober 2003, 14.00-15.30, Technische Universiteit Delft, Faculteit EWI, Afdeling 2. Dit tentamen bestaat uit twee delen. Deel 1 (14.00-14.45, gesloten

Nadere informatie

Datatypes Een datatype is de sort van van een waarde van een variabele, veel gebruikte datatypes zijn: String, int, Bool, char en double.

Datatypes Een datatype is de sort van van een waarde van een variabele, veel gebruikte datatypes zijn: String, int, Bool, char en double. Algemeen C# Variabele Een variabele is een willekeurige waarde die word opgeslagen. Een variabele heeft altijd een datetype ( De soort waarde die een variabele bevat). Datatypes Een datatype is de sort

Nadere informatie

Vakgroep CW KAHO Sint-Lieven

Vakgroep CW KAHO Sint-Lieven Vakgroep CW KAHO Sint-Lieven Objecten Programmeren voor de Sport: Een inleiding tot JAVA objecten Wetenschapsweek 20 November 2012 Tony Wauters en Tim Vermeulen tony.wauters@kahosl.be en tim.vermeulen@kahosl.be

Nadere informatie

Uitwerking Aanvullend tentamen Imperatief programmeren Woensdag 24 december 2014, 13.30 15.30 uur

Uitwerking Aanvullend tentamen Imperatief programmeren Woensdag 24 december 2014, 13.30 15.30 uur Uitwerking Aanvullend tentamen Imperatief programmeren Woensdag 24 december 2014, 13.30 15.30 uur 1. deze opgave telt voor 30% van het totaal. Schrijf een compleet programma, dat door de gebruiker vanaf

Nadere informatie

ISO Query By Example

ISO Query By Example ISO Query By Example Prof. dr. Paul De Bra Gebaseerd op: Database System Concepts, 5th Ed. QBE waarom nog een query taal? de relationele algebra en SQL geven niet alleen een specificatie van een query-resultaat,

Nadere informatie

TENTAMEN Programmeren 1 VOORBEELDUITWERKING

TENTAMEN Programmeren 1 VOORBEELDUITWERKING TENTAMEN Programmeren 1 vakcode: 213500 datum: 28 november 2002 tijd: 13:30 17:00 uur VOORBEELDUITWERKING Algemeen Bij dit tentamen mag gebruik worden gemaakt van het boek van Niño/Hosch, en van de handleiding

Nadere informatie

HOOFDSTUK 3. Imperatief programmeren. 3.1 Stapsgewijs programmeren. 3.2 If Then Else. Module 4 Programmeren

HOOFDSTUK 3. Imperatief programmeren. 3.1 Stapsgewijs programmeren. 3.2 If Then Else. Module 4 Programmeren HOOFDSTUK 3 3.1 Stapsgewijs programmeren De programmeertalen die tot nu toe genoemd zijn, zijn imperatieve of procedurele programmeertalen. is het stapsgewijs in code omschrijven wat een programma moet

Nadere informatie

VAN HET PROGRAMMEREN. Inleiding

VAN HET PROGRAMMEREN. Inleiding OVERZICHT VAN HET PROGRAMMEREN Inleiding Als je leert programmeren lijkt het nogal overweldigend om die eerste stappen te doorworstelen. Er zijn dan ook heel wat programmeertalen (Java, Ruby, Python, Perl,

Nadere informatie

De keuzestructuur. Versie DD

De keuzestructuur. Versie DD De keuzestructuur Versie DD Tot nu toe Programma in rechte lijn = sequentie of opeenvolging Nieuw Vertakking in parcours = selectie of keuzestructuur Controlestructuren Opeenvolging = sequentie Keuze =

Nadere informatie

Tentamen Object Georiënteerd Programmeren TI1200 30 januari 2013, 9.00-12.00 Afdeling SCT, Faculteit EWI, TU Delft

Tentamen Object Georiënteerd Programmeren TI1200 30 januari 2013, 9.00-12.00 Afdeling SCT, Faculteit EWI, TU Delft Tentamen Object Georiënteerd Programmeren TI1200 30 januari 2013, 9.00-12.00 Afdeling SCT, Faculteit EWI, TU Delft Bij dit tentamen mag je geen gebruik maken van hulpmiddelen zoals boek of slides. Dit

Nadere informatie

ALGORITME objectgeoriënteerd programmeren

ALGORITME objectgeoriënteerd programmeren ALGORITME objectgeoriënteerd programmeren Gunter Schillebeeckx 1 objectgeoriënteerd programmeren Object Klasse Instantie Eigenschap Methode Inkapseling Polymorfisme Overerving 2 Inleiding Kern Samenvatting

Nadere informatie

start -> id (k (f c s) (g s c)) -> k (f c s) (g s c) -> f c s -> s c

start -> id (k (f c s) (g s c)) -> k (f c s) (g s c) -> f c s -> s c Een Minimaal Formalisme om te Programmeren We hebben gezien dat Turing machines beschouwd kunnen worden als universele computers. D.w.z. dat iedere berekening met natuurlijke getallen die met een computer

Nadere informatie

Programmeren in Java 3

Programmeren in Java 3 26 september 2007 Deze les korte herhaling vorige les Unified Modelling Language notatie van een class afleiding pointers abstracte classes polymorphisme dubieuze(?) constructies interfaces Meer over class

Nadere informatie

Objectgeorïenteerd werken is gebaseerd op de objecten die door het systeem gemanipuleerd worden.

Objectgeorïenteerd werken is gebaseerd op de objecten die door het systeem gemanipuleerd worden. Herhaling Objectgeorïenteerd werken is gebaseerd op de objecten die door het systeem gemanipuleerd worden. De basisbouwsteen is het object; een geïntegreerde eenheid van data en operaties werkend op deze

Nadere informatie

Noties Informatica. In java fungeren objecten als een model voor de elementen waarin een probleem kan worden opgesplitst

Noties Informatica. In java fungeren objecten als een model voor de elementen waarin een probleem kan worden opgesplitst s Informatica Hoofdstuk 1 Object Klasse Methode Parameters Type Velden Toestand Compiler Resultaten (returnwaarde) In java fungeren objecten als een model voor de elementen waarin een probleem kan worden

Nadere informatie

Module 1 Programmeren

Module 1 Programmeren Module 1 Programmeren Programmeertalen 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Programmeertalen in historisch perspectief 13 1.2.1 Machinecode 13 1.2.2 Assembleertalen (assembly) 14 1.2.3 Hogere programmeertalen 15 1.2.4

Nadere informatie

Datastructuren en algoritmen

Datastructuren en algoritmen Datastructuren en algoritmen Doelstelling Datastructures + algorithms = programs Boek van Niklaus Wirth: bedenker Pascal en Modula Datastructuur: structuur om informatie op te slaan Algoritme: voorschrift

Nadere informatie

Programmeermethoden. Recursie. week 11: november kosterswa/pm/

Programmeermethoden. Recursie. week 11: november kosterswa/pm/ Programmeermethoden Recursie week 11: 21 25 november 2016 www.liacs.leidenuniv.nl/ kosterswa/pm/ 1 Pointers Derde programmeeropgave 1 Het spel Gomoku programmeren we als volgt: week 1: pointerpracticum,

Nadere informatie

Software Engineering: SCRUM 2

Software Engineering: SCRUM 2 Software Engineering: SCRUM 2 Schedule Generator Zjef Van de Poel, Alexander De Cock, Adam Cooman, Matthias Caenepeel Inhoud van de SCRUM Bespreking resultaten Iteratie 1 Doelstellingen Iteratie 2 Iteratie

Nadere informatie

Chris de Kok 223548 TDI 3. Vak: Software Architectuur Datum: 21-01-2008 Docent: Fons van Kesteren

Chris de Kok 223548 TDI 3. Vak: Software Architectuur Datum: 21-01-2008 Docent: Fons van Kesteren Chris de Kok 223548 TDI 3 Vak: Software Architectuur Datum: 21-01-2008 Docent: Fons van Kesteren Inhoud Inleiding... 3 Black box / White box... 3 XP... 3 SimpleTest... 3 Eclipse plugin... 4 GroupTest...

Nadere informatie

Uitwerking Eerste deeltentamen Mobiel programmeren - versie 1 Vrijdag 23 december 2016, uur

Uitwerking Eerste deeltentamen Mobiel programmeren - versie 1 Vrijdag 23 december 2016, uur Uitwerking Eerste deeltentamen Mobiel programmeren - versie 1 Vrijdag 23 december 2016, 11.00-13.00 uur 1. Een klasse is niet: (a) het type van een object (b) een groepje methoden (c) een groepje variabelen

Nadere informatie

public boolean equaldates() post: returns true iff there if the list contains at least two BirthDay objects with the same daynumber

public boolean equaldates() post: returns true iff there if the list contains at least two BirthDay objects with the same daynumber Tentamen TI1310 Datastructuren en Algoritmen, 15 april 2011, 9.00-12.00 TU Delft, Faculteit EWI, Basiseenheid Software Engineering Bij het tentamen mag alleen de boeken van Goodrich en Tamassia worden

Nadere informatie

Tentamen in2705 Software Engineering

Tentamen in2705 Software Engineering Tentamen in2705 Software Engineering Voorbeeld (bijna tweemaal te groot) U mag meenemen naar dit tentamen: Lethbridge, afdrukken PPT slides, afdrukken handouts. 1. De TU wil een nieuw systeem ontwikkelen

Nadere informatie

Databank - Basis 1. Inhoud. Computervaardigheden en Programmatie. Hoofdstuk 4 Databank - Basis. Terminologie. Navigeren door een Venster

Databank - Basis 1. Inhoud. Computervaardigheden en Programmatie. Hoofdstuk 4 Databank - Basis. Terminologie. Navigeren door een Venster 4. 4. Inhoud rste BAC Toegepaste Biologische Wetenschappen Hoofdstuk 4 Databank Terminologie, Navigeren, Importeren Tabellen Records/Velden manipuleren Queries (Vragen) [Ook in SQL] sorteren filter volgens

Nadere informatie

Systeem modellen. Topics covered

Systeem modellen. Topics covered Systeem modellen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 8 Slide 1 Topics covered Context models Behavioural models Data models Object models CASE workbenches Ian Sommerville 2004

Nadere informatie

Honours projecten BSc Informatica: twee voorstellen

Honours projecten BSc Informatica: twee voorstellen Honours projecten BSc Informatica: twee voorstellen mogelijk ook geschikt voor BSc Kunstmatige Intelligentie Alban Ponse section Theory of Computer Science Informatics Institute, University of Amsterdam

Nadere informatie

Syntax- (compile), runtime- en logische fouten Binaire operatoren

Syntax- (compile), runtime- en logische fouten Binaire operatoren Inhoud Syntax- (compile), runtime- en logische fouten Binaire operatoren Operaties op numerieke datatypen Evaluatie van expressies, bindingssterkte Assignment operaties en short-cut operatoren Controle

Nadere informatie

Overerving & Polymorfisme

Overerving & Polymorfisme Overerving & Polymorfisme Overerving Sommige klassen zijn speciaal geval van andere klasse Docent is een speciaal geval van werknemer, dwz. elke docent is ook werknemer Functionaliteit van docent = functionaliteit

Nadere informatie

Inhoud leereenheid 7c. JavaScript: Objecten en functies. Introductie 59. Leerkern 60. Samenvatting 82. Opdrachten 83. Zelftoets 89.

Inhoud leereenheid 7c. JavaScript: Objecten en functies. Introductie 59. Leerkern 60. Samenvatting 82. Opdrachten 83. Zelftoets 89. Inhoud leereenheid 7c JavaScript: Objecten en functies Introductie 59 Leerkern 60 1 Functies 60 1.1 Syntax - samenvatting 60 1.2 Functies definiëren 61 1.3 Functie als parameter (facultatief) 64 1.4 Functie

Nadere informatie

colleges recursieve datastructuren college 9 prioriteit van operatoren prioriteit in recursive descent parser

colleges recursieve datastructuren college 9 prioriteit van operatoren prioriteit in recursive descent parser colleges recursieve datastructuren college 9 interpreteren: waarde van bomen bepalen transformeren: vorm van bomen veranderen parseren herkennen van expressie in de tekst herkennen van functies onderwerp

Nadere informatie

Scala. Korte introductie. Sylvia Stuurman

Scala. Korte introductie. Sylvia Stuurman Korte introductie Sylvia Stuurman Wat is er zo bijzonder aan? Schaalbaar Objectgeoriënteerd (handiger dan Java!) Functioneel Scripts schrijven Gecompileerd: Java bytecode Pagina 2 voor scripts Pagina 3

Nadere informatie

{ auteur, toelichting }

{ auteur, toelichting } Programmeren Blok A Trilogie van (programmeer)talen http://www.win.tue.nl/ wstomv/edu/ip0/ College Syntaxis (vormleer): Hoe ziet t eruit, hoe schrijf je t? Tom Verhoeff Technische Universiteit Eindhoven

Nadere informatie

Universiteit van Amsterdam FNWI. Voorbeeld van tussentoets Inleiding programmeren

Universiteit van Amsterdam FNWI. Voorbeeld van tussentoets Inleiding programmeren Universiteit van Amsterdam FNWI Voorbeeld van tussentoets Inleiding programmeren Opgave 1: Wat is de uitvoer van dit programma? public class Opgave { static int i = 0 ; static int j = 1 ; int i = 1 ; int

Nadere informatie

Presentatie Jaarproject. Nils De Moor Sam Verboven

Presentatie Jaarproject. Nils De Moor Sam Verboven Presentatie Jaarproject Nils De Moor Sam Verboven Story Driven Modelling Story Diagrams UML class / activity / colaboration diagrams Operatoren : - Diagram begint bij - Doorloopt activities (onderling

Nadere informatie

NAAM: Programmeren 1 Examen 29/08/2012

NAAM: Programmeren 1 Examen 29/08/2012 Programmeren 29 augustus 202 Prof. T. Schrijvers Instructies Schrijf al je antwoorden op deze vragenbladen (op de plaats die daarvoor is voorzien). Geef ook je kladbladen af. Bij heel wat vragen moet je

Nadere informatie

Als een PSD selecties bevat, deelt de lijn van het programma zich op met de verschillende antwoorden op het vraagstuk.

Als een PSD selecties bevat, deelt de lijn van het programma zich op met de verschillende antwoorden op het vraagstuk. HOOFDSTUK 3 3.1 Stapsgewijs programmeren In de vorige hoofdstukken zijn programmeertalen beschreven die imperatief zijn. is het stapsgewijs in code omschrijven wat een programma moet doen, net als een

Nadere informatie

Voorbeeld: Simulatie van bewegende deeltjes

Voorbeeld: Simulatie van bewegende deeltjes Voorbeeld: Simulatie van bewegende deeltjes Simulatie - object Ruimte - objecten Deeltje - objecten Button - objecten Simulatie Samenhang van objecten sim geërfd van Form stap zelf gedeclareerd auto r1

Nadere informatie

ASRemote WebService. Via deze webservice kunt u:

ASRemote WebService. Via deze webservice kunt u: ASRemote WebService De ASRemote WebService is een SOAP Webservice die softwarematige communicatie met Exact Globe mogelijk maakt vanaf een willekeurige locatie op het internet. Via deze webservice kunt

Nadere informatie

Python. Vraag 1: Expressies en types. Vraag 1 b: Types -Ingebouwde functies- Vraag 1 a 3/10/14

Python. Vraag 1: Expressies en types. Vraag 1 b: Types -Ingebouwde functies- Vraag 1 a 3/10/14 Python Vraag 1: Expressies en types Integrated Development Environment (IDE): Ø Wing 101 (gratis te downloaden op www.wingware.com) Oefeningen in de shell >> noemen we de prompt Python commando s = expressies

Nadere informatie

Voortgezet Prog. voor KI

Voortgezet Prog. voor KI Voortgezet Prog. voor KI Docent: Michael Wilkinson IWI 142 tel. 050-3638140 (secr. 3633939) Frank Brokken RC 352 tel. 050-3633688 Voorkennis: Inleiding Programmeren voor KI (nieuwe stijl) Stof: Practicum

Nadere informatie

Zelftest Inleiding Programmeren

Zelftest Inleiding Programmeren Zelftest Inleiding Programmeren Document: n0824test.fm 22/01/2013 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST INLEIDING PROGRAMMEREN Deze

Nadere informatie

Deel I Hoofdstuk 4: Modelleren van Toestand

Deel I Hoofdstuk 4: Modelleren van Toestand Deel I Hoofdstuk 4: Modelleren van Toestand 2005 Prof Dr. O. De Troyer Toestandsmodel pag. 1 Berichten of boodschappen OO is gebaseerd op hoe de reële wereld werkt 2005 Prof. Dr. O. De Troyer Toestandsmodel

Nadere informatie

7 Omzetten van Recursieve naar Iteratieve Algoritmen

7 Omzetten van Recursieve naar Iteratieve Algoritmen 7 Omzetten van Recursieve naar Iteratieve Algoritmen Het lijkt mogelijk om elke oplossings-algoritme, die vaak in eerste instantie recursief geformuleerd werd, om te zetten in een iteratieve algoritme

Nadere informatie

Elementary Data Structures 3

Elementary Data Structures 3 Elementary Data Structures 3 Ferd van Odenhoven Fontys Hogeschool voor Techniek en Logistiek Venlo Software Engineering 29 september 2014 ODE/FHTBM Elementary Data Structures 3 29 september 2014 1/14 Meer

Nadere informatie

Datastructuren; (Zoek)bomen

Datastructuren; (Zoek)bomen Datastructuren; (Zoek)bomen Bomen, zoekbomen, gebalanceerde zoekbomen José Lagerberg FNWI, UvA José Lagerberg (FNWI, UvA) Datastructuren; (Zoek)bomen 1 / 50 Bomen Traversal van bomen Datastructuur van

Nadere informatie

NHibernate als ORM oplossing

NHibernate als ORM oplossing NHibernate als ORM oplossing Weg met de SQL Queries Wat is ORM? ORM staat in dit geval voor Object Relational Mapping, niet te verwarren met Object Role Modeling. ORM vertaalt een objectmodel naar een

Nadere informatie

Naam:... INFO / WIS-INF / ASIB / IAJ. Theorie

Naam:... INFO / WIS-INF / ASIB / IAJ. Theorie Theorie Beantwoord onderstaande vragen (elke vraag staat op 3 punten) door de antwoordzinnen KORT aan te vullen. 1. Wat doe je wanneer je de risico's projecteert (afschat)? Welke categorieën van risico's

Nadere informatie

Totaal

Totaal Programmeren Blok A Wat was het doel? http://www.win.tue.nl/ wstomv/edu/2ip05/ College 2 Tom Verhoeff Technische Universiteit Eindhoven Faculteit Wiskunde en Informatica Software Engineering & Technology

Nadere informatie

Die inputs worden op een gecontroleerde manier aangeboden door (test) stubs. De test driver zorgt voor de uiteindelijke uitvoering ervan.

Die inputs worden op een gecontroleerde manier aangeboden door (test) stubs. De test driver zorgt voor de uiteindelijke uitvoering ervan. Nota: Schrijf je antwoorden kort en bondig in de daartoe voorziene velden. De puntenverdeling is 2 punten per theorie-vraag en 8 punten per oefening. Het totaal is 40. Vraag 1. Er bestaan verschillende

Nadere informatie

B.Sc. Informatica Module 4: Data & Informatie

B.Sc. Informatica Module 4: Data & Informatie B.Sc. Informatica Module 4: Data & Informatie Djoerd Hiemstra, Klaas Sikkel, Luís Ferreira Pires, Maurice van Keulen, en Jan Kamphuis 1 Inleiding Studenten hebben in modules 1 en 2 geleerd om moeilijke

Nadere informatie

Gegevens invullen in HOOFDLETTERS en LEESBAAR, aub. Belgische Olympiades in de Informatica (duur : maximum 1u15 )

Gegevens invullen in HOOFDLETTERS en LEESBAAR, aub. Belgische Olympiades in de Informatica (duur : maximum 1u15 ) OI 2010 Finale 12 Mei 2010 Gegevens invullen in HOOFDLETTERS en LEESBAAR, aub VOORNAAM :....................................................... NAAM :..............................................................

Nadere informatie

Inleiding Software Engineering! Unit Testing, Contracten, Debugger! 13 Februari 2014!

Inleiding Software Engineering! Unit Testing, Contracten, Debugger! 13 Februari 2014! Inleiding Software Engineering Unit Testing, Contracten, Debugger 13 Februari 2014 Beknopte info over Unit Testing en Contracten kan je vinden op het einde van dit document. Eclipse beschikt over een handige

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Week 4: Datastructuren. 2.1 Leesopdracht. 2.2 Bomen. 2.3 Definitie

Hoofdstuk 2. Week 4: Datastructuren. 2.1 Leesopdracht. 2.2 Bomen. 2.3 Definitie Hoofdstuk 2 Week 4: Datastructuren 2.1 Leesopdracht In het hoorcollege komen lijsten en bomen aan de orde. De eerste datastructuur komt in het boek in bladzijden 317-333 aan de orde. In dit dictaat komt

Nadere informatie

Wat is FP? The Haskell School of Expression. Functies. Types 1+1=2. Iedere expressie (en waarde) heeft een type.

Wat is FP? The Haskell School of Expression. Functies. Types 1+1=2. Iedere expressie (en waarde) heeft een type. Wat is FP? The Haskell School of Expression Functioneel Programmeren Een andere manier om tegen programmeren aan te kijken Gebaseerd op het uitrekenen van expressies 1+1=2 Eenvoudig maar krachtig (modulair,

Nadere informatie

E-Basic. E-Studio. E-Run Real-Time Experiment Generator. E-Merge. E-DataAid Spreadsheet Application for E-Prime Data Files

E-Basic. E-Studio. E-Run Real-Time Experiment Generator. E-Merge. E-DataAid Spreadsheet Application for E-Prime Data Files E-Studio Graphical Design Environment E-Basic Full Scripting Language E-Run Real-Time Experiment Generator E-Merge Data Merging Utility E-DataAid Spreadsheet Application for E-Prime Data Files E-Studio

Nadere informatie

http://www.liacs.nl/home/kosters/java/

http://www.liacs.nl/home/kosters/java/ sheets Programmeren 1 Java college 2, Walter Kosters De sheets zijn gebaseerd op de hoofdstukken 2 tot en met 6 van: D. Bell en M. Parr, Java voor studenten, Prentice Hall, 2002 http://www.liacs.nl/home/kosters/java/

Nadere informatie

Abstracte klassen & Interfaces

Abstracte klassen & Interfaces Abstracte klassen & Interfaces Overerving public class Vierhoek {... Vierhoek public class Rechthoek extends Vierhoek {... public class Ruit extends Vierhoek {... Rechthoek Ruit Elke rechthoek is een vierhoek.

Nadere informatie

voegtoe: eerst methode bevat gebruiken, alleen toevoegen als bevat() false is

voegtoe: eerst methode bevat gebruiken, alleen toevoegen als bevat() false is PROEF-Tentamen Inleiding programmeren (IN1608WI), X januari 2010, 9.00-11.00, Technische Universiteit Delft, Faculteit EWI, Afdeling 2. Open boek tentamen: bij het tentamen mag alleen gebruik worden gemaakt

Nadere informatie

Thinking of Development

Thinking of Development Thinking of Development College 2 Imperatief programmeren Arjan Scherpenisse arjan.scherpenisse@kmt.hku.nl @acscherp Dit college Programmeren, wat is dat dan? De programmeur als vormgever Pseudocode Scratch

Nadere informatie

Gelijktijdigheid: Wederzijdse Uitsluiting & Synchronisatie Concurrency: Mutual Exclusion & Synchonization (5e ed: 5.1-5.2, Appendix A.

Gelijktijdigheid: Wederzijdse Uitsluiting & Synchronisatie Concurrency: Mutual Exclusion & Synchonization (5e ed: 5.1-5.2, Appendix A. Gelijktijdigheid: Wederzijdse Uitsluiting & Synchronisatie Concurrency: Mutual Exclusion & Synchonization (5e ed: 51-52, Appendix A1) Processes zijn meestal niet onafhankelijk Bijvoorbeeld: 2 processen

Nadere informatie

Variabelen en statements in ActionScript

Variabelen en statements in ActionScript Ontwikkelen van Apps voor ios en Android Variabelen en statements in ActionScript 6.1 Inleiding Als we het in de informatica over variabelen hebben, bedoelen we een stukje in het geheugen van de computer

Nadere informatie

Toegepaste notatiewijzen DLA software

Toegepaste notatiewijzen DLA software Toegepaste notatiewijzen DLA software Bert Dingemans info@dla-architect.nl Inleiding In de DLA Software wordt gebruik gemaakt van een aantal notatiewijzen voor het opstellen van een object- en procesmodel.

Nadere informatie

Objectgeoriënteerd programmeren in Java 1

Objectgeoriënteerd programmeren in Java 1 Objectgeoriënteerd programmeren in Java 1 CPP Javaprogrammeur Bijeenkomst 3 Leereenheden 7, 8, 9 De Java API Java bevat een grote bibliotheek standaardklassen: de Java API Voorbeelden java.lang basisklassen

Nadere informatie

0.1 Eenvoudige klassen

0.1 Eenvoudige klassen 0.1 Eenvoudige klassen Het opdelen van software is in de geschiedenis vaak de motivatie geweest voor de evolutie van programmeertalen. Een eerste stap werd gezet met talen zoals Algol en Fortran, die toelaten

Nadere informatie

Tentamen Inleiding Programmeren (IN1608WI), duur van de toets 2 uur Technische Universiteit Delft, Faculteit EWI, Afdeling 2.

Tentamen Inleiding Programmeren (IN1608WI), duur van de toets 2 uur Technische Universiteit Delft, Faculteit EWI, Afdeling 2. Tentamen Inleiding Programmeren (IN1608WI), duur van de toets 2 uur Technische Universiteit Delft, Faculteit EWI, Afdeling 2. Gesloten boek examen: er mag geen gebruik worden gemaakt van het studieboek.

Nadere informatie

Deel II: Modelleren en software ontwikkeling. Hoofdstuk 7 Software ontwikkeling - Overzicht. Naïeve benadering

Deel II: Modelleren en software ontwikkeling. Hoofdstuk 7 Software ontwikkeling - Overzicht. Naïeve benadering Deel II: Modelleren en software ontwikkeling Hoofdstuk 7 Software ontwikkeling - Overzicht 2005 Prof Dr. O. De Troyer, pag. 1 Naïeve benadering De vereisten voor het systeem worden geformuleerd en op basis

Nadere informatie

Automatische Testen van Java Klassen

Automatische Testen van Java Klassen Automatische Testen van Java Klassen Wishnu Prasetya (wishnu@cs.uu.nl) Dit artikel bespreekt de problemen van tradioneel handmatig testen en hoe men tegenwoordig Java klassen automatisch kan testen. Niemand

Nadere informatie

Inhoud leereenheid 4. Inleiding JavaScript. Introductie 99. Leerkern 100. Zelftoets 108. Terugkoppeling 109

Inhoud leereenheid 4. Inleiding JavaScript. Introductie 99. Leerkern 100. Zelftoets 108. Terugkoppeling 109 Inhoud leereenheid 4 Inleiding JavaScript Introductie 99 Leerkern 100 1 Leren programmeren in JavaScript 100 2 Chapter 1: Introduction 101 3 Chapter 2, paragrafen 1 t/m 5 102 4 Chapter 2, paragrafen 6

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN. Faculteit Wiskunde en Informatica

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN. Faculteit Wiskunde en Informatica TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Extra Tentamen Databases 1, 2M400, 8 oktober 2003. Alle uitwerkingen van de opgaven moeten worden ingevuld in de daarvoor bestemde vrije

Nadere informatie

Kompas. zijn klasse. protected override void OnDraw(Canvas canv) { base.ondraw(canv);

Kompas. zijn klasse. protected override void OnDraw(Canvas canv) { base.ondraw(canv); Kompas class KompasView : View, ISensorEventListener { Bitmap b; float Schaal; float Hoek; public KompasView(Context belooft c) : methodes base(c) { b = BitmapFactory.DecodeResource(...UU...); SensorManager

Nadere informatie

HOOFDSTUK 3. Imperatief programmeren. 3.1 Stapsgewijs programmeren. 3.2 If Then Else. Informatie. Voorbeeld. Voorbeeld: toegangsprijs

HOOFDSTUK 3. Imperatief programmeren. 3.1 Stapsgewijs programmeren. 3.2 If Then Else. Informatie. Voorbeeld. Voorbeeld: toegangsprijs HOOFDSTUK 3 3.1 Stapsgewijs programmeren De programmeertalen die tot nu toe genoemd zijn, zijn imperatieve of procedurele programmeertalen. is het stapsgewijs in code omschrijven wat een programma moet

Nadere informatie

Java. Basissyllabus. Egon Pas

Java. Basissyllabus. Egon Pas Java Basissyllabus Egon Pas 2011 BeanPole bvba Gasmeterlaan 92-9000 Gent BTW BE 472.902.516 Tel: + 32 9 224 42 17 Fax: + 32 9 223 62 88 www.beanpole.be info@beanpole.be 1 Programmeren 1.1 Hoe werkt een

Nadere informatie

Kleine cursus PHP5. Auteur: Raymond Moesker

Kleine cursus PHP5. Auteur: Raymond Moesker Kleine cursus PHP5 Auteur: Raymond Moesker Kleine cursus PHP PHP is platform en CPU onafhankelijk, open source, snel, heeft een grote userbase, het is object georiënteerd, het wordt omarmd door grote bedrijven

Nadere informatie

Lekker snel XML met SQL (.nl)

Lekker snel XML met SQL (.nl) Lekker snel met SQL (.nl In steeds meer opdrachten kom je als requirement tegen. Omdat het lekker makkelijk is of omdat de interface die je moet aanspreken het vereist. Dit is zeker het geval wanneer je

Nadere informatie

compileren & interpreteren - compileren: vertalen (omzetten) - interpreteren: vertolken

compileren & interpreteren - compileren: vertalen (omzetten) - interpreteren: vertolken compileren & interpreteren - compileren: vertalen (omzetten) - interpreteren: vertolken - belangrijkste punten: - ontleden van de programmatekst - bijhouden van de datastructuren Data Structuren en Algoritmen

Nadere informatie

SQL Aantekeningen 3. Maarten de Rijke mdr@science.uva.nl. 22 mei 2003

SQL Aantekeningen 3. Maarten de Rijke mdr@science.uva.nl. 22 mei 2003 SQL Aantekeningen 3 Maarten de Rijke mdr@science.uva.nl 22 mei 2003 Samenvatting In deze aflevering: het selecteren van tuples, operaties op strings, en aggregatie functies. Verder kijken we naar iets

Nadere informatie

Visual Basic.NET. Visual Basic.NET. M. den Besten 0.3 VB. NET

Visual Basic.NET. Visual Basic.NET. M. den Besten 0.3 VB. NET Visual Basic.NET M. den Besten 0.3 VB. NET Inhoud Voorwoord Deel 1 Visual Basic.NET 1.1 Inleiding...13 1.2 De programmeertaal Visual Basic.NET...14 1.3 Microsoft Visual Basic 2010 Express Edition...15

Nadere informatie

Modulewijzer Tirdat01

Modulewijzer Tirdat01 Modulewijzer Tirdat01 W. Oele 25 augustus 2008 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding en leerdoelen 3 2 Voorkennis 3 2.1 tirprg01 en tirprg02........................ 3 2.2 tirprg03.............................. 4

Nadere informatie

Een unit test is geen integratie test. Niet het hele systeem, maar onderdelen van een systeem worden getest.

Een unit test is geen integratie test. Niet het hele systeem, maar onderdelen van een systeem worden getest. WAT IS EEN UNIT TEST? Een unit test is een test om de functionaliteit van stukken code te controleren. Een goede unit test waarborgt een consistente werking van een klein onderdeel (een unit ) van de broncode.

Nadere informatie

Honours projecten BSc Informatica: twee voorstellen

Honours projecten BSc Informatica: twee voorstellen Honours projecten BSc Informatica: twee voorstellen mogelijk ook geschikt voor BSc Kunstmatige Intelligentie Alban Ponse section Theory of Computer Science Informatics Institute, University of Amsterdam

Nadere informatie

Lessen Java: Reeks pag. 1

Lessen Java: Reeks pag. 1 Lessen Java: Reeks 2 1-3-2016 pag. 1 Primitieve types type grootte waardes byte 8 bits 128, 127 short 16 bits 32768, 32767 int 32 bits 2 31, 2 31 1 long 64 bits 2 63, 2 63 1 type grootte waardes float

Nadere informatie

Component-based software engineering

Component-based software engineering Component-based software engineering Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 19 Slide 1 CBSE essentials Independent components gespecificeerd door hun interfaces. Component standards

Nadere informatie

Inleiding Programmeren 2

Inleiding Programmeren 2 Inleiding Programmeren 2 Gertjan van Noord en Leonie Bosveld December 2, 2016 Simulatie Uitrekenen of simpelweg heel vaak uitproberen... Wissel je van garagebox? Simulatie: als benadering van niet of moeilijk

Nadere informatie

Informatica. Objectgeörienteerd leren programmeren. Van de theorie met BlueJ tot een spelletje met Greenfoot... Bert Van den Abbeele

Informatica. Objectgeörienteerd leren programmeren. Van de theorie met BlueJ tot een spelletje met Greenfoot... Bert Van den Abbeele Informatica Objectgeörienteerd leren programmeren Van de theorie met BlueJ tot een spelletje met Greenfoot... Bert Van den Abbeele http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/legalcode Objectgeörienteerd

Nadere informatie

Informatica. Deel II: les 1. Java versus Python. Jan Lemeire Informatica deel II februari mei 2014. Parallel Systems: Introduction

Informatica. Deel II: les 1. Java versus Python. Jan Lemeire Informatica deel II februari mei 2014. Parallel Systems: Introduction Informatica Deel II: les 1 Java versus Python Jan Lemeire Informatica deel II februari mei 2014 Parallel Systems: Introduction Arabidopsis (zandraket) Arabidopsis (zandraket) MMIQQA Multimodal Microscopic

Nadere informatie

VI. Klassen en objecten

VI. Klassen en objecten VI. Klassen en objecten Klassen en objecten vormen het fundament van OOP. We zullen dus uitgebreid aandacht besteden aan klassen en objecten. U kunt Java niet begrijpen zonder goed met klassen en objecten

Nadere informatie

ISO SQL: Structured Query Language

ISO SQL: Structured Query Language ISO SQL: Structured Query Language Prof. dr. Paul De Bra Gebaseerd op: Database System Concepts, 5th Ed. SQL: query taal met woorden doel: intuitieve query taal gebruikt Engelse woorden: select, from,

Nadere informatie

Beginselen van programmeren Practicum 1 (Doolhof) : Oplossing

Beginselen van programmeren Practicum 1 (Doolhof) : Oplossing Beginselen van programmeren Practicum 1 (Doolhof) : Oplossing Introductie In dit document geven we een mogelijke oplossing voor het eerste practicum. Deze oplossing gebruikt verschillende klassen en overerving,

Nadere informatie

SQL: query taal met. woorden. ISO SQL: Structured Query Language. de SQL basis query structuur. voorbeeld: doel: intuitieve query taal

SQL: query taal met. woorden. ISO SQL: Structured Query Language. de SQL basis query structuur. voorbeeld: doel: intuitieve query taal SQL: query taal met woorden ISO SQL: Structured Query Language Prof. dr. Paul De Bra Gebaseerd op: Database System Concepts, 5th Ed. doel: intuitieve query taal gebruikt Engelse woorden: select, from,

Nadere informatie

2 Propositie- en predikatenrekening

2 Propositie- en predikatenrekening 0 Ontwerp van Algoritmen: OpgavenBundel 0 Inleiding De opgaven in deze bundel zijn gegroepeerd naar verschillende thema s. Per thema zijn de opgaven (min of meer) geordend naar oplopende moeilijkheid.

Nadere informatie

Les F-02 UML. 2013, David Lans

Les F-02 UML. 2013, David Lans Les F-02 UML In deze lesbrief wordt globaal beschreven wat Unified Modeling Language (UML) inhoudt. UML is een modelleertaal. Dat wil zeggen dat je daarmee de objecten binnen een (informatie)systeem modelmatig

Nadere informatie

Hoofdstuk 6: Zelf functies maken

Hoofdstuk 6: Zelf functies maken Programmeren in Microsoft Visual Basic 6.0, lessenserie voor het voortgezet onderwijs HAVO/VWO David Lans, Emmauscollege, Marnix Gymnasium Rotterdam, januari 2004 Hoofdstuk 6: Zelf functies maken 6.0 Leerdoel

Nadere informatie

2 OBJECTGEORIËNTEERDE BASISBEGRIPPEN.

2 OBJECTGEORIËNTEERDE BASISBEGRIPPEN. Objectgeoriënteerde basisbegrippen 15 2 OBJECTGEORIËNTEERDE BASISBEGRIPPEN. Het is de bedoeling in dit hoofdstuk van je kennis te laten maken met de belangrijkste onderwerpen van object oriëntatie. We

Nadere informatie

Programmeren in C# Samenvatting van C#

Programmeren in C# Samenvatting van C# Programmeren in C# Samenvatting van C# Proceduraal Programmeren Functies (O: void + return, I: referentie of value) Arrays, Lijsten Lussen (for, while, do while) Condities, if-else, switch Variabelen,

Nadere informatie

Unified Modeling Language

Unified Modeling Language Unified Modeling Language Een introductie voor leden van de expertgroep Informatiemodellen Harmen Mantel, Ordina ICT Management & Consultancy, werkzaam voor KING DOELSTELLING PRESENTATIE GEMEENSCHAPPELIJKE

Nadere informatie

Het omzetten van een ER-diagram naar SQL

Het omzetten van een ER-diagram naar SQL Het omzetten van een ER-diagram naar SQL Huub de Beer Eindhoven, 4 juni 2011 Omzetting ER-diagram naar SQL in twee stappen 1: ER-Diagram relationeel model Onderwerp van hoofdstuk 3 Entiteittype relatie,

Nadere informatie

HANDLEIDING PROGRAMMEREN IN PASCAL (LAZARUS)

HANDLEIDING PROGRAMMEREN IN PASCAL (LAZARUS) HANDLEIDING PROGRAMMEREN IN PASCAL (LAZARUS) LES 4 In deze les gaan we een eenvoudig dobbelspelletje maken: Allereerst krijgt de speler de gelegenheid zijn/haar naam in te vullen en daarna op OK te klikken

Nadere informatie